RA4333 - gemeente Sliedrecht - accountantsverslag 2024.pdf
Tekst van het document
1 JULI 2025
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024
Gemeente Sliedrecht
BDO Audit & Assurance B.V., Weena 764, 3014 DA Rotterdam, www.bdo.nl
Aan:
Geachte leden van de raad,
De raad van de Gemeente Sliedrecht T.a.v. de heer R. van Aalst, raadsgriffier Postbus 16 3360 AA SLIEDRECHT
Wij hebben de jaarrekening 2024 van de gemeente Sliedrecht gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 9 oktober 2024, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2024. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Sliedrecht.
Rotterdam, 1 juli 2025
Onze bevindingen en aanbevelingen in dit verslag zijn met de directie en de portefeuillehouder financiën op 4 en 5 juni besproken. Daarna hebben we het accountantsverslag besproken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie op maandag 23 juni.
Kenmerk: AK/MF/RA4333 Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente Sliedrecht bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij vertrouwen er op u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
F.P. (Arne) Koole MSc RA Partner en extern accountant gemeente Sliedrecht
3
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
Inhoudsopgave
01
02
03
Dashboard accountantscontrole
Uitkomsten jaarrekeningcontrole
Resultaat & financiële positie
04
05
06
Belangrijkste bevindingen
Bijlagen
4
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
1. Dashboard accountantscontrole
1.1 Dashboard accountantscontrole
5
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
STATUS VAN DE CONTROLE
BELANGRIJKE BEVINDINGEN
RESULTAAT 2024
De strekking van de controleverklaring is goedkeurend.
Enkele fouten met een resultaatseffect van € 0,3 mln. niet gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening
Sliedrecht heeft in 2024 een positief resultaat behaald van € 6,1 mln. Het voorspellend vermogen is verbeterd ten opzichte van 2023
Wij hebben onze jaarrekeningcontrole afgerond en bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende controleverklaring verstrekt. De niet-gecorrigeerde controleverschillen zijn onder de materialiteit.
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedragen respectievelijk 998.000 en € 2.994.000. Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd en de WNT is correct nageleefd.
Gemeente Sliedrecht heeft de meeste geconstateerde fouten gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening (circa € 20 mln. aan fouten). In totaal negen verschillen zijn niet meer gecorrigeerd met een gesaldeerd effect van € 0,3 mln. op het saldo van baten en lasten (in werkelijkheid is het saldo van baten en lasten dus € 0,3 miljoen lager). Rechtmatigheid: de totale afwijking inzake rechtmatigheid bedraagt € 554.000. Dit is lager dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Onrechtmatigheden zijn met name het gevolg van begrotingsoverschrijdingen van de lasten op programma’s (€ 522.000).
Het resultaat van € 6,1 mln. voor 2024 is € 4,6 mln. hoger dan het begrote resultaat (€ 1,5 mln.). Het resultaat wijkt ten opzichte van het begrotingstotaal circa 6,0% af.
Op meerdere programma’s is sprake is van afwijkingen tussen begrote baten en lasten en de daadwerkelijke baten en lasten.
(x €1.000)
2024
BEGROTING NA WIJZIGINGEN
Saldo van baten en lasten
€ 7,0
€ 1,6
Mutatie reserves
€ -0,9
€ -0,1
RESULTAAT
€ 6,1
€ 1,5
RESULTAAT 2024
AANDACHTSPUNTEN 2025
UW FINANCIËLE POSITIE
We hebben een plezierige en constructieve samenwerking met de organisatie ervaren.
Wij zien voor de gemeente Sliedrecht de volgende aandachtspunten voor 2025.
Uw financiële positie is nog goed, langjarige ombuigingen voor structureel meerjarig evenwicht
De jaarrekeningcontrole 2024 heeft in een plezierige en constructieve samenwerking plaatsgevonden.
Ten aanzien van de VIC zien wij een flinke verbeterslag ten opzichte van voorgaand boekjaar. De VIC-werkzaamheden waren gereed vóór aanvang van de eindejaarscontrole.
Kennis en juiste toepassing van BBV in de financiële kolom vinden we kwetsbaar. Op onderdelen blijkt dat het BBV niet goed / volledig is toegepast. We hebben in totaliteit 45 cijfermatige fouten ontdekt waarvan 19 boven de rapporteringstolerantie. Het heeft wederom veel tijd en moeite gekost om de controle, binnen het krappe tijdspad, tot een goed eindresultaat te brengen.
Wij constateren dat de APPA-voorziening van de gemeente niet de aanspraken van alle wethouders bevatten, dit is conform het BBV. Met de invoering van de Wet toekomst pensioenen zal de gemeente echter wel de aanspraken moeten laten “invaren” per 1 januari 2028. Hiervoor zal de gemeente eenmalig moeten bijstorten. Gemeenten kunnen hier al een extra bedrag reserveren. Wij adviseren hier in 2025 een standpunt over in te nemen. Het belangrijkste aandachtspunt in de interne beheersing ziet met name toe op de eerder gemelde leemte in de interne beheersing (autorisatie inkoopfacturen), dat is nogmaals benadrukt tijdens de eindejaarscontrole, zie paragraaf 2.5.
In onze benchmark o.b.v. jaarrekening 2023 en meerjarenbegroting 2025 is sprake van een positieve uitgangspositie. Er is aandacht voor het meerjarig tekort en de structurele exploitatieruimte.
Het weerstandsvermogen van de gemeente Sliedrecht met een ratio van 1,9 (2023: 1,8) is, volgens eigen begrippen, voldoende.
6
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
2.1 Onze opdracht en controle 2.2 Speerpunt auditcommissie – voortgang verbeterplan 2.3 Strekking controleverklaring 2.4 Aandachtspunten 2025 2.5 Follow-up bevindingen vanuit de management letter
7
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.1 Onze opdracht en controle In het kader van getrouwheid hebben we een aantal fouten gerapporteerd die zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Sliedrecht in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring is goedkeurend In het kader van getrouwheid hebben we een aantal fouten gerapporteerd die zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. De ongecorrigeerde controleverschillen blijven (gesaldeerd) onder de materialiteit en derhalve verstrekken we een goedkeurende verklaring.
Materialiteit en rapporteringsgrens Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om
bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 998.000 (1%). Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNTverantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.
Grondslagen financiële verslaggeving De jaarstukken 2024 van de gemeente Sliedrecht bestaan uit: het jaarverslag 2024 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen); de jaarrekening 2024 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). de inhoudsopgave, managementsamenvatting, leeswijzer en overige bijlagen. In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag is informatie opgenomen over ‘wat hebben we gedaan’, ‘wat hebben we bereikt’ en ‘wat heeft het gekost?’ De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.
8
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.1 Onze opdracht en controle Het risico van management override en het risico op onjuiste lasten vanwege het ontbreken van de prestatielevering in het inkoopproces hebben verhoogde aandacht gehad in onze controle De materiële schattingen die onderhevig zijn aan de jaarrekening hebben we gecontroleerd en daartoe hebben we geen bijzonderheden aangetroffen De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2024. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Het college en het management moeten een oordeel vormen over soms ingewikkelde, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals inkopen van goederen en diensten, subsidieverstrekkingen, inkomensoverdrachten etc.
In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. Wij hebben voor de volgende risico’s in onze controle verhoogde aandacht gehad: Het risico van management override of internal controls; dit is het ook op grond van de controlestandaarden te onderkennen risico dat het management buiten de getroffen interne beheersingsmaatregelen om invloed zou kunnen of willen uitoefenen op de in de jaarrekening gepresenteerde uitkomsten; Het risico dat lasten onjuist zijn verantwoord vanwege het ontbreken van een prestatielevering.
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Sliedrecht Op basis van Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de ‘Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten’ (ViO), is vereist dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Naast de controle van de jaarrekening en subsidieverantwoordingen en natuurlijk advies verrichten wij geen andere werkzaamheden voor de gemeente Sliedrecht. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de gemeente Sliedrecht uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter 2024. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter 2024. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld.
Gemeente Sliedrecht is een klantorganisatie van Serviceorganisatie Dordrecht (SGD). SGD beheert de belangrijkste applicaties van de gemeente Sliedrecht (met name financiële administratie in Key2Financiën en salarisadministratie in AFAS). Vanuit de SGD heeft u een regionale managementletter ontvangen van de accountant van gemeente Dordrecht, met de meest belangrijke observaties vanuit deze applicaties. Er zijn geen voor onze jaarrekeningcontrole relevante applicaties in beheer van de gemeente Sliedrecht zelf.
9
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.1 Onze opdracht en controle Wij hebben vastgesteld dat stappen worden gezet met betrekking tot het actualiseren van de frauderisicoanalyse, ook zien wij ruimte voor uitbreiding op het gebied van corruptie en ondermijning en een frauderesponseplan Geen indicaties voor materiële fraude Bij de planning van de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie of een risico omtrent het niet-naleven van wet- en regelgeving. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de gemeente Sliedrecht. Daarnaast nemen wij kennis van de door u opgenomen toelichtingen in de jaarstukken. Het voorkomen en mitigeren van frauderisico’s is primair de verantwoordelijkheid van het college en de raad. Daarom hebben wij op diverse momenten met u en uw auditcommissie over dit onderwerp van gedachten gewisseld. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de frauderisico’s verwijzen wij naar onze controleverklaring 2024.
De frauderisicoanalyse is geactualiseerd. De volgende stap is het opstellen van een frauderesponsplan. Wij hebben vastgesteld dat in 2024 goede stappen zijn gezet op het gebied van fraude- en corruptierisicobeheersing met het actualiseren van de frauderisicoanalyse. Ook hebben wij vastgesteld dat bij de gemeente Sliedrecht een gedragscode en klokkenluidersregeling is geformaliseerd. Gemeente Sliedrecht heeft geen centraal geformaliseerd beleid met betrekking tot het voorkomen van corruptie/ondermijning. Ook beschikt de gemeente Sliedrecht nog niet over een geformaliseerd frauderesponsplan. Het toevoegen van corruptie en ondermijning aan de frauderisicoanalyse en het opstellen van een frauderesponsplan zouden logische vervolgstappen kunnen zijn op de frauderisicoanalyse.
Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude(risico’s) of vermoedens van materiële fraude(risico’s). Wij hebben in onze controleverklaring melding gemaakt van de belangrijkste frauderisico’s en hoe wij deze hebben geadresseerd. Tijdens de controle van boekjaar 2024 betroffen dat de risico’s zoals beschreven op de vorige pagina. Wij vinden de inschatting van het college om middels het vermogen risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten. Gemeente Sliedrecht heeft een ‘voldoende’ financiële positie. In generieke zin kunnen gemeenten bij langdurige financiële tekorten een beroep doen op een extra uitkering uit het gemeentefonds. Gemeenten kunnen echter niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement.
Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college van burgemeester en wethouders inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2024.
10 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.2 Speerpunt auditcommissie - voortgang verbeterplan Ten aanzien van de VIC zien wij een flinke verbeterslag ten opzichte van voorgaand boekjaar. De VIC-werkzaamheden waren gereed vóór aanvang van de eindejaarscontrole. Toch zijn er nog wel de nodige verbeterstappen te zetten Status van het Verbeterplan nader toegelicht De ambtelijke organisatie heeft naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole 2023 en de evaluatie van het proces (in samenwerking met BDO) voor 2024 de diversiteit aan aanbevelingen en verbeterpunten teruggebracht naar vijf actiepunten voor verbetering voor boekjaar 2024. Aan deze vijf actiepunten zijn projecten opgezet en monitoren projectleiders de voortgang. De actiepunten zijn onder te verdelen in de volgende projecten: Verbetering VIC en controle rechtmatigheid (inclusief opstellen frauderisicoanalyse, procesbeschrijvingen en intern controleplan); Aanpassing financiële verordening en beleidsregels; Onderhoudsplannen (inclusief actualisatie) en voorzieningen; Investeringen en onderhouden; Overige verbeteringen (o.a. verbeteren proces rondom afgrenzing facturen en juiste rubricering overlopende passiva). Net als voor 2023 heeft de auditcommissie de voortgang van het verbeterplan als speerpunt benoemd voor de jaarrekeningcontrole. In de managementletter hebben wij reeds onze observaties naar aanleiding van de interim controle beschreven.
Hierbij een update sinds de interim-controle:
Ten aanzien van de VIC zien wij een flinke verbeterslag ten opzichte van voorgaand boekjaar. De VIC-werkzaamheden waren gereed vóór aanvang van de eindejaarscontrole. Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij, evenals tijdens de interim controle, de uitgevoerde verbijzonderde interne controle beoordeeld. Wij hebben de controle grotendeels voor start van de jaarrekeningcontrole uitgevoerd en hebben de bevindingen inclusief openstaande punten in april met de ambtelijke organisatie besproken. Wij zien dan ook procesmatige verbeteringen in de timing en doorlooptijd van de werkzaamheden van de VIC. Verder zien wij een verbetering in de kwaliteit van de uitwerking van de interne controle ten opzichte van 2023. Deze verbetering is zichtbaar in de tijdige uitvoering door de VIC en de volledigheid van de oplevering. De volgende stap is verbetering in de volledigheid van documentatie en de ‘foutenevaluatie’ Wel constateren wij nog verbetermogelijkheden in de volledigheid van documentatie (t.a.v. aansluiting prijs en aanvaardbaarheid prestatielevering) en de volledige evaluatie van bevindingen (die eventueel resulteren in een interne bevinding), welke beide moeten bijdragen aan het beperken van aanvullende vragen. Tevens komen wij voor enkele posten tot andere conclusies dat de verbijzonderde interne controle.
Op gebied van het herkennen van bevindingen is nog wat winst te behalen bij de uitvoering. Daarnaast hebben wij de impact van verbeterde werkinstructies welke in het vierde kwartaal van 2024 zijn gedeeld met de organisatie (nog) niet kunnen beoordelen, gezien deze niet het gehele controlejaar aanwezig zijn geweest. Tot slot constateren wij, zoals reeds benoemd in de managementletter, nog verbetermogelijkheden in de vertaling van het normenkader naar toetspunten per VIC-onderdeel (voor toetsing van de rechtmatigheidsaspecten).
11 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.2 Speerpunt auditcommissie - voortgang verbeterplan Ten aanzien van de kwaliteit van het balansdossier zien wij een beperkte vooruitgang. De financiële kolom vinden we kwetsbaar. Met name ten aanzien van de kwaliteit van onderbouwingen van een aantal balansposten is verbetering nodig om de doorlooptijd van de controle te kunnen verkorten. De financiële verordening en beleidsregels worden geactualiseerd Wij hebben geconstateerd dat de ambtelijke organisatie momenteel inventariseert welke wijzigingen in de financiële verordening en overige lokale beleidsnota’s benodigd zijn in het kader van relevante BBV-wijzigingen. Het tijdig actualiseren van onderhoudsplannen is en blijft een belangrijk aandachtspunt Tijdens de controle van de jaarrekening 2023 is geconstateerd dat het actualiseren van het onderhoudsplan vastgoed een belangrijk aandachtspunt is. In kwartaal vier van 2024 is de gemeente gestart met het opstellen van een meerjarenonderhoudsplan met ondersteuning van een extern adviesbureau. Op 27 mei 2025 is het beheerplan onderhoud vastgoed 2025-2028 door de Raad vastgesteld. Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de financiële vertaling van het onderhoudsplan inclusief de voorziening groot onderhoud gecontroleerd en heeft dit geleid tot een correctie van € 1,5 mln. in de definitieve jaarrekening (zie gecorrigeerde bevindingen in paragraaf 2.3).
Tijdens de controle van de jaarrekening 2024 is wederom geconstateerd dat enkele uitgaven niet in aanmerking komen voor activering Tijdens de controle van de jaarrekening 2023 is geconstateerd dat enkele uitgaven geactiveerd waren welke niet voor activering in aanmerking komen (conform BBV, notitie materiële vaste activa van de commissie BBV of conform interne verordening van de gemeente inzake activeren). De gemeente heeft naar aanleiding daarvan verbeterpunten geformuleerd ten aanzien van het besluitvormingsproces om uitgaven wel of niet te activeren als vaste activa. Uit de bevindingen van de VIC investeringen blijkt dat dit proces nog niet volledig op orde is. Tijdens de controle van de jaarrekening 2024 is wederom geconstateerd dat enkele uitgaven niet in aanmerking komen voor activering, zie paragraaf 2.3.
Van de medewerkers van uw organisatie hebben wij begrepen dat per investeringskrediet wordt beoordeeld of wordt voldaan aan de activeringscriteria. Dit proces is momenteel onderhanden. Overige verbeteringen jaarrekeningproces Als onderdeel van de verbeteragenda heeft de gemeente verbeteringen geformuleerd met betrekking tot het opstellen van de jaarrekening. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden tijdens de jaarrekeningcontrole zien wij verbeteringen in de controle op dubieuze debiteuren en in rubricering van balansposten. Wel zien wij nog verbetermogelijkheden in de juiste en volledige verwerking van overlopende vorderingen en schulden, juiste afgrenzing van facturen en in de correcte verwerking van afschrijvingslasten. Voor toelichting op uitgevoerde werkzaamheden en bevindingen verwijzen wij naar paragraaf 2.3. Overall conclusie ten aanzien van het verbeterplan Wij constateren dat de organisatie in 2024 heeft geïnvesteerd in verbetering van financiële processen en versterking van de kwaliteit van de verbijzonderde interne controle. Echter de kennis en juiste toepassing van BBV in de financiële kolom vinden we kwetsbaar. Op een aantal dossiers blijkt dat verslaggevingsregels (het BBV) niet goed en niet volledig worden toegepast. Fouten worden gedurende het gehele jaar gemaakt maar pas bij de jaarrekeningcontrole ontdekt.
12 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.3 Strekking controleverklaring Een overzicht van de ongecorrigeerde controleverschillen. Het totaal van de ongecorrigeerde controleverschillen blijft onder de grens en derhalve verstrekken we een goedkeurende verklaring. De strekking van de controleverklaring is goedkeurend We verstrekken een goedkeurende verklaring bij de jaarrekening 2024, inclusief SiSa-bijlage, van de gemeente Sliedrecht. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het BBV. Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd die door de gemeente zijn gecorrigeerd (tabel op de volgende pagina). Daarnaast hebben wij onderstaande verschillen geconstateerd welke niet zijn verwerkt in de jaarrekening. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. ONGECORRIGEERDE CONTROLEVERSCHILLEN 2024 Fouten (in €)
Presentatiefout (€)
Resultaatimpact (€)
Onzekerheden (in €)
Materiële vaste activa
191.482
105.515
85.967
-
Onjuiste activering van investeringen (zijn kosten groot onderhoud)
Materiële vaste activa
71.103
15.040
56.063
-
3
Vordering voor afrekening van twee subsidies te hoog
Overlopende activa
51.447
4
Presentatiefout – overlopende activa (geen vooruitbetaalde kosten)
Overlopende activa
51.164
5
Nog te betalen kosten te hoog verantwoord (meerdere bevindingen)
Overlopende passiva
141.036
-141.036
-
6
Reserve kapitaallasten economisch - en maatschappelijk nut te hoog
Eigen vermogen
286.418
-286.418
-
7
Factuur betrekking op 2024 geboekt in 2025 + extrapolatie van de fout
Kortlopende schulden
309.623
309.623
8
Onzekerheid ten aanzien van prijs
Inkooplasten
-
-
9
Factuur deels betrekking op 2025 maar geboekt in 2024
Inkooplasten
10
SiSa subsidies: bestedingen en ontvangsten niet via staat van baten en lasten geboekt. Tevens is voor één SiSa-regeling de balanspositie onjuist berekend (regeling K1)
Staat van baten & lasten
157.190
11
Correctieboeking voorziening riolering onjuist verwerkt (toevoeging aan voorziening i.p.v. onttrekking).
Voorzieningen
381.972
#
Omschrijving
Post/toelichting
1
Afschrijvingskosten onjuist bepaald
2
SUBTOTAAL
51.477 51.164
67.801
-67.801 108.504
-48.686 381.972 341.161
204.918
Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)
998.000
2.994.000
Uitvoeringsmaterialiteit (70% van de materialiteit)
698.000
2.095.000
Rapporteringstolerantie
1.709.236
204.918
280.223
50.000
13 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.3 Strekking controleverklaring Een overzicht van de ongecorrigeerde controleverschillen. Het totaal van de ongecorrigeerde controleverschillen blijft onder de grens en derhalve verstrekken we een goedkeurende verklaring. Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat bovenstaande resterende nietverwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid van de jaarrekening 2024.
14 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.3 Strekking controleverklaring Een overzicht van de gecorrigeerde controleverschillen. Onderstaande voorgestelde correcties zijn verwerkt in de definitieve versie van de jaarrekening. Onderstaand geven wij u inzicht in de correcties die naar aanleiding van onze controle zijn verwerkt in de jaarrekening. Wij zien nog ruimte tot verbetering op een aantal specifieke onderdelen. In paragraaf 4.2 van dit verslag gaan wij daar meer concreet op in. GECORRIGEERDE CONTROLEVERSCHILLEN 2024 Fouten (in €)
Onzekerheden (in €)
Resultaatimpact (€)
Materiële vaste activa
109.825
-
109.825
Rioolactivering Vogelbuurt onjuist met verkeerde dekking
Materiële vaste activa
2.141.747
-
-
3
Investeringen Vogelbuurt geactiveerd onder onjuiste rubriek
Materiële vaste activa
3.320.182
-
-
4
Voorziening voor BW plein moet al in 2024 worden gevormd
Voorziening
786.140
-
786.140
5
Rioleringsvoorziening gevormd onder verkeerde rubriek
Voorziening
6.878.850
-
-
6
Saldo van nog te ontvangen bedragen onjuist gepresenteerd
Overlopende activa
739.388
-
-
7
Vooruitbetaalde kosten niet vooruitbetaald (balansverlenging)
Overlopende activa
321.228
-
-
8
Winstbestemming 2023 onjuist verwerkt in jaarrekening
Eigen vermogen
2.118.198
-
-
9
Onjuiste afgrenzing (te hoge lasten)
Eigen vermogen
70.000
-
-
10
Lasten ten onrechte geactiveerd
Overlopende passiva
62.924
-
-
11
Debetbedragen in overlopende passiva
Overlopende passiva
1.422.731
-
-
12
Terugbetaling niet verwerkt in de balans
Overlopende passiva
39.375
-
-3.540
13
Overhead onjuist berekend voorziening riolering
Voorzieningen
190.000
-
-190.000
14
Onderhoudsvoorziening groot onderhoud te hoog
Voorzieningen
1.520.000
-
-1.520.000
19.720.588
0
- 817.575
#
Omschrijving
Post/toelichting
1
Onderhoudskosten ten onrechte geactiveerd (fout)
2
SUBTOTAAL
15 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.4 Aandachtspunten 2025 Aanpassing van de materialiteit van 1% naar 2% is een belangrijke wijziging voor 2025. Daarnaast zijn er ontwikkelingen op het gebied van de APPA-voorziening en het Besluit financiële verhouding 2001 Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2024 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende van aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. Voorziening voor pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel is besloten dat ook de APPApensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in een pensioenfonds ondergebracht moeten worden per 1 januari 2028. Dat betekent dat per die datum de APPA-voorzieningen toereikend moeten zijn. Een algemeen aandachtspunt betreft het opnemen van het partnerpensioen in deze APPAvoorziening. Op het moment van overdracht per 1 januari 2028 kunnen er ten gevolge van schommelingen in de rekenrente mogelijke tekorten ontstaan. Een lagere rekenrente in het laatste jaar voor de overdracht kan een aanzienlijk gevolg hebben. Eind oktober 2024 heeft de commissie BBV in een Q&A aangegeven dat er géén vrijstelling mogelijk is voor een verplichte vrijval van de APPAvoorziening.
Een alternatief in de verslaggevingsvoorschriften van het BBV is dat de voorziening tegen nominale waarde kan worden verantwoord. Dit heeft als gevolg dat rente-effecten géén rol meer spelen en de middelen voor de berekende nominale verplichting in de voorziening zijn opgenomen. Indien een decentrale overheid verandert in de keuze (wel of geen rekening houden met de rentecomponent) is dat wel een stelselwijziging die als zodanig moet worden verwerkt middels onder andere een raadsbesluit en/of een begrotingswijziging.
Het voordeel van de verantwoording van de voorziening tegen nominale waarde is dat de voorziening niet meer gevoelig is voor de (ontwikkeling van de) rekenrente tot het moment van de kapitaaloverdracht naar het ABP. Een nadeel van deze optie is dat de voorziening mogelijk moet worden opgehoogd. Daarnaast betreft het een stelselwijziging die als zodanig moet worden verwerkt. Deze optie heeft dus extra administratieve gevolgen. Om de gevolgen van de overgang voor provincies, gemeenten en waterschappen in te schatten, wordt een onderzoek gestart. Het betreft een gezamenlijk onderzoek van het ministerie van BZK, IPO, VNG en Unie van Waterschappen. Het onderzoek richt zich op de omvang van de al opgebouwde APPA-aanspraken, de toekomstige premie en de al beschikbare middelen. Aan de hand van deze gegevens worden de financiële gevolgen voor afzonderlijke provincies, gemeenten, waterschappen en het Rijk ingeschat. Deze inschatting wordt vervolgens teruggekoppeld aan de decentrale overheden om een indicatie te krijgen van de mogelijke financiële gevolgen in 2027, het jaar voordat de overgang ingaat. Aanpassing materialiteit naar 2% voor 2025 Vanaf boekjaar 2025 wordt de wettelijke controlegrens voor de accountant verhoogd van 1% naar 2%. Deze wijziging betreft tevens de samenvoeging van de controlegrens van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden tot een norm van 2%.
Wij adviseren u uw controleprotocol voor de accountantscontrole hierop aan te passen. In aansluiting hierop zal de verantwoordingsgrens dan maximaal 2% dienen te bedragen.
16 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
2.5 Follow-up bevindingen vanuit de management letter Het belangrijkste aandachtspunt in de interne beheersing ziet met name toe op de eerder gemelde leemte in de interne beheersing (autorisatie inkoopfacturen), dat is nogmaals benadrukt tijdens de eindejaarscontrole Op basis van onze controlewerkzaamheden vragen wij nogmaals specifieke aandacht voor het risico ten aanzien van onterechte goedkeuring van facturen In onze management letter rapporteerden wij één proces met prioriteit ‘hoog’. Dat werd c.q. wordt veroorzaakt door de volgende twee bevindingen in de interne beheersing:
Het systeem dwingt bij het goedkeuren van een factuur een autorisatie af van zowel de budgethouder als een prestatie-akkoord-verklaarder (PAV-er). Echter de PAV-er kan ook diegene zijn die het product of de dienst heeft besteld; De kwaliteit en diepgang van de prestatielevering wordt niet altijd zichtbaar getoetst en geregistreerd. Verbetering is geïnitieerd door hernieuwde budgethoudersregeling en onder de aandacht gebrachte werkinstructies.
Risico op onvoldoende controle op inkoopfacturen Wij hebben tijdens de controle bovenstaande bevindingen gecontroleerd aan de hand van een steekproef op de inkoopfacturen. Deze steekproef was gericht op de controle of de onderbouwing van de prestatielevering en het achterliggende contract aanwezig waren en of de facturen op basis hiervan terecht betaalbaar zijn gesteld. Hierbij hebben wij vastgesteld dat er geen facturen ten onrechte betaalbaar zijn gesteld, wel is één bijzonderheid geconstateerd die we hieronder nader toelichten. Tijdens de interim-controle van 2024 heeft gemeente Sliedrecht het signaal opgevangen dat een zzp’er mogelijk meer uren declareerde dan hij in werkelijkheid maakte (urenfraude). De gemeente heeft nader onderzoek uitgevoerd en in onze rol als externe accountant hebben wij opvolging gegeven aan dit signaal.
Nader door gemeente Sliedrecht uitgevoerd onder zoek heeft geen bewijs opgeleverd voor fraude door de betrokken zzp’er. De opdracht is wel beëindigd, maar vanwege onvoldoende prestaties en vermoedens van foutieve urenregistratie. De directie van gemeente Sliedrecht op basis van juridisch advies en onderzoek besloten verder geen juridische stappen te zetten en het dossier te sluiten. We concluderen dat gemeente Sliedrecht zorgvuldig opvolging heeft gegeven aan het signaal en we zijn het eens met de conclusie dat er geen bewijs is voor fraude. Naar de toekomst toe is Sliedrecht voornemens om een aantal verbeteringen door te voeren in de interne beheersing: Maak opdrachtomschrijvingen zo expliciet mogelijk en evalueer periodiek of hier nog aan voldaan wordt. Verhogen bewustwording van leidinggevenden met betrekking tot (juridische) aspecten van een zzp-plaatsing. Zorg voor periodieke (minimaal 4-wekelijks) controle van declaraties door leidinggevende. In het geval van een managementwissel contact opnemen met het bureau, om er voor te zorgen dat de juiste leidinggevende gekoppeld is aan de plaatsingen. Dit signaal hebben wij vanuit onze rol aangemerkt als signaal voor (externe) fraude.
Wij zijn van mening dat de gemeente Sliedrecht de juiste stappen heeft doorlopen om het fraudesignaal nader te onderzoeken en daarnaast de juiste stappen heeft gezet om het risico op fraude naar de toekomst toe te beperken. We concluderen dat het risico op fraude van materieel belang voldoende is gemitigeerd. Ten aanzien van de controle in de eerste lijn zien wij nog wel verbeterpunten in lijn met bovenstaande opsomming.
17 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
3. Resultaat & financiële positie
3.1 Resultaat per programma 3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s 3.3 Ons beeld van uw financiële positie
18 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
3.1 Resultaat per programma Het resultaat 2024 wijkt ongeveer 6% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Realisatie vs. gewijzigde begroting Het resultaat van de gemeente Sliedrecht over het jaar 2024 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 5,6 miljoen voordelig. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma in het kort weergegeven: OVERZICHT REALISATIE PER PROGRAMMA 2024 Programma
Realisatie (in €)
Begroting na wijziging (in €)
Verschil (in €)
Samenleving
N 33.387
N 35.257
V 1.870
Economie, onderwijs, sport en cultuur
N 6.530
N 7.180
V 650
Ruimte
N 6.410
N 8.189
V 1.779
Bestuur en organisatie
N 1.701
N 2.148
V 447
Financiën
V 1.358
V 1.053
V 305
Algemene dekkingsmiddelen
V 53.708
V 53.323
V 385
Saldo van baten en lasten
V 7.037
V 1.601
V 5.436
Onttrekkingen reserves
N 5.015
N 6.537
V 1.522
Dotatie aan reserves
V 4.062
V 6.409
N 2.347
Resultaat
V 6.085
V 1.473
4.611 V
Het resultaat 2024 wijkt ongeveer 6% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen zien we terug in de programma’s 1 en 3. Hieronder geven wij een korte analyse van de belangrijkste oorzaken.
Wij vinden het naast de analyse op de ontwikkeling van het resultaat ook goed om de ontwikkeling van het saldo van baten en lasten te analyseren, dus exclusief de reservemutaties. Het saldo van baten en lasten bepaalt immers de ‘winst’ (of ‘verlies’) van het betreffende jaar. Het eigen vermogen stijgt (of daalt) met de omvang van het saldo van baten en lasten. Het positief saldo van € 6,0 miljoen over 2024 is € 4,6 miljoen hoger dan het saldo van baten en lasten in de begroting na wijziging ad € 1,6 miljoen (excl. mutatie reserves). Voorspellend vermogen begroting is voor verbetering vatbaar Op programma’s 1 en 3 is sprake van aanzienlijke afwijkingen tussen begrote baten en lasten en de daadwerkelijke baten en lasten. Op basis hiervan concluderen wij dat het voorspellend vermogen van de begroting (na wijzigingen) op de programma’s 1 en 3 voor verbetering vatbaar is. Wij zijn van mening dat de raad middels toelichtingen goed geïnformeerd wordt over de afwijkingen tussen begroting en realisatie. Wij adviseren de gemeente Sliedrecht om de verbetering van het voorspellend vermogen structureel onderdeel van het begrotingsproces te maken. Dit kan door gestructureerd afwijkingen van de begroting te evalueren waarmee lering kan worden getrokken voor toekomstige prognoses. Dit wordt ook wel ‘backtesting’ genoemd. Hiermee kan het lerend vermogen van uw organisatie verbeteren.
Door gestructureerd en gedocumenteerd de kwaliteit van de prognoses te beoordelen aan de hand van realisatie zoals achteraf is gebleken, kunnen toekomstige prognoses verbeterd worden en/of kan eerder bijgestuurd worden.
19 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s Het weerstandsvermogen en de solvabiliteit zijn ruim voldoende
3,00 2,50 2,00 1,50
Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van de gemeente Sliedrecht. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Hieronder vindt u een andere toelichting op de ratio's van uw gemeente. Weerstandsvermogen van de gemeente Sliedrecht is ruim voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 18,0 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Sliedrecht heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 11,8 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Sliedrecht is volgens het GTK 2020 ruim voldoende te noemen. Solvabiliteit De solvabiliteit bedraagt ultimo 2024 44%.
Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Sliedrecht in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteit laat een licht positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).
1,00 0,50 2021
2022
2023
Gemeente Sliedrecht
2024
Begroting
SOLVABILITEITSRATIO 60,0% 55,0% 50,0% 45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 2021
2022 Gemeente Sliedrecht
2023
2024
Begroting
De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten op basis van: BDO Benchmark rapport januari 2025
20 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
NETTO SCHULDQUOTE
3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s De netto schuldquote en de ratio grondexploitatie zijn ‘minst risicovol’ te noemen
60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0%
Netto schuldquote De netto schuldquote bedraagt 22%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden.
10,0% 0,0% 2021
2022 Gemeente Sliedrecht
De netto schuldquote laat een licht positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Sliedrecht is minimaal doordat de boekwaarde (de waarde van de grond en vermeerderingen) ten opzichte van de totale baten zeer laag is. De ratio grondexploitatie is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020.
2023
2024
Begroting
RATIO GRONDEXPLOITATIE 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% -2,0%
2021
2022
2023
2024
-4,0% Gemeente Sliedrecht
Begroting
De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten op basis van: BDO Benchmark rapport januari 2025
21 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
3.3 Ons beeld van uw financiële positie De gemeente Sliedrecht legt in de kadernota’s 2025 en 2026 voorstellen voor om tot een sluitende meerjarenbegroting te komen
BEGROOT RESULTAAT VOOR MUTATIE RESERVES (IN MILJOENEN €) 0,5
Wat wij verder zien in ons benchmarkonderzoek is dat de gemeenten verschillend anticiperen op dit ravijn. Sommige gemeenten hebben al ombuigingen verwerkt in de begroting, anderen bedenken taakstellingen zonder dat dit volledig geconcretiseerd wordt en er zijn ook gemeenten die afwachten. De begroting van de gemeente Sliedrecht is voor het jaar 2025 structureel sluitend. Voor de jaren 2026 tot en met 2028 maakt de gemeente Sliedrecht op advies van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) zichtbaar gemaakt welke maatregelen aanvullend nodig zijn om tot een sluitende begroting te komen wanneer het Rijk de bijdrage aan het gemeentefonds niet herstelt en taken aan gemeenten laat zonder de benodigde middelen. In de kadernota 2026 worden voorstellen voorgelegd die leiden tot een sluitende meerjarenbegroting. Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage: 6 (2023: 9) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie.
Indien uw gemeente voor de komende jaren (2024 t/m 2028) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage.
0,3
0 -0,5
Inleiding Een sterk versnipperd landschap, gedeelde onzekerheid. Dat is de titel van ons benchmarkonderzoek gemeenten dat wij in januari 2025 hebben uitgebracht over de financiële positie van gemeenten. Wij concluderen hierin dat de meeste gemeenten over 2023 een positief resultaat hadden (per saldo € 1,7 miljard) terwijl voor de komende vijf jaren grote tekorten worden verwacht (over vijf jaar totaal voor alle gemeenten € 3,9 miljard). Dit is voornamelijk het gevolg van de gewijzigde financieringssystematiek vanuit het Rijk, wat leidt tot een zogenoemd ravijn. In de grafiek hiernaast zijn de begrote eindstanden van het structureel begrotingssaldo van de gemeente Sliedrecht per jaar inzichtelijk gemaakt. Zonder verdere maatregelen betekent dit dat het eigen vermogen van de gemeente Sliedrecht ultimo 2027 per saldo afgenomen zal zijn met circa € 4 miljoen tot circa € 65 miljoen. De algemene reserve van Sliedrecht per 31 december 2024 bedraagt € 9,5 miljoen, dus Sliedrecht lijkt daarmee nog voldoende buffer te hebben om deze tekorten op te vangen, maar moet voor de langere termijn wel keuzes maken.
0,2 2024
2025
2026
2027
-1 -1,5 -2 -2,5
-2 -2
22 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
4. Belangrijkste bevindingen 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Risicobeheering in het ruimtelijk domein 4.3 Bevindingen uit de controle (niet gecorrigeerd) 4.4 Informatiewaarde van het jaarverslag 4.5 BBV, WNT en SiSa 4.6 Belangrijke schattingsposten
23 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
4.1 Rechtmatigheidsverantwoording Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording bedraagt de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 554.000 (2023: € 1.695.000) Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Sliedrecht De raad van de gemeente Sliedrecht heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 3% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves (€ 2.994.000). Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording stelt het college van de gemeente Sliedrecht vast dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 554.000 bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 0 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. De door het college gerapporteerde afwijkingen kunnen als volgt worden samengevat: BEVINDINGEN IN HET KADER VAN RECHTMATIGHEID Acceptabel (in €)
Niet-acceptabel (in €)
Totaal afwijkingen (in €)
Onduidelijkheden (in €)
Voorwaardencriterium
0
32.000
32.000
0
Begrotingscriterium
0
522.000
522.000
0
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
0
0
0
0
TOTAAL
617.000
554.000
554.000
0
Verantwoordingsgrens (3%)
2.994.000
Onrechtmatigheden
Rapportagegrens
50.000
Status wijziging wet– en regelgeving Het wetgevingstraject rondom de rechtmatigheidsverantwoording is voor gemeenten afgerond op 21 maart 2025. De wijzigingen in de BADO-notitie gaan in voor verantwoordingen over het begrotingsjaar 2025. Voor de verantwoording over begrotingsjaar 2024 wordt nog de uitwerking uit NBA Alert 48 2.0 gevolgd. Aan de hand van te onderkennen scenario's / omstandigheden zijn in NBA Alert 48 2.0 aanwijzingen opgenomen voor de uitvoering van de accountantscontrole van de jaarrekening en de oordeelsvorming in de controleverklaring. Naar aanleiding van de afgeronde wijzigingen in het BBV wijzigt vanaf boekjaar 2025 het maximum van de door de raad vastgestelde verantwoordingen naar 2% (was 3%). De omvangsbasis van de verantwoordingsgrens wijzigt naar de totale lasten, exclusief de toevoegingen aan de reserves. De gemeenteraad zal in 2025 opnieuw de financiële verordening (of andere verordening waarin de kaders van de rechtmatigheidsverantwoording zijn vastgesteld) moeten vaststellen. In oktober 2024 is de kadernota rechtmatigheid geactualiseerd. De actualisatie leidt voor de gemeente Sliedrecht beperkt tot wijzigingen ten opzichte van vorig jaar.
De belangrijkste wijziging betreft een tekstuele aanpassing in de modelverordening ten aanzien van de geconstateerde bevindingen, specifiek in relatie tot de omvang van niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten, lasten en balansmutaties en welk deel acceptabel is op basis van de vastgestelde afspraken.
24 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
4.1 Rechtmatigheidsverantwoording Wij zien dat gemeente Sliedrecht (stap voor stap) actief bezig is om aanbestedingsonrechtmatigheden te voorkomen. De onrechtmatigheden in dat kader zijn afgenomen tot € 32.000. Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen aanbestedingen, subsidieverstrekkingen en het verstrekken van omgevingsvergunningen. Indien is vast komen te staan dat de gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. Europese aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording 2024 heeft het college de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spend-analyse. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over de interne beheersing ten aanzien van de EUaanbestedingsregels. In het proces wordt de naleving van de inkoop- en aanbestedingsregels niet afgedwongen, hierdoor kan niet worden gesteund op interne beheersmaatregelen. Over 2024 blijkt uit de spend-analyse een totaal aan onrechtmatigheden van €32.000.
Deze afwijking is als volgt opgebouwd: (x €1.000) Afwijkingen vanuit 2023 die doorlopen in 2024
BEDRAG 32.000
Nieuwe afwijkingen met ingang van 2024
0
TOTAAL
0
In onze managementletter hebben wij aanbevelingen beschreven om aanbestedingsonrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen. Wij zien dat gemeente Sliedrecht (stap voor stap) actief bezig is om aanbestedingsonrechtmatigheden te voorkomen, bijvoorbeeld door de controle van aanbestedingen op te nemen in de VIC. Aanvullend bevelen wij de gemeente aan om: Nieuwe onrechtmatigheden te voorkomen door de implementatie vaneen verplichtingenadministratie en het werken aan bewustwording in de organisatie; Risico’s met betrekking tot objectiviteit en onafhankelijkheid met betrekking tot 1 op 1 of meervoudige onderhandse aanbestedingen te betrekken in de frauderisicoanalyse; Een formeel grensbedrag te formuleren wanneer de inkoper van de SGD actief betrokken wordt bij een inkoop, om kwaliteit van het proces te waarborgen. In de management letter 2025 zullen wij rapporteren over de status van de opvolging en aanbevelingen in dit kader. Omgevingsvergunningen Bij de controle is vastgesteld dat bij het verstrekken van één omgevingsvergunningen een verkeerde legesberekening is toegepast, waardoor te hoge leges in rekening zijn gebracht. Vanwege het ontbreken van een adequaat vier-ogenprincipe is de gemaakte fout niet ontdekt binnen het proces. De geconstateerde fout is hersteld en teveel gefactureerde leges worden terugbetaald.
Aangezien de fout lager is dan de rapporteringsgrens is deze niet toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
25 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
4.1 Rechtmatigheidsverantwoording In het kader van begrotingsrechtmatigheid is € 522.000 op basis van de afspraken tussen college en raad in de financiële verordening acceptabel. Een bedrag van € 0 is op basis van de afspraken tussen college en raad in de financiële verordening niet acceptabel vanwege niet tijdig gemelde overschrijding. In het kader van het begrotingscriterium is sprake van niet acceptabele onrechtmatigheden vanwege niet tijdig gemelde overschrijdingen Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van € 554.000 heeft de verantwoordingsgrens van de gemeente Sliedrecht niet overschreden. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Het college en de raad hebben door middel van de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd moeten worden.
Een bedrag van € 0 is op basis van de afspraken tussen college en raad in de financiële verordening acceptabel. Een bedrag van € 554.000 is op basis van de afspraken tussen college en raad in de financiële verordening niet acceptabel. Bevindingen boven de rapportagegrens van € 50.000 zijn nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij zijn van mening dat e.e.a. toereikend toegelicht is in de jaarrekening en dat de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) rechtmatig zijn.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening geeft een getrouw beeld Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 van de gemeente Sliedrecht te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of de rechtmatigheidsverantwoording door het college toereikend is onderbouwd. De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening richt zich op een drietal criteria die wij hiervoor nader hebben toegelicht. De paragraaf bedrijfsvoering is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag.
Wij hebben deze paragraaf gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.
26
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE SLIEDRECHT
4.2 Risicobeheersing in het ruimtelijk domein Risico’s ten aanzien van de waardering van grondexploitaties zijn beperkt. We hebben vastgesteld dat voor elk van de actieve grondexploitaties op eenduidige wijze projectspecifieke risico's worden bepaald en geregistreerd Risico’s ten aanzien van de waardering van grondexploitaties zijn beperkt. We hebben vastgesteld dat voor elk van de actieve grondexploitaties op eenduidige wijze projectspecifieke risico's worden bepaald en geregistreerd De gemeente Sliedrecht heeft drie grondexploitatie waarvan zich twee in de startfase bevinden en één in de afrondende fase. Aan de start van een ontwikkeling maar ook tijdens de uitvoering van een ontwikkeling moeten risico’s zo goed mogelijk in beeld gebracht worden. Als risico’s goed in beeld zijn, kunnen er ook maatregelen genomen worden om deze risico´s te beheersen. In de notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019) van de commissie BBV is over risico’s de nieuwe aanbeveling opgenomen om onderscheid te maken tussen risico’s die de gehele portefeuille raken, zoals markt- en conjunctuurinvloeden, en project specifieke risico’s. Project specifieke risico’s kunnen voor positieve grondexploitaties aanleiding zijn om pas op een later moment winst te nemen en die worden in mindering gebracht op de NCW's in de bepaling van de (POC) winstnemingen.
We hebben vastgesteld dat voor elk van de actieve grondexploitaties op eenduidige wijze projectspecifieke risico's worden bepaald en geregistreerd. Ontwikkelingen Stationspark II De actualisatie van grondexploitatie Stationspark II heeft geleid tot een bijstelling van de verwachte winst van € 66.000 naar € 471.000. De bijstelling wordt veroorzaakt door lagere gerealiseerde saneringskosten dan verwacht (grond bleek minder vervuild dan verwacht). De grondexploitatie van Stationspark II is geactualiseerd en de verwachting is dat deze exploitatie in 2025 kan worden afgerond. Momenteel zijn alle kavels verkocht en wordt de openbare ruimte verder ingericht. Per balansdatum moeten met name nog uitgaven worden gedaan voor bouw- en woonrijp maken. Ontwikkelingen Stationspark III De grondexploitatie bevindt zich in de voorbereidingsfase. Er kan nog niet gestart worden met realisatie binnen deze grondexploitatie voordat het omgevingsplan is
vastgesteld. Verkoop van de eerste kavels staat gepland voor 2029 waardoor de komende jaren nog geen winstneming zal plaatsvinden. Vooralsnog is de impact van de vertraging die de huidige procedure rondom het omgevingsplan (nog) niet verwerkt in de planning. Wij adviseren u deze impact te analyseren en de bijbehorende planning inclusief financiële gevolgen te herzien. Het verwachte exploitatieresultaat van deze grondexploitatie is € 12,8 mln. De vertraging van de verkoop van de kavels van 2027 naar 2029 zal effect hebben op het verwachte exploitatieresultaat maar heeft geen effect op de jaarcijfers 2024. Ontwikkelingen Groen van Prinsterer De grondexploitatie Groen van Prinsterer betreft de herontwikkeling van de voormalige Groen van Prinstererschool. Het plan omvat de sloop van het schoolgebouw en het realiseren van woningbouw. De grondexploitatie is in het laatste kwartaal van 2024 vastgesteld. In mei 2025 heeft de raad besloten om het voormalig schoolgebouw gedurende een aantal jaren in te zetten voor tijdelijke huisvesting van een school. Momenteel wordt de (financiële) impact op de grondexploitatie door u onderzocht. Het exploitatieresultaat van deze grondexploitatie is nu geraamd op € 12.000. Door de vertraging kan het exploitatieresultaat omslaan naar een negatief exploitatieresultaat waardoor een voorziening nodig is.