Sport- en beweegbeleid - RK Sliedrecht - eindrapport.pdf

Sport- en beweegbeleid Rekenkamer Sliedrecht

Sport- en beweegbeleid | 19-12-2025 Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 1.

Colofon Datum: 19-12-2025 Rekenkamer Sliedrecht: Heleen van Rijnbach, directeur Contactgegevens: Robert Klaassen, secretaris 06 199 20 550 / robert@necker.nl Onderzoekers: Tim Kunis Lucyenne van de Coevering

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 2.

Inhoudsopgave Colofon

2

Inhoudsopgave

3

Onderzoek naar sport- en beweegbeleid

5

Aanleiding Doelstelling en vraagstelling

5 5

Kernbevindingen

7

Conclusies en aanbevelingen

10

Conclusies Aanbevelingen

10 11

Reactie van college van B&W

13

Nawoord rekenkamer

15

1.

Beleid in beeld

17

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Vooraf: het sportlandschap in Sliedrecht Structuur van het beleid Visie en beoogde maatschappelijke effecten Rol van de gemeente Inzet van middelen

17 18 22 24 26

2.

Uitvoering en doelrealisatie

28

2.1 2.2 2.3 2.4

Inrichting van de uitvoering Ervaringen van professionele betrokkenen Ervaringen van aanbieders Monitoring

28 31 34 35

3.

Rol van de gemeenteraad

37

3.1 3.2

Informatievoorziening aan de gemeenteraad Sturing door de raad

37 39

Bijlage 1. Onderzoeksverantwoording

41

Verloop van het onderzoek Geraadpleegde bronnen Gevoerde interviews

41 41 41

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 3.

Bestuurlijke nota

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 4.

Onderzoek naar sport- en beweegbeleid Aanleiding Sporten en bewegen is van grote meerwaarde voor een gezond en vitaal leven. Sporten is niet alleen een plezierige vrijetijdsbesteding voor veel mensen, maar heeft ook op meerdere manieren een belangrijke maatschappelijke meerwaarde. Zo is sporten en bewegen belangrijk voor een goede fysieke gezondheid en kan veel gezondheidsproblemen zoals overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten voorkomen. Ook heeft sporten en bewegen een positieve invloed op de mentale gezondheid, omdat het bijdraagt aan het reguleren van stress, zorgt voor betere schoolprestaties en zelfvertrouwen vergroot. Bovendien is sporten voor veel mensen een belangrijke manier om sociale contacten met anderen te hebben en een manier om hun sociale netwerk uit te breiden en in stand te houden. Het thema sport en bewegen is ook voor de gemeenteraad van Sliedrecht van belang. Dit bleek uit de jaarlijkse consultatie die rekenkamer in november 2024 met de gemeenteraad hield om het onderzoeksprogramma te bepalen. De rekenkamer onderschrijft het maatschappelijke belang van sporten en bewegen en de inzet die de gemeente daarop pleegt en heeft daarom onderzoek gedaan naar dit onderwerp. Sporten en bewegen wordt zowel vanuit de nationale als lokale overheden gestimuleerd.

In 2018 sloten het Ministerie van VWS, de VNG, het NOC*NSF, de Vereniging Sport en Gemeenten en het Platform Ondernemende Sport het eerste Sportakkoord. In 2023 werd dit opgevolgd met het Sportakkoord II. In de sportakkoorden maken de partijen afspraken om sporten voor iedereen mogelijk te maken, gericht op onder meer het ondersteunen van sportaanbieders, het ontwikkelen van vaardigheden om te bewegen bij kinderen en het bevorderen van sociale veiligheid in de sport. Het nationale sportakkoord wordt door gemeenten en lokale partners uitgewerkt in lokale sportakkoorden. Het is aan de gemeente om in de praktijk vorm te geven aan de invulling van het sport- en beweegbeleid. Er is een aantal thema’s waar de gemeente zelf invulling aan kan geven om doelen te stellen en te behalen op het gebied van sport en bewegen. In dit onderzoek staan de volgende vier thema’s centraal: de rol die de gemeente zelf invult, samenwerking met partners, inzet van middelen en mensen en toegankelijkheid van sport- en beweegaanbod.

Doelstelling en vraagstelling Het doel van dit onderzoek is om te evalueren in hoeverre de inzet van de gemeente en de samenwerking met maatschappelijke partners op het gebied van sport en bewegen doelmatig en doeltreffend is en om knelpunten en succesfactoren vast te stellen. Zo kan de rekenkamer de raad aanbevelingen doen om deze inzet in de toekomst te verbeteren. Daarbij heeft de rekenkamer ook oog voor de informatievoorziening aan de raad, op welke manier de raad zijn rol invult en op welke manier de raad daartoe in staat wordt gesteld door het college. De rekenkamer hanteert de volgende hoofdvraag voor dit onderzoek: In hoeverre is de inzet van de gemeente en de samenwerking met maatschappelijke partners op het gebied van sport en bewegen doelmatig en doeltreffend?

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 5.

De hoofdvraag is uitgewerkt in deelvragen die zijn verdeeld in drie thema’s: beleid in beeld, uitvoering en doelrealisatie en evaluatie en rol van de raad.

Beleid in beeld 1. Welke ambities en doelstellingen heeft de gemeente Sliedrecht geformuleerd op het gebied van sport en bewegen? 2. Hoe verhoudt het sport- en beweegbeleid van de gemeente Sliedrecht zich tot het landelijk sportakkoord? 3. Welke subsidies of bijdragen verstrekt de gemeente in relatie tot het sport- en beweegbeleid? Op welke wijze speelt het verstrekken van subsidies en bijdragen een rol in het bereiken van de doelstellingen?

Uitvoering en doelrealisatie 4. Hoe wordt de uitvoering van het sport- en beweegbeleid vormgegeven? 5. Welke instrumenten heeft de gemeente tot zijn beschikking om bij te sturen op het sport- en beweegbeleid? 6. Hoe zijn de rollen en verantwoordelijkheden bij het uitvoeren van het sport- en beweegbeleid verdeeld binnen de gemeente? 7. Hoe werkt de gemeente samen met maatschappelijke partners en hoe draagt dit bij aan het behalen van de doelstellingen van het sport- en beweegbeleid? 8. In hoeverre heeft de gemeente zicht op de toegankelijkheid van sport- en beweegaanbod voor verschillende doelgroepen?

Evaluatie en rol van de raad 9. Hoe en in welke mate heeft de gemeente inzicht in het behalen van de beleidsdoelen middels monitoring en evaluatie? 10. In hoeverre wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van het beleid? 11. In hoeverre geeft de gemeenteraad invulling aan de kaderstellende en controlerende rol ten aanzien van het sport- en beweegbeleid?

Leeswijzer De rapportage bestaat uit een bestuurlijke nota en een nota van bevindingen. De bestuurlijke nota bestaat uit de inleiding, kernbevindingen, de conclusies en aanbevelingen en de bestuurlijke reactie van het college van burgemeester en wethouders. De nota van bevindingen bestaat uit drie hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk behandelt het beleid en de visie van de gemeente. Het tweede hoofdstuk gaat in op uitvoering en doelrealisatie. Het laatste hoofdstuk gaat in op de rol van de raad.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 6.

Kernbevindingen De rekenkamer beantwoordt hier beknopt de deelvragen aan de hand van de kernbevindingen. Vooraf: het sportlandschap in Sliedrecht Hoewel de gemeente Sliedrecht een gevarieerd sportaanbod kent, scoren de inwoners van Sliedrecht relatief slecht op het gebied van sport en bewegen. Inwoners bewegen minder dan gemiddeld, zijn minder vaak lid van sportverenigingen en kampen vaker met overgewicht dan gemiddeld in Nederland. Sportaccommodaties zijn relatief dichtbij, maar de openbare ruimte is minder beweegvriendelijk. Het sportaanbod kenmerkt zich door de meer traditionele verenigingssporten, maar nieuwe initiatieven – zoals nieuwe sporten en zelfstandige sportgroepjes - zijn in opkomst. 1. Welke ambities en doelstellingen heeft de gemeente Sliedrecht geformuleerd op het gebied van sport en bewegen? De gemeente beoogt met sport en bewegen verschillende maatschappelijke effecten te bereiken. Zo moet sport en bewegen bijdragen aan de publieke gezondheid, met als doel de bewegingsarmoede onder inwoners te verminderen. Sporten en bewegen worden expliciet verbonden aan de preventieaanpak en het steunen van kwetsbare doelgroepen, maar de inzet van de gemeente op die specifieke doelgroepen is niet gespecificeerd. Daarnaast kan sport en bewegen volgens de gemeente bijdragen aan ontmoeting en sociale samenhang.

De verschillende beleidsstukken gaan niet in op hoe deze doelen onderling samenhangen en welke prioriteiten de gemeente daarin hanteert. De gemeente ziet het faciliteren en ondersteunen van sportverenigingen en aanbieders als het belangrijkste middel om maatschappelijke doelen te realiseren. De gemeente neemt een rol in het verbinden van partijen via o.a. het Lokaal Sportakkoord, het stimuleren van inclusief en toegankelijk aanbod en het faciliteren van toekomstbestendige verenigingen. Verder wil de gemeente meer doen om het sportaanbod zichtbaarder te maken. Daarnaast heeft de gemeente een verantwoordelijkheid op het gebied van sportaccommodaties en de huisvesting van sportaanbieders. 2. Hoe verhoudt het sport- en beweegbeleid van de gemeente Sliedrecht zich tot het landelijk sportakkoord? Een aantal landelijke kaders geven richting aan het lokale sportbeleid en scheppen verplichtingen voor gemeenten. Het Sportakkoord II, GALA, IZA en de nota gezondheidsbeleid zijn de belangrijkste kaders. Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid om deze kaders te vertalen naar de uitvoering. Sliedrecht doet dat door middel van de nota ‘Sportief in Sliedrecht’, het lokale sportakkoord, de Sociale Visie en de lokale nota publieke gezondheid. Sliedrecht verbindt sport aan gezondheid, preventie en sociale samenhang.

De verschillende kaders spreken elkaar niet tegen, maar bouwen beperkt op elkaar voort. Daarmee blijft de onderlinge samenhang achter. 3. Welke subsidies of bijdragen verstrekt de gemeente in relatie tot het sport- en beweegbeleid? Op welke wijze speelt het verstrekken van subsidies en bijdragen een rol in het bereiken van de doelstellingen?

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 7.

Op het gebied van sport en bewegen zet de gemeente middelen in uit twee bronnen: de subsidieregeling op basis van eigen middelen en de brede SPUK-regeling vanuit de Rijksoverheid. De gemeentelijke subsidieregeling is met name gericht op het ondersteunen van verenigingen. De SPUKgelden maken een groot deel van de uitvoering mogelijk en financieren de inzet van professionals. Deze middelen zijn tijdelijk, wat onzekerheid met zich meebrengt. 4. Hoe wordt de uitvoering van het sport- en beweegbeleid vormgegeven? 5. Welke instrumenten heeft de gemeente tot zijn beschikking om bij te sturen op het sport- en beweegbeleid? 6. Hoe zijn de rollen en verantwoordelijkheden bij het uitvoeren van het sport- en beweegbeleid verdeeld binnen de gemeente? De gemeente heeft de uitvoering van het sport- en beweegbeleid belegd bij een netwerk aan professionals, die voor een belangrijk deel invulling geven aan de faciliterende, stimulerende en verbindende rol van de gemeente. Binnen de gemeente is de capaciteit beperkt tot één medewerker. De coördinator sport en preventie, werkzaam bij Stichting Welzijnswerk Sliedrecht, is primair aan zet voor de uitvoering van het lokaal sportakkoord. De combinatiefunctionaris en buurtsportcoaches, werkzaam bij Stichting Open Jeugdwerk Sliedrecht, spelen een belangrijke rol en richten zich met name op jeugd.

Professionals en sportaanbieders vormen samen de kerngroep voor de uitvoering van het lokaal sportakkoord, die beslist over de inzet van de beschikbare middelen. 7. Hoe werkt de gemeente samen met maatschappelijke partners en hoe draagt dit bij aan het behalen van de doelstellingen van het sport- en beweegbeleid? In de praktijk wordt in Sliedrecht bewegen in algemene zin steeds belangrijker ten opzichte van sporten, maar dit heeft de gemeente nog niet vertaald in beleid. Het netwerk aan professionals werkt goed en is van meerwaarde voor aanbieders. Veel taken zijn belegd bij een beperkt aantal personen, wat de uitvoering van het sport- en beweegbeleid kwetsbaar maakt. Momenteel komt daarom vooral de verbindende rol van de gemeente tot uiting door de inzet van deze professionals en blijft er minder capaciteit over voor de faciliterende en stimulerende rol. De gemeente geeft in de ervaring van professionals en sportaanbieders onvoldoende inhoudelijke richting, wat het lastig maakt om hun inzet te prioriteren en de uitvoering van het sportakkoord belemmert. Een meer uitgebreid lokaal sportplatform zou verder kunnen bijdragen aan het verbinden van aanbieders. Sportaanbieders werken voornamelijk los van elkaar.

Onder meer de coördinator sport en preventie werkt aan meer verbinding, maar in de praktijk is dit lastig te realiseren door onder meer de beperkte capaciteit bij aanbieders. Sportaanbieders steunen de maatschappelijke doelen van de gemeente en willen hieraan bijdragen, maar merken dat de ondersteuning van de gemeente vooral is gericht op de traditionele vormen van sport. De stimulerende rol van de gemeente komt dus weinig tot wasdom. 8. In hoeverre heeft de gemeente zicht op de toegankelijkheid van sport- en beweegaanbod voor verschillende doelgroepen? 9. Hoe en in welke mate heeft de gemeente inzicht in het behalen van de beleidsdoelen middels monitoring en evaluatie?

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 8.

De gemeente wil kwetsbare inwoners ondersteunen op het gebied van sport, maar specifieert niet welke doelgroepen daarbij in beeld zijn en welke maatregelen daarvoor worden ingezet. Door een aantal keuzes in de inrichting van de uitvoering pleegt de gemeente al dan niet bewust meer inzet op jongeren en senioren. Dit hangt samen met het onderbrengen van de combinatiefunctionaris en buurtsportcoaches bij Stichting Open Jongerenwerk Sliedrecht en keuzes in de uitvoering van het GALA. De inzet op het sportaanbod voor mensen met een beperking bestaat uit kleinere initiatieven. De gemeente monitort de voortgang op de doelstellingen van het sport- en beweegbeleid niet structureel. De beoogde maatschappelijke effecten uit het beleid zijn niet geprioriteerd en vertaald in meetbare doelen of KPI’s. De verantwoording over subsidies wordt niet gebruikt om maatschappelijke effecten te monitoren. Via het netwerk van professionals heeft de gemeente een goed kwalitatief beeld van het sportlandschap. Voor kwantitatieve informatie maakt de gemeente gebruik van openbare bronnen. 10. In hoeverre wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van het beleid? 11.

In hoeverre geeft de gemeenteraad invulling aan de kaderstellende en controlerende rol ten aanzien van het sport- en beweegbeleid? Het college informeert de gemeenteraad zowel via de P&C-cyclus als met collegeinformatiebrieven over sport en bewegen. De P&C-documenten gaan vooral over de financiële ontwikkelingen. Collegeinformatiebrieven brengen inhoudelijke verdieping en deelt het college doorgaans in reactie op de inzet van het raadsinstrumentarium. In de informatiestroom is – in aansluiting op het gebrek aan concrete en meetbare doelen – beperkt aandacht voor de voortgang op de doelen uit het beleid. De gemeenteraad is op het gebied van sport en bewegen kaderstellend door het beleid vast te stellen. De raad zette sinds 2019 een aantal keer zijn instrumentarium in om bij te sturen, door het aannemen van moties en het indienen van vragen. Vanwege het gebrek aan toetsbare doelen krijgt de controlerende rol van de gemeenteraad beperkt vorm.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 9.

Conclusies en aanbevelingen Conclusies 1. De gemeente wil met sport en bewegen uiteenlopende maatschappelijke effecten bereiken, met als risico dat ‘eigen’ doelen onderbelicht blijven Sport en bewegen kan in de gemeente Sliedrecht – net als in veel andere gemeenten – niet worden gezien als een op zichzelf staand thema. Sporten en bewegen moeten namelijk bijdragen aan veel verschillende maatschappelijke doelen: niet alleen het bevorderen van de publieke gezondheid, maar ook de preventieaanpak én sociale samenhang. Dit wordt gestimuleerd vanuit landelijke beleidskaders (zoals het GALA en IZA) en wordt overgenomen in lokale beleidskaders zoals de sociale visie en lokale nota publieke gezondheid. Sporten en bewegen kunnen inderdaad aan al deze verschillende maatschappelijke effecten bijdragen, maar het risico daarvan is dat sport en bewegen als sluitstuk op al deze gebieden wordt ingezet en dat ‘eigen’ doelen op dit thema onderbelicht blijven.

2. De gemeentelijke doelen zijn onvoldoende samenhangend en geprioriteerd om de uitvoering aan te sturen De gemeente maakt in de verschillende beleidsstukken die raken aan sporten en bewegen geen verbinding tussen de diverse doelen op dit terrein. Ook stelt de gemeente geen duidelijke prioriteiten tussen deze verschillende doelen. Met als gevolg: als alles belangrijk is, is niets belangrijk. De gemeentelijke doelen geven daarmee onvoldoende richting aan de uitvoering van het sportbeleid. Zowel betrokken professionals als sportaanbieders en uitvoerders van het sportakkoord hebben een duidelijke behoefte aan meer inhoudelijke sturing van de gemeente. Een helder beeld van wat de gemeente zelf wil bereiken en wat de gemeente van partners verwacht is nodig om de beperkte middelen en capaciteit gericht in te zetten.

3. In de uitvoering is een waardevol – maar kwetsbaar – netwerk van professionals actief In de uitvoering van het sport- en beweegbeleid is een netwerk aan professionals actief dat een zeer waardevolle bijdrage levert aan het sport- en beweeglandschap in Sliedrecht. Zij geven voor een groot deel invulling aan de faciliterende, stimulerende en verbindende rol van de gemeente. De coördinator sport- en preventie draagt voor een belangrijk deel bij aan de verbinding tussen professionals binnen en buiten de gemeente, sportaanbieders en inwoners. Het netwerk aan professionals kent twee belangrijke kwetsbaarheden. Ten eerste zijn veel taken op het gebied van sport- en bewegen belegd bij enkele personen. Dat maakt de uitvoering van het sport- en beweegbeleid kwetsbaar en gevoelig voor personele wisselingen, uitval en overbelasting. Ten tweede is het aantal taken voor deze professionals in de afgelopen jaren toegenomen. Dit hangt samen met de brede beoogde maatschappelijke effecten op het gebied van sport en bewegen (conclusie 1). Het risico hiervan is dat bepaalde aspecten van het sport- en beweegbeleid onderbelicht blijven omdat er bij de professionals onvoldoende capaciteit is om overal tijd aan te besteden.

4. De afhankelijkheid van tijdelijke middelen zorgt voor impliciete keuzes in de uitvoering De uitvoering van het sport- en beweegbeleid – en specifiek het sportakkoord – wordt voor een belangrijk deel gefinancierd vanuit de brede SPUK-regeling. Onder meer de inzet van de coördinator sport- en preventie en de combinatiefunctionaris wordt op deze manier gefinancierd. De gemeente kiest ervoor om deze professionals onder te brengen bij maatschappelijke partners – respectievelijk

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 10.

Stichting Welzijnswerk Sliedrecht en Stichting Open Jeugdwerk Sliedrecht. Met deze inrichting van de uitvoering maakt de gemeente ook inhoudelijke keuzes, die veelal impliciet blijven. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat de inzet van deze professionals zich vooral richt op de doelgroepen waar de organisaties waar zij werkzaam zijn zich voor inzetten. Ook worden op deze manier extra taken bij deze organisaties belegd, wat de gemeente niet altijd in samenhang met hun kerntaken overziet.

5. De gemeente wil een faciliterende, stimulerende en verbindende rol spelen, maar voert hier weinig regie op De drie rollen die de gemeente voor zichzelf ziet op het gebied van sport en beweging komen in de praktijk beperkt tot uiting. Dit komt deels door de periode waarin de functie van beleidsmedewerker sport binnen de ambtelijke organisatie niet was ingevuld. Op dit moment gaat de aandacht vooral uit naar de verbindende rol, die de gemeente voornamelijk door de inzet van professionals invult. Partners ervaren de rolinvulling van de gemeente zelf als passief en zouden graag een verdere invulling van de verbindende rol door de gemeente zelf zien, bijvoorbeeld door middel van een meer uitgebreid sportplatform. De faciliterende rol gaat onder meer over het ondersteunen van de toekomstbestendigheid van sportaanbieders en de stimulerende rol gaat over het aanmoedigen van sportaanbieders om een bredere maatschappelijke rol te vervullen. De ondersteuning van de gemeente is echter nog vooral gericht op het traditionele sportlandschap en -aanbod, waardoor deze rollen onderbelicht blijven.

Aanbevelingen 1. Geef richting door de beoogde maatschappelijke effecten te prioriteren Op het gebied van sport en bewegen zijn de middelen en capaciteit beperkt, maar de beoogde maatschappelijke effecten groots en fundamenteel. Dat vraagt om keuzes. Stel dus expliciet prioriteiten in de verschillende maatschappelijke effecten die de gemeente met sporten en bewegen wil bereiken. Zet de gemeente bijvoorbeeld vol in op het terugdringen van de huidige bewegingsarmoede, of ligt de focus op preventie? Hoewel maatschappelijke effecten altijd met elkaar verbonden te zijn, is het essentieel om als gemeente richting te geven. Het is waardevol om daarbij partners te blijven betrekken, maar het is ook van belang om juist als gemeente kleur te bekennen en duidelijke keuzes te maken. Het nieuwe sport- en beweegbeleid dat op dit moment wordt voorbereid is een uitgelezen kans om deze prioritering vast te leggen.

2. Ondersteun de uitvoering door doelen helder te operationaliseren In de uitvoering van het sport- en beweegbeleid werkt de gemeente samen met vele professionals en sportaanbieders. Ondersteun deze betrokkenen in de uitvoering door de nieuwe doelen concreet te maken en te operationaliseren. Dit helpt professionals en sportaanbieders om hun aandacht en inzet te prioriteren en om te weten wat de gemeente graag van hen zou zien. Geef daarom in het nieuwe sportbeleid per doel een duidelijk antwoord op de vraag: ‘Wanneer hebben we het (heel) goed gedaan?’ Maak daarbij een duidelijk onderscheid tussen het beoogde maatschappelijk effect (zoals het terugdringen van bewegingsarmoede), de manier om dat te bereiken (zoals meer inwoners die voldoen aan de beweegrichtlijn) en de maatregelen die daarvoor nodig zijn (zoals het plaatsen van sporttoestellen in de openbare ruimte).

3. Ondersteun aanbieders om een bredere maatschappelijke rol in te vullen Sportaanbieders en andere partners zijn onmisbaar in het bereiken van de brede maatschappelijke doelen die de gemeente op het gebied van sport en bewegen heeft. Dat vraagt van aanbieders dat zij, naast hun reguliere aanbod, flexibel kunnen inspelen op maatschappelijke trends (zoals het meer individueel sporten) en kunnen inzetten op de koppeling tussen sport en gezondheid. De ondersteuning

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 11.

van de gemeente is op dit moment er nog niet op gericht om aanbieders hierbij te helpen. Zet dus een stap naar voren om aanbieders hierbij te helpen. Dat kan bijvoorbeeld door sportinnovaties te stimuleren, verder samen te werken met commerciële aanbieders of het beschikbaar stellen van materialen.

4. Specificeer welke doelgroepen ondersteuning nodig hebben bij sporten en bewegen De gemeente vindt het belangrijk dat ‘iedereen’ kan sporten en bewegen, maar maakt de keuze om niet verder te specificeren welke doelgroepen welke vormen van ondersteuning nodig hebben. Dat doet geen recht aan het ambitieuze doel om écht iedereen te laten sporten. Bovendien betekent een gebrek aan keuzes van de gemeente dat de beschikbare middelen alsnog impliciet naar bepaalde doelgroepen stromen vanwege de manier van financieren (zie conclusie 4). Maak daarom concreet welke doelgroepen extra ondersteuning nodig hebben en welke bijdrage de gemeente hierin wel en niet kan leveren.

5. Breid Sliedrecht Doet als lokaal sportplatform uit Het oprichten van een lokaal sportplatform is een ambitie in het lokale sportakkoord en professionals en sportaanbieders geven aan hier behoefte aan te hebben. Zij zien graag dat de gemeente hier een rol in speelt. Inmiddels vervult Sliedrecht Doet de basisfuncties van een lokaal sportplatform, door het beschikbare sport- en beweegaanbod inzichtelijk te maken. Een lokaal sportplatform kan nog verder bijdragen aan verbinding tussen sportaanbieders en andere relevante partijen zoals scholen en paramedici. Dit kan aanbieders ook helpen om een bredere maatschappelijke rol in te vullen. Breid daarom Sliedrecht Doet als lokaal sportplatform uit. Benut het platform niet alleen om het sport- en beweegaanbod voor inwoners inzichtelijk te maken, maar ook om verdere verbinding tussen sportaanbieders en andere maatschappelijke partijen te bevorderen. Betrek daarbij ook nieuwere initiatieven om inwoners in beweging te krijgen, naast het meer traditionele sportaanbod. Zet het platform ook in om vrijwilligers voor sportaanbieders te werven en om kennis en data te verzamelen.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 12.

Reactie van college van B&W Geachte leden van de Rekenkamercommissie, Het college dankt u voor het onderzoek naar het sport- en beweegbeleid van de gemeente Sliedrecht en heeft uw rapport met grote belangstelling gelezen. Wij onderschrijven het belang van sporten en bewegen voor gezondheid, preventie en sociale samenhang. In onder andere de ruimtelijke ontwikkeling wordt al ingezet op het stimuleren van beweging. De gebiedsontwikkeling van Sliedrecht Noord, inclusief de groene long die als een natuurlijke ruggengraat door het gebied loopt, creëert ruimte voor wandelen, fietsen en ontmoeten. Bovendien hebben we vanuit de Regiodeal subsidie ontvangen, waardoor deze ambities nog krachtiger gerealiseerd kunnen worden en beweging een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven wordt. De gemeenteraadsverkiezingen en daaropvolgende coalitievorming zijn een belangrijk moment om opnieuw richting te bepalen en keuzes te maken. Uw bevindingen en aanbevelingen zien we als waardevolle input om in 2026 nieuw sport- en beweegbeleid op te stellen. In uw begeleidende schrijven verzoekt u om een bestuurlijke reactie. Met deze brief geven wij daar graag gehoor aan. Onze reactie op uw aanbevelingen 1. Geef richting door de beoogde maatschappelijke effecten te prioriteren. We erkennen dat ons huidige beleid brede ambities kent, wat kan leiden tot een gebrek aan focus.

In het nieuwe sport- en beweegbeleid kunnen college en raad prioriteiten expliciet vastleggen, zodat duidelijk is welke maatschappelijke effecten voor Sliedrecht het meest belangrijk zijn. Daarbij kijken we naar de grootste uitdagingen, zoals het terugdringen van bewegingsarmoede en het versterken van preventie. Bij het bepalen van deze prioriteiten worden onze partners actief betrokken, zoals sportaanbieders, maatschappelijke organisaties en zorg- en welzijnspartners en de stuurgroep van het Lokaal Sportakkoord. Hoe we deze participatie concreet vormgeven werken we de komende periode uit, zodat het proces transparant en breed gedragen is. 2. Ondersteun de uitvoering door doelen helder te operationaliseren. We zijn het eens met uw opvatting dat de nieuwe doelen concreet en toetsbaar gemaakt moeten worden, zodat professionals en sportaanbieders beter weten waar zij op kunnen inzetten. In de nieuw op te stellen subsidieregeling sport en het nieuwe sport- en beweegbeleid worden duidelijke indicatoren opgenomen. Zodat de voortgang en resultaten beter inzichtelijk worden voor de gemeenteraad, partners en inwoners. Ook worden deze indicatoren gemonitord, zodat we kunnen volgen of we de gewenste effecten daadwerkelijk bereiken. 3. Ondersteun aanbieders om een bredere maatschappelijke rol in te vullen.

We zien sportaanbieders en andere relevante organisaties als belangrijke partners bij het realiseren van onze ambities en willen graag dat zij een bredere maatschappelijke rol kunnen vervullen. Daarom zetten we ons al actief in voor het vitaal houden van sportverenigingen, zoals opgenomen in het huidige sportbeleid Sportief in Sliedrecht. Dit gebeurt onder andere via financiële ondersteuning en het organiseren van informatie- en ontmoetingsavonden. Uiteraard nemen we uw aanbeveling ter harte. In het nieuwe sport- en beweegbeleid wordt nader uitgewerkt hoe we sportaanbieders hierbij verder kunnen ondersteunen.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 13.

4. Specificeer welke doelgroepen ondersteuning nodig hebben bij sporten en bewegen. We begrijpen dat de huidige inrichting van de uitvoering, waarbij professionals zijn ondergebracht bij maatschappelijke partners, kan leiden tot impliciete keuzes in doelgroepen. Daarbij willen we benadrukken dat de inzet vanuit Stichting Welzijnswerk binnen het Bonkelaarhuis juist niet gericht is op één specifieke doelgroep, maar bedoeld is voor alle inwoners. Door de coördinator sport en preventie te positioneren in het Bonkelaarhuis, wordt bewust ingezet op brede toegankelijkheid en op het versterken van de koppeling tussen sport en welzijn. Dit zorgt voor meer afstemming met diverse maatschappelijke organisaties en een integrale aanpak. Tegelijkertijd erkennen we dat we momenteel niet hebben vastgelegd welke doelgroepen prioriteit krijgen. We willen dat iedereen kan sporten en bewegen, maar constateren dat sommige doelgroepen toch extra ondersteuning nodig hebben. Daarom wordt de komende tijd uitgewerkt welke doelgroepen prioriteit krijgen en hoe we ze kunnen ondersteunen. Deze keuzes kunnen worden vastgelegd in het nieuwe sport- en beweegbeleid, zodat de beschikbare middelen en inzet transparant en doelgericht worden verdeeld. In relatie tot deze aanbeveling verwijzen we ook graag naar de recent verzonden CIB 'aangepast sporten', zie bijlage. 5.

Breid Sliedrecht Doet als lokaal sportplatform uit. We zien een lokaal sportplatform als een belangrijk onderdeel van de sportinfrastructuur en waarderen dat Sliedrecht Doet het huidige sport- en beweegaanbod inzichtelijk maakt. Wel zien wij ook kansen om dit verder uit te bouwen. Daarom wordt de komende periode de sportpagina van Sliedrecht Doet verder ontwikkeld tot een volwaardig lokaal sportplatform. Daarbij nemen we uw suggesties mee om het platform ook te gebruiken voor meer verbinding tussen sportaanbieders en andere maatschappelijke partijen, het faciliteren van kennisdeling en het werven van vrijwilligers. Ook wordt onderzocht hoe het platform kan bijdragen aan het verzamelen van data en het stimuleren van innovatieve initiatieven. De uitbreiding van het platform gebeurt in samenwerking met Stichting Welzijnswerk Sliedrecht, als eigenaar en verantwoordelijk voor het beheer van de website, en met andere relevante partners. Het college is dankbaar voor de inzichten uit dit rekenkameronderzoek, die bijdragen aan een verdere ontwikkeling van ons sport- en beweegbeleid. Wij zullen de gemeenteraad en partners informeren over de verdere uitwerking in het nieuwe beleid en zien ernaar uit om samen concreet aan de slag te gaan. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Sliedrecht, De secretaris, N.H. Kuiper mca mcm

De burgemeester, mr. drs. J.M. de Vries

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 14.

Nawoord rekenkamer De rekenkamer dankt het college hartelijk voor de bestuurlijke reactie op dit rapport. De rekenkamer is verheugd dat het college het onderzoeksrapport als waardevolle input ziet voor het in 2026 nieuw op te stellen sport- en beweegbeleid en dat het college aan de slag gaat met de aanbevelingen. De rekenkamer hoopt dat dit rapport een bijdrage zal leveren aan het inzicht van de gemeenteraad in het sport- en beweegbeleid van Sliedrecht en aan de samenwerking tussen gemeente, professionals en sportaanbieders. De rekenkamer wil tot slot de professionals, sportaanbieders en andere maatschappelijke partners die aan dit onderzoek hebben meegewerkt in het bijzonder bedanken voor hun medewerking. We kijken uit naar de raadsbehandeling van dit rapport.

Heleen van Rijnbach Directeur Rekenkamer Halderberge

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 15.

Nota van bevindingen

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 16.

1. Beleid in beeld Dit hoofdstuk brengt de ambities, visie en maatregelen van de gemeente in beeld. Dat begint met een schets van het sportlandschap in Sliedrecht. Vervolgens gaat de rekenkamer in op de beleidsstructuur, aan de hand van de relevante landelijke en lokale kaders. Daarna beschrijft de rekenkamer de beoogde maatschappelijke effecten, de rol die de gemeente daarbij heeft en de manier waarop de gemeente de voor sport beschikbare middelen inzet. In dit hoofdstuk worden onderstaande deelvragen beantwoord: 1. 2. 3.

1.1

Welke ambities en doelstellingen heeft de gemeente Sliedrecht geformuleerd op het gebied van sport en bewegen? Hoe verhoudt het sport- en beweegbeleid van de gemeente Sliedrecht zich tot het landelijk sportakkoord? Welke subsidies of bijdragen verstrekt de gemeente in relatie tot het sport- en beweegbeleid? Op welke wijze speelt het verstrekken van subsidies en bijdragen een rol in het bereiken van de doelstellingen?

Vooraf: het sportlandschap in Sliedrecht

Kernbevinding: Hoewel de gemeente Sliedrecht een gevarieerd sportaanbod kent, scoren de inwoners van Sliedrecht relatief slecht op het gebied van sport en bewegen. Inwoners bewegen minder dan gemiddeld, zijn minder vaak lid van sportverenigingen en kampen vaker met overgewicht dan gemiddeld in Nederland. Sportaccommodaties zijn relatief dichtbij, maar de openbare ruimte is minder beweegvriendelijk. Het sportaanbod kenmerkt zich door de meer traditionele verenigingssporten, maar nieuwe initiatieven – zoals nieuwe sporten en zelfstandige sportgroepjes - zijn in opkomst. Deze paragraaf schetst het sport- en beweeglandschap van de gemeente Sliedrecht aan de hand van enkele recente cijfers en ontwikkelingen. Dit biedt inzicht in de huidige situatie rond sportvoorzieningen, beweeggedrag van inwoners en gezondheidsuitkomsten, als context voor dit onderzoek naar het gemeentelijke sport- en beweegbeleid.

1.1.1 Sliedrecht scoort onder landelijk gemiddelde op sport en bewegen Inwoners van Sliedrecht bewegen relatief weinig en nemen minder deel aan sport- en beweegactiviteiten. Van de inwoners voldoet 38,4% aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (ten minste 5 dagen per week 30 minuten matig intensieve beweging). Inwoners van Sliedrecht voldoen daarmee 9,1 procentpunt lager dan het landelijke percentage van 47,5 procent aan deze beweegnorm. Het aandeel inwoners dat wekelijks sport bedraagt 44 procent, tegenover een landelijk gemiddelde van 53,6 procent. Ook het aantal inwoners dat lid is bij een sportvereniging blijft achter ten opzichte van het landelijk gemiddelde: 19,8 procent van de Sliedrechters heeft een sportbondlidmaatschap, tegenover 24 procent landelijk.1 Ook kampen meer Sliedrechters met overgewicht dan in de rest van Nederland. Het percentage inwoners met overgewicht bedraagt in Sliedrecht 18,7 procent, wat hoger ligt dan het landelijke gemiddelde van 15,7 procent. Dit cijfer sluit aan op de lagere scores op het gebied van bewegen en laat

1 Kenniscentrum Sport en Bewegen, SROI Sliedrecht; Maatschappelijke waardevan sport en bewegen, januari 2024.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 17.

zien dat sport en bewegen een uitdaging voor de gemeente is.2 In de voor dit onderzoek gevoerde gesprekken spreken gesprekspartners dan ook over bewegingsarmoede.

1.1.2 Sportaccommodaties zijn in Sliedrecht relatief dichtbij, de openbare ruimte is minder beweegvriendelijk De leefomgeving van inwoners beïnvloedt hoe gemakkelijk het voor hen is om te sporten. Hierbij speelt bijvoorbeeld het aantal voorzieningen, de afstand daartoe en de inrichting van de openbare ruimte een rol. Sliedrecht telt gemiddeld 12,7 sportaccommodaties per 10.000 inwoners, wat lager uitvalt dan het Nederlandse gemiddelde van 21,5 accommodaties.3 Een belangrijke kanttekening is echter dat dit getal vooral hoog is in de minder dicht bevolkte plattelandsgemeenten, en voor meer verstedelijkte gemeenten sowieso lager ligt. Een andere maatstaf is daarom de afstand tot sportvoorzieningen. De gemiddelde afstand tot een sporthal is in Sliedrecht 1,2 kilometer, en is daarmee korter dan de landelijke afstand van 1,6 kilometer.4 Afstand tot accommodaties is daarmee geen directe verklaring voor het verschil in sport- en beweeggedrag van de inwoners van Sliedrecht ten opzichte van Nederlanders in het algemeen. Mensen bewegen niet alleen door te sporten bij sportaanbieders, maar doen dat ook in de openbare ruimte. De inrichting van de openbare ruimte kan bewegen makkelijker maken of juist beperken.

Het Kenniscentrum Sport en Bewegen drukt dat uit in punten gebaseerd op meerdere factoren - zoals groenvoorzieningen, wandel- en fietspaden, en verkeersveiligheid - die bewegen stimuleren. De beweegvriendelijke omgeving ontvangt in Sliedrecht een score van 46 punten, tegenover een landelijk gemiddelde van 65 punten.5 De cijfers tekenen het beeld van een gemeente waar sportvoorzieningen relatief dichtbij zijn, maar waar de beweegvriendelijke omgeving en sportparticipatie achterblijven bij landelijke gemiddelden.

1.1.3 Sliedrecht kent een traditioneel sportaanbod Gesprekspartners geven aan dat Sliedrecht een rijk en gevarieerd sportlandschap heeft. Het sportaanbod is vrij traditioneel vormgegeven. Dat betekent dat het sportlandschap voor een groot deel is gebaseerd op klassieke verenigingsporten zoals voetbal, korfbal en volleybal, georganiseerd binnen vaste clubstructuren met lidmaatschappen, contributies en competitieverbanden. Van oudsher hebben ook de kerkelijke gemeenschappen het sportaanbod vormgegeven. De sportinfrastructuur in de gemeente bestaat voornamelijk uit sportparken en accommodaties die specifiek voor deze sporten zijn ingericht. Inmiddels veranderen de behoeftes van inwoners op het gebied van sporten, volgens de gesprekspartners. Hoewel de meer klassieke verenigingssporten een belangrijke rol blijven spelen, is de bredere maatschappelijke trend dat mensen meer individueel en op flexibele basis sporten ook in Sliedrecht zichtbaar. Met name commerciële aanbieders spelen hierop in, door andere sporten en manieren om te bewegen aan te bieden. Ook zijn zelfstandige sportgroepjes in opkomst. Gesprekspartners benoemen dat verenigingen minder lijken aan te sluiten bij de maatschappelijke trends, en commerciële partijen juist beter.

1.2

Structuur van het beleid

Kernbevinding: Een aantal landelijke kaders geven richting aan het lokale sportbeleid en scheppen verplichtingen voor gemeenten. Het Sportakkoord II, GALA, IZA en de nota gezondheidsbeleid zijn de belangrijkste kaders. Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid om deze kaders te vertalen naar de 2 Kenniscentrum Sport en Bewegen, SROI Sliedrecht. 3 Kenniscentrum Sport en Bewegen, SROI Sliedrecht. 4 Kenniscentrum Sport en Bewegen, SROI Sliedrecht. 5 Kenniscentrum Sport en Bewegen, SROI Sliedrecht.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 18.

uitvoering. Sliedrecht doet dat door middel van de nota ‘Sportief in Sliedrecht’, het lokale sportakkoord, de Sociale Visie en de lokale nota publieke gezondheid. Sliedrecht verbindt sport aan gezondheid, preventie en sociale samenhang. De verschillende kaders spreken elkaar niet tegen, maar bouwen beperkt op elkaar voort. Daarmee blijft de onderlinge samenhang achter. Omdat er zowel landelijke als lokale kaders gelden op het gebied van sport, is het nuttig om stil te staan bij de structuur van het beleid. De landelijke kaders scheppen bepaalde verplichtingen voor gemeenten en dus ook voor Sliedrecht. Met het lokale beleid geeft de gemeente invulling aan deze verplichtingen en werkt de gemeente haar eigen visie uit. Daarnaast zijn er specifieke kaders voor sport en bewegen en meer algemene kaders die zijdelings aan sport en bewegen raken, maar wel relevant zijn. De belangrijkste beleidsdocumenten geeft de rekenkamer in de onderstaande tabel weer. Tabel 1. Overzicht beleidsstructuur. Document Landelijk/lokaal Inhoud Sportakkoord II (2023)

Landelijk

Akkoord tussen o.a. ministerie van VWS, VNG en sportaanbieders als basis voor het landelijke sportbeleid.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) (2023)

Landelijk

Akkoord tussen o.a. ministerie van VWS, VNG, GGD’en en zorgverzekeraars over een integrale aanpak van gezondheid en preventie. Het doel is het realiseren van een gezonde generatie in 2040, onder meer door het stimuleren van een actieve leefstijl en het versterken van de sociale basis in buurten en wijken.6

Integraal Zorgakkoord (IZA) (2022)

Landelijk

Akkoord tussen o.a. ministerie van VWS en zorgkoepels over de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg, met aandacht voor een gezonde leefstijl.

Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024

Landelijk

Beleidsnota van o.a. ministerie van VWS, VNG en GGD’en over publieke gezondheid.

Sportief in Sliedrecht 2019-2025

Lokaal

Centrale beleidsstuk op het gebied van sport en bewegen in Sliedrecht.

Lokaal Sportakkoord II (2023)

Lokaal

Sliedrechtse uitwerking van het landelijke sportakkoord.

Sociale visie “De sociale kracht behouden en versterken” (2020)

Lokaal

Overkoepelende lokale visie op het sociaal domein, van preventie tot ondersteuning.

Lokale Nota Publieke Gezondheid 20242027

Lokaal

Het lokale beleid voor publieke gezondheid, sluit aan op GALA en IZA.

Jeugdwelzijnsbeleid Sliedrecht 2021-2025

Lokaal

Het jeugdwelzijnsbeleid gaat in op de maatregelen die de gemeente (preventief) treft om ervoor te zorgen dat jeugdigen veilig, gezond en kansrijk opgroeien.

6 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Gezond en Actief Leven Akkoord 2023, 24.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 19.

1.2.1 In meerdere landelijke kaders is een rol voor sport en bewegen Op het gebied van sport en bewegen zijn een aantal landelijke kaders relevant. In veel gevallen zijn gemeenten verplicht om met lokaal beleid invulling te geven aan deze landelijke kaders. Zo kunnen gemeenten ook aanspraak maken op middelen. Landelijk sportakkoord II (2023) Het Sportakkoord II is een akkoord tussen ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) en Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie (NOC*NSF) en het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS). Het akkoord vormt de basis voor het landelijke sportbeleid en heeft drie grote ambities: het versterken van het fundament van de sport, het vergroten van het bereik en het vergroten van de maatschappelijke betekenis van sport.7 Gemeenten worden geacht om in lokale sportakkoorden samen met sportverenigingen, maatschappelijke partners en zorginstellingen de landelijke ambities vertalen naar concrete lokale acties.8 Het Sportakkoord II schetst dus niet alleen een visie, maar stelt ook verwachtingen aan gemeenten, die vaak als regisseur optreden in de lokale sportinfrastructuur.

Dit houdt in dat gemeenten partijen bij elkaar brengen, lokale prioriteiten stellen en de middelen die via landelijke regelingen beschikbaar komen verbinden met de behoeften van inwoners.9 Om de ambities van het landelijk sportakkoord uit te voeren dienen gemeenten een coördinator sport en preventie aan te stellen. Daarnaast ontvangen gemeenten uitvoeringsbudgetten om de doelen te kunnen behalen.10 GALA, IZA en Landelijke Nota Gezondheidsbeleid Ook in het GALA, IZA en de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid hebben gemeenten een rol op het gebied van sport en bewegen. In deze beleidsstukken wordt sport en bewegen gekoppeld aan een bredere maatschappelijke opgave op het gebied van welzijn, gezondheid en zorg. Sport is dan een middel om bij te dragen aan grotere maatschappelijke doelen. Van gemeenten wordt verwacht dat zij deze landelijke kaders concreet toepasbaar maken op lokaal niveau.

1.2.2 Ook lokaal speelt sport en bewegen een rol op verschillende beleidsterreinen De gemeente Sliedrecht dient in haar lokaal beleid invulling te geven aan de hiervoor beschreven landelijke kaders. In de volgende alinea’s beschrijft de rekenkamer hoe de gemeente dit lokaal vormgeeft. Sportief in Sliedrecht 2019 – 2025 Dit is het centrale lokale beleidsstuk op het gebied van sport en bewegen. In deze beleidsnota formuleert de gemeente haar visie en ambities op het gebied van sport en bewegen. De gemeente streeft naar een samenleving waarin alle inwoners een leven lang kunnen sporten en bewegen. Het sportbeleid richt zich expliciet op het wegnemen van drempels en het stimuleren van deelname voor iedereen, ongeacht leeftijd, fysieke of mentale gezondheid of sociale positie.11 De gemeente betrok bij het opstellen van het beleid ook sportverenigingen uit Sliedrecht, de combinatiefunctionaris 7 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Vereniging Sport en Gemeenten en Vereniging van Nederlandse

Gemeenten, Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie en het Platform Ondernemende Sportaanbieders. Hoofdlijnen Sportakkoord II Sport versterkt, januari 2023, 6. 8 Hoofdlijnen Sportakkoord II Sport versterkt, 17. 9 Hoofdlijnen Sportakkoord II Sport versterkt, 70. 10 Hoofdlijnen Sportakkoord II Sport versterkt,20 en 70. 11 Gemeente Sliedrecht, Sportief in Sliedrecht 2019 – 2025,

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 20.

(werkzaam bij Stichting Open Jeugdwerk Sliedrecht) en Stichting Welzijnswerk Sliedrecht.12 Ook vond een rondetafelgesprek met de gemeenteraad plaats. Lokaal Sportakkoord II 2020 Het Lokaal Sportakkoord II is de lokale vertaling van het landelijke sportakkoord en is een vervolg op het eerste lokale sportakkoord. Het lokaal sportakkoord laat zien hoe de gemeente uitvoering geeft aan de drie thema’s uit het landelijk sportakkoord II, namelijk vitale sport- en beweegaanbieders, vaardig in bewegen en inclusie en diversiteit.13 De gemeente heeft bij het opstellen van het Lokaal Sportakkoord verenigingen en andere sportaanbieders betrokken. De thema’s, sociaal veilige sport en ruimte voor sport en bewegen zijn niet in het document uitgewerkt, maar zouden later een rol krijgen.14 Uit de gesprekken blijkt dat men dit in de praktijk nog niet heeft terug gezien. In de tussentijd is er geen nieuw beleidsstuk geweest waarin de thema’s zijn uitgewerkt. In het najaar van 2025 zijn bijeenkomsten met partners van het sportakkoord voorzien voor de uitwerking van deze thema's. Hoofdstuk 2 van deze nota bevindingen gaat verder in op de uitvoering van het beleid en het sportakkoord.

Sociale visie “De sociale kracht behouden en versterken” (2020) De sociale visie "De sociale kracht behouden en versterken" (2020) vormt het overkoepelende beleidskader voor het sociaal domein van de gemeente Sliedrecht en dient als strategisch kader voor de uitvoering van gemeentelijke taken op het gebied van onder andere de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), jeugdzorg en participatie.15 In de Sociale Visie wordt sport en bewegen niet als afzonderlijk thema behandeld, maar wordt wel erkend dat bewegen en sport op verschillende niveaus binnen de gemeente belangrijk is. De Sociale Visie noemt sport en bewegen als onderdeel van een sterke sociale structuur, met nadruk op preventie, nabijheid en samenwerking.16 De gemeente Sliedrecht geeft uitvoering aan de visie via onder meer het Bonkelaarhuis, de centrale toegang voor het sociaal domein in de gemeente.17 Lokale Nota Publieke Gezondheid 2024-2027 en Jeugdwelzijnsbeleid 2021-2025 De Sociale Visie is nauw verbonden aan de Lokale Nota Publieke Gezondheid 2024 – 2027. De gemeente streeft ernaar dat steeds meer inwoners een gezond gewicht bereiken en actiever gaan leven.18 Dit doel maakt onderdeel uit van een bredere inzet op het creëren van een gezondere leefomgeving, waarin inwoners ook aangemoedigd worden om gezonder te gaan eten en meer te gaan bewegen.

In de nota verwijst de gemeente naar sport als een manier om overgewicht te bestrijden. De ambitie is dat steeds meer inwoners een gezond gewicht bereiken en meer gaan sporten en bewegen.19 Ook in het Jeugdwelzijnsbeleid 2021-2025 wordt sport en bewegen gekoppeld aan een bredere ambitie op het gebied van preventie.20 Jeugdigen zouden voldoende moeten sporten, om zo overgewicht te voorkomen en de persoonlijke ontwikkeling te stimuleren. Voor de uitwerking van deze ambities 12 Sportief in Sliedrecht 2019 – 2025, 6. 13 Gemeente Sliedrecht, Lokaal Sportakkoord II (2020), 2. 14 Lokaal Sportakkoord II, 4. 15 Gemeente Sliedrecht, Sociale visie; De sociale kracht behouden en versterken (2020), 2. 16 Sociale Visie, 17. 17 Sociale Visie, 18. 18 Gemeente Sliedrecht, Lokale Nota Publieke Gezondheid 2024-2027, 11. 19 Lokale Nota Publieke Gezondheid, 16. 20 Gemeente Sliedrecht. Jeugdwelzijnsbeleid Sliedrecht 2021-2025

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 21.

verwijst het jeugdwelzijnsbeleid naar de sportnota, de combinatiefunctionaris en de Dienst Gezondheid & Jeugd.

1.3

Visie en beoogde maatschappelijke effecten

Kernbevinding: De gemeente Sliedrecht beoogt met sport en bewegen verschillende maatschappelijke effecten te bereiken. Zo moet sport en bewegen bijdragen aan de publieke gezondheid, met als doel de bewegingsarmoede onder inwoners te verminderen. Sporten en bewegen worden expliciet verbonden aan de preventieaanpak en het steunen van kwetsbare doelgroepen, maar de inzet van de gemeente op die specifieke doelgroepen is niet gespecificeerd. Daarnaast kan sport en bewegen volgens de gemeente bijdragen aan ontmoeting en sociale samenhang. De verschillende beleidsstukken gaan niet in op hoe deze doelen onderling samenhangen en welke prioriteiten de gemeente daarin hanteert. Bovenstaande documenten samen vormen de basis voor de ambities van Sliedrecht. Hieronder licht de rekenkamer toe welke maatschappelijke resultaten de gemeente wil bereiken door middel van sport en bewegen.

1.3.1 Sport en bewegen dient bij te dragen aan de publieke gezondheid De gemeente ziet sport en bewegen als een manier om de gezondheid van Sliedrechters te verbeteren. In het collegewerkprogramma staat dat de gemeente streeft naar een gezonde basis voor alle inwoners, met extra aandacht voor inactieve inwoners met een (dreigende) gezondheidsachterstand.21 In de sportnota uit de gemeente Sliedrecht de ambitie om het voor alle inwoners mogelijk te maken om hun leven lang te kunnen sporten. In het lokale sportakkoord staat nadrukkelijk vermeld dat sportbeleid en gezondheidsbeleid met elkaar zijn verbonden.22 Het wegnemen van drempels is ook hier een speerpunt. Daarnaast moet het sportaanbod inzichtelijk en vindbaar zijn voor alle inwoners. De uitvoering van het sportbeleid en lokale sportakkoord moet eraan bijdragen om mensen via beweging op een gezonder gewicht te laten komen. Daarnaast is er vanuit de uitvoering van GALA een werkgroep gezond gewicht die zich inspant voor een integrale aanpak om Sliedrechters op een gezond gewicht te krijgen.23 In het sportbeleid benoemt de gemeente dat regelmatige lichaamsbeweging de kwaliteit van het leven bevordert en positieve gezondheidseffecten heeft.24 Gesprekspartners geven aan dat ze bewegingsarmoede zien als een groeiend maatschappelijk probleem met de negatieve gevolgen voor de gezondheid.

Sport en beweging is een middel om deze bewegingsarmoede tegen te gaan. Daarvoor is het volgens gesprekspartners nodig dat het thema sport en bewegen zich steeds meer uitbreidt naar andere beleidsterreinen. Zo moet Sliedrecht een steeds gezondere leefomgeving bieden, waarin inwoners ook aangemoedigd worden om gezonder te gaan eten en meer te gaan bewegen.

1.3.2 Sport en bewegen is onderdeel van de preventieaanpak De gemeente ziet sport en bewegen niet alleen als manier om de gezondheid in het algemeen te verbeteren, maar ook als een manier om te voorkomen dat kwetsbare inwoners een gezondheidsachterstand opbouwen. Uit onder andere het collegewerkprogramma blijkt dat de gemeente sport ziet als manier om kwetsbare personen meer te laten meedoen in de samenleving.25 Verder stelt de coalitie van Sliedrecht in het Hoofdlijnenakkoord dat er kansen liggen “om thema's als 21 Gemeente Sliedrecht, Collegewerkprogramma Werken aan een sterke en veerkrachtige samenleving 2022-2026, 20. 22 Lokaal Sportakkoord II, 6, 23 Lokale nota publieke gezondheid, 16. 24 Sportief in Sliedrecht 2019 – 2025, 3. 25 Collegewerkprogramma, p.20:

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 22.

gezondheid, sport, spel, cultuur en recreatie actief in te zetten voor een sterke preventieve en sociale basis in Sliedrecht.”26 In de begroting voor 2024 vermeldt de gemeente dat het versterken van het ‘normale leven’ vraagt om een betere verbinding tussen gezondheid, sport, welzijn en onderwijs.27 In het beleid is het een prioriteit om de drempels weg te nemen voor groepen die de weg naar het sport- en beweegaanbod minder snel weten te vinden. Dit sluit aan bij het landelijk en lokaal sportakkoord en wordt in de gesprekken benadrukt. Het is volgens de gesprekspartners belangrijk dat betrokkenen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie zich beseffen dat sport en bewegen geen doelen op zich zijn, maar krachtige middelen zijn binnen preventie en zorg. De sociale visie benadrukt het belang van preventie bij het voorkomen van gezondheidsproblemen en ondersteuningsbehoeften. De Sociale Visie stelt dat sportvoorzieningen toegankelijk, betaalbaar en dichtbij inwoners georganiseerd worden.28 De verbinding tussen sport en bewegen en preventie in brede zin komt ook terug in hoe de uitvoering is ingericht. Zo is de coördinator sport en preventie werkzaam bij Stichting Welzijnswerk Sliedrecht, dat een belangrijke partner is in het Bonkelaarhuis.29 Hierdoor wordt sport en bewegen verbonden met de integrale aanpak van preventie in het Bonkelaarhuis.

Ondanks de ambitie om kwetsbare inwoners te ondersteunen op het gebied van sport, specificeert de gemeente in het beleid niet hoe deze doelgroep er precies uitziet en welke maatregelen worden ingezet.30 Dit is een bewuste keuze: in het beleid wordt aangegeven dat het vooral belangrijk is dat ‘iedereen’ kan sporten en bewegen, waarbij kwetsbare groepen worden ondersteund als dit nodig is.31 De keerzijde hiervan is dat de gemeente weinig richting geeft aan de precieze inzet voor de ondersteuning voor kwetsbare groepen. In de uitvoering is een aantal keuzes gemaakt waardoor meer wordt ingezet op bepaalde doelgroepen. Zo zijn de combinatiefunctionaris en buurtsportcoaches werkzaam bij Stichting Open Jongerenwerk Sliedrecht, wat betekent dat hun inzet zich met name richt op jongeren.32 Gesprekspartners geven aan dat er ook een ruim aanbod is voor senioren. Ook de uitvoering van het GALA is voor een groot deel op ouderen gericht. Voor de tussenliggende leeftijden zijn de (gemeentelijke) inzet en het aanbod dus beperkter. Verder benadrukken gesprekspartners dat er aandacht is voor ‘Uniek Sporten’, het sportaanbod voor mensen met een beperking. Dit gaat vaak om kleinere initiatieven. Een veelgenoemd voorbeeld is parabadminton.

1.3.3 Sport en bewegen moet de sociale samenhang bevorderen De gemeente Sliedrecht ziet ook een rol voor sport en bewegen in het bevorderen van de sociale samenhang in de gemeenschap. In verschillende beleidsdocumenten wordt verwezen naar de relatie tussen sport en bewegen en sociale cohesie en mentale gezondheid. In de sportnota staat dat sport en bewegen de eigen kracht en het sociale netwerk van (kwetsbare) inwoners kunnen versterken. Het brengt mensen met elkaar in contact en helpt hen bij het actief deelnemen aan de maatschappij.33 Sport staat volgens de gemeente staat symbool voor vrije tijd, plezier, sociale contacten, verbetering van de gezondheid en het vergroten van zelfvertrouwen en sociale vaardigheden. Ook heeft sport volgens de gemeente een belangrijke ontmoetingsfunctie en draagt daarmee bij aan een prettig 26 Gemeente Sliedrecht, Hoofdlijnenakkoord 2022, 4. 27 Gemeente Sliedrecht, Programmabegroting 2024, 11. 28 Sociale Visie, 2. 29 Sociale Visie, 18. 30 Lokaal Sportakkoord II, 6. 31 Sportnota,. 8 32 Stichting Open Jongerenwerk Sliedrecht, Jaarverslag 2023, 6-7 33 Sportnota, 3.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 23.

leefklimaat en stimuleert deelname aan de samenleving.34 In de begroting uit 2024 staat dat sport en recreatie belangrijke sociale bindmiddelen zijn. Voorzieningen en activiteiten brengen niet alleen leven in de gemeente, maar zorgen ook voor ontmoeting en participatie. Dit versterkt de veerkracht van de samenleving en biedt inwoners kansen voor sociale interactie en persoonlijke ontwikkeling.35 Gesprekspartners benoemen dat de verenigingen een belangrijke rol spelen op dit vlak. Ze hebben een centrale plek in de samenleving, dienen als ontmoetingsplek en zorgen voor verbinding tussen verschillende groepen mensen. De gemeente hecht daarom waarde aan het behoud en versterken van het sport- en verenigingsleven in Sliedrecht.36

1.4

Rol van de gemeente

Kernbevinding: De gemeente ziet het faciliteren en ondersteunen van sportverenigingen en aanbieders als het belangrijkste middel om maatschappelijke doelen te realiseren. De gemeente neemt een rol in het verbinden van partijen via o.a. het Lokaal Sportakkoord, het stimuleren van inclusief en toegankelijk aanbod en het faciliteren van toekomstbestendige verenigingen. Verder wil de gemeente meer doen om het sportaanbod zichtbaarder te maken. Daarnaast heeft de gemeente een verantwoordelijkheid op het gebied van sportaccommodaties en de huisvesting van sportaanbieders.

1.4.1 De gemeente ziet het goed ondersteunen van verenigingen en andere sportaanbieders als de belangrijkste manier om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken De gemeente hecht veel waarde aan het ondersteunen van verenigingen en andere sportaanbieders.37 Sterke, toekomstbestendige sportverenigingen dragen bij aan het behalen van de doelen op het gebied van gezondheid, preventie en sociale verbinding. De gemeente wil aanbieders en andere partners betrekken bij het maken van plannen.38 Dit uit zich onder meer in het feit dat bij het opstellen van de sportnota en het lokaal sportakkoord lokale aanbieders en andere betrokken organisaties de kans kregen om vroegtijdig mee te denken. De gemeente ziet voor zichzelf een faciliterende, stimulerende en verbindende rol, zo is aangegeven in het sport- en beweegbeleid. 39 - Faciliterend: de faciliterende rol houdt in dat de gemeente verenigingen in staat wil stellen om bij te dragen aan het sportaanbod in Sliedrecht. De gemeente wil de verenigingen op zo’n wijze ondersteunen dat verenigingen toekomstbestendig zijn en hun maatschappelijke rol kunnen invullen. De gemeente geeft aan vraaggericht te werken en is bereid om op maat ondersteuning te bieden aan initiatieven die bijdragen aan de maatschappelijke doelen van de gemeente.

De gemeente wil de faciliterende rol onder meer invullen door verenigingen te informeren over actuele ontwikkelingen, hulp te bieden bij knelpunten, ontmoetingen te organiseren en sportprestaties te waarderen. - Stimulerend: de gemeente wil de sportaanbieders stimuleren om aanbod te creëren voor inwoners die zelf minder of niet goed in gelegenheid zijn om te gaan sporten of bewegen. De gemeente wil de maatschappelijke rol van aanbieders bij het promoten van een gezonde

34 Sportnota, 7 35 Begroting 2024,.23 36 Sportnota, 7. 37 Sportnota, 3-4. 38 Hoofdlijnenakkoord gemeente Sliedrecht, 15 en Lokaal Sportakkoord II, 13. 39 Sportnota, 17.

Rekenkamer Sliedrecht | Sport- en beweegbeleid | 24.

-

levensstijl stimuleren. Ook het onderzoeken van nieuwe manieren om vrijwilligers en leden te werven hoort hierbij. Verbindend: de gemeente wil een rol spelen als verbinder. Het lokaal sportakkoord is voor de gemeente een belangrijke manier om aanbieders te verbinden. Ook wil de gemeente verbinding tussen cultuur- sport en recreatiepartijen aanmoedigen via het ondernemersfonds.40 De gemeente wil sportverenigingen ondersteunen om meer samen te werken en gezamenlijk initiatieven te ontplooien en de bekendheid hiervan te vergroten. In het beleidsstuk benadrukt de gemeente dat de aanbieders en organisaties al over veel kennis en expertise beschikken, maar dat het verbinden van de partijen ieders kennis en positie kan verbeteren. De verbindende rol gaat ook over de samenwerking met andere sectoren, zoals welzijn, zorg en onderwijs.

1.4.2 De gemeente wil sport en bewegen toegankelijker en zichtbaarder maken Naast het ondersteunen van verenigingen en aanbieders ziet de gemeente voor zichzelf een rol om de zichtbaarheid van de mogelijkheden op het gebied van sport en bewegen te vergroten, zo blijkt uit onder meer de sociale visie. Hierbij benadrukt de gemeente dat het gaat om zichtbaarheid en bovenal bekendheid van voorzieningen, activiteiten en initiatieven.41 Toegankelijke sport betekent voor de gemeente ook inclusiviteit en diversiteit. Dit betekent dat iedereen het sportaanbod kent, maar ook dat het veilig en toegankelijk is voor iedereen. Daarom zet de gemeente bijvoorbeeld in op openbare sportvoorzieningen waar men overdag gebruik van kan maken.42 In de sociale visie benoemt de gemeente specifiek dat sportfaciliteiten in de buurt beschikbaar moeten zijn en betaalbaar moeten blijven.43 Laagdrempeligheid geldt zowel voor de bereikbaarheid als de betaalbaarheid. Sport en bovenal bewegen krijgen ook een plek in het Bonkelaarhuis. De gemeente wil sport en bewegen ook toegankelijk maken voor kinderen en jongeren omdat het essentieel is voor goede motorische ontwikkeling en het aanleren van een actieve leefstijl. Daarom wil de gemeente wil samenwerking opzoeken met onderwijsinstellingen, fysiotherapeuten en Kinderopvang.44