Notulen besluitvormende vergadering 8 november 2022.pdf

NOTULEN OPENBARE BESLUITVORMENDE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN SLIEDRECHT, GEHOUDEN OP DINSDAG 8 NOVEMBER 2022 Voorzitter: de heer J.M. de Vries griffier: de heer R.P.A. van Aalst Verslag: mevrouw E. Verveer, bureau Getikt! (af audio) Aanwezige raadsleden:

(21) C. Ippel; A.W. de Mul-Donker; F.A. Mulder; J.H. Oostrom (v.a. 14:37 uur); A.L. de Ruijter; B.G. van Urk; J.P. Verweij; T.W. Pauw; M.T. Stam-Smeets; C. Verheul (v.a. 16:35 uur); M. Verheul (v.a. 17:47 uur); G.J. Visser-Schlieker; B. van der Plas; A. Dubbeldam-van Beest; F.J. Dunsbergen; P.S. Kraaijeveld-le Pair; V.E. Prins; J.T.H. van Rossum; S. van Wijngaarden (v.a. 14:12 uur); B. Brandwijk; M.J.H. Jongeneel

Afwezig:

-

Namens het college: Spek

J.M. de Vries, J.C. Paas, R. Bijderwieden, T.A.

1. OPENING EN LOTING STEMVOLGORDE HOOFDELIJKE STEMMEN De voorzitter Ik open de vergadering van de gemeenteraad van Sliedrecht en ik open een bijzondere vergadering. Een vergadering waarin u als raad de algemene en politieke beschouwingen voert over de voorliggende begroting voor het jaar 2023 en over het collegewerkprogramma. Het wordt een mooie dag, of zoals de heer Jongeneel zei: het kan een mooie dag zijn. En uiteindelijk is dat de vraag vooral aan uzelf, om bij te dragen aan een mooie dag. Hopelijk kunnen we aan het eind van de avond concluderen dat het een goede dag is geweest, een goed debat is geweest over de voorliggende stukken en ik vraag u daar allemaal uw bijdrage aan te leveren. Er zijn geen afmeldingen, maar de heer en mevrouw Verheul hebben aangegeven dat zij later in deze vergadering zullen arriveren. We hoeven niet te loten vandaag, beste mensen, omdat er een vaste sprekersvolgorde is. De griffier wijst mij er terecht op dat nog niet iedereen aanwezig is. De heer Oostrom heeft niet aangegeven dat hij later komt, maar hij is wel iets later. Dus wij verwachten hem elk moment, denk ik, in de vergadering. Er is zoals gezegd een vaste sprekersvolgorde, dus we hoeven niet te loten. Dat geldt overigens ook voor het stemmen, want dat doen we, net zoals anders, digitaal. Hartelijk welkom ook aan degenen die op de tribune zitten.

Ik zie ook heel veel medewerkers van de gemeente Sliedrecht zitten; ook hartelijk welkom. Zij hebben ook allemaal bijgedragen aan de documenten die voorliggen en gaan vast het college adviseren in de beantwoording, in reactie op de inbreng van de raad. Ook iedereen thuis hartelijk welkom, want we hopen dat nu, maar ook misschien later heel veel inwoners van onze gemeente dit debat volgen. Het debat over de toekomst van onze gemeente voor komend jaar, maar ook voor de komende vier jaar. Alles is overigens te volgen op raad.sliedrecht.nl en daar kunt u en degenen die thuis meekijken, de moties en eventuele amendementen die worden ingediend, zien en de eventuele spreekteksten. Mochten woordvoerders spreekteksten hebben op papier en digitaal: die kunnen aangeleverd worden bij de griffie zodat die zo snel mogelijk online gezet kunnen worden, voordat straks het verslag van deze vergadering beschikbaar is. Want dat is het officiële verslag, maar op die manier kan iedereen buiten deze vergadering het debat goed volgen of kunnen woordvoerders nog even teruglezen wat eerder door andere woordvoerders is ingebracht. Van harte aanbevolen om daar gebruik van te maken. 2. SPREEKRECHT BURGERS OVER GEAGENDEERDE ONDERWERPEN De voorzitter Wij gaan over naar punt 2 van de agenda en dat is het spreekrecht van burgers voor de geagendeerde onderwerpen.

Er zijn geen burgers die zich daarvoor hebben aangemeld, dus ik stel u voor over te gaan naar agendapunt 3. 1

3. VASTSTELLEN AGENDA De voorzitter Dat is het vaststellen van de agenda. Die is relatief overzichtelijk. U kent het spoorboekje zoals dat door de Agendacommissie is vastgesteld en ik ga er vanuit dat iedereen bereid is om zich daar aan te houden. We behandelen dus agendapunten 4a. en 4b in één keer, in één beraadslaging, ook al zijn het wel twee afzonderlijke raadsvoorstellen. We stemmen straks ook afzonderlijk, maar we behandelen ze in één keer. Kunt u akkoord gaan met de voorliggende agenda? Dat is het geval; aldus besloten. 4a. ALGEMENE BESCHOUWINGEN/BEGROTING 2023 – COLLEGEWERKPROGRAMMA 2023-2026 De voorzitter Dan gaan wij over naar agendapunt 4 en dat zijn de Algemene Beschouwingen over de begroting van 2023 en het collegewerkprogramma voor de jaren 2023 tot 2026 en 4b van de agenda, de septembercirculaire voor het jaar 2022. We hebben op 31 oktober een technische inloopsessie gehad, maar ook een beeldvormende vergadering, ter voorbereiding op deze vergadering. Daar zijn ook technische vragen gesteld. Voor zover wij hebben kunnen beoordelen, de griffier en ondergetekende, zijn er geen openstaande technische vragen meer. Klopt dat? Dat is het geval en daarmee is eigenlijk het debat goed voorbereid.

Als u van plan bent om een amendement of een motie in te dienen, kunt u in uw inbreng volstaan met het voorlezen van het dictum en wordt daarna het volledige amendement en motie in Gemeente Oplossingen geplaatst, zodat iedereen direct kennis kan nemen van de tekst. Dan kunnen wij nu, denk ik, met die algemene politieke beschouwingen en starten we dus met de eerste termijn van de raad. Vijftien minuten per fractie. Ik zal u tijdig aangeven wanneer dat einde nadert. U kunt ook interrumperen als dat nodig is, maar ik wil u wel vragen om u daarin te beperken, dus alleen verhelderende vragen te stellen. In de volgorde van de woordvoerders is afgesproken dat wij straks beginnen met de woordvoerder namens de SGP-ChristenUnie-fractie, de heer Ippel, vervolgens de woordvoerder van PRO Sliedrecht, CDA, PvdA, Slydregt.NU en tenslotte de woordvoerder van de VVD-fractie - die overigens ook nog niet aanwezig is: de heer Wijngaarden. Hij was het vergeten te melden. Hij komt wel? Ja. Zijn komst is aangekondigd, daar is alle vertrouwen in. Dan geef ik nu graag in de eerste termijn van de raad het woord aan de heer Ippel namens de SGP-ChristenUniefractie. De heer Ippel Dank u voor het woord, voorzitter. Bij het doornemen van de begroting en bij het collegewerkprogramma gaan de gedachten best veel kanten op.

Je bladert het door, je leest het, je legt het weer eens terzijde, en later pak je het weer op. Het moet ook wat rijpen. De hoofdlijnen in de begroting en collegewerkprogramma benoemen de zaken waar het college naar toe wil in 2023 en verder en dit komt, in grote lijnen, overeen met heel wat gesprekken die gevoerd zijn: vóór deze raadsperiode, rond de verkiezingen, bij de formatie, maar ook in allerlei sessies daarna. Toen ik alle plannen doornam die genoemd werden en voor mezelf eens op een rij zette, moest ik denken aan een geschiedenis van heel lang geleden, ruim 3000 jaar terug. Het gaat om Farao Ramses II. Hij was één van de grotere farao’s uit het oude Egypte. In een nacht had hij een droom. Er kwamen 7 prachtige koeien uit de Nijl, die op de oever graasden. Daarna kwamen er nog 7 koeien uit de Nijl; die waren zo mager dat hun botten uitstaken. De magere koeien vielen op de prachtige koeien aan en vraten ze zelfs op, maar daarna zagen die magere koeien er nog net zo slecht uit. De Farao werd wakker, viel weer in slaap en droomde opnieuw, een vergelijkbare droom. ’s Morgens had hij door dat dit toch wel bijzonder was en dat het mogelijk iets betekende. Er waren veel wijzen aan zijn hof, maar niemand kon hem die droom uitleggen. Uiteindelijk was er een jonge Jood, die via een omweg in Egypte was terechtgekomen en daar onschuldig in de gevangenis zat.

Hij was verlicht met een door God gegeven verstand. God had hem het inzicht gegeven om die droom aan Farao te verklaren en die uitleg was als volgt. Er kwamen eerst 7 vette jaren met een rijke oogst, met grote voorspoed, maar daarna zou er 7 jaar lang een verschrikkelijke honger uitbreken. Het feit, zei de jonge Jood, dat de farao het twee keer had gedroomd, dat was een teken dat het echt zou gebeuren. Die voorspoed zou 7 jaar in Egypte duren, maar de hongersnood zou wereldwijd zijn. De Farao geloofde die uitleg en ondernam direct actie. Hij zag het verstand van de jonge Jood, benoemde hem tot onderkoning van Egypte, omdat hij ook nog eens allerlei adviezen van deze jongeman ontving. De kenners 2

weten het allang: dit gaat om de Bijbelse figuur Jozef. Dit verhaal is voor de nieuwsgierigen terug te vinden in Genesis 41, het eerste Bijbelboek. Het vervolg van deze geschiedenis, namelijk dat die voorspoed en die honger ook werkelijk 7 jaar hebben geduurd, geeft aan dat niet alle dromen bedrog zijn, voorzitter. En het gaat me verder ook niet om die droom, maar om het vervolg van die geschiedenis en dan met name de adviezen die Jozef aan de farao gaf en die Jozef als benoemde onderkoning zelf moest gaan uitvoeren. Overigens geeft de bijbel ons heel veel lessen op praktisch gebied, die toepasbaar zijn en blijven. Ik denk ook aan alle hygiëneregels die we gehouden hebben rondom Corona (afstand, quarantaine bij ziekte, handen wassen). Voor ons gebruikelijk, maar toen al beschreven. Het is in de bijbel ook beschreven voor de Joden en hun gemiddelde leeftijd lag toen veel hoger dan die van de omringende volken. Maar dat terzijde. Voorzitter, terug naar die adviezen, want die uitwerking wil ik samenvatten in vier punten en die komen we ook tegen in onze begroting en het collegewerkprogramma. We zien ook parallellen uit de tijd van toen en wat er nu aan de hand is. Wat waren die adviezen? Ik zei het al: het zijn er vier. De eerste. Jozef gaf het advies: benoem opzichters in dienst van Farao, ofwel: neem mensen aan met verstand op de nodige terreinen.

En zie daar onze kernopgave: creëer een slagvaardige organisatie. Het tweede advies: bouw in de komende 7 jaar, in die voorspoedjaren, een aantal steden bij om die overvloed te kunnen bewaren, maar ook om straks uit te kunnen delen en om de mensenstroom die tijdens de honger op gang zou kunnen komen, te kunnen herbergen. Wij zouden zeggen: zorg voor een goede infrastructuur, daar heb je altijd gemak van. Zorg ook voor passende huisvesting voor iedereen. En zie daar onze kernopgave: ruimtelijke vernieuwing. Het derde advies: zorg in de jaren van voorspoed dat de inwoners ook geld en middelen apart zetten voor de komende tijd van hongersnood. Wij zouden zeggen: goed ondernemerschap voor de jaren voor later. Onze kernopgave: ondernemend en betrokken. Het vierde en laatste advies wat ik hier wil noemen: bereid het volk voor op de honger die komt, heb aandacht voor de leefomstandigheden. Wij zouden zeggen: zorg voor tevredenheid onder de bevolking, goed sociaal stelsel, maar ook met leefbare wijken. Ons thema, onze kernopgave: een veilig en inclusief Sliedrecht. Uit deze adviezen bleek een grote ondernemingszin. Goed ondernemen heeft in zich dat er een duidelijke risico inschatting is, en ook dat vinden we terug in de plannen die voor ons liggen.

Voorzitter, als we het allemaal lezen, dan zien we dat het college goed heeft geluisterd naar de input die we als fractie van de SGP-ChristenUnie hebben gegeven, maar ook van de verschillende andere partijen en zeker ook van de inwoners. Bij de formatie is afgesproken om te werken met een open akkoord, zodat ook andere partijen en zoveel mogelijk inwoners hun inbreng kunnen doen. Ik ga er maar vanuit dat iedere partij die na mij aan het woord komt, allemaal proberen aan te geven welke punten er vanuit hun input in het collegewerkprogramma zijn terechtgekomen, en misschien ook wel welke punten er niet in staan. Toen ik de verkiezingsprogramma’s nog eens doorbladerde in de achterliggende dagen, kon ik me niet aan de indruk onttrekken dat dit collegewerkprogramma echt ontstaan is door een raadsbrede inspraak. Daar zijn we blij mee; geslaagd dus. Ook de inwoners zijn gehoord. Er zijn 150 meningen opgehaald, maar dat niet alleen. We zagen een paar weken geleden een oproep van een viertal oudere mannen om te komen tot een progressievere samenwerking. Er waren 9 punten in hun pamflet te lezen, maar die staan bijna allemaal in het collegewerkprogramma. Voorzitter, dit kan twee dingen betekenen. Of het huidige college is blijkbaar redelijk progressief, òf die oudere mannen zijn helemaal niet zo progressief als dat ze zeggen.

Wie zal het zeggen? Ik kom nu tot de punten waar we als fractie SGP-ChristenUnie heel blij mee zijn. We beperken ons tot een 9-tal, ik zal het kort doen en in willekeurige volgorde. Het eerste is: er blijft een blijvende grote aandacht voor het armoedebeleid. Het tweede punt waar we blij mee zijn: er is aandacht voor bewegen in de buitenruimte, maar ook aandacht voor een beter gebruik van de huidige voorzieningen, zoals het fitnessparcours. Het is gezond en voordelig. Het derde punt: burgerparticipatie. Dat wordt een belangrijk thema. Hoe nodig is het, maar ik denk hierbij ook aan de genoemde inzet tot verbetering van de communicatie van de gemeente. Dat dit geen overbodige luxe is, dat hebben we kunnen zien in de achterliggende weken. Ook al past hier de kanttekening bij dat het alleen naar buiten komt als iets fout gaat. Hiermee bagatelliseren we het zeker niet, maar we moeten het ook in het juiste perspectief blijven zien. Het vierde punt waar we blij mee zijn: we lezen dat er plannen zijn om 400 woningen toe te voegen aan het geheel van sociale 3

huurwoningen. En 200 starterswoningen; dit als onderdeel van de totale groei die we willen behalen tot 2030. Voorzitter, dit komt letterlijk uit ons verkiezingsprogramma. De voorzitter Voordat u met uw opsomming verder gaat: mevrouw Visser-Schlieker heeft een vraag. Mevrouw Visser-Schlieker, gaat uw gang. Mevrouw Visser Dank u wel, voorzitter. Ik neem genoegen met alleen gewoon de naam Visser; dat in de eerste plaats. De heer Ippel, namens zijn fractie, geeft aan dat hij blij is om te lezen ‘met de toevoeging van 400 sociale huurwoningen’. Nou bestrijd ik dat op geen enkele wijze, want ik denk dat iedere fractie daar in principe blij van wordt als je naar de bevolkingssamenstelling kijkt. Maar misschien lees ik het anders als meneer Ippel, wat er staat. Maar die 400 worden toch niet bovenop toegevoegd, maar worden toch geplaatst ter vervanging van de sloop in Oost? Hoe heeft de heer Ippel van zijn fractie deze tekst dan gelezen? De voorzitter Dank u wel, mevrouw Visser. De heer Ippel. De heer Ippel Voorzitter, ik kan daar redelijk kort in zijn. In het plan Koers 2030 staat dat we 2500 woningen bovenop het huidige aantal woningen gaan bouwen en dat we daar, van die 2500, 400 woningen toevoegen. Dus wat onze fractie betreft blijft het huidige aantal wat er is, gehandhaafd. Dus als er gesloopt wordt, komen daar nieuwe voor terug, plùs 400 andere. De voorzitter Dank u wel.

Mevrouw Visser heeft een vervolgvraag. Mevrouw Visser gaat uw gang. Mevrouw Visser Voorzitter, is mijn constatering dan juist dat bij de toevoeging van de 2500 woningen, de fractie van de SGP-ChristenUnie de verhouding 70/30 sociaal/niet sociaal loslaat en genoegen neemt met iets minder dan 20%? De voorzitter De heer Ippel. De heer Ippel Ja, zo is dat. Omdat we naar het totaal kijken en die 70/30 over het totaal van Sliedrecht bouwen. Want anders zou je, als je het afzonderlijk bekijkt, in ieder wijkje van 20 huizen wat je bouwt, 6 sociale huurwoningen moeten bouwen, terwijl het best kan zijn dat dat 20 woningen in de vrije sector zijn, maar dat er in een ander project dan weer aandacht is dat die andere soorten woningen erbij komen. De voorzitter Dank. Mevrouw Visser tenslotte en dan mag de heer Ippel zijn betoog vervolgen. Mevrouw Visser Toch even, want - ik begrijp de ambitie. Ik wil niet zeggen dat ik het daar mee eens ben, maar ik begrijp de ambitie. Alleen, ik lees ook wat onze minister van Wonen daar van vindt en die zegt: twee derde/een derde. En u gaat nu zelfs terug. En u verklaart dat dan van ja, dan moet je niet naar ieder blokje kijken, maar dan toch ga je verder terug.

Hoe verwacht de fractie van SGP-ChristenUnie dan dat die zelfde minister extra middelen gaat vrijmaken voor infrastructuur als wij niet voldoen aan wat de minister vindt dat we moeten doen? De voorzitter Dank u wel. Tenslotte de heer Ippel. De heer Ippel Voorzitter, de minister heeft dat inderdaad, geloof ik twee weken geleden, uitgesproken. Toen lagen deze plannen natuurlijk allemaal al klaar. De minister laat wel meer losse flodders op. Ik zal niet zeggen dat dit een losse flodder is, maar het is een richting die hij aangeeft, die ongetwijfeld nog door allerlei instanties bekeken moet worden en ik ga ervan uit dat dat ook nog genuanceerd wordt. Zoals we het hier hebben uitgesproken, staan wij voor de lobby om deze 400 woningen toe te voegen aan het geheel van wat we nu hebben. Dus dat we, nogmaals, het huidige aantal hebben, plus 400 in die periode als we werkelijk 2500 woningen bijgebouwd hebben. 4

De voorzitter Dank u wel. Gaat u verder met uw betoog. De heer Ippel Ik was gekomen bij het vijfde punt, voorzitter, waar we blij mee waren. Het lijkt erop dat de afronding van het Burgemeester Winklerplein in zicht komt binnen de gestelde kaders. Het zesde punt gaat over de opzet van de begroting, met de vernieuwing die daarin is doorgevoerd met kernopgaven en producten. Voor onze fractie is het een stap naar vereenvoudiging. Het is duidelijk dat het nog niet klaar is, maar onze fractie waardeert het zeer en hoopt dat het nu echt leidt tot een efficiënter en eenduidiger samenstelling van de Turaps en de jaarrekening. Punt 7: de keuze om allerlei reserves nu om te vormen tot 1 grote reserve, Koers 2030, is wat ons betreft prima. Het past in de lobby en de oproep van onze fractie van de achterliggende jaren om alle reserves eens onder de loep te nemen. Graag zouden wij ook een onderbouwing van alle andere aanwezige reserves zien. Die vraag hebben we bij de technische sessie vorige week gesteld en we begrepen van de afdeling financiën dat ze daar mee bezig zijn en dat begin 2023 hier een notitie over volgt. Daar zien we naar uit. Het achtste punt is het inbedden van data. De voorzitter Voordat u met uw achtste punt verder gaat: de heer Pauw heeft een vraag over uw zojuist uitgesproken woorden, denk ik.

De heer Pauw Of een vraag aan u, want ik vroeg me af waar ik het antwoord kan vinden. De afdeling Financiën heeft laten weten dat naar aanleiding van de technische sessie…? De voorzitter De heer Ippel geeft zijn weerslag van het gesprek wat hij heeft gehad in de technische sessie. Daar heeft hij van geleerd. Ik stel voor dat we het laten bij de constatering van de heer Ippel. Vervolg uw betoog, meneer Ippel. De heer Ippel Ik ga even terug naar het begin van dit punt. Het inbedden van datagedreven werken in de organisatie is genoemd. Het is een kans van werken in deze tijd. Collega mevrouw Visser vroeg vorige week om de input van de informatie per wijk uit de database van Jeroen Frissen. De reactie van het college was toen: die volgt zeker, maar er is nog veel meer data beschikbaar. We hopen dan ook dat de voorstellen die naar ons toe gaan komen de komende tijd, ook telkens verrijkt zijn met dit soort data ter onderbouwing. Als laatste punt waar we blij mee zijn, met een kanttekening, dat is de onroerendezaakbelasting. Zulke dingen liggen natuurlijk gevoelig en het past ook niet helemaal in het rijtje met zaken waar we blij mee zijn, maar onze fractie begrijpt heel goed dat we niet aan een verhoging ontkomen. Er gebeurt ontzettend veel in ons dorp. Ook voor de toekomst blijft financiële dekking heel belangrijk. Onze inwoners krijgen er ook heel veel voor terug.

Daarbij is er voor 2023 een verhoging van 0% en de jaren daarna is de verhoging ook lager dan de huidige inflatie. De voorzitter De heer Pauw heeft een vraag. De heer Pauw Dank u wel, voorzitter. Even voor de telsom: de OZB-verhoging voor nietwoningen in 2023 is volgens de SGP-ChristenUnie 0? De voorzitter Dat is een feitelijke vraag aan de heer Ippel. De heer Ippel Ja, zo heb ik hem gelezen, voorzitter. Ik heb het niet tot op de euro nagerekend. De voorzitter Dat leidt vast tot een vervolgvraag van de heer Pauw. De heer Pauw Ja, omdat we volgende week volgens mij iets met een Ondernemersfonds gaan doen waarbij we hem 6% gaan verhogen. Dat betekent dan dat die in 2024 dus 12% verhoogd is. De voorzitter De heer Ippel.

5

De heer Ippel Dat klopt, voorzitter. Ik dacht dat de heer Pauw het bedoelde over de woningen. Over niet-woningen is inderdaad wel een verhoging, maar ik dacht ook dat we daar in verschillende discussies ook hebben uitgesproken dat verhoging van die kosten zeker kan leiden tot allerlei initiatieven die het totaal van de kosten voor ondernemers ook kunnen verlagen. Dus in die zin heeft hij naar de letter misschien gelijk, maar naar de praktische uitwerking sta ik er echt voor dat ondernemers zeker niet duurder uit hoeven te zijn. De voorzitter Dank u wel. Gaat u verder met uw betoog. De heer Ippel Ik kom bij wat algemene dingen. Voorzitter, als fractie vragen we aandacht voor energiearmoede, zeker ook nu het maatschappelijk middenveld, onder wie verschillende sportverenigingen hiermee te maken krijgen. Wij pleiten niet voor maximale compensatie, want de overheid kan nu eenmaal niet alles oplossen. Een vorm van creativiteit mag van inwoners en verenigingen ook verwacht worden. Er lijkt een soort tendens in opmars dat als er een tegenvaller is, de overheid dit maar moet oplossen. Voorzitter, er zijn heel wat inwoners die lijden onder de hoge energieprijzen en daar moeten we als overheid alles voor doen wat in ons vermogen ligt. Overigens kunnen inwoners met problemen op dit gebied ook altijd terecht in het Bonkelaarhuis.

Onze fractie ziet welvaart als een voorrecht; niet als een recht. De voorzitter De heer Pauw. De heer Pauw Even terug naar de energiearmoede, voorzitter. Want ook daar hebben we natuurlijk te maken met de OZB-verhoging, volgend jaar. Ik heb het goed begrepen dat de diverse verenigingen, volleybal, korfbal, voetbal enzovoort die met een probleem komen voor de energierekening van 2023, niet op steun van de SGP-ChristenUnie hoeven te rekenen? Heb ik dat goed gehoord? De voorzitter Dank u wel. De heer Ippel. De heer Ippel Dan heeft u niet goed geluisterd. Ik heb gezegd: wij pleiten niet voor maximale compensatie. We kunnen niet alles oplossen. Een vorm van creativiteit van inwoners en verenigingen mag verwacht worden. Het moet een samenspel worden. De voorzitter Dank u wel. Gaat u verder met uw betoog. De heer Ippel Voorzitter, er staan heel veel ideeën en voorstellen in het collegewerkprogramma die ambitieus zijn. Daar ontkom je niet aan als je een dergelijk document opstelt en veel ambitie hebt. Maar hoe kunnen we als raad na de uitvoering vaststellen of de gestelde doelen nu zijn behaald? Gelukkig is er een gevleugelde uitspraak ‘haalbaar en betaalbaar’ en het lijkt er op dat we daar nu ook ‘schaalbaar’ aan toe kunnen voegen. Want het hele plan van vernieuwing wat gepresenteerd wordt, wordt in zelfstandige stukken opgepakt.

Ieder beslispunt hierover zullen we in de komende periode ook langs deze lat leggen. Voorzitter, ik doe vast een aankondiging. Er staat ook in het collegewerkprogramma dat er een veilige fiets- en wandelinfrastructuur moet zijn in 2026. Het is voor ons een wens dat er een wandelpad langs de Tiendweg komt, zodat wandelaars niet op de F15 hoeven te lopen, waardoor de fietsersveiligheid en wandelaarsveiligheid ook toeneemt. We zullen dat op dit moment laten rusten, maar we kondigen aan dat we hier aandacht voor gaan vragen bij de Kadernota van volgend jaar. De realisatie en de uitvoering van diverse projecten die naar tevredenheid gaan, mogen ook benoemd worden en zonder volledig te zijn, denken we aan de uitbreiding van de begraafplaats met het onderkomen wat bijna klaar is. De aanleg van het warmtenet wat loopt. De opvang van de mensen uit Oekraïne, de opvang van asielzoekers. Voorzitter, complimenten van ons als fractie daarvoor. Ik begon, en daarmee ga ik afronden, voorzitter, met een Bijbelse geschiedenis uit het Oude Testament over Jozef. Over bouwen en over aanleggen van... De voorzitter Voordat u verder gaat met uw afronding: de heer Jongeneel heeft nog een vraag over wat u daarvoor zei. 6

De heer Jongeneel Ja, bedankt, voorzitter. Ik hoor het verhaal aan over de OZB-belasting natuurlijk en nu ook dat er naast de Tiendweg een voetgangerspad moet komen. Voorzitter, vindt de SGP-ChristenUnie nou niet dat je niet aan de bevolking kan vragen van, de belasting gaat omhoog, maar wij blijven ook gewoon de pot verteren? Dat kan toch niet? Wij moeten toch ook gewoon als overheid het goede voorbeeld geven en minder uit gaan geven? We kunnen niet door blijven gaan op de oude voet. We krijgen zware tijden’; wij moeten ook minderen met de uitgaven, anders kan je aan de burgers niet vragen dat ze de OZB-belasting gaan verhogen. Dat kan gewoon niet. Wij moeten ook snijden in ons vlees. Bent u het met ons eens, voorzitter, aan de SGP-ChristenUnie? De voorzitter Dank u wel. De heer Ippel. De heer Ippel Voorzitter, ik ben ondernemer genoeg om te zeggen dat bezuinigen natuurlijk altijd op je lijstje moet staan. Verantwoord met de uitgaven omgaan. Maar dit wandelpad hebben we ook gedaan om mensen te stimuleren om te bewegen, omdat we denken dat dat ook goed is. Wij denken als fractie dat dat een goed idee is. We zullen dat volgend jaar inbrengen, maar we zullen dat ook niet alleen kunnen doen; daar hebben we steun voor nodig. Dus als u met elkaar zegt: dat vinden we geen goed idee, dan moeten we met elkaar over het huishoudboekje beslissen.

Wat dat betreft is dat mijn antwoord, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. De heer Jongeneel nog in tweede instantie. De heer Jongeneel Ja, dank u wel. Als we daar naar gaan kijken, voorzitter, dan hoop ik ook dat de SGP-ChristenUnie met ons mee wil gaan kijken in welk vlees we kunnen gaan snijden in de gemeentelijke overheid. De voorzitter Dank u wel. De heer Ippel. De heer Ippel Zeker wil ik daar wel meekijken. Dan verwacht ik goede voorstellen van de Slydregt.NU-fractie, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter Dan vraag ik u nu uw betoog af te ronden. De heer Ippel Ik zei net al, ik begon met een Bijbelse geschiedenis uit het Oude testament over Jozef. Over bouwen, over infrastructuur aanleggen om toekomstige problemen voor te zijn. Ik wil eigenlijk afsluiten met een Nieuw Testamentische geschiedenis, die uitgesproken is door Jezus zelf. Ik wil een klein stukje voorlezen en dan nog een kort slotwoord daarover zeggen. ‘En Jezus zei tegen de mensen die om hem heen stonden: Kijk uit en wees op uw hoede voor hebzucht of gierigheid. Immers, als iemand overvloed heeft, zijn leven behoort niet tot zijn bezit. En aan de hand daarvan sprak Hij een gelijkenis: Het land van een rijke man had veel opgebracht. De man overlegde bij zichzelf en zei: wat zal ik doen? Want ik heb geen ruimte om al die vruchten op te slaan. Hij zei: dit zal ik doen.

Ik zal mijn schuren afbreken en grotere bouwen en ik zal daarin al mijn koren en al mijn goederen opslaan. En ik zal tegen mijn ziel zeggen: Ziel, u hebt veel goederen liggen voor vele jaren. Neem rust, eet, drink en wees vrolijk. Maar God zei tegen hem: Dwaas! In deze nacht zal men uw ziel van u opeisen; en wat u gereedgemaakt hebt, voor wie zal het zijn? Zo is het met hem die voor zichzelf schatten verzamelt en niet rijk is in God. Voorzitter, in beide geschiedenissen, zowel die van Jozef als bij het stuk wat ik zojuist voorlas, ging het over het voorbereiden op de toekomst. Het grote verschil is: met welk doel doen we dit? We zien daarin een duidelijke les. We mogen genieten van de dingen die we mogen en kunnen doen, zolang we ook maar beseffen dat we het allemaal niet alleen voor onszelf doen, maar juist ook voor degenen die na ons komen. Dat benadrukt nog eens extra onze eigen situatie; namelijk dat we allemaal voorbijgangers zijn, en dat het er om gaat dat we persoonlijk rijk zijn in God, en ons ook voorbereiden op ons einde hier op aarde. Voorzitter, in dat licht bezien is een begroting vaststellen uiteindelijk iets van ondergeschikt belang. Dank u wel.

7

De voorzitter Dank u wel, meneer Ippel. Voordat u vertrekt heeft mevrouw Visser nog een vraag aan u. Mevrouw Visser Voorzitter, twee vragen eigenlijk. Het zijn pure verhelderingsvragen. De heer Ippel noemde in zijn betoog bij de 9 punten waar zijn fractie blij van is geworden, het Winklerplein. Nou heb ik nog even teruggekeken in de stukken, maar wat ik daar over terug kan vinden is bij het Burgemeester Winklerplein alleen: we zullen dat in 2023 als een project behandelen. Dus is hoop de vader van de gedachte bij de SGP-ChristenUnie, of heeft de heer Ippel misschien wat extra nieuws wat hij met ons wil delen? De voorzitter En uw tweede vraag? Mevrouw Visser De tweede vraag was waar het ging over de toekomst, het sparen en het uitgeven daarna, toen zei de heer Ippel, we hebben het over haalbaar en betaalbaar en daar willen we een derde aan toevoegen en dat noemde hij ‘schaalbaar’. Daarna vertelde hij verder van, ieder voorstel komt hier in de raad en wordt op zijn merites beoordeeld en kunnen we geld aan hangen, maar - kan meneer Ippel op een andere manier uitleggen wat hij met schaalbaar bedoelt, want ik ben echt even zoekende. De voorzitter Dank u wel voor uw twee vragen. De heer Ippel Heldere vragen, voorzitter. In het eerste punt denk ik dat u gelijk heeft.

Het Burgemeester Winklerplein heb ik benoemd als iets waar wij blij van worden dat dat zijn voortgang heeft; we hebben niet meer informatie als u heeft. Dus in die zin heb ik gezegd: we zijn blij dat dat binnen de gestelde kaders blijkbaar nu zijn voortgang kan hebben. Ik had hem ook kunnen scharen bij het rijtje waar we blij mee zijn van projecten die lopen, zoals ik ook zei: het warmtenet en de begraafplaats. Een terecht punt. Dan zijn het er acht. Het gaat om de boodschap. Dus dat wat betreft de eerste vraag. En de tweede vraag, daar heb ik van gezegd: dat is een gevleugelde uitspraak inmiddels natuurlijk: het moet haalbaar en betaalbaar zijn. Daar staan we ook zeker achter. Daar zullen we ieder voorstel ook op beredeneren. Tegelijkertijd zien we ook en dat was naar aanleiding van de Startnotitie die nu gemaakt is, dat het in stukjes geknipt wordt. We gaan eerst Sliedrecht Oost doen, dan een vervolg daarop. Dan komt er ongetwijfeld nog een keer de Middeldiepstraat, de Brandweerkazerne, als dat zijn vervolg heeft en daarna kunnen we zo doorschuiven. Dus dat bedoelde ik met schaalbaar als derde punt. Dat het in schalen is, of in ieder geval in fases wordt voorgesteld en uitgewerkt. Het was meer een derde punt wat ik er qua rijmvorm bij zocht en misschien de creativiteit na mij komen er nog meer bij, voorzitter. Dank u. De voorzitter Hartelijk dank voor uw toelichting.

Daarmee zijn we gekomen aan het einde van de eerste termijn van de inbreng van de heer Ippel en gaan we over naar mevrouw Visser die namens de fractie van PRO Sliedrecht een inbreng zal leveren. Ik nodig haar van harte uit bij het spreekgestoelte. Mevrouw Visser Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, vandaag behandelen we een raadsbesluit met 6 beslispunten over de begroting van de gemeente Sliedrecht voor het jaar 2023 en meerjarenramingen voor de daaropvolgende jaren. Dit is de eerste begroting van het nieuwe college, voortbouwend op het hoofdlijnenakkoord van de coalitie en de Kadernota van september 2020. Wij hebben er voor gekozen om onze bijdrage op te bouwen aan de hand van de 6 beslispunten, om zo te proberen voor onszelf ook overzicht te houden. Beslispunt 1 en 2 hebben betrekking op een andere indeling van de begroting. Een indeling in programma’s in plaats van in thema’s. Op zich te begrijpen vanuit de positie van het college, maar het beperkt wel de controlerende taak van de raad, omdat er veel vrijheid ontstaat voor het college om te schuiven met posten binnen het programma; pas bij de aanbieding van de jaarrekening nieuwe stijl ziet de raad de resultaten. Ook de fractie van PRO Sliedrecht was overigens ontevreden over de genoemde indicatoren in vorige begrotingen, omdat vaak gewerkt werd met verouderde informatie.

Maar de nu vermelde indicatoren zijn wel erg beperkt en niet overdreven smart geformuleerd. Een voorbeeld hiervan. Er wordt vermeld hoeveel mensen bij een organisatie zijn betrokken en hoeveel mensen zelfstandig activiteiten 8

ontplooien in de buitenruimte. Ongetwijfeld zit er in die twee groepen een overlap, dus weten we nog steeds niet hoeveel inactieven er zijn. Mogen we er dus vanuit gaan, voorzitter, dat deze begroting toch wel een groeimodel is? Beslispunt 3 gaat over de begroting 2023, maar kan niet los gezien worden van beslispunt 6, een begrotingswijziging om het werkplan van het college te realiseren. De voorzitter Dank u wel. De heer Ippel heeft nog een vraag. Misschien nog over het vorige punt. De heer Ippel Zeker, voorzitter. Dat ging over het punt dat de opzet van de begroting anders wordt, met duidelijk een stuk minder producten. Heeft de fractie van PRO Sliedrecht moeite met de huidige indeling, of wil die graag bij het oude houden, is eigenlijk de vraag. Of ziet ze wel de noodzaak in om tot een verbetering te komen en is dit, zoals ik nu net hoorde toen de vraag rees, zelf ging mevrouw Visser nog verder, die zegt: is dit een groeimodel en hebben zij ideeën dat er meer producten bij moeten komen, of willen ze toch langzamerhand terug naar de oudere versie? Dat is even de vraag. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Visser. Mevrouw Visser Hebben we er moeite mee? We hadden geen moeite met de vorige, maar ik snap ook wel dat heel veel programma’s ook heel veel vraagt van de organisatie.

De vijf programma’s zoals ze er nu liggen, snap ik ook, sluiten aan op de Koers 2030 en het hoofdlijnenakkoord. Dus ik snap wat er ligt. Of ik er echt heel blij van word, daar ben ik nog niet van overtuigd, maar dat moet de tijd leren. Waar het het groeimodel betreft, wat ik vroeg, zit met name in de indicatoren die genoemd worden. Want bij sommige programma’s en we hebben maar vijf programma’s, zijn het er twee of drie en dat vinden wij op sommige punten te beperkt. Alleen de tijd zal leren waar de raad behoefte aan heeft. De voorzitter Dank u wel. De heer Ippel nog een vervolgvraag. De heer Ippel Voorzitter, misschien is dat iets wat ik zelf ook wel kan concluderen, maar heeft PRO Sliedrecht meer behoefte aan uitvoering van de controlerende taak, of is er ook behoefte aan efficiency in het werken van het ambtenarenapparaat, wat uiteindelijk de verslaggeving ook ten goede kan komen? De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Visser. Mevrouw Visser Volgende mij is die behoefte dubbel. Je gunt ieder voldoende ruimte om zijn werk goed te doen, maar anderzijds: ons werk is ook wel de controlerende taak en die moeten we goed uit kunnen voeren en dat gaan we pas zien als de eerste jaarrekening aan de hand van de begroting nieuwe stijl er is. De voorzitter Dank u wel. Vervolgt u uw betoog.

Mevrouw Visser Beslispunt 3, voorzitter, gaat over de begroting 2023, dat had ik voorgelezen: dat we hem niet los kunnen zien van beslispunt 6, waar alle begrotingswijzigingen in staan voor het werkplan van het college. Voorzitter, en toch, helaas is het de fractie van PRO Sliedrecht opgevallen dat er weer veel onderzoeken en plannen worden aangekondigd. Het was ons een lief ding waard geweest als er meer concreet te realiseren zaken voor 2023 in hadden gestaan. Daarom nu een aantal dingen die concreet genoemd staan en waar wij opmerkingen bij willen maken. Er wordt een ontwikkelperspectief aangekondigd voor de sportaccommodaties; dat terwijl de verdwijning van de sporthal De Valk ook wordt aangekondigd bij de bouw van een nieuwe school. Helaas moeten we vaststellen dat als het over scholen gaat, dat er ook een gebrek aan voldoende huisvesting is voor het speciaal onderwijs. Alleen: daar gaat het niet over. Niet in de begroting en niet in het meerjarenperspectief. We lezen op pagina 13 over de uitbreiding van de capaciteit van de BOA’s; dit in relatie tot de speerpunten van het integraal veiligheidsplan, terwijl wij de indruk hebben dat de irritatie van inwoners 9

en dat komt dan uit die 150 punten - niet op de bestuurlijke speerpunten zitten, maar juist op de simpele dingen als overlast in hun directe leefomgeving. Op bladzijde 92 gaat het over Sliedrecht Buiten. In september is hier een presentatie gegeven met een aantal plaatjes en aan de hand hiervan, volgens de aangeboden tekst van het college, zijn de financiële uitgangspunten doorgerekend. Waarom zijn die nog steeds niet met de raad gedeeld? Ze hadden er het derde kwartaal 2022 al moeten zijn, terwijl diezelfde financiële doorberekening een flink onderdeel is van beslispunt 6. Voorzitter, gezien de huidige samenstelling van dit college en deze coalitie begrijpen wij de stukken zoals zij aan de raad zijn aangeboden en wij zijn democraat genoeg om te zien dat ze aansluiten op eerdere besluitvorming. Dat brengt ons dan bij de beslispunten 5 en 6, opnieuw. Alles bij de besluitvorming van deze punten is gericht op de toekomst. Een wel heel ambitieuze toekomst, met daarin grote onzekerheden. Want laten we wel zijn, voorzitter: er is veel gericht op de uitbreiding van Sliedrecht met 25%. Wij vrezen dat er veel geld wordt vrij gemaakt voor een, in onze ogen, onzekere toekomst, waarbij straks contanten vast zitten in grond die niet bebouwd gaat worden. Nu zijn we de afgelopen weken verblijd met de besluitvorming van de minister van Wonen. Er zijn prioritaire 17 gebieden.

Anderen zijn geschokt door de uitspraak van de Raad van State over de bouwvrijstelling in relatie tot stikstof. En dan hebben we het nog niet over PFAS, PFOA en GenX. Wij pleiten er daarom voor dat ons college op korte termijn met een schriftelijke reflectie op deze ontwikkelingen komt in relatie met de plannen uit hun werkprogramma, en wij vragen ons af hoe ver andere partijen in deze raad willen gaan met hun steun voor deze ambities. De voorzitter Ik zie dat er een vraag is van de heer Prins. De heer Prins, gaat uw gang. De heer Prins Ik hoor mevrouw Visser toch wel kritisch zijn over de ambities van dit college. Mijn vraag is eigenlijk: welke ambities heeft PRO Sliedrecht dan? Welke alternatieven stelt u voor? De voorzitter Mevrouw Visser heeft het woord. Mevrouw Visser Voorzitter, mevrouw Visser stelt niets voor; dit is de bijdrage van de fractie van PRO Sliedrecht. Waar het onze fractie met name om gaat is de onzekerheid ten aanzien van alle plannen die dit college heeft over ‘ten noorden van’. Binnenstedelijke herstructurering, bijbouwen, inbreien: dat zijn allemaal dingen waar onze fractie geen problemen mee heeft. Alleen, ik heb net genoemd de 17 prioritaire gebieden van Hugo de Jonge. Daar zit Drechtsteden en ook de regio Gorinchem tot aan Hoeksche Waard niet bij als het gaat over een bijdrage aan de infrastructuur. Daar zit met name onze zorg.

Dat er nog steeds gespaard wordt, met name in beslispunt 6, die bijlage 5 en 6, voor alles ‘ten noorden van’. De voorzitter Dank u wel. De heer Prins heeft een vervolgvraag. De heer Prins. De heer Prins Volgens mij heeft mevrouw Visser net ook al zelf het antwoord, of in ieder geval een reactie op haar zorgen genoemd. Ze zei: in deze begroting worden weer veel onderzoeken aangekondigd en allerlei plannen. De vragen die zij nu heeft, dan denk ik: dan is het toch alleen maar goed dat er allerlei onderzoeken komen? Dan krijgen we in ieder geval als raad zekerheid over de haalbaarheid en misschien ook wel de betaalbaarheid en de schaalbaarheid van alle ideeën die wij willen uitvoeren, de komende jaren. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Visser. Mevrouw Visser Voorzitter, in onze ogen is het wel zo dat het een keer op moet houden met visies en dat we een keer knopen door moeten hakken. En dingen uitstellen door een volgend onderzoek aan te kondigen heeft geen zin. De voorzitter Dank u wel. Gaat u verder met uw betoog.

10

Mevrouw Visser Dan komt het antwoord aan de heer Prins: dat we binnenstedelijk herstructureren en bijbouwen is te begrijpen. Maar alles wat over ‘ten noorden van de spoorlijn’ gaat, is niet in handen van dit college en van deze raad. Dat brengt ons dan ook even bij het Watertorenterrein. Veel is hier niet in de handen van het college, maar communicatie juist wel. Meneer Ippel heeft er ook wat over gezegd, over communicatie en daarom vestigen wij onze hoop op een aangekondigde nieuwe Participatienota. Dus geen visie, geen plan: een nota en daar gaan ze dan ook voor en wij gaan er dan van uit dat die nota verbeterpunten in zich heeft van eerder gemaakte fouten. De voorzitter Voordat u verder gaat: de heer Ippel heeft een vraag. De heer Ippel Nog even inhakend op al die onderzoeken waar de fractie van PRO Sliedrecht dan moeite mee heeft, waar de heer Prins ook al even over inhaakte. Mevrouw Visser geeft aan van: ten noorden van de spoorlijn, daar gaat het college niet over. Nou, het is volgens mij wel degelijk Sliedrechts grondgebied, dus we moeten daar, als we daar wat willen, een visie op ontwikkelen.

Daar hebben we visies en onderzoeken voor nodig, maar tegelijkertijd binnenstedelijk, wat ik dan hoor, volgens mij hebben daar die onderzoeken niet zoveel van toepassing, want dat is gewoon het RIVM en alle andere clubs die daar mee bezig zijn, want binnenstedelijk hebben we natuurlijk ook met PFOA en GenX te maken. Dus die verwarring moet er wat mij betreft ook niet zijn. Binnenstedelijk hebben we te maken met die clubs. Is mevrouw Visser het dan met mij eens dat er dan onderzoeken voor Sliedrecht Noord wel nodig zijn, als we daar mee verder willen als college en raad? De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Visser. Mevrouw Visser Allereerst, voorzitter: ik heb niet gezegd dat wij niets te zeggen hadden over ‘ten noorden van’. Ik heb gezegd: het is niet in onze handen. Want volgens mij hebben we op dit moment nog steeds een provincie die ook niet applaudisseert voor plannen van de gemeente Sliedrecht om te bouwen in het Groene Hart. Wat PFOA betreft is het zelfs nu zo, inderdaad: binnenstedelijk hebben we een probleem, maar dat zullen we ‘ten noorden van’ óók hebben. Ik zeg niet dat alles overbodig is, maar er staan er nog wel wat als je de tekst nog een keer doorgaat. Ik geloof dat ik er 24 gevonden heb, alleen voor 2023, onderzoeken, plannen. De vraag is zelfs of je het überhaupt gaat halen met de mensen die je hebt. De voorzitter Gaat u verder met uw betoog.

Mevrouw Visser Voorzitter, ambitie is goed en hoort er ook te zijn, maar de ambitie van dit college strekt zelfs verder dan haar eigen bestuursperiode van 4 jaar. Is dat erg? Wij vinden van wel. Er wordt zo hard gelopen nu dat straks het college omkijkt en ziet dat zij het oog verloren zijn op de behoeften van de huidige inwoners, en daar zullen wij de komende vier jaar dan ook blijvend aandacht voor vragen. In het werkprogramma van het college wordt uitgegaan van een veerkrachtig Sliedrecht en in ons dorp is de veerkracht al heel groot, door de sociale cohesie en het grote verenigingsleven. Een aantal van deze verenigingen heeft een eigen accommodatie en ook zij gaan te maken krijgen met hoge energielasten; dit in tegenstelling tot verenigingen die gebruik maken van de gemeentelijke accommodaties. PRO Sliedrecht is bereid hiervoor middelen beschikbaar te stellen. Misschien inderdaad, meneer Ippel, geen 100% compensatie, maar we moeten deze verenigingen wel tegemoet komen. Positieve gezondheid wordt door het college ook als speerpunt genoemd en zij zien de oplossing in bewegen en ontmoeting in de buitenruimte. Maar met name in Oost kan dat pas als er geherstructureerd wordt of is. PRO Sliedrecht wil daar niet op wachten en vindt dat er voor de komende zomer geïnvesteerd moet worden in de openbare sportfaciliteiten zoals de voetbalkooien, de skatevoorziening en de skeelerbaan.

Ook daar hebben we geld voor over. Voorzitter, kan dit college toezeggen dat de middelen uit bijlage 6, punt 6 in 2023 ingezet kunnen worden voor deze twee wensen van PRO Sliedrecht? Dan komen we bij punt 7 uit bijlage 6, over de wijk- en buurtagenda’s. Mogen wij vaststellen dat dit in 2023 meer wordt dan een pilot voor 2 wijken zoals in de originele begroting stond opgenomen? Het waren maar enkele vragen, voorzitter, maar ze zijn niet 11

technisch. Dat weet ik zeker. Voorzitter, wij komen tot een afronding met de vaststelling dat de begroting 2023 inclusief de eerste begrotingswijziging enorm ambitieus is, ondanks dat er een aanzienlijk bedrag wordt geplust op de organisatie in bijlage 5, namelijk 8 ton voor de ruimtelijke vernieuwing en punt 9 van bijlage 6 vraagt daar structureel nog een bedrag bovenop voor het versterken van de slagkracht. Ik wou het hier even bij laten, voorzitter. De voorzitter Dank u wel, mevrouw Visser. Daarmee zijn we gekomen aan het einde van uw termijn en geef ik graag het woord aan de heer Dunsbergen namens de CDA-fractie. De heer Dunsbergen Dank u wel. Voorzitter, het zijn bijzondere tijden waarin we leven. Na twee jaar thuis te hebben gezeten vanwege de coronacrisis zijn we inmiddels alweer beland in verschillende crises: onder meer een energiecrisis, asielcrisis en niet in de laatste plaats een woningcrisis. Het collegewerkprogramma verwoordt dit treffend. Er staat: ‘juist door deze crisis staat goed wonen, goed leven en goed ondernemen onder druk in Sliedrecht; juist ook in de kwetsbare wijken en buurten.’ De voorzitter De heer Pauw heeft al een vraag. De heer Pauw Dat is een beetje standaard, voorzitter. Als de heer Dunsbergen begint, ga ik vragen stellen. De voorzitter Dat hoeft geen standaard te zijn, hoor. Ik geef hem ook graag de ruimte om zijn verhaal te doen.

U heeft vast een dringende vraag. De heer Pauw De vraag ging over het wonen, voorzitter en over goed wonen in Sliedrecht. Mijn vraag gaat over gezond wonen, of in het verhaal van de heer Dunsbergen ook een visie naar voren over het wonen op vervuilde grond. Als het in zijn verhaal komt, ga ik er op wachten en anders wil ik … De voorzitter Precies, want eigenlijk vraag ik u en andere leden om soms ook even te wachten tot de heer Dunsbergen en andere leden straks hun woord hebben gevoerd over deze vraag. Meneer Dunsbergen, kunt u al aangeven aan de heer Pauw en hem geruststellen of u daar op terugkomt? De heer Dunsbergen Dank u wel. Nee, daar zal ik niet op terugkomen en ik zal daar in mijn tweede termijn antwoord op geven. De voorzitter Dank u wel. Vervolgt u uw betoog. De heer Dunsbergen Dank u wel. Zoals ik net al noemde: dat het juist door deze crisis is dat goed wonen, goed leven en goed ondernemen onder druk staat in Sliedrecht, in de kwetsbare wijken en buurten. Dat raakt dus aan de bestaanszekerheid van veel Sliedrechters. Het is een onzekere toekomst. Voorzitter, hoop voor de toekomst, die gaat wat ons betreft niet bij de overheid vandaan komen. Als CDA geloven wij in de kracht van de samenleving. Een samenleving waarin we op elkaar kunnen rekenen. Het is een verantwoordelijkheid van iedereen om hier aan bij te dragen.

Dat is van de samenleving zelf, maar ook van de overheid en de markt. Die drie partijen, die moeten het eens worden met elkaar. Dat is eigenlijk al iets van alle tijden. Als je kijkt naar de Middeleeuwen, dan zien we dat samenleving, overheid en markt - ondanks verschillen in rangen, standen en inkomens - met elkaar moesten samenwerken om droge voeten te houden. Dat moesten ze doen door de dijken te versterken. Dat is later het Rijnlands model of het poldermodel gaan heten. Voorzitter, dat geldt ook voor Sliedrecht. Als we kijken in onze geschiedenis, dan zien we genoeg voorbeelden van samenwerkingen tussen samenleving, overheid en markt om droge voeten te houden, maar ook om woningen te bouwen. Ik denk aan dijkverzwaringen, de bouw van de Oude Uitbreiding, het Kerkerak. Voorzitter, ook in de komende tijd moeten de Sliedrechtse samenleving, de overheid en de markt samen aan de bak om ook nu weer meer woningen te bouwen, goede zorg te blijven verlenen en ook nu weer droge voeten te houden. We kunnen eigenlijk wel stellen dat Sliedrecht zijn eigen draai heeft gegeven aan dat Rijnlands 12

model. We kunnen dat misschien wel het Merwelands model noemen. Wat het CDA Sliedrecht betreft, sluiten het collegewerkprogramma en de begroting goed aan op dat Merwelands model. Met de erkenning dat we als overheid de samenleving en de markt nodig hebben om bijvoorbeeld Sliedrecht Noord te realiseren. Om werkloze Sliedrechters naar werk te begeleiden of Sliedrechters met schulden bij te staan; dat komt allemaal in dat Merwelands model goed naar voren. De voorzitter Mevrouw Visser heeft een vraag. Mevrouw Visser, gaat uw gang. Mevrouw Visser Voorzitter, ik ben even aan het zoeken waar de heer Dunsbergen nou dat Merwelandse model vandaan haalt als hij bezig is met de begroting van de gemeente Sliedrecht volgens Sliedrechts model. Wat is nou het Merwelandse model? De voorzitter Dank u wel. De heer Dunsbergen. De heer Dunsbergen Voorzitter, dank voor deze vraag van mevrouw Visser. Zoals zij ongetwijfeld ook weet, maakt Sliedrecht deel uit van wat we de Merwelanden noemen. Dan heb ik hem even breed genomen.

Omdat Sliedrechts model niet eindigt op land heb ik voor deze keer maar even Merwelands model genoemd en zoals ik net al zei, als het gaat om de toelichting daarop, is dat wij het belangrijk vinden en ook benadrukken dat het niet de overheid is die oplossingen gaat creëren voor de problemen van deze tijd, maar dat het juist een samenwerking is tussen overheid, samenleving en markt. Dank u wel. De voorzitter Mevrouw Visser in tweede instantie. Mevrouw Visser Voorzitter, toch nog hoor. Want ik snap heus wel wat de heer Dunsbergen zegt over: Sliedrecht is geen eiland en we leven met elkaar in een omgeving en in die omgeving werken we samen. Volgens mij doen we dat in de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden, zijn onze buren de Molenlanden en Vijfheerenlanden. De Merwelanden - ik ben iets ouder dan de heer Dunsbergen, maar dat was altijd het recreatiecentrum aan de overkant. Maar echt: is dit nu een nieuwe term of heeft dit te maken met die Merwede-Linge alliantie, waar dat Merwelandse vandaan komt? Echt, alstublieft, probeer het helder te maken. De voorzitter Dank u wel voor uw vraag. De heer Dunsbergen gaat het nog een keer proberen. De heer Dunsbergen Ik denk dat mevrouw Visser dat wel treffend noemt.

Het is inderdaad een nieuwe term die ik hier geuit heb en ik wilde daarmee benadrukken, wat ik net ook al noemde, dat ik het mooi vind dat Sliedrecht zowel in de geschiedenis als ook in de uitdaging van nu, laat zien dat het nodig is om als samenleving, overheid en markt met elkaar samen te werken. Dat is de kracht van Sliedrecht en ik heb daar nu even mijn eigen woord aan gegeven in de vorm van het Merwelands model, maar dat is inderdaad de bedoeling die daarachter zit. De voorzitter Gaat u verder met uw verhaal. De heer Dunsbergen Voorzitter, om dat Merwelands model goed naar voren te kunnen laten komen is de ontwikkeling van Sliedrecht een randvoorwaarde. Als wij de Sliedrechters van de toekomst dezelfde of eigenlijk meer kansen willen bieden dan de Sliedrechters van nu, dan moeten we groeien. Groei is daarmee geen doel op zich, maar draagt bij doordat er meer balans komt in woningbouw in Sliedrecht, doordat er meer woningen en bedrijven energieneutraal worden en doordat wijken steeds sterkere gemeenschappen vormen. Voorzitter, dat is ook de ontwikkeling die wij als CDA Sliedrecht voor ogen hebben. En niet van bovenaf opgelegd, maar samen met samenleving en markt aan de slag voor een kansrijker Sliedrecht. Daar willen wij als CDA Sliedrecht ook een bijdrage aan leveren en dat willen wij ook concreet maken.

Dan wil ik graag drie punten noemen die ook zullen uitmonden in een motie. Allereerst zien wij een zorg rondom de 1e-lijnszorg in Sliedrecht. Dat is dus de zorg die de huisarts verleent. Die 13

staat onder druk. De huisartsen in Sliedrecht vergrijzen en daarnaast is het zo dat de huisartsen van tegenwoordig best veel taken er bij krijgen. Dat maakt ook dat het voor de jonge generatie lastiger is om een praktijk over te nemen en zich te huisvesten. Voorzitter, dat is natuurlijk allereerst de verantwoordelijkheid van de huisartsen zelf, maar het past binnen dat Merwelands model dat we ook als gemeente in gesprek gaan met de huisartsen om te onderzoeken hoe we als gemeente onze bijdrage kunnen leveren aan de oplossing. Dat kan misschien wel zijn door het vestigingsklimaat te verbeteren. Om dit kracht bij te zetten hebben wij een motie voorbereid en die dienen wij in en dat doe ik dan even uit mijn hoofd – nee, ik kijk even naar de logo’s - met de SGPChristenUnie, de VVD en de PvdA. Het dictum van die motie luidt dat wij het college oproepen om samen met de Sliedrechtse huisartsen te inventariseren of inderdaad sprake is van een toekomstig huisartsentekort in Sliedrecht, wat wij vermoeden. Wat de oorzaak daarvan is en welke oplossingen mogelijk zijn en om de gemeenteraad hier vóór 1 mei 2023 over te informeren. De voorzitter Dank u wel. Deze motie krijgt stuk M4.1. Is ingediend door de leden Kraaijeveld-Le Pair, De Ruijter, Van Wijngaarden en Van der Plas en maakt daarmee deel uit van de beraadslaging. Voordat u verder gaat heeft de heer Pauw daar een vraag over.

De heer Pauw Ja, voorzitter, het door het CDA beschreven probleem is landelijk. Dus u vermoedt dat het zo is. Nou, ik kan u wel vertellen dat het zo gaat zijn. Dus ik weet niet of ik al een factuur mag sturen, maar welk onderzoek moet daar dan nog naar gedaan worden? De voorzitter Dank u wel. De heer Dunsbergen. De heer Dunsbergen Dank u wel. Wat wij met deze motie beogen, is dat we specifiek kijken naar de Sliedrechtse situatie en dat wij daarin dus ook de wethouder oproepen om in gesprek te gaan met de huisartsen om ook voor Sliedrecht te kijken wat er nodig is om dit probleem, wat u dus ook bevestigt, op te lossen. De voorzitter De heer Pauw nog. De heer Pauw Ik doe hem uit mijn hoofd, voorzitter, dus excuses als ik er naast zit. Maar twee huisartsenpraktijken, gezamenlijke huisartsen en vier losse is zes telefoontjes. Is daar nou een motie voor nodig en dingen oproepen, of zullen we ze gewoon even in de pauze straks bij het eten alle zes even bellen, ieder drie? Dan weten we het ook. De voorzitter De heer Dunsbergen. De heer Dunsbergen Als dat inderdaad zo makkelijk is, dan is het in ieder geval een motie die heel snel opgelost kan worden, maar wij hebben in ieder geval gedacht dat het belangrijk is om het probleem goed onder de aandacht te brengen, om daar ook een motie aan te wijden. De voorzitter Dank u wel. Gaat u verder.

Vanuit dezelfde fractie opnieuw een vraag, bij deze. Ja, u heeft het recht ertoe. Gaat uw gang. Mevrouw Visser Toch maar even een constatering. In mijn bijdrage namens onze fractie werd ik bevraagd op het eventueel ontevreden zijn over een begroting, want we moesten onze mensen zoveel mogelijk de ruimte geven om hun werk te doen. En nu, vijf minuten later, wordt er eigenlijk een onnodige taak door een aantal fracties bij het college en bij het ambtelijke apparaat neergelegd. De voorzitter U zei het al: een constatering. U heeft geen vraag. Mevrouw Visser Nee, het was een constatering. De voorzitter Dank u wel. De heer Dunsbergen, gaat uw gang. U mag er op reageren, maar u mag ook uw betoog vervolgen. 14

De heer Dunsbergen Dank u wel. Ik voel wel de behoefte om in ieder geval kenbaar te maken dat ik het daar niet mee eens ben. Volgens mij staat er ook duidelijk in het collegewerkprogramma, wat we niet vaststellen, maar waar we in ieder geval wel een bijdrage aan leveren als het goed is, dat de huisartsenzorg een probleem is en dat het ook aandacht krijgt van de gemeente. We hebben ook in de motie opgenomen dat wij daarin ook zien dat de formele verantwoordelijkheid niet ligt bij de gemeente, maar dat wij het probleem wel dusdanig belangrijk vinden dat we vinden dat je daar als overheid wel je verantwoordelijkheid in moet nemen. Mevrouw Visser Maar voorzitter, als het er dan al in staat…. De voorzitter Mevrouw Visser, u had nog niet het woord. U wenst opnieuw het woord? Mevrouw Visser wenst het woord. Mevrouw Visser Voorzitter, als het er dan al in staat, zoals meneer Dunsbergen net bevestigt, dan maakt dat deze motie toch nog verder volledig overbodig? De voorzitter De heer Dunsbergen tenslotte en dan gaat u verder met uw betoog. De heer Dunsbergen Nee. De voorzitter Gaat u verder. De heer Dunsbergen Voorzitter, het tweede punt wat ik onder de aandacht wil brengen is dat het CDA Sliedrecht zich - met reden - zorgen maakt over het klimaat. Ook hier geldt dat we als samenleving, overheid en markt onze verantwoordelijkheid nemen om droge voeten te houden.

Zeker ook in dit geval zouden rangen, standen en inkomens geen rol mogen spelen. Je doet wat je kan. Dat kan bijvoorbeeld heel simpel door vaker de fiets te pakken. Onderzoek toont aan dat fietsen een belangrijke manier is om uitstoot te verminderen. Om dit in de hand te werken is fietscomfort erg belangrijk. Dat kan door bijvoorbeeld fietspaden te asfalteren, maar ook door vrij liggende fietspaden te maken. Dat is niet alleen praktischer, maar ook veiliger. Daarom dienen wij een motie in. Dat is geheel in lijn met het STOMP-principe, waarbij stappen en trappen voorop staan en particulier autobezit pas als laatste. Voorzitter, die motie heeft het dictum om het college op te roepen om de haalbaarheid te onderzoeken van het ombouwen van de huidige fietspaden en stroken naar vrij liggende fietspaden die breed genoeg en veilig zijn en daarvoor een planning voor de benodigde werkzaamheden op te nemen in het nieuwe verkeerscirculatieplan dat is aangekondigd in de stukken. De voorzitter Dank u wel. De motie krijgt stuknummer M4.2, is ingediend door de leden Prins en Van der Plas en maakt daarmee ook onderdeel uit van de beraadslaging. Voordat u verder gaat is er een vraag van de heer Pauw en dan van de heer Brandwijk. De heer Pauw. De heer Pauw Gaan die vrij liggende fietspaden dan met of zonder voorrang de rotondes op, is even de vraag, voorzitter. De voorzitter Dank u wel.

De heer Dunsbergen. De heer Dunsbergen Daar weet de heer Pauw ook het antwoord op. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Dan de heer Brandwijk, gaat uw gang. De heer Brandwijk Dank u wel, meneer de voorzitter. Even voor de beeldvorming: denkt de heer Dunsbergen dan aan het nieuw gerealiseerde fietspad zoals dat aan de Deltalaan ligt? En zo ja, als we dat gaan realiseren, gaat dat dan wel in de toekomst sneller en met minder overlast? De voorzitter Dank u wel, meneer Brandwijk. De heer Dunsbergen. 15

De heer Dunsbergen Ik denk dat de heer Brandwijk refereert aan het fietspad aan de Craijensteijn. Wat ons betreft gaat dat ook sneller, maar daar gaan wij niet over. Dat is zelfs de projectontwikkelaar die daar over gaat. De voorzitter Dank u wel. Gaat u verder met uw betoog. De heer Dunsbergen Dank u wel. Voorzitter, tot slot willen wij de aandacht vestigen op het zwembad. Als er één gebouw is in Sliedrecht wat echt een gasslurper is, dan is het wel het zwembad. Het warm houden van al dat water is niet alleen slecht voor het milieu, maar in deze tijd ook slecht voor onze portemonnee. Daarom: zou het niet mooi zijn als wij een energieneutraal zwembad in Sliedrecht zouden hebben? Dat kan misschien wel een zwembad zijn, gestookt op waterstof. Wat ons betreft is het ook mooi als we daarin samenwerken met de gemeente Hardinxveld; dat bijvoorbeeld het zwembad op de grens van beide gemeenten komt te staan. Dat is natuurlijk allemaal nog heel prematuur. Dus om dit ook kracht bij te zetten en daarmee ook de wethouder opdracht te geven, hebben wij ook hier een motie voor ingediend. (…) Ik dacht dat er een interruptie was. De voorzitter Ik stel voor dat u eerst uw motie voorleest, dan kan de heer Jongeneel daarna een vraag stellen. Gaat uw gang.

De heer Dunsbergen De motie heeft als dictum om het college op te roepen te onderzoeken of, al dan niet in samenwerking met Hardinxveld-Giessendam, een energieneutraal zwembad kan worden gerealiseerd en de gemeenteraad over de uitkomsten van het onderzoek te informeren, voorafgaande aan de visie op de gemeentelijke sportaccommodaties. De voorzitter Dank u wel. De motie krijgt stuknummer M4.3, is ingediend door de leden Dunsbergen, Oostrom en Van Wijngaarden en maakt daarmee deel uit van deze beraadslagingen en de heer Jongeneel heeft een vraag. Gaat uw gang. De heer Jongeneel Bedankt, voorzitter, voor het woord. Is het niet logisch dat het CDA eerst gaat laat onderzoeken of het huidige zwembad energieneutraal gemaakt kan worden voordat we nieuwbouw gaan plegen? De voorzitter Dank u wel. De heer Dunsbergen. De heer Dunsbergen Ja, wat ons betreft is dat ook prima, maar ik denk dat wel belangrijk is dat dan in dat geval beide scenario’s ook worden uitgewerkt in het geval dat het niet goedkoper is om het zwembad wat we nu hebben te verbouwen. Maar als de wethouder inderdaad naar ons terugkomt met de opmerking dat het ook in dit zwembad kan, dan is dat prima. De voorzitter Dank u wel. Er is ook een vraag van de heer Pauw. Gaat uw gang. De heer Pauw Het wordt nou wat vreemd, voorzitter.