02 A. de Vos over Uitvoeringsdocument Noodoproep - help nu alle kwetsbare personen uit onze samenleving.pdf
Tekst van het document
(
! "#"" $%"&%"' ) ! * ! +, * - .+ /,0+ * , 1* ,2 , !+ * 1 3! * ,, 2* + !+ 45 +23 + * 6+ 7 * ))+* ))5 * ,* ))
89 = :;<9 1 1% 51 + 2 ! 1 + , > ?@9AB "#""3 #3#' = 1 1 01 + 2 ! 1 + , )1 )* "#""3 #3#C ""D " 7 E F 0 6 4 G , 5 =3 5 41D- H1 ) IJKLMN OPQQJRJ JS IJTJJSNJ UKKVW XJN TYZS [YN\PJ]YSR^VPL[TJSN _`JN MJ]^NJQQJS \KS \J]N]P[aJS JS bJ^NKKS^cJdJ]MJYVe aYQ Yd YS VJcJ caK]J JS bYZcPSVJ]J fZV KKSVKLMN \]KRJS \PP] VJ gP^YfJ \KS daJN^bK]J gJ]^PSJS [YN PScJ ^KTJSQJ\YSRh iQ^ jklKTbK^^KVJ[] \PP] gJ]^PSJS TJN JJS bJgJ]dYSR JS LM]PSY^LM cYJdJS aYQ Yd [ V]YSRJSV KV\Y^J]JS PT TYZS [YN\PJ]YSR^VPL[TJSN NJ PTK]TJS JS NJ RJb][YdJS bYZ VJ [YN\PJ]YSR \KS KQQJ jk \J]V]KRJS PT MJN \J]N]P[aJS JS VJ bJ^NKKS^cJdJ]MJYV NJ MJ]^NJQQJS YS kJVJ]QKSVh m \YSV TYZS SPPVPg]PJg NJ][R YS VJ bYZQKRJh nJ YTgQJTJSNKfJ \KS MJN jk \J]V]KR \PP] VJ gJ]^PSJS TJN JJS bJgJ]dYSR QKKN cJJ] \JJQ NJ aJS^JS P\J]h oJ^ ZKK] SK YS\PJ]YSR \KS MJN jk \J]V]KR cYZS J] aJYSYR NPN RJJS \J]bJNJ]YSRJS JS YS MJN ^PLYKKQ VPTJYS cYJ Yd cJQp^ KLMNJ][YNRKSRh kK qq ZKK] QKSR VJcJ TKNJ]YJ bYZ [ PSVJ] VJ KKSVKLMN NJ MJbbJS RJb]KLMN Y^ MJN fZV \PP] KLfJ PT VKKVaJ]dJQYZd YJVJ]JJS \PQaKK]VYR NJ QKNJS TJJVPJSh `JN Y^ VJ MPPR^NJ fZV PT VJ TJS^JS]JLMNJS KQ^ [YNRKS^g[SN NJ SJTJS bYZ MJN \J]VJ] \P]TRJ\JS \KS PScJ ^KTJSQJ\YSR JS VYN aKK] NJ TKdJS YS VJ VKRJQYZd^J g]KdfZdr iQ^ jk KTbK^^KVJ[] gQJYN Yd \PP] MJN Pg^NJQQJS \KS JJS RJVJRJS
gQKS \KS KKSgKd KKSRKKSVJ VJ [YN\PJ]YSR \KS MJN jk \J]V]KR JS MJN \P]TRJ\JS \KS VJ YSLQ[^YJ\J ^KTJSQJ\YSRh `YJ]bYZ aP]VN MJN ]KggP]N _sK]fLYgKfJaJN YS bKQKS^t [YNdPT^NJS bJQJYV^KSKQu^Je NJ] MK]NJ RJSPTJS aKK]bYZ J] S[ KQ aP]VN \PP]RJ^P]NJJ]V Pg VJ MJ]\P]TYSR \KS VJ gK]fLYgKfJaJNh nJ VJLJSN]KQY^KfJ^ YS MJN ^PLYKKQ VPTJYS TPJNJS aP]VJS \P]TRJRJ\JS VPP] VJ YSLQ[^YJKRJSVKe^ \KS VJ RJTJJSNJS aKK] KQQJ QJ\JS^VPTJYSJS YS cYZS PgRJSPTJS JS \PQVPJS KKS KQQJ jk \J]V]KRJS JS v[]PgJ^J RJ]JQKNJJ]VJ aJNRJ\YSR cPKQ^ MJN v[]PgJJ^ wPLYKKQ `KSV\J^Nh xJ] PSVJ]^NJ[SYSR \YSV [ YS VJ bYZQKRJ VJ ]JLJSN RJg[bQYLJJ]VJ _`KSV]JYdYSR s]P\YSLYJ^W RJTJJSNJS JS MJN jkl\J]V]KR MKSVYLKge \KS MJN OPQQJRJ \PP] VJ UJLMNJS \KS VJ XJS^eh `JN QPN \KS VJ gJ]^PSJS TJN JJS bJgJ]dYSRW LM]PSY^LM cYJdJS JS P[VJ]JS QYRN YS [a MKSVJSh yJJ^ J] [ cJJ] bJa[^N \KS VKN MJN MYJ] RKKN PT VJ TJJ^N daJN^bK]J gJ]^PSJS [YN PScJ ^KTJSQJ\YSRh XYZS [YN\PJ]YSR^VPL[TJSN Y^ RJJS \]YZbQYZ\JSVJ bPPV^LMKg TKK] JJS SPPVPg]PJg PT MYJ] \PP]^gPJVYR TJJ KKS VJ ^QKR NJ RKKSh iQ^ jklKTbK^^KVJ[] aYQ Yd J] [ NJ\JS^ SKV][ddJQYZd Pg aYZcJS VKN VJ P\J]MJYV JJS cP]RgQYLMN MJJz \PP] cYZS b[]RJ]^ KQ^ MJN PT TJS^JS]JLMNJS RKKNh iQQJ daJN^bK]J gJ]^PSJS ]JdJSJS Pg [a \PQQJVYRJ TJVJaJ]dYSRh {KKN [a MK]N ^g]JdJS bYZ MJN SJTJS \KS TPJYQYZdJ bJ^QY^^YSRJSr iQ^ jklKTbK^^KVJ[] aYQ Yd [ [YNJ]TKNJ V]YSRJSV \J]cPJdJS PT TYZS [YN\PJ]YSR^VPL[TJSN _`JN MJ]^NJQQJS \KS
\J]N]P[aJS JS bJ^NKKS^cJdJ]MJYVe NJ KRJSVJ]JS \PP] [a \J]RKVJ]YSRh iQ^ J]\K]YSR^VJ^d[SVYRJ \YSV Yd MJN PScJ NKKdW \J]gQYLMfSR JS [YNVKRYSR PT J] ^KTJS \PP] NJ cP]RJS VKN KQQJ daJN^bK]J gJ]^PSJS VJ M[Qg d]YZRJS VYJ cJ SPVYR MJbbJS PT MJN MPPpV bP\JS aKNJ] NJ MP[VJS JS NJ d[SSJS p[SLfPSJ]JS YS PScJ ^KTJSQJ\YSRh kKN[[]QYZd bJS Yd bJ]JYV PT TJN [ YS P\J]QJR NJ RKKSh XJN TYZS YSb]JSR MPPg Yd JJS aKK]VJ\PQQJ bYZV]KRJ NJ QJ\J]JSh XJN bJQKSR^NJQQYSR dYZd Yd [YN SKK] [a YSMP[VJQYZdJ ]JKLfJ Pg TYZS [YN\PJ]YSR^VPL[TJSNh xJ] PSVJ]^NJ[SYSR \KS VJ R]Y|J] aYQ Yd KKSRJ\JS VKN bJSPVYRVJ RJRJ\JS^ \KS TYZ PT MJN TPRJQYZd NJ TKdJS PT TYZS YSb]JSR bYZ MJN OPQQJRJ JS VJ IJTJJSNJ]KKV PSVJ] VJ KKSVKLMN NJ d[SSJS b]JSRJS RJb][YdN TPRJS aP]VJSh `PPRKLMNJSVW iQJ} VJ jP^W xJQJpPPS S[TTJ]t ~lq~ XKYQt KQJ}VJ\P^cJJQKSVSJNhSQ
¡ iQJ} VJ jP^ ¢KQJ}VJ\P^cJJQKSVSJNhSQ£ ¤¥¦§ ¨¤ ¡ cPSVKR q Z[SY ©~©q qt ª ¡ YSpPbP]^JQJhSQ« bh\KShVPP]S[TRPJ^hSQ« nhjKSh¬[SVJ]IJTJJSNJ`[Q^NhSQ« KhTJYZJ]dKgJQQJhSQ« ThaY^^JTYVVJQb[]RhSQ« dhgPP]N\QYJNSPP]VlbJ\JQKSVhSQ« RJTJJSNJ]JYTJ]^aKKQhSQ« NJ[Sh\KShPP^NJSb][RRJ^LMP[aJSlV[Y\JQKSVhSQ« gLQKJYZ^RJTJJSNJ^Q[Y^hSQ«
Handreiking
Handreiking bij het maken en uitvoeren van beleid en regelgeving in het licht van het VN-verdrag handicap
Provincies, gemeenten en het VN-verdrag handicap
Over de handreiking Als bestuurder of ambtenaar heb jij direct invloed op het leven van mensen met een beperking. Denk bijvoorbeeld aan het toegankelijk maken van de regionale bus. Het inrichten van een inclusieve speeltuin waar elk kind kan spelen. Maar ook het in gebruik nemen van elektrische scooters in de stad, die vaak het vaste looppad van mensen met een visuele beperking blokkeren. Het is belangrijk om het VN-verdrag handicap mee te nemen bij het maken en uitvoeren van beleid en regelgeving. Dat is ook een verdragsverplichting. In deze handreiking vind je twee checklists die het College ontwikkelde om hierbij te helpen; een checklist juridische werkzaamheden en een checklist beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering.
Het College heeft deze handreiking gemaakt voor bestuurders en ambtenaren die verschillende soorten werkzaamheden uitvoeren. In deze handreiking maken we onderscheid tussen drie soorten werkzaamheden: ■
Juridische werkzaamheden: wie juridische werkzaamheden verricht, vindt in deze handreiking een checklist voor het maken van regelgeving. Zoals verordeningen en beleidsregels. De checklist kan in alle fasen van het traject gebruikt worden, maar is vooral geschikt voor de voorbereidende fase.
■
Beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering: voor wie zich bezighoudt met beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering is een checklist opgenomen voor het maken en uitvoeren van bijvoorbeeld beleidskaders en beleidsnota’s. Ook voor bedrijfsvoering, zoals in het geval van inclusieve werving en selectie van nieuwe medewerkers, is de checklist relevant.
■
Coördinerende (inclusie) werkzaamheden: tenslotte is de handreiking bedoeld voor iedereen met een coördinerende taak of een aansporende rol op het terrein van het VN-verdrag handicap. Bijvoorbeeld zij die de checklists met de juiste personen binnen de organisatie delen en anderen waar nodig ondersteunen. Zij kunnen beide checklists gebruiken.
Over het College voor de Rechten van de Mens Het College voor de Rechten van de Mens is het mensenrechteninstituut van Nederland. Daarnaast is het College toezichthouder op de uitvoering van het VN-verdrag handicap in Nederland. Dit verdrag geldt sinds 2016 voor ons land en beschermt de rechten van mensen met een beperking. Provincies en gemeenten spelen hierin een belangrijke rol. Het verdrag is uniek: het verplicht overheden om mensen met een beperking te betrekken bij de totstandkoming van wetgeving en beleid. Het College publiceerde eerder een monitor (2020) over deze verdragsverplichting met aanbevelingen voor de centrale en decentrale overheden. In 2021 werd een handreiking met concrete checklists voor wetgevingstrajecten op centraal niveau uitgebracht. Vind alle publicaties en tools voor ambtenaren op www.mensenrechten.nl/ ervaringsdeskundigheid
1
Checklist Juridische werkzaamheden Ben jij werkzaam bij een provincie of gemeente? En ben jij bezig met (ontwerp)regelgeving? Die regelgeving heeft ook betrekking op mensen met een beperking, een groep aan wie je extra aandacht moet besteden. Gebruik deze checklist om te beoordelen en te laten zien in hoeverre deze bijdraagt aan de uitvoering van het VN-verdrag handicap. En ook of je mensen met een beperking en hun organisaties hebt betrokken bij het voorstel. Door in een vroeg stadium toe te lichten welke keuzes er zijn gemaakt en waarom, kun je voorkomen dat er in een later stadium veel vragen komen over hoe de regelgeving het VN-verdrag handicap verder uitvoert. De checklist bestaat uit drie ‘checks’: de grondbeginselencheck, de rechten- en verplichtingencheck en de coördinatiecheck. Ze dienen als een leidraad voor het maken van nieuwe regelgeving.
Grondbeginselencheck
Een belangrijk en voor decentrale overheden vaak relevant grondbeginsel gaat bijvoorbeeld over persoonlijke autonomie en de vrijheid om in onafhankelijkheid zelf keuzes te maken. Ook het beginsel van toegankelijkheid is in veel gevallen van toepassing. Al deze beginselen zijn bijvoorbeeld aan de orde bij (voorgenomen) regelgeving over toegang tot recreatieve voorzieningen. Wat betekent het voorstel voor de keuzevrijheid van mensen met een beperking? En hoe zit het met de fysieke toegankelijkheid van de voorzieningen?
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt welke grondbeginselen uit artikel 3 van het VN-verdrag handicap aan de orde zijn bij de (voorgenomen) regelgeving: autonomie (zelfstandigheid), toegankelijkheid en daadwerkelijke participatie en opname van mensen met beperking in de samenleving.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt of de (voorgenomen) regelgeving mensen met een beperking hetzelfde behandelt of anders dan mensen zonder beperking.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt op welke wijze de (voorgenomen) regelgeving ervoor zorgt dat mensen met beperking echt mee kunnen doen in de samenleving.
Rechten- en verplichtingencheck
Het verdrag bevat rechten en verplichtingen. Met de tweede check ga je na of en hoe een voorstel bijdraagt aan de verwezenlijking van die rechten waar de ontwerpregelgeving betrekking op heeft. Daarnaast maak je zichtbaar dat en hoe voldaan wordt aan de algemene verplichting tot het voeren van nauw overleg met mensen met een beperking en hun (representatieve) organisaties. Participatie van mensen met een beperking en hun organisaties is van groot belang en ook een verdragsverplichting voor provincies en gemeenten. Door in de voorbereidende fase van regelgeving al nauw overleg te plegen, wordt regelgeving beter en doeltreffender. Mensen met een beperking kunnen uit eigen ervaringen spreken en waar nodig ook alternatieven aandragen. Terugkoppeling over wat er gebeurt met hun input is hoe dan ook essentieel. Dit kan bovendien bijdragen aan begrip en draagvlak onder de doelgroep.
■
Ik heb over de (voorgenomen) regelgeving nauw overleg gepleegd met mensen met een beperking en hun organisaties, zoals verplicht gesteld in artikel 4, derde lid van het VN-verdrag handicap1.
■
De (voorgenomen) regelgeving is begrijpelijk voor mensen met een beperking of voor hun organisaties uitlegbaar aan de leden2.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt op welke wijze de (voorgenomen) regelgeving bijdraagt aan de (geleidelijke) verwezenlijking van het VN-verdrag handicap (vgl. artikel 4, tweede lid, VN-verdrag handicap) en welke artikelen uit het VN-verdrag handicap hierbij aan de orde zijn.
■
In geval van stilstand of zelfs verslechtering van de positie van mensen met een beperking heb ik de volgende checks zorgvuldig en volledig uitgevoerd:
1
■
er is een redelijke rechtvaardiging voor het voorstel (noodzakelijk en proportioneel)
■
onderzoek naar alternatieven heeft plaatsgevonden
■
daadwerkelijke participatie van de groepen die het voorstel betreffen heeft plaatsgevonden
■
de maatregel leidt niet tot directe of indirecte discriminatie op grond van handicap
Voor het beoordelingskader, zie College voor de Rechten van de Mens, Participatie van mensen met een beperking bij de totstandkoming van wetgeving en beleid. Jaarlijkse rapportage over de naleving van het VN-verdrag handicap in Nederland 2020, december 2020, p. 13-15.
2
Vgl. artikel 9, lid 1 onder b, en artikel 21, aanhef en onder a VN-verdrag handicap.
2
Coördinatiecheck
Tot slot check je of het voorstel samenhangt met andere decentrale of centrale maatregelen die vanuit het VN-verdrag handicap worden uitgevoerd. Denk aan een lokale inclusieagenda of Onbeperkt meedoen!, het nationale programma rondom de uitvoering van het verdrag in Nederland. Maar ook Iedereen doet Mee (VNG), of convenanten zoals het hulpmiddelenconvenant. En past het in een bredere set van maatregelen die uitvoering geeft aan het verdrag? Een bredere agenda voor diversiteit en inclusie is vaak ook van toepassing, ook op andere terreinen dan alleen het sociaal domein. Weet je collega’s op die terreinen te vinden om het voorstel in perspectief te plaatsen.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt hoe de (voorgenomen) regelgeving zich verhoudt tot andere provinciale of gemeentelijke regelgeving en beleid met betrekking tot uitvoering van het VN-verdrag handicap, zoals een lokale inclusieagenda.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt hoe het voorstel zich verhoudt tot eventueel landelijke wet- en regelgeving en beleid of nationale programma’s met betrekking tot de uitvoering van het VN-verdrag handicap binnen mijn provincie/gemeente.
Praktijkvoorbeeld Provincies en gemeenten hebben verschillende (soms gezamenlijke) verantwoordelijkheden op het terrein van verkeer en infrastructuur. Bijvoorbeeld als het gaat om het aanleggen van nieuwe fietspaden of investeren in bestaande fietspaden. Als je juridische werkzaamheden uitvoert, ben jij betrokken bij het opstellen en toepassen van het juridisch kader. Door in een vroeg stadium (organisaties van) mensen met een beperking te betrekken krijg je een duidelijk beeld van de belemmeringen waar fietsers met een beperking op dat moment mee te maken hebben. Veel fietspaden in de provincie (en gemeente) zijn te smal voor aangepaste fietsen en in de natuurgebieden zorgen de steile zijranden voor een gevaarlijke situatie. Om te voldoen aan het VN-verdrag handicap, zo leren de verdragschecks, zou de fietsinfrastructuur toegankelijk moeten zijn voor mensen met een beperking. Toegankelijkheid is namelijk een van de grondbeginselen van het verdrag. En ook een recht. Ook mensen met een beperking moeten zelfstandig, zonder hulp en bij voorkeur zonder alternatieve routes hier gebruik van kunnen maken. Deze zelfstandigheid volgt uit het beginsel van persoonlijke autonomie. Dit alles komt bovendien de toegankelijkheid en veiligheid van alle weggebruikers ten goede (‘design for all’).
Via de website van VNG tref je een rapport van de Fietsersbond met concrete aanknopingspunten over dit thema. Goed beslagen ten ijs ga je samen met collega’s van andere domeinen aan de slag met borging in het juridisch kader en de aanbesteding.
3
Checklist Beleidsontwikkeling en Beleidsuitvoering Als je werkzaamheden uitvoert op het gebied van beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering, heb je een belangrijke rol bij het vertalen van het VN-verdrag handicap naar de praktijk. Als beleidsadviseur sociaal domein bijvoorbeeld. Of als ‘inclusieambtenaar’ betrokken bij een inclusieagenda. En wanneer je je vanuit de bedrijfsvoering bezighoudt met inclusieve werving en selectie. Maar ook op uiteenlopende beleidsdomeinen zoals verkeer, mobiliteit, omgeving, natuur en recreatie. De participatiecheck, verdragscheck en coördinatiecheck in deze checklist helpen je bij het ontwikkelen, uitvoeren en monitoren van beleid.
Participatiecheck
Input verzamelen van mensen met een beperking is een essentieel onderdeel van het VN-verdrag handicap. Daarnaast is het belangrijk om ook terug te koppelen wat er precies met hun input is gebeurd. Dit is een continu proces. Door dit in alle fasen te doen maak je beleid beter en doeltreffender.
■
Ik heb over het (voorgenomen) beleid nauw overleg gepleegd met mensen met een beperking en hun organisaties.
■
Mensen met een beperking begrijpen het (voorgenomen) beleid en hun vertegenwoordigende organisaties kunnen het gemakkelijk uitleggen aan de leden.
■
Het beleid wordt samen met mensen met een beperking uitgevoerd en gemonitord.
Verdragscheck
Mede op basis van nauw overleg met mensen met een beperking, check je welke beginselen en rechten uit het VN-verdrag handicap aan de orde zijn. Wat betekent het (voorgenomen) beleid voor de positie van mensen met een beperking? Hoe verhoudt zich dat tot de huidige/vorige situatie? Zo zijn bijvoorbeeld autonomie (zelfstandigheid), toegankelijkheid en participatie in de samenleving beginselen die vaak van belang zijn voor beleid in provincies en gemeenten. Daarnaast zijn ook inhoudelijke rechten uit het verdrag vaak aan de orde, met waardevolle programmatische aanknopingspunten.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt welke grondbeginselen uit artikel 3 van het VN-verdrag handicap aan de orde zijn bij het (voorgenomen) beleid: autonomie (zelfstandigheid), toegankelijkheid en daadwerkelijke participatie en opname van mensen met beperking in de samenleving.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt of het (voorgenomen) beleid mensen met een beperking hetzelfde of anders behandelt dan mensen zonder beperking.
■
In geval van stilstand of zelfs verslechtering van de positie van mensen met een beperking heb ik de volgende checks zorgvuldig en volledig uitgevoerd: ■
er is een redelijke rechtvaardiging voor het voorstel (noodzakelijk en proportioneel)
■
onderzoek naar alternatieven heeft plaatsgevonden
■
daadwerkelijke participatie van de groepen die het voorstel betreft heeft plaatsgevonden
■
de maatregel leidt niet tot directe of indirecte discriminatie op grond van handicap
4
Coördinatie- en uitvoeringscheck
Een bredere agenda voor diversiteit en inclusie is vaak ook van toepassing op andere terreinen dan het sociaal domein. Kijk hiervoor verder dan alleen je eigen domein. Weet hiervoor je collega’s te vinden. Ook landelijke programma’s zoals Onbeperkt Meedoen! (VWS) en Iedereen doet Mee (VNG), of convenanten zoals het hulpmiddelenconvenant, kunnen van belang zijn voor het beleid.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt hoe het (voorgenomen) beleid zich verhoudt tot andere lokale regelgeving en beleid, zoals een inclusieagenda, met betrekking tot uitvoering van het VN-verdrag handicap in de provincie/ gemeente of op een andere manier relevant.
■
Ik heb gecheckt en duidelijk gemaakt hoe het voorstel zich verhoudt tot eventueel landelijke wet- en regelgeving en beleid en nationale programma’s met betrekking tot de uitvoering van het VN-verdrag handicap op provinciaal/gemeentelijk niveau.
■
Ik zorg ervoor dat voor baliemedewerkers en andere bij de uitvoering betrokken collega’s duidelijk is hoe het beleid geïnterpreteerd kan worden en waar ruimte is voor maatwerk.
■
Ik zie erop toe dat baliemedewerkers en andere bij de uitvoering betrokken collega’s voldoende toegerust zijn voor de uitvoering en haal daarvoor periodiek feedback op uit de uitvoeringspraktijk.
Praktijkvoorbeeld De wethouder wil een groot aantal speeltuinen in de gemeente ‘vergroenen’ en omvormen tot natuurspeeltuinen. Hiervoor zijn ook vanuit de provincie subsidies beschikbaar. Als beleidsambtenaar ga jij aan de slag met het uitwerken van een beleidsvoorstel. Contact met het lokale platform voor mensen met een beperking leert dat de toegankelijkheid van natuurspeeltuinen voor kinderen (en ouders) met een beperking een belangrijk aandachtspunt is. En ook in de bestaande situatie zijn veel speeltuinen onvoldoende toegankelijk. Je ziet bij de verdragscheck dat het VN-verdrag handicap specifiek ingaat op deelname aan recreatieve voorzieningen en daarbij expliciet aandacht besteedt aan de positie van kinderen (artikel 30 VN-verdrag handicap). De coördinatiecheck leidt je naar de website van het Samen Speel Netwerk, met concrete richtlijnen voor toegankelijke speeltuinen. Je neemt alles mee bij de verdere uitwerking in afstemming met je collega’s van andere betrokken beleidsterreinen en koppelt terug aan het platform wat er met hun inbreng is gebeurd. Zo kom je tot een breed gedragen beleidsvoorstel waarin zowel natuurinclusiviteit als algemene toegankelijkheid geborgd zijn.
5
Lijst van rechten Het VN-verdrag handicap bevat een groot aantal inhoudelijke rechten. Deze beslaan vrijwel alle levensdomeinen van mensen met een beperking.
• Recht op Gelijkheid en non-discriminatie (artikel 5) • Recht op Toegankelijkheid (artikel 9) • Recht op leven (artikel 10) • Recht op veiligheid in risicovolle situaties en humanitaire noodsituaties (artikel 11) • Recht op Gelijkheid voor de wet (artikel 12) • Recht op Toegang tot de rechter (artikel 13) • Recht op Vrijheid en veiligheid van de persoon (artikel 14) • Recht op Vrijwaring van foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing (artikel 15) • Recht op Vrijwaring van uitbuiting, geweld en misbruik (artikel 16) • Recht op Bescherming van de persoonlijke integriteit (artikel 17) • Recht op Vrijheid van verplaatsing en nationaliteit (artikel 18) • Recht op Zelfstandig wonen en deel uitmaken van de maatschappij (artikel 19) • Recht op Persoonlijke mobiliteit (artikel 20) • Recht op Vrijheid van mening en meningsuiting en toegang tot informatie (artikel 21) • Recht op Eerbiediging van de privacy (artikel 22) • Recht op Eerbiediging van de woning en het gezinsleven (artikel 23) • Recht op Onderwijs (artikel 24) • Recht op Gezondheid (artikel 25) • Recht op Habilitatie en revalidatie (artikel 26) • Recht op werk en werkgelegenheid (artikel 27) • Recht op behoorlijke levensstandaard en sociale bescherming (artikel 28) • Recht op participatie in het openbare en politieke leven (artikel 29) • Recht op deelname aan het culturele leven,
recreatie, vrijetijdsbesteding en sport (artikel 30)
Naar het VN-verdrag handicap
Meer informatie vind je op mensenrechten.nl
6
Uitvoeringsdocument Het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid
Noodoproep Help nu alle kwetsbare personen uit onze samenleving Het is nu of nooit om iedereen te laten meedoen
VN Verdrag Inzake de Rechten van Personen met een Handicap Alle mensenrechten waarmaken in de praktijk VN-ambassadeur Alex de Vos 05-10-2022 1
Samenvatting Geachte Dames en Heren, Mijn naam is Alex de Vos. Essentiële begeleiding en hulpmiddelen in elke levensfase hebben mij in staat gesteld om een volwaardig zelfstandig leven op te bouwen. Echt iedereen heeft daar recht op, is mijn stellige overtuiging. Alle personen moeten onvoorwaardelijk een beroep kunnen doen op hun rechten in een betrouwbare rechtsstaat als dat nodig is. Met mijn uitvoeringsdocument ‘Het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid’ wil ik wederom aandacht vragen voor de positie van kwetsbare personen uit onze samenleving. Als VN-ambassadeur voor personen met een beperking en chronisch zieken wil ik u dringend adviseren om mijn uitvoeringsdocument te omarmen en te gebruiken bij de uitvoering van alle VN verdragen om het vertrouwen en de bestaanszekerheid te herstellen in Nederland. In de inleiding van mijn uitvoeringsdocument is op pagina 4 te lezen wat mijn eigen ervaring is om met (onzichtbare)beperkingen te leven. U vindt er tevens een gedateerd overzicht van adviesdocumenten die ik in het verleden heb geschreven om deze materie bij u onder de aandacht te brengen. Op pagina 5 worden de mensenrechten belicht als uitganspunt bij het vormgeven van onze samenleving. Vervolgens besteed ik op pagina 7 uitgebreid aandacht aan het VN Verdrag Inzake de Rechten van Personen met een Handicap.
Als VN-ambassadeur heb ik een prioriteitenlijst aangaande het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid opgesteld. De onderwerpen die vanaf pagina 8 de revue passeren vragen allemaal om verdere uitwerking in wetgeving en uitvoering van beleid om tot een betere uitvoering van alle VN verdragen in Nederland te komen. Er is de afgelopen jaren gelukkig al het nodige gedaan maar de eerlijkheid gebied te zeggen dat we er nog lang niet zijn. Corona en de zeer onstabiele situatie in de wereld stelt ons voor grote uitdagingen die ook betrekking hebben op de mensenrechten van ons allemaal. Mijn prioriteitenlijst biedt u de nodige handvaten om hier voorspoedig mee aan de slag te gaan om deze uitdagingen tot een goed einde te kunnen brengen. Vanaf pagina 12 besteed ik aandacht aan situaties waar kwetsbare personen tegen aanlopen en wat ze nodig hebben om volwaardig te kunnen meedoen aan onze samenleving. Op naar een duurzame inclusieve samenleving in Nederland heb ik hier als aanhef gekozen. Op pagina 15 mijn noodoproep. Help nu alle kwetsbare personen uit onze samenleving. Als er nu niet direct adequate acties ondernomen worden zijn de gevolgen absoluut niet te overzien voor de meest kwetsbare personen uit onze samenleving, die niet meer weten wat ze moeten doen, om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen.
Velen durven geen hulp meer te vragen en als ze besluiten het alsnog te doen weten ze niet waar ze moeten beginnen. Het vertrouwen van deze personen in de overheid is tot diep onder 0 gezakt door het beleid van de afgelopen jaren. Ze voelen zich compleet aan hun lot overgelaten. Werk aan de winkel! Mijn uitvoeringsdocument ‘Het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid’ is van zeer waardevolle achtergrond informatie voorzien. Met deze uitgebreide achtergrond informatie is het plaatje compleet als het gaat over mensenrechten waarmaken en het vormen van een inclusieve samenleving in ons land. Deze informatie vind u vanaf pagina 16 tot en met 21. 2
Inhoudsopgave Uitvoeringsdocument Het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid Pagina -
Samenvatting ................................................................................................................... 2
-
Inleiding ........................................................................................................................... 4
-
Mensenrechten als uitganspunt bij het vormgeven van onze samenleving .................. 5
-
Het VN Verdrag Inzake de Rechten van Personen met een Handicap ........................... 7
-
Prioriteitenlijst: Het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid………………………. 8
-
Op naar een duurzame inclusieve samenleving in Nederland……………………………………. 12
-
Noodoproep: Help nu alle kwetsbare personen uit onze samenleving. ....................... 15
-
Overzicht internationale organisaties ............................................................................. 16
-
Overzicht Nederlandse organisaties ............................................................................... 18
3
Inleiding Wie ben ik
Mijn naam is Alex de Vos. Vanaf mijn geboorte heb ik (onzichtbare)beperkingen. Heb tijdelijk gewoond in een vorm van begeleid wonen. Door het speciaal onderwijs heb ik aansluiting kunnen maken met onze samenleving. Werkzaam geweest in het vrije bedrijfsleven wat ik uiteindelijk niet heb kunnen volhouden. Bijna 3 jaar afhankelijk geweest van een uitkering. Sinds 1996 werk ik in de sociale werkvoorziening. Jaren lang leren en werken gecombineerd.
Wat is mijn eigen ervaring om met (onzichtbare)beperkingen te leven
Als kind ben ik altijd buitengesloten geweest. En nog steeds word ik alle dagen gepest. Gelukkig heeft dat nu, ten opzichte van vroeger, veel minder invloed op mijn functioneren. Maar dat wil niet zeggen dat het er niet is. Nog steeds is dat aanwezig. Door mijn eigen levenservaring signaleer ik veel sneller situaties van mishandeling, uitbuiting of uitsluiting van personen. Onze samenleving verhard, het respect en de verdraagzaamheid staan steeds meer onder druk stel ik vast. Alles moet maar kunnen tegenwoordig waarbij de lat om te mogen meedoen steeds hoger wordt gelegd waardoor er steeds meer personen buiten de boot vallen. Bij de jeugd onderling wordt dat op bepaalde vlakken nog verscherpt. Als je ziet dat ze elkaar mishandelen en daar filmpjes van op sociale media plaatsen om zogezegd stoer te zijn. Personen met een andere seksuele geaardheid wordt het steeds moeilijker gemaakt om gewoon zichzelf te kunnen zijn zonder dat ze lastig gevallen worden. Een persoon in een rolstoel die uit de trein gezet wordt waarbij gezegd wordt “je vindt het wel he”. Dat kan dus echt niet, we moeten af van die op ons zelf gerichte individuele samenleving. We hebben elkaar uiteindelijk hard nodig als we het moeilijk hebben. De wereldvrede begint bij ons zelf!
Mijn adviesdocumenten op een rijtje
Met mijn brief ‘De noodklok van een WSW medewerker’ heb ik op 18-05-11 voor een eerste keer aan de bel getrokken bij de Tweede Kamer omdat de beoogde plannen van destijds niet tot de gewenste resultaten zouden leiden. Onderstaande adviesdocumenten volgden om tot verbeteringen te komen. Dossier ‘Met een beperking toch een mooie toekomst’ 10-12-12. Visie document ‘Met een (onzichtbare)beperking toch een mooie toekomst’ 15-06-14. Dossier ‘Met een (onzichtbare)beperking toch een mooie toekomst’ 03-06-15. Petitie ‘Op weg naar een inclusieve samenleving’ 05-05-17. Visie document ‘Op weg naar een toegankelijke, bereikbare en bruikbare duurzame inclusieve samenleving’ 19-12-2017. Evaluatie rapportage ‘Iedereen volwaardig laten deelnemen aan onze samenleving’ 15-04-19. Advies document ‘Eigen regie zonder belemmeringen voor een zelfstandig leven’ 02-02-20. Het afgelopen jaar mijn presentatie document ‘Alle Mensenrechten Waarmaken’ van 15-03-21. Nu kom ik met mijn uitvoeringsdocument ‘Het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid’ 05-10-22. De implementatie van het VN verdrag voor de personen met een beperking laat zeer veel te wensen over. Zes jaar na invoering van het VN verdrag zijn er weinig tot geen verbeteringen en in het sociaal domein zie ik zelfs achteruitgang.
Na 11 jaar lang deze materie bij u onder de aandacht te hebben gebracht is het tijd voor actie om daadwerkelijk iedereen volwaardig te laten meedoen. Het is de hoogste tijd om de mensenrechten als uitganspunt te nemen bij het verder vormgeven van onze samenleving en dit waar te maken in de dagelijkse praktijk! 4
Mensenrechten als uitganspunt bij het vormgeven van onze samenleving Wat zijn mensenrechten
Mensenrechten beschermen de waardigheid van ieder mens. Je hebt mensenrechten omdat je mens bent, welk geslacht, etnische afkomst, godsdienst of politieke overtuiging je ook hebt. Ze gelden altijd en overal, voor iedereen. Mensenrechten hebben een speciale plaats in het recht. Ze zijn vastgelegd in de Grondwet en er zijn internationale afspraken over gemaakt. Daardoor kan een overheid mensenrechten niet zomaar opzij zetten.
Wat voor mensenrechten zijn er
Mensenrechten worden vaak in categorieën onderverdeeld. Je hebt burgerrechten en politieke rechten. Hieronder vallen bijvoorbeeld het recht op leven, het recht op een eerlijk proces en het recht op vrijheid van meningsuiting. Daarnaast heb je economische, sociale en culturele rechten, zoals het recht op een behoorlijke levensstandaard, het recht op arbeid met behoorlijke arbeidsomstandigheden en het recht op onderwijs. Alle mensenrechten zijn even belangrijk en ze zijn allemaal nodig om de menselijke waardigheid te beschermen.
Mensenrechten voor iedereen
Iedereen heeft mensenrechten en iedereen heeft het recht alle mensenrechten te kunnen uitoefenen. Het recht op gelijke behandeling is dus onderdeel van alle mensenrechten. Om gelijkheid in mensenrechten te bereiken, zijn soms maatregelen nodig. Bijvoorbeeld: iedereen heeft het recht op toegang tot informatie. Als de website van een gemeente niet toegankelijk is voor mensen met een visuele beperking, kunnen zij dat recht niet uitoefenen op dezelfde manier als mensen die goed kunnen zien. De overheid moet dan de website aanpassen om ervoor te zorgen dat iedereen het recht op informatie ook in de praktijk heeft. Ook al gelden alle mensenrechten voor iedereen, in de praktijk blijkt dat aanvullende maatregelen nodig zijn om de mensenrechten van vrouwen, kinderen en mensen met een beperking te versterken. Denk aan het Kinderrechtenverdrag en het VN Verdrag Handicap. De overheid heeft een zorgplicht voor zijn burgers als het om mensenrechten gaat!
Waar vind je mensenrechten
De basis voor alle internationale afspraken over mensenrechten is de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM). Deze verklaring is op 10 december 1948 aangenomen door de Verenigde Naties. Er zijn meerdere internationale mensenrechtenverdragen waarin de mensenrechten preciezer zijn omschreven en waarin staat welke beperkingen zijn toegestaan. Bijvoorbeeld: Iedereen heeft het recht op vrijheid van meningsuiting, maar als je iemand discrimineert vanwege afkomst, mag de strafrechter je een boete opleggen. Er zijn verdragsorganen voor mensenrechten. Dit zijn commissies van onafhankelijke deskundigen. Deze verdragsorganen houden toezicht op de uitvoering van de fundamentele internationale mensenrechtenverdragen. De verdragsorganen worden opgericht in overeenstemming met de bepalingen van het verdrag waarop zij toezicht houden. Het College voor de Rechten van de Mens is het mensenrechteninstituut van Nederland. Als onafhankelijke toezichthouder belichten, beschermen en bevorderen zij de mensenrechten in Europees en Caribisch Nederland. Daarnaast oordelen zij over discriminatieklachten. Het Kinderrechtencollectief is in 1995 opgericht en bestaat uit zes kernleden. Samen hebben ze de missie om ervoor te zorgen dat de rechten van kinderen in Nederland gewaarborgd zijn. Deze kinderrechten zijn vastgelegd in het VN-kinderrechtenverdrag. 5
Het Handvest van de Verenigde Naties
Het Handvest van de Verenigde Naties legt de grondslag van de Organisatie. Het bepaalt de rechten en plichten van lidstaten en stelt de organen en procedures van de Verenigde Naties vast. Als internationaal verdrag codificeert het handvest op internationaal niveau de voornaamste beginselen inzake internationale betrekkingen van de soevereine gelijkwaardigheid van staten. Tevens codificeert het handvest het verbod op het gebruik van geweld in internationale relaties en de elementaire mensenrechten van iedereen. Een voorbeeld van codificatie is het samenstellen en vaststellen van stelselmatige wetten in formele zin voor rechtsonderdelen van enige omvang, welke wetten binnen het nationale rechtsgebied overal gelijkelijk verbindende krachten bezitten. Denk bijv. aan een wetboek.
Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens beschermt de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Het is het eerste verdrag van de Raad van Europa en vormt de hoeksteen van al zijn activiteiten. Het werd op 4 november 1950 in Rome opengesteld voor ondertekening en trad op 3 september 1953 in werking. De bekrachtiging ervan is een voorwaarde om lid te worden van de organisatie. Het was het eerste instrument dat uitvoering gaf aan bepaalde van de in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens genoemde rechten en deze bindend te maken. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens houdt toezicht op de implementatie van het verdrag in de 46 lidstaten van de Raad van Europa. Sinds de aanneming in 1950 is het verdrag een aantal keren gewijzigd en aangevuld met vele rechten naast de in de oorspronkelijke tekst opgenomen rechten.
Het Europees Sociaal Handvest
Het Europees Sociaal Handvest is een verdrag van de Raad van Europa dat fundamentele sociale en economische rechten garandeert als tegenhanger van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat verwijst naar burgerrechten en politieke rechten. Het garandeert een breed scala aan alledaagse mensenrechten met betrekking tot werkgelegenheid, huisvesting, gezondheid, onderwijs, sociale bescherming en welzijn. Het handvest legt specifiek de nadruk op de bescherming van kwetsbare personen zoals ouderen, kinderen, mensen met een handicap en migranten. Het vereist dat het genot van de bovengenoemde rechten zonder discriminatie wordt gegarandeerd. Het Europees Sociaal Handvest (ETS nr. 163) is van 01-07-2006 van kracht in ons land waarbij het Koninkrijk der Nederlanden het herziende Europees Sociaal Statuut aanvaardt heeft voor het Koninkrijk in Europa. Geen enkel ander rechtsinstrument op pan-Europees niveau kan een zo uitgebreide en volledige bescherming van sociale rechten bieden als het handvest, dat ook als referentiepunt dient in het recht van de Europese Unie. De meeste sociale rechten in het handvest van de grondrechten van de EU zijn gebaseerd op de relevante artikelen van het handvest. Het handvest wordt daarom gezien als de Sociale Grondwet van Europa en vormt een essentieel onderdeel van de mensenrechtenarchitectuur van het continent.
6
Het VN Verdrag Inzake de Rechten van Personen met een Handicap Doel van het VN Verdrag Handicap
Doel: het bevorderen, beschermen en waarborgen van de mensenrechten voor personen met een beperking. Grondbeginselen: toegankelijkheid, persoonlijke autonomie en volledige participatie. De reikwijdte van het verdrag strekt zich uit tot alle domeinen van het leven waaraan een onvoorwaardelijke toegang verleend dient te worden. Het VN verdrag geeft geen sluitende definitie, maar stelt dat het verdrag tenminste bescherming biedt aan personen met langdurige lichamelijke, mentale, verstandelijke of zintuiglijke beperkingen. Heel belangrijk is dat het verdrag een contextuele definitie van handicap hanteert. Of iets een handicap is hangt af van de omgeving, en hoe deze er mee omgaat.
Historie van het VN Verdrag Handicap
Afgelopen decennia is wereldwijd meermalen vastgesteld dat personen met een beperking vaker buitengesloten en/of gediscrimineerd worden. Ze leven vaker in armoede. Ook zijn ze vaker het slachtoffer van misbruik, mishandeling en/of uitbuiting. Tevens worden ze vaak niet serieus genomen waardoor ze aantoonbaar minder kans hebben op een goede opleiding of baan. De Verenigde Naties hebben daarom op 13 december 2006 bindende internationale afspraken gemaakt. Deze afspraken zijn ondergebracht in het VN verdrag. In Nederland is het VN Verdrag Inzake de Rechten van Personen met een Handicap sinds 14 juli 2016 eindelijk van kracht. Het Rijk, de Alliantie, VNO-NCW, MKB Nederland en de VNG willen samen de beginselen uit het VN verdrag in de praktijk verwezenlijken en stelden een implementatieplan op. In het VN Verdrag Handicap staat wat Nederland moet doen om de positie van mensen met een beperking te verbeteren. Het gaat hier om alle levensdomeinen.
Bewustwording van het VN Verdrag Handicap in Nederland
Om tot een duurzame inclusieve samenleving te komen in Nederland is het nodig dat onze burgers het normaal en vanzelfsprekend gaan vinden dat de mensen met een beperking en chronisch zieken er gewoon bij horen en overal aan mee mogen doen. Om dat mogelijk te maken is het nodig dat er permanent aandacht wordt besteed aan de leefomstandigheden van de mensen met een beperking en het VN verdrag. Het is een mooi streven om van 14 juli de dag van de inclusieve samenleving in Nederland te maken. Een mooie dag om het VN verdrag te vieren met als doel om te laten zien dat er positieve stappen worden gezet richting een duurzame inclusieve samenleving in Nederland. Er zijn 3 uitgelezen momenten per jaar om uitgebreid stil te staan bij het VN verdrag: - Op 14 juli, op de dag dat het VN verdrag in Nederland in werking is getreden. - Tijdens de week van de toegankelijkheid, in de maand oktober. - Op 3 december, tijdens in internationale dag voor de personen met een beperking. Ter ondersteuning mijn interview met Professor in de mensenrechten Barbara Oomen. https://www.facebook.com/alex.devos.587/posts/2237369816394837?notif_id=1615839602272810¬if_t=feedback_reaction_generic&ref=notif
Seksuele geaardheid en handicap in artikel 1 van de Grondwet
Als in de nabije toekomst seksuele geaardheid en handicap is toegevoegd aan artikel 1 van de Grondwet dan is het noodzakelijk om dit breed uit te dragen in onze samenleving om de rechtpositie van kwetsbare personen daadwerkelijk te verbeteren. Goede communicatie, een bewustwordingscampagne en blijvende aandacht in de toekomst zijn hiervoor nodig. 7
Prioriteitenlijst: Het herstellen van vertrouwen en bestaanszekerheid Voorkom armoede, sociale uitsluiting, mishandeling, misbruik, racisme en/of uitbuiting en discriminatie van personen in onze samenleving
Als VN-ambassadeur krijg ik steeds meer signalen en dringende oproepen om aandacht te besteden aan dit onderwerp. Steeds meer personen waaronder opvallend vaak kinderen zijn het slachtoffer van pesten, intimidatie en (huishoudelijk)geweld. Denk ook aan de veiligheid van onze politie, brandweer, (zorg)hulpverleners en journalisten. Als VN-ambassadeur heb ik de plicht om duidelijk aan te geven dat iedereen het recht heeft, om in vrijheid te leven, met respect behandelt te worden en veilig moet kunnen deelnemen aan onze samenleving. Een erg zorgvuldige adequate uitvoering van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het Europees Sociaal Handvest en het Handvest van de Verenigde Naties zijn hiervoor nodig.
Het recht op vrijheid van meningsuiting
De vrijheid hebben om te zeggen en schrijven wat je vindt en om informatie te ontvangen en te verspreiden, is cruciaal voor een democratisch land. Het biedt burgers de mogelijkheid zich een mening te vormen over onderwerpen die spelen in de maatschappij en deel te nemen aan het publieke debat. De vrijheid van meningsuiting geldt ook online. De online wereld is tegenwoordig bij uitstek een plek waar mensen zich uiten, bijvoorbeeld door te reageren op (nieuws)berichten en door informatie te delen. Iedereen heeft het recht en moet in staat gesteld worden om in ordentelijk taalgebruik zijn of haar mening te geven en zichzelf kunnen zijn. Er moet plaats zijn voor een tegenwoord en het leveren van kritiek of protest als je het ergens niet mee eens bent. Iedere bijdrage aan het gesproken woord is belangrijk en is van toegevoegde waarde. Het is niet wenselijk om personen te intimideren, beledigen, kwetsen of te vernederen. Dit zijn vormen van misbruik van het recht op vrijheid van meningsuiting die absoluut ongepast en ongeoorloofd zijn. Gepast taalgebruik in begrijpelijke taal helpt ons allemaal om begrip voor elkaar te hebben en zal de verdraagzaamheid in onze samenleving ten goede komen. Zaken vanuit een andere invalshoek benaderen en deze onder de aandacht brengen kan ons verbeterende ideeën en inzichten opleveren waar we voordeel van kunnen hebben.
Het kan ook leiden tot zelfreflectie die aanleiding kan geven om dingen in een breder of in een ander daglicht te plaatsen. Dit helpt ons dan om andere en betere keuzes te maken die meer recht doen aan het desbetreffende onderwerp wat aan de orde is. Heb oog voor personen die iets meer tijd nodig hebben of moeite moeten doen om zich te verwoorden, hun bijdrage kan achteraf van meerwaarde blijken te zijn. Bied elkaar de ruimte om dat mogelijk te maken.
Waarborg eerlijk, transparant en respectvol te werk gaan
Personen moeten respectvol behandeld worden en op een waardige bejegening kunnen rekenen en geïnformeerd worden door alle organisaties waar ze mee in aanraking komen. Desinformatie is onware, inaccurate of misleidende informatie die met opzet wordt gemaakt en verspreid om geld te verdienen of om een persoon, sociale groep, organisatie of land te schaden. We moeten er op kunnen rekenen dat onze overheden dit zelf niet toepassen. Duidelijk streng beleid is nodig om dit grote probleem aan te pakken. Maak werk van de beloofde nieuwe bestuurscultuur. Eerste en Tweede Kamer, Provinciale besturen, Gemeentelijke besturen met al hun uitvoeringsorganisaties hebben een zeer belangrijke voorbeeldfunctie in taalgebruik en de verplichting om eerlijk, transparant en respectvol te werk te gaan. Wees duidelijk over wat er wel en niet kan, valse beloftes zijn geen optie! 8
Vrijheid om eigen keuzes te maken in het leven
Personen met een beperking moeten in staat gesteld worden om van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden te kunnen genieten. Erkenning van individuele autonomie en onafhankelijkheid, met inbegrip van de vrijheid om eigen keuzes te maken is van essentieel belang. Hierbij wordt de noodzaak erkend van een toegankelijke omgeving op fysiek, sociaal, economisch en cultureel vlak. Dat betekent toegang tot wonen, spelen, onderwijs, werken, zorg, informatie, communicatie, reizen en bereikbaarheid van openbare gelegenheden. Het voeren van eigen regie is een recht in het VN verdrag dat gewaarborgd dient te worden.
Borgen behoorlijke levensstandaard en sociale bescherming in wetgeving
Een voortdurende verbetering van levensomstandigheden blijft noodzakelijk om in armoede leven te voorkomen door jaarlijks steeds erg veel duurder wordende eerste levensbehoeften. Dit is met inbegrip van voldoende voeding, kleding, zorg en huisvesting waarbij oudere personen de sociale bescherming ontvangen die ze nodig hebben. Voorkom stapeling van zorgkosten, extreem hoge energiekosten en permanent onder het minimum loon werken, of met een aanvullende uitkering, maximaal het minimumloon verdienen. Meten is weten, heeft er voor gezorgd dat burgers als een nummer worden behandeld. Hier zijn we de menselijke maat daadwerkelijk verloren. We moeten terug naar de praktijk wat betekent dat we personen weer centraal gaan stellen in ons denken en doen. Bewustwording, menselijke maat in wetgeving en uitvoering van beleid, volgens de beoogde doelen en uitgangspunten van alle VN verdragen, met de benodigde structurele financiële middelen zijn de oplossing.
Adequaat handelen als velen in financiële problemen komen door onvoorziene economische omstandigheden
Een uitkering bestaanszekerheid moet toereikend zijn om fatsoenlijk in je levensbehoeften te kunnen voorzien. Ga hierbij uit van het netto besteedbaar inkomen zonder complexe toeslagen systematiek. Er mag niemand tussen wal en schip belanden. Denk hierbij onder andere aan de personen die een uitkering hebben die gekoppeld zit aan het minimum loon. Deze koppeling mag absoluut niet worden losgelaten. Deze personen kunnen de eindjes niet meer of amper nog aan elkaar knopen. Structurele extra financiële middelen zijn voor hun daarom hard en snel nodig. Het minimum loon moet hiervoor drastisch omhoog.
Bied personen toekomstperspectief en vertrouwen met gelijke kansen
Bied personen een toekomst perspectief en vertrouwen met gelijke kansen bij de volledige uitvoering van alle VN verdragen in Nederland. Voorkom alle vormen van armoede en grote schulden last. Borg samenhang tussen leren, werken en de zorgvraag van personen om te kunnen participeren. Ga te werk vanuit een beschermde positie van personen om het vertrouwen te vergroten. We moeten nadrukkelijk oog hebben voor niet direct zichtbare beperkingen van personen. Haal belemmerende drempels, ongelijkheid in behandeling en beloning uit alle wetgeving en uitvoering van beleid. Stop met mensonterende onnodige herkeuringen bij chronisch zieke personen t.b.v. hun bestaanszekerheid en/of gezondheid. Bied de personen die niet willen participeren een sobere uitkering voor de strikte eerste levensbehoeftes met een dak boven hun hoofd. Elke vorm van participeren, hoe klein deze bijdrage ook is, moet beloond worden om personen te stimuleren om mee te willen doen. Geef voldoende (financiële)ondersteuning aan personen die wel willen participeren ondanks hun vaak zeer beperkte middelen en mogelijkheden of kwetsbare gezondheid die ze hebben. Personen die volledig afgekeurd thuis zitten, zijn een zeer vaak vergeten groep, die meer aandacht, begeleiding, toekomstperspectief en financiële ondersteuning verdienen. Levens verbeterende hulpmiddelen en medicatie makkelijker en sneller beschikbaar stellen. 9
Goede zorg bereikbaar en betaalbaar voor iedereen ongeacht waar je woont
Zorgverleners moeten bij het opstellen van een behandelplan er voor zorgdragen dat de gezondheid en het welzijn van de patiënt altijd leidend is. Door (financiële)voorwaarden die zorgverzekeraars opleggen wordt er door steeds meer patiënten die de eindjes amper aan elkaar kunnen knopen zorg gemeden met alle gevolgen van dien. Een basis zorgverzekering is door versoberingen niet meer toereikend en bijverzekeren is voor deze personen simpelweg te duur om in voldoende mate de juiste zorgvraag te kunnen veroorloven. Voor chronisch zieke personen is bijverzekeren regelmatig niet toereikend, dan rest zelf bijbetalen of niet de zorg ontvangen die ze wel nodig hebben. Het afschalen van of het zelfs sluiten van essentiële voorzieningen zoals de spoedeisende zorg en de nacht apotheek baren mij grote zorgen. Door gebrek aan personeel en/of bezuinigingen schiet hulp en ondersteuning thuis tekort. De doelstelling van het beleid was dat de zorg dichter bij de patiënten zou komen, het tegendeel zie je in de praktijk in de regio provincies zoals Zeeland. Je moet steeds vaker grotere afstanden voor zorg overbruggen. De contracten die zorgverzekeraars afsluiten met zorgverleners leveren problemen op bij het doorverwijzen naar specialistische ziekenhuizen naar het buitenland. Onderscheid maken in het beschikbaar stellen van zorg is onwenselijk!
Patiënt leidend in behandelplan en maatwerk bij inzetten geneesmiddelen
Een biosimilar, is een biologisch geneesmiddel met dezelfde werkzame stof als het origineel. Zorgverzekeraars pleiten voor de inzet van biosimilars omdat dit leidt tot enorme kostenbesparingen, door afspraken met de fabrikant, met behoud van dezelfde kwaliteit. Zoals bij alle nieuwe geneesmiddelen is er altijd een kans dat er nieuwe bijwerkingen aan het licht komen. Het komt voor dat er stoffen in de alternatieve medicatie zitten waar patiënten ziek van worden. Als patiënten tegen negatieve gezondheidseffecten aanlopen dan moet het voor deze patiënten mogelijk zijn om met het originele medicijn behandeld te worden. Het overstappen naar een biosimilar moet altijd op voorhand met patiënt besproken worden en niet als een mededeling vanuit een zorgverzekeraar kenbaar gemaakt worden. Het is zeer belangrijk dat de patiënt de mogelijkheid krijgt om eerst zijn behandelend arts te raadplegen of deze patiënt zonder negatieve gezondheidseffecten de biosimilar kan gaan gebruiken.
Zelfstandig wonen adequaat vormgeven, ondersteunen en faciliteren
Langer zelfstandig in je eigen leefomgeving kunnen blijven wonen is wenselijk en van grote meerwaarde in allerlei opzichten. Daar moeten de mogelijkheden zeker voor geboden worden als deze behoefte aanwezig is. De voorwaarden zijn dat het medisch verantwoord moet zijn, de leefomstandigheden daartoe veilig moeten zijn en het naar de benodigde hygiënische behoeften, de leefomgeving onderhouden dient te worden. Hierbij is er met nadruk oog voor naasten en mantelverzorgers dat deze niet worden overbelast en bijgestaan worden als dat nodig is. Om dat verantwoord mogelijk te maken is het volgende zeker nodig. Er moet voldoende (medische) professionele ondersteuning zijn, in voldoende mate huishoudelijke hulp geboden worden, met de benodigde hulpmiddelen voor in huis en voor vervoer, om zelfstandig te kunnen functioneren. Deze ondersteuning moet adequaat en snel aangeboden en gefinancierd worden zonder lange wachttijden en/of aanvraagprocedures. De praktijk leert dat het leveren van maatwerk en adequaat te werk gaan altijd nodig is. Deze kwetsbare personen moeten op een betrouwbare dienstverlening kunnen rekenen!
Voorkom alle vormen van mensonterende situaties in Nederland
Als essentiële voorzieningen niet rendabel zijn worden ze afgebouwd of weg bezuinigd met schaal vergroting tot gevolg. Stop met marktwerking en het in verdienmodellen denken. Voorkom dure organisatorische bureaucratische tussenlagen bij dienstverlening organisaties. 10
De individualisering en verharding in onze samenleving moet een halt toegeroepen worden
Liegen, bedriegen en manipuleren voor eigen gewin kan echt niet. Corruptie en misleiding horen niet in onze samenleving thuis. Dat alles zomaar moet kunnen mag best wel eens in een ander perspectief geplaatst worden om kwetsbare personen in bescherming te nemen. Wat misschien niet zo leuk is om vast te moeten stellen is dat we allemaal een keer hulp nodig hebben in het leven. De ene persoon vroeg, lang en intensief. De andere persoon hopelijk laat, kort en tijdelijk met eventuele tussenposen. Als we die hulp nodig hebben is het fijn om te weten dat deze onvoorwaardelijk kan wordt aangeboden. Verdraagzaamheid, begrip, en mededogen voor elkaar in een sociale leefomgeving voor iedereen zijn hiervoor nodig. Het is een heel stuk aangenamer leven in een respectvolle samenleving waar we oog voor elkaar hebben, rekening houden met elkaar en bereid zijn om naar elkaar te luisteren.
Bewustwording dat mediawijsheid niet voor iedereen opgaat
In Nederland hebben 2,5 miljoen personen moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Deze personen hebben vaak ook moeite met digitale vaardigheden. Daarom zal er naast het internet ook communicatie en informatie verstrekking door menselijk contact plaats moeten vinden om te voorkomen dat deze personen de aansluiting met onze samenleving verliezen. Het gebruik van een geautomatiseerde gesprekspartner, de Chatbots zijn vaak een drempel om een vraag te kunnen stellen. Het is belangrijk om schriftelijk en telefonisch bereikbaar te zijn. Burgers moeten makkelijk toegankelijk contacten kunnen onderhouden met overheden en het bedrijfsleven op het internet. Websites moeten zo duidelijk mogelijk herkenbaar zijn en van nepsites te onderscheiden zijn. Regelmatig hoor ik van burgers dat hun bankrekening door fraude leeg geplunderd wordt of op andere manieren geld afhandig gemaakt wordt. Het betalingsverkeer moet dus aan nog hogere veiligheidseisen gaan voldoen om misbruik te voorkomen. Blijven zorgdragen voor permanente ondersteuning voor gebarentaal en Braille. De privacy van informatie en gegevens van burgers moet gewaarborgd worden.
Spelen is van levensbelang en kinderarmoede moet verdwijnen
Voor heel veel kinderen met een beperking is samen spelen niet vanzelfsprekend. Negen van de tien speelplekken zijn voor hen niet toegankelijk. De gevolgen zijn groot. Kinderen die niet samen kunnen spelen worden geremd in hun ontwikkeling, hebben weinig tot geen vriendjes in de buurt, ervaren dat ze er niet bij horen en voelen zich eenzaam. Deze negatieve ervaringen dragen zij de rest van hun leven met zich mee. Het VN verdrag benadrukt het recht om samen op te groeien en te spelen. Overal inclusieve speeltoestellen plaatsen! Elk kind dat in ons land geboren wordt heeft dezelfde rechten. Toch hebben kinderen in armoede veel minder kansen. Voor heel veel kinderen in ons land is het niet vanzelfsprekend om te kunnen sporten, of een verjaardagsfeestje te geven. Ze schamen zich voor hun thuissituatie, waardoor ze minder vaak vriendjes uitnodigen om te spelen. Er is vaak ook geen geld voor bijvoorbeeld een schoolreisje. Wanneer we als samenleving de problematiek beter begrijpen, ontstaan er betere en breder gedragen oplossingen. We hebben de plicht om onze kinderen een mooie toekomst te bieden zonder sociaal buitengesloten te worden.
Het Facultatief Protocol van alle VN verdragen zo snel mogelijk ratificeren
Sommige verdragen hebben in een apart protocol het individueel klachtrecht geregeld. Dat betekent dat gedupeerden dan kunnen klagen bij het VN-comité dat toeziet op dat verdrag. Nederland heeft wel het internationaal verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten geratificeerd, en het VN verdrag handicap, maar niet de bijbehorende protocollen. Dit betekent dat je de rechten wel hebt, maar ze niet bij de VN kunt halen als individu. 11
Op naar een duurzame inclusieve samenleving in Nederland Inclusief onderwijs
Dit zou een afspiegeling van de maatschappij moeten zijn, in al zijn diversiteit. Zo leert men meer begrip voor elkaar te hebben qua religie, geaardheid, beperkingen, enzovoorts. We moeten tenslotte later allemaal in dezelfde maatschappij functioneren. Apart onderwijs werkt onbegrip, vooroordelen en tenslotte armoede, sociale uitsluiting, pesten, intimidatie, misbruik, (huishoudelijk) geweld, mishandeling en/of uitbuiting en verwijdering in de hand.
Infrastructuur speciaal onderwijs met samenhang onderwijs, werk en zorg
Het passend onderwijs heeft de infrastructuur van het speciaal onderwijs nodig om er voor te zorgen dat alle leerlingen de aandacht krijgen die ze verdienen. Heb oog voor onzichtbare beperkingen en psychische aandoeningen. De samenhang tussen onderwijs, werk en zorg is van essentieel belang. Het één kan niet zonder het ander. Zonder bijvoorbeeld de benodigde fysio en/of medicatie kun je niet functioneren. Extra begeleiding voor leerlingen die moeilijk kunnen leren mag niet ten koste gaan van de ontwikkelingsmogelijkheden van de andere leerlingen in de klas die wel heel goed kunnen leren. Deze leerlingen hebben ook het recht om zichzelf zo optimaal mogelijk te ontwikkelen. Ik adviseer om speciale lessen in andere lokalen binnen de school aan te bieden om het benodigde maatwerk te kunnen aanbieden.
Personen onvoorwaardelijk centraal stellen bij hun ontwikkeling
We weten hoe belangrijk een opleiding en een arbeidsplaats is om zelfstandig in je levensbehoeften te kunnen voorzien. Tel daar de sociale aspecten bij op die ook van erg groot belang zijn. Personen moeten daarom in staat gesteld worden om hun talenten optimaal te ontplooien binnen hun mogelijkheden en niveau. Het is noodzakelijk om personen vooral tijdens hun ontwikkeling onvoorwaardelijk centraal te stellen met betrekking tot begeleiding en ondersteuning. Dit is cruciaal om het onmisbare benodigde maatwerk te kunnen aanbieden. Vaste betrouwbare gekwalificeerde professionele begeleiding met een respectvolle gewaarborgde bejegening zijn onmisbaar. Begeleiding moet in elke levensfase dicht bij de personen op het gewenste moment geleverd worden. Er moet gezocht worden naar de opleiding en baan die specifiek bij een desbetreffende persoon past. Dus niet de opleiding of baan maar de competenties, leefomstandigheden, gezondheidssituatie en behoeftes zijn bepalend in de begeleiding en ondersteuning bij de ontwikkeling van de desbetreffende persoon. Het recht op begeleiding moet bij wet geregeld worden om de ontwikkeling vanuit de beschermde positie vorm te geven.
Leermodule inclusieve samenleving en mensenrechten op school
In de leermodule inclusieve samenleving staan de omgangsvormen centraal. Hoe gaan we op een waardige respectvolle manier met elkaar om? Normen en waarden. Zelf keuzes maken. Reëel naar situaties kijken. Waarderen en tevreden zijn over wat je wel hebt t.o.v. wat je niet hebt. Hoe ga je op een verantwoordelijke manier met financiële middelen om? Inzicht krijgen in wat voor verstrekkende gevolgen armoede en schulden kunnen hebben. Gelijke kansen, respect voor verschillen, opkomen voor de rechten en vrijheden van jezelf én van anderen, zijn cruciaal voor een veilige en rechtvaardige samenleving. Het is belangrijk om kinderen, van jongs af aan, kennis, houding en vaardigheden over mensenrechten bij te brengen in het burgerschapsonderwijs. 12
Initiatiefnota ‘Aan de slag in het Sociaal Ontwikkelbedrijf’
Mijn advies is om deze nota te omarmen en het onderstaande te borgen in wetgeving met permanente subsidie voor bedrijfsleven t.b.v. vast werk voor personen met een beperking. 1. De totstandkoming van een landelijk dekkend netwerk van sociaal ontwikkelbedrijven. 2. Mensen met een vergrote afstand tot de arbeidsmarkt kunnen terecht bij een sociaal ontwikkelbedrijf voor hulp richting de arbeidsmarkt middels een persoonlijk plan van aanpak. Zij krijgen recht op scholing, werk en begeleiding, een diagnosetraject, job coaching, werkplekaanpassing, sociale detachering, loonkostensubsidie en een recht op initiatief waarbij ze (tot een bepaald budget) zelf een re-integratie plan kunnen indienen. 3. Financiering van gemeenten door het Rijk, op basis van gerealiseerde aantallen in het voorafgaande jaar, gedifferentieerd naar drie zwaarte-groepen. De meerkosten voor het scholen en begeleiden van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt worden vergoed door het Rijk, voor zover ze nog niet binnen de huidige systematiek worden vergoed. Aanvullend op de initiatiefnota zijn er op verschillende niveaus opleidingen en werksoorten nodig die aansluiten op de arbeidsmarkt t.b.v. daadwerkelijke permanente arbeidsplaatsen.
Onwenselijke ongelijke arbeidsvoorwaarden moeten verdwijnen
Ondanks alle goede bedoelingen, zijn er door het gevoerde beleid, onwenselijke situaties aangaande de arbeidsvoorwaarden en de daarbij behorende beloning, voor de personen met een beperking ontstaan. Hieronder beschrijf ik de praktijksituatie, die zich voor doet op de werkvloer bij de oude sociale werkvoorziening bedrijven, die omgevormd worden tot sociale ontwikkelbedrijven, om deze zeer onwenselijke situatie voor u inzichtelijk te maken. Aan de ene kant willen ze personen, die zich aanmelden de mogelijkheid bieden om zich te kunnen ontwikkelen, om aansluiting te kunnen maken met het reguliere arbeidsproces. Daarnaast bieden ze de medewerkers uit de oude SW en het nieuwe beschut werken aangepast werk. De diversiteit van deze medewerkers is ten opzichte van vroeger veel complexer geworden, doordat ze vanuit verschillende wetgeving en regelingen geholpen en beloond worden. De overheden verwachten van deze bedrijven dat ze een zo positief mogelijk bedrijfsresultaat halen. Dit moet gerealiseerd worden met de nog steeds verder oplopende bezuinigingen, die opgelegd worden vanuit die zelfde overheid. Denk hierbij aan het SW budget dat nog steeds afgebouwd wordt. Daardoor is er bezuinigd op de kwaliteit van de begeleiding en de ondersteuning van de medewerkers. Komt bij dat deze werknemers samen op de afdelingen, vaak hetzelfde werk doen maar hier anders voor beloond worden.