Notulen besluitvormende vergadering 4 juli 2023.pdf

NOTULEN OPENBARE BESLUITVORMENDE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN SLIEDRECHT, GEHOUDEN OP DINSDAG 4 JULI 2023 Voorzitter: de heer J.M. de Vries Griffier: de heer R.P.A. van Aalst Verslag: mevrouw E. Verveer, bureau Getikt! (af audio) Aanwezige raadsleden:

(21) C. Ippel; A.W. de Mul-Donker; F.A. Mulder; J.H. Oostrom; A.E. Schild-de Jong; B.G. van Urk; J.P. Verweij; T.W. Pauw; M.T. Stam-Smeets (v.a. 17:52 uur); C. Verheul; M. Verheul; G.J. Visser-Schlieker; B. van der Plas; A. Dubbeldam-van Beest; F.J. Dunsbergen; P.S. Kraaijeveld-le Pair; V.E. Prins (v.a. 19:45 uur); J.T.H. van Rossum; S. van Wijngaarden; B. Brandwijk; M.J.H. Jongeneel (v.a. 15:00 uur)

Afwezig:

F.A. Mulder van 19:45 – 20:41 uur

Namens het college: Bijderwieden

J.M. de Vries, T.A. Spek, J.C. Paas, R.

1. OPENING EN LOTING SPREKERSVOLGORDE De voorzitter Ik open deze vergadering. Hartelijk welkom aan de leden van de raad voor deze besluitvormende vergadering. Een bijzondere besluitvormende vergadering, alleen al door het feit dat die om 13.00 uur begint. Mijn complimenten; we waren even beducht voor het feit of er wel voldoende quorum aanwezig zou zijn. U bent in ruime getale gekomen. Dank u wel daarvoor. Drie leden komen op een later moment in de vergadering: de heer Jongeneel komt pas om 15.00 uur, de heer Prins zal vanavond aansluiten en mevrouw Stam zal ook in het begin van de avond aanwezig zijn. Maar verder bent u er allemaal en daarmee kunnen we de vergadering openen en de agenda verder ter hand nemen. We hebben op de agenda twee hoofdonderwerpen. Allereerst vergaderen we tot 15.00 uur, of zo lang als nodig, over de jaarrekening 2022. Daarna starten om 15.00 uur de Algemene Beschouwingen op basis van de Kadernota 2024 en natuurlijk het Programma Ruimtelijke Vernieuwing 2023-2024. Ook hartelijk welkom aan onze medewerkers; die zijn ook in ruime getale aanwezig en in het bijzonder natuurlijk ook aan allen die thuis met ons meekijken en deze vergadering nu of later volgen. Het lot voor deze vergadering is gevallen op nummer 15. Meneer Verheul, dat bent u.

Dus op het moment dat het nodig is geef ik u graag als eerste het woord om de woordvoering te plegen, maar voor de Kadernota en de Algemene Beschouwingen hebben we een vaste volgorde en die kent u allemaal. 2. SPREEKRECHT BURGERS OVER GEAGENDEERDE ONDERWERPEN De voorzitter Verder wil ik overgaan naar agendapunt 2, het spreekrecht over de geagendeerde onderwerpen. Er zijn geen insprekers. 3. VASTSTELLEN AGENDA De voorzitter Dus we kunnen naar agendapunt 3, het vaststellen van de agenda. Heeft één van de leden behoefte om daar nog iets over te zeggen? Dat is niet het geval. De agenda is daarmee vastgesteld. Dan komen we bij agendapunt 4 en dat is de Jaarrekening over het jaar 2022. 4. BES – JAARREKENING 2022 De voorzitter Het is een debatstuk. We hebben daar op 20 juni oordeelsvormend over gesproken. Als er amendementen of moties worden ingediend, zijn die overigens gewoon in ons systeem op raad.sliedrecht.nl te vinden. Er is op 30 juni, daar herinner ik u nog even aan, nog een gewijzigd raadsvoorstel en raadsbesluit gepubliceerd bij de agendastukken. Dat kent u hopelijk allemaal. Er stond ook een memo bij met een toelichting op die wijziging. Gisteren is bij de agendastukken van 3 juli nog het concept 1

accountantsverslag toegevoegd, alsmede een toelichting van de accountant zelf. Ik wil, voordat ik de gelegenheid geef aan de verschillende fracties om hierover het woord te voeren, graag allereerst de voorzitter van uw Auditcommissie het woord geven en dat is de heer Ippel. Aan u het woord, meneer Ippel. De heer Ippel Dank u, voorzitter. Op 19 juni 2023 hebben wij als Auditcommissie de jaarstukken 2022 en de uitkomsten van de accountantscontrole over het jaar 2022 besproken; dat in het bijzijn van onze accountant van BDO, de portefeuillehouder en de concerncontroller. Dat gesprek heeft in een goede sfeer plaatsgevonden en onze vragen werden correct beantwoord. Op inhoud was het helaas een lastig te voeren gesprek. Op tafel lag een eerste concept accountantsverslag met nog een groot aantal onzekerheden. Het was ook nog ongewis op welk moment het definitieve verslag en de controleverklaring voor uw raad beschikbaar zou zijn. Met name over de rechtmatigheid moest hij, de accountant, in afwachting van nog een aantal af te ronden activiteiten een slag om de arm houden. Hoe kan dat nu, vraagt u zich ongetwijfeld af en die vraag hadden wij als Auditcommissie op 19 juni ook. Zoals u zelf inmiddels in het accountantsverslag hebt kunnen lezen, was het opstellen en controleren van de jaarrekening, net als voorafgaand jaar, een erg intensief proces.

De controle verliep moeizaam en heeft geleid tot veel vragen van de zijde van de accountant en tot correcties, met navenant een grotere tijdsbesteding en een langere doorlooptijd. Oorzaken liggen volgens de accountant zowel in de kwaliteit in de lijn, alsook in de mate waarin bij het voorbereiden van de jaarrekening en het balansdossier een extra kritische blik op de kwaliteit is geweest. De controleerbaarheid van de cijfers staat hierdoor onder druk en noopt tot een noodzakelijk verbetertraject voor volgend jaar. Vooral wat betreft dat laatste heerste teleurstelling en onbegrip onder de leden van de Auditcommissie. Los van het feit dat de commissie absoluut niet twijfelt aan de goede intenties en inzet van de medewerkers van de gemeente Sliedrecht, waarvoor ook dank, constateren wij dat de evaluatie en het verbetertraject na het voorgaande controleproces nog tot te weinig verbetering heeft geleid. Onze commissie is dan ook voornemens om de aankomende evaluatie en verbeteracties strak te monitoren tijdens de vergaderingen van onze commissie en als daar meer vergaderingen voor nodig zijn, dan is dat maar zo. Volgend jaar moet het echt beter! Inmiddels ligt er een nieuw concept accountantsverslag - helaas dus nog geen definitief accountantsverslag - in handen van uw raad, aangevuld met een brief van de accountant met toelichting.

De belangrijkste conclusie in zijn toelichting is dat de jaarrekening een getrouw beeld laat zien en dat deze niet meer zal veranderen. Immers, de bedragen zijn uitgegeven. De vraag is bij rechtmatigheid alleen of het juiste mandaat ten grondslag ligt aan deze uitgaven. Ik ga verder niet voorlezen wat er allemaal in het tweede concept verslag staat. De belangrijkste conclusie van de accountant is echter dat er een goedkeurende verklaring voor getrouwheid van de jaarrekening 2022 kan worden afgegeven. De verklaring zelf is helaas nog niet beschikbaar, maar die verklaring zal geen andere inhoud kennen dan de conclusie in het verslag. De accountant heeft in zijn toelichting nogmaals toegezegd dat de verklaring op tijd beschikbaar zal zijn voor toezending aan de provincie vóór de deadline van 15 juli. Dat overwegende en los van politieke afwegingen ziet de Auditcommissie geen formele reden waarom de jaarstukken, onder het in het concept raadsbesluit opgenomen voorbehoud, niet vastgesteld zouden kunnen worden. Dank u, voorzitter. De voorzitter Dank u wel, meneer Ippel. Zijn er vragen aan de heer Ippel in zijn rol als voorzitter van de Auditcommissie? Dat is niet het geval. Dan dank ik hem en in hem ook de hele commissie voor de verslaggeving van hun bevindingen. Zoals gezegd, het concept accountsverslag ligt ook voor en dat alles is voorwerp van beraadslaging.

Voor die beraadslaging hebben zich aangemeld de volgende woordvoerders: de heer Ippel, de heer Pauw, de heer Dunsbergen, de heer Brandwijk, de heer Van Wijngaarden en de heer Van der Plas. In die volgorde wil ik graag het woord geven en dan geef ik nu graag het woord aan de heer Ippel. De heer Brandwijk, u wenst ook het woord, toch? De heer Brandwijk Dank u, meneer de voorzitter. Ik zou eigenlijk graag willen vragen: we hebben net een toelichting gehad van de voorzitter van de Auditcommissie, wat ik een goede toelichting vond. Maar misschien zou het ook op zijn plaats zijn als de 2

wethouder, voordat wij als sprekers het woord voeren, ook een korte toelichting geeft waarom het nu nog niet aanwezig is. De voorzitter Dank u wel. U vraagt eigenlijk een bestuurlijke reflectie op wat er nu ligt en wat ook gedeeld is door de Auditcommissie. Ik denk dat dat een goed voorstel is en de wethouder is daartoe bereid. Dank u wel, meneer Brandwijk. Ik geef graag het woord aan de heer Paas als portefeuillehouder in het college. Wethouder Paas Dank u wel voor het woord, meneer de voorzitter. Via u aan de gemeenteraad: gisteren ontving de gemeenteraad via de griffie een concept accountsverslag en in de Auditcommissie is hiervan een eerdere versie besproken. De verwachting die we als college hadden, was dat er een definitieve versie vandaag beschikbaar zou zijn en dat is niet mogelijk gebleken. Daar balen wij als college ongelooflijk van. Zoals de accountant in zijn begeleidende email schrijft, is er momenteel zekerheid over de getrouwheid van de jaarrekening. Dat betekent dat de jaarrekening 2022 de werkelijkheid beschrijft zoals die zich heeft voorgedaan en de bevindingen zoals op dit moment bij de accountant bekend, leiden tot een goedkeurende verklaring voor wat betreft de getrouwheid, maar voor zover bekend nu de cijfers ook voor wat betreft de rechtmatigheid. Het laatste, over die rechtmatigheid, is echter nog niet de definitieve conclusie.

Net voor het weekend bleek dat enkele facturen nog vragen opriepen, dat er ook nog onduidelijkheden moeten worden weggenomen rondom Europese aanbestedingen en dat dat ook binnen het accountantskantoor nog gereviewd moet worden. De weg naar het accountantsverslag zoals deze er nu ligt, is er eentje geweest met omwegen, diepe kuilen en ongewenste vertragingen, waarvan de laatste vertraging het meest ernstig is en waarvan we ook het meest balen. We hebben als college dus slechts kort voor vandaag kennis kunnen nemen van de bevindingen zoals die gedeeld zijn door de accountant, zoals ze ook gedeeld zijn met u, gemeenteraad. Daarom is er voor de gemeenteraad - daar heb ik alle begrip voor, maar ook voor ons geen tijd geweest om gedegen kennis te kunnen nemen van alle onderdelen van het verslag en u mist daarom ook een college reactie hierover. Deze aandacht verdient het verslag natuurlijk wel. De definitieve college reactie zal dan ook volgen op het definitieve verslag van de accountant en de controleverklaring. Zoals ook benoemd in de oordeelsvormende vergadering zullen we voor wat betreft de opvolging en de evaluatie, de Auditcommissie nadrukkelijk betrekken bij deze evaluatie zodat, en dat sluit ook een beetje aan bij de verklaring die de Auditcommissie net gaf, zij ook de verbeteracties en de evaluatie goed kunnen monitoren vanuit hun rol.

De accountant heeft aangegeven hier ook volledig voor beschikbaar te zijn. Over de bevindingen van het verslag kunnen we het volgende al wel zeggen, meneer de voorzitter. Het verslag gaat in op de inhoudelijke bevindingen zoals opgedaan door de accountant en er is het proces van de controle 2022. We hebben als college herkenning op de bevindingen van de accountant. Ten aanzien van sommige punten is door tijdsgebrek de context wel wat weggevallen en dat heeft met name ook te maken met de grote tijd die er zit tussen het beantwoorden van onze vragen en de reactie van de accountant, omdat de accountant ook bij andere gemeenten aan de slag is met zijn accountantscontrole. Veel van de bevindingen zijn ook niet nieuw, maar zijn in lijn met de bevindingen van vorig jaar of betreffen een verdere aanscherping, waarbij met name de implementatie in de gehele organisatie, met name in de lijn, een rol speelt. Dus veel punten zijn wel opgepakt door de organisatie, maar het is gebleken dat het niet mogelijk is geweest om voldoende voortgang te boeken om de bevindingen te voorkomen. Desalniettemin willen we graag de woorden uit de oordeelsvormende vergadering onderstrepen met betrekking tot de tomeloze inzet van onze organisatie, ook in dit moeizame proces.

Wat betekent dit alles - en dan kom ik tot een afronding, meneer de voorzitter - als het gaat over de reflectie die gevraagd is voor de besluitvorming voor vandaag? Voor u liggen de jaarstukken 2022, waarvan de accountant aangeeft dat ze getrouw zijn. De stukken zijn al bij u beschikbaar. Er heeft een kleine technische wijziging plaatsgevonden, maar dit heeft de stukken verder niet wezenlijk gewijzigd ten opzichte van de eerst beschikbaar gestelde stukken. Daarnaast ligt er een raadsvoorstel met betrekking tot de resultaatsbestemming waarover u kunt besluiten. Er is onzes inziens en in die conclusie sluiten we aan bij de accountant, daarmee geen belemmering om over te gaan tot bespreking van en besluitvorming over de jaarstukken van 2022, om daarmee ook binnen de geldende termijn van de toezichthouder te blijven. 3

De voorzitter Dank u wel, meneer Paas. Ik stel voor aan de leden van de raad en de woordvoerders om nu te beginnen met de inbreng in eerste termijn. Daarmee kunnen ze ook direct reageren, zo men wil, op wat de heer Paas heeft toegevoegd. Als daar behoefte aan is, dan merken we dat vanzelf. De sprekersvolgorde is dat we allereerst het woord geven aan de heer Ippel, want ik heb begrepen dat hij ook een motie wil indienen. Dat is de reden waarom we niet met de fractie van PRO Sliedrecht beginnen, zoals uit de loting bleek, maar met de heer Ippel en vervolgens de heer Pauw het woord geven. De heer Ippel, aan u het woord in de eerste termijn van de raad. De heer Ippel Dank u wel, voorzitter. Met het slotakkoord van de jaarrekening 2022 gaan we de cyclus van 2022 nu echt afsluiten. Het is de laatste weken wel een slotakkoord geworden wat niet zo zuiver meer klinkt. De cyclus van 2023, daar zitten we nu middenin. Vorige week de Voorjaarsnota met de afwijking ten opzichte van de begroting en straks gaan we door met de cyclus van 2024. Voorzitter, ik zeg dit bewust zo met de nadruk op die cyclussen en de jaartallen, omdat vorige week ook weer bleek dat cyclussen nog wel eens door elkaar gegooid worden.

Soms zelfs dat er geen woordvoeringen gedaan worden bij de ene cyclus omdat een andere cyclus nog niet was afgerond, maar, verder de accountant heeft het verlossende woord nog niet helemaal aangekondigd. De voorzitter Voordat u verder gaat over uw cyclus, de heer Pauw heeft daar een vraag over. De heer Pauw Ja, want de frustraties vliegen alweer door de zaal, voorzitter en het is pas vijf over één. Maar goed, we zitten tot vanavond laat, dus het komt helemaal terecht. De voorzitter Wat is uw vraag? De heer Pauw De vraag is, cyclus. Ik ben hoewel ik al heel lang raadslid ben, nieuw in het hele verhaal van financiën. Ik doe mijn best, maar volgens mij was het stapje voor deze jaarrekening de 2de Tussenrapportage en ik zie geen nee bij meneer Ippel, dus ik neem aan dat ik wel gelijk heb. Daar was in de woordvoering van de heer Ippel te horen dat er wat frustratie zat bij onze fractie als het ging over de voortgang, over het geld, over dingen die besteed werden en dat ze blij waren, de SGP-ChristenUnie-fractie, met het beleid wat ingezet is en ook het personeelsbeleid. De vraag is even of de heer Ippel en zijn fractie daar nog steeds achter staan, achter de opmerkingen die ze gemaakt hebben in december 2022. De voorzitter Dank u wel, meneer Pauw. De heer Ippel. De heer Ippel Voorzitter, daar kan ik inderdaad volmondig ja op zeggen, omdat er veel gebeurd is.

Maar zoals de wethouder het net ook al aangaf: er is nog te weinig zichtbaar en zoals ik ook als voorzitter van de Auditcommissie net heb gezegd: er is nog te weinig zichtbaar van de verbeteringen. Wat niet wil zeggen dat die verbeteringen niet in gang zijn gezet. Maar er zitten nog steeds hobbels en frustraties. Ik bedoel, daar zijn we het met elkaar, denk ik, over eens. Want de tekst van de Auditcommissie was ook echt namens de Auditcommissie waar we met elkaar de frustratie hebben uitgesproken en ik zal in mijn volgende alinea daar ook nog een aantal woorden aan wijden. De voorzitter Dank u wel. Vervolg uw betoog. De heer Ippel De accountant heeft het verlossende woord nog niet helemaal aangekondigd, voorzitter. Gelukkig wel een getrouw beeld, maar het rechtmatige is nog niet afgestemd. De officiële verklaring moet dat formeel nog gaan bevestigen en daarin moeten we dan maar vertrouwen op dat woord. De Auditcommissie heeft zojuist haar duiding gegeven. Daar is terecht geconstateerd dat er nog te veel fouten in zaten. Die zijn gecorrigeerd na constatering door de accountant, maar deze fouten hadden bij een betere check ook intern gevonden kunnen worden. Het volgend jaar moet dit echt veel beter. De Auditcommissie gaat hier bovenop zitten om dit te toetsen en waar mogelijk te bevorderen en daar vertrouwen we op. Er zijn verzachtende omstandigheden 4

aangedragen, maar we geloven wel dat het beter had gekund. Toch willen we hier ook opmerken dat er, ondanks dat die verbeteringen nog niet het gewenste resultaat hebben laten zien, hard gewerkt is door de betreffende afdeling om dit rapport op te stellen. En achter dit rapport zitten alle ambtenaren die zich in 2022 hebben ingezet om de in deze jaarrekening genoemde resultaten te bereiken. Dank daarvoor, ook namens onze fractie. Inhoudelijk hebben we onze visie op de jaarstukken vorige week of twee weken geleden al besproken en als slotwoorden heb ik toen de miljoen genoemd die extra op de GREX van het Burgemeester Winklerplein gaat drukken door stijgingen van toegerekende kosten. Inmiddels hebben wij besloten om net als in 2020 hier een oproep bij het college neer te leggen om in onderhandeling te gaan met de projectontwikkelaar om de huidige uitgangspunten te herzien, zodanig dat deze extra kosten binnen een sluitende exploitatie vallen. Voorzitter, ik heb hier de motie en het dictum luidt als volgt. Dat we constateren: Uit de jaarrekening 2022 blijkt dat er conform de GREX Burgemeester Winklerplein opnieuw ongeveer 1 miljoen aan extra uitgaven gaat volgen, indien deze huidige uitgangspunten gehandhaafd blijven. We hebben in de overweging dat in juni 2020 eenzelfde situatie ontstond, alleen toen met een tekort van ruim 7,5 ton.

Dat de gemeenteraad toen unaniem het college de opdracht heeft gegeven om opnieuw in overleg met de ontwikkelaar te gaan en met een aangepast plan naar de raad te komen, waarbij geen extra aanvullende middelen nodig zijn. Daarom verzoeken we het college om opnieuw in onderhandeling te gaan met de ontwikkelaar, waarbij ook deze keer gezocht dient te worden naar een plan waarbij de uitgangspunten dusdanig worden aangepast dat ook nu geen aanvullende middelen nodig zijn. Terugkoppeling van deze aangepaste plannen dient dan in het vierde kwartaal 2023 plaats te vinden, of eerder, om te voorkomen dat bij het vaststellen van de jaarrekening 2023 opnieuw deze situatie ontstaat. Dank u. De voorzitter Dank u wel. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Van der Plas namens de PvdA-fractie, krijgt stuknummer M4.1 en maakt onderdeel uit van de beraadslaging. Ik zie dat er ook een vraag is van mevrouw Visser. Mevrouw Visser van PRO Sliedrecht, gaat uw gang. Mevrouw Visser Dank u wel, voorzitter. Ik begrijp de oproep in de motie van de fractie SGP-ChristenUnie heel goed. Alleen, in mijn hoofd zit nu eigenlijk: we gaan een motie eventueel aannemen die we twee jaar geleden ook aangenomen hebben, maar ondanks die motie is twee jaar geleden dat verlies gepakt van 7 ton. Nu moeten we een verlies pakken van 1 miljoen en is het juli 2023, dus zijn we 1,7 miljoen en drie jaar verder.

En wat brengt dan ons zo’n motie? Dat is de vraag eigenlijk die ik aan de fractie van de SGPChristenUnie wil stellen. De voorzitter Dank u wel voor uw vraag. De heer Ippel. De heer Ippel Voorzitter, de vorige keer dat we deze motie hebben aangenomen kun je niet anders en dat is nu ook, dan dit verlies nemen. Tegelijkertijd hebben we toen wel gezegd: een GREX kun je niet aanpassen met terugwerkende kracht. Dat is de status; dat weet mevrouw Visser ook en andere leden, mag ik hopen. De toenmalige wethouder, de heer Vat, is toen teruggegaan naar de onderhandeltafel en daar is het aangepast plan uitgekomen, wat naar later bleek nog wel extra geld heeft gekost, maar niet zover ik weet de 7,5 ton. Als we niets doen en dit laten gebeuren, dan is er nu weer een miljoen extra gereserveerd, wat niet in de winst kan vallen over 2023, of het overschot wat aan de reserves toegevoegd moet worden, maar is het geblokkeerd in de GREX. Als we niets doen, blijft dit met prijsstijgingen en nieuwe ontwikkelingen wellicht volgend jaar iedere keer doorschoppen. Op een gegeven moment moet er een keer een knoop doorgehakt worden, lijkt me, met òf een aangepast plan, want dat is niet haalbaar - de raad heeft toen uitgesproken, ook richting wethouder Vat indertijd van ‘geen euro erbij, ga maar terug’ en dat plan is toen ook teruggegaan.

Achteraf, als de tijd voortschrijdt, komen er dan wel weer nieuwe extra kosten bij, maar dat plan is voor zover ik na heb kunnen kijken, wel degelijk aangepast toen. Dat willen we eigenlijk nu weer bereiken als fractie, van: ga terug. Ga niet op deze weg voort, want dan is het een bodemloze put en doe wat. Dank u wel. 5

De voorzitter Mevrouw Visser een vervolgvraag. Gaat uw gang. Mevrouw Visser Toch wel, voorzitter. Want wat ik altijd begrepen heb, is een verlies op de GREX een papieren verlies. Dat zegt meneer Ippel volgens mij ook, van: we kunnen het niet toevoegen aan reserves of aan een besteedbaar bedrag. Maar die miljoen is toch drie jaar geleden gewoon ook wel weggeschreven als een papieren verlies? Want we hebben toen niet een motie, volgens mij, aangenomen en gezegd van: die 7 ton toentertijd, die moet terug? Dus inmiddels zijn we toch 1,7 miljoen verder? Of? De voorzitter Dank u wel. Opnieuw de vraag aan u, meneer Ippel. De heer Ippel Voorzitter, zonder dat het technisch wordt en ik helemaal in de GREX moet duiken, maar de situatie is: als je plan niet wijzigt, dan lopen de kosten op. Dan wordt er vanuit gegaan dat je de plannen uit gaat voeren en dan is bekend dat dat nu een miljoen extra gaat kosten. Als je vervolgens je plannen aanpast, dan moet er opnieuw bekeken worden: welke kosten brengt dat met zich mee? En als het plan dusdanig aangepast wordt, kleiner, lager, hoger, maakt me niet uit, verzin iets, een oplossing wat binnen de kaders past en als dat er uit komt, dan ga je de kosten opnieuw berekenen. Als dan blijkt dat dat goedkoper dan deze miljoen, dus eigenlijk voor het oude budget waar we tot op heden zitten, ja, dan valt die miljoen weer vrij. De voorzitter Dank u wel.

Gaat u verder met uw betoog. De heer Ippel Voorzitter, ik had de motie ingediend. Rest mij nog om u te danken. De voorzitter Hartelijk dank voor dat dankwoord. De motie hebben we, dank u wel. De motie maakt onderdeel uit van de beraadslaging en is thuis te vinden op raad.sliedrecht.nl. Wij gaan naar de tweede woordvoerder in de eerste termijn van de raad en dat is de heer Pauw namens de fractie van PRO Sliedrecht. De heer Pauw, u heeft het woord. De heer Pauw Dank u wel, voorzitter. Wat moet je in 22,5 uur gaan bedenken wat je hier gaat zeggen? Eigenlijk weet ik het nog steeds niet. Dat heeft, zoals ik net aangaf, deels te maken met het gebrek aan kennis van deze financiële materie waarbij, ik denk ongeveer tot 25% van het accountantsverslag niet begrijp. Ik denk ook wel dat ik dan niet de enige ben aan deze tafel, maar die laat ik even voor mezelf. Wat ik ook wel eens eerder heb gezegd in de cyclus, zoals dat dan mooi heet: ik ben van het bedrijfsleven, van de kleine bedrijfjes en dingen en die wereld werkt nou eenmaal wat anders. Dat hebben we gezien met de kostendekkendheid van personeelsdingen die doorkomen en doorbelast worden. Misschien dat het college daar nog op terugkomt, maar dat horen we straks wel. Dus ja, dan moet je hier een zinvol iets gaan lopen zeggen over iets waarvan je eigenlijk zelf vindt: dit kan niet.

Dan is er het verhaal ‘ergens in september gaan we daar wel werken aan de verbetering.’ Ik ben gelukkig al wel lang genoeg hier om te weten dat ‘ergens in september’ ergens in november wordt en dat we hier dan volgend jaar weer dezelfde discussie hebben. Dus de concrete vraag aan het college is: bent u bereid voor 1 oktober 2023 met een verbeterplan te komen? En wat ons betreft mag dat wel voorbereid worden in de Auditcommissie, maar wel graag een bespreking in de raad. Want dat is openbaar. Want het gaat tenslotte om bijna 82 miljoen euro Sliedrechts belastinggeld waar we hier over praten, dus dat mag wat ons betreft in de openbaarheid. Ik kan hier een betoog houden - we moeten het tot drie uur volhouden, heb ik begrepen, over alles wat in dat accountsverslag staat, maar... De voorzitter Dat is een misverstand, de heer Pauw. Het is aan de raad hoe lang men wil spreken en als er een pauze is, is dat prima. De heer Pauw Daar word je een beetje droevig van. Ondanks het feit dat ik wel geloof dat iedereen heel hard zijn best doet, maar af en toe kan je ook heel hard je best doen en de verkeerde kant op lopen. We hebben te maken hier, niet met de ambtenaren, maar met het college en het college, in dezelfde vergadering waar net de heer Ippel een vraag over heeft gesteld, sloot vrij positief af in december 2022. Het is één van de werkwijzen, 6

zei het college. Toen ging het even over de kostendekkendheid, nota reserves en voorzieningen. Dat is één van de werkwijzen om te komen tot een betere procedure, ook in samenwerking met de accountant. Of dit nou werkelijk een realisatie is van zaken - ja. Dan moeten we toch even wachten op de jaarrekening 2022. Nou, via u, voorzitter, college: is het gelukt? En dan ben ik klaar. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Pauw, voor uw inbreng. Ik zie dat er geen vragen zijn aan u. Dan geef ik graag het woord aan de heer Dunsbergen namens de CDA-fractie. De heer Dunsbergen Dank u wel, voorzitter. De langverwachte besluitvormende behandeling van de jaarrekening en nog steeds niet met een definitief accountantsverslag. Dat is jammer. Niettemin wijst alles er op dat de accountantsverklaring goedkeurend zal zijn, maar toch blijft het jammer, want het had voorkomen kunnen worden. Want zoals ik het accountantsverslag lees, zijn het vooral veel kleine handelingen die nu achteraf hersteld moeten worden en dat maakt dat er nu geen definitief accountantsverslag voorligt. De voorzitter van de Auditcommissie noemde het al terecht: dat de commissie de vinger aan de pols gaat houden en dat is echt nodig. Volgend jaar moet het ook echt beter. Wat betreft de motie van de SGP-ChristenUnie, daar kunnen wij mee instemmen.

Het is spijtig dat er weer een tekort is ontstaan op het Burgemeester Winklerplein. De vorige keer zijn we daar als raad ook niet mee akkoord gegaan en hebben we de wethouder opdracht gegeven om opnieuw in gesprek te gaan met de Windroos. Die opvatting is, wat ons betreft, niet veranderd, dus wij kunnen die motie steunen. Voorzitter, de getrouwheid van de jaarrekening, die staat niet ter discussie en ik sluit me dus aan bij het advies van de Auditcommissie door als we straks gaan stemmen, ook in te stemmen met het voorliggende raadsbesluit. Dank u wel. De voorzitter Hartelijk dank, meneer Dunsbergen. Geen vragen ook aan u. Dan geef ik graag het woord in de eerste termijn aan de heer Brandwijk van de fractie van Slydregt.NU. De heer Brandwijk Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik vond de woorden die de heer Pauw net uitsprak heel herkenbaar. We hebben amper 22,5 uur gehad, waarin ik ook nog geslapen heb, gegeten heb, mijn gewone werk gehad heb, dus amper tijd om dit voor te bereiden. Ik baal er dan nog meer van dat ik ook nog eens een voorbereiding heb gedaan op een conceptversie en niet op een uiteindelijke versie, waarbij ik het toch lastig blijf vinden om een goed en gedegen besluit te gaan nemen over wat hier voorligt. En ook ik wist niet alles van de accountantsverklaring.

Dus ik heb de accountant vanochtend ook nog even gebeld, om ten eerste de brief wat te duiden, maar ook het verslag en dat heeft me eigenlijk nog meer zorgen gebaard. Ik wil u even meenemen naar pagina 12 en heel veel mensen voor me hebben het ook al uitgesproken: ja, het moet beter. Nou, laat ik zeggen: het moet niet alleen, daar mag echt een dikke streep onder. Er staat namelijk: “Wij komen tot de conclusie dat er sprake is van een overmatig aantal tekortkomingen in de aangeleverde jaarrekening en onderliggende documenten. Het is essentieel dat een significante kwaliteitsslag wordt gerealiseerd in de financiële kolom, in het bijzonder rond het opstellen en onderbouwen van de jaarrekening, teneinde de kwaliteit van financiële rapportages te verhogen. Dit achten wij ook noodzakelijk als randvoorwaarde om de controle in 2023 te starten.” Wat hier staat, is als wij dit nu niet verbeteren, dit proces, onze accountant de stukken van 2023 niet controleert. En de heer Ippel begon leuk met zijn cyclus, maar dan zit er dus een knip in die cyclus. Want dan houdt het hier nu dus op. Daarvoor vind ik de oproep van de heer Pauw om voor 1 oktober te komen - dan hoop ik echt dat het college deze zomer doorwerkt - zo snel mogelijk met een verbeterslag te komen. Wat ik lastig vind, is of het college dit uiteindelijk echt gaat uitvoeren.

Mij is ter ore gekomen namelijk dat BDO, onze accountant, aangeboden heeft aan de gemeente Sliedrecht om trainingen te komen geven hoe het moet. Daarvan heeft iemand die hier toen interim zat, gezegd: nee, dat hoeft niet hoor, dat kunnen wij wel zelf. Dat resultaat zie ik hier nu voor me. Dat kunnen ze niet goed genoeg. En dat vind ik dus wel heel lastig. Want als er hulp aangeboden wordt, als er meerdere malen in het verslag staat ‘deze verbetering hebben we ook het jaar daarvoor of twee jaar terug al aangedragen’ en er wordt niets mee gedaan… Wat ik concreet van de wethouder zou willen weten: aan welke verbeteringen wordt er nu gewerkt? Erkent hij de ernst van de zaken? Dat is eigenlijk 7

waar ik even mee wil afsluiten in de eerste termijn en voor de rest zal ik wel in tweede termijn terugkomen. De voorzitter Meneer Brandwijk, de heer Ippel heeft een vraag aan u. De heer Ippel. De heer Ippel Normaal gesproken is het natuurlijk niet goed om te vragen, om de discussie openbaar te gooien wat de accountant zegt. U doet dat wel, u brengt dat in. Heeft hij letterlijk gezegd dat hij dan volgend jaar niet komt? De heer Brandwijk Nee, dat heeft hij niet letterlijk gezegd. Dat is wat ik opmaak uit de woorden op pagina 12, wat randvoorwaardelijk is. Hij heeft toelichting gegeven op vragen die ik had. Hij heeft geen uitspraken gedaan over iets. De voorzitter De heer Ippel in tweede instantie. De heer Ippel Ik kan hier wel wat bij helpen. Een accountant zal altijd komen, maar die kan zijn oordeel daarover af laten hangen. Ik ben het eens met uw terechte woorden van zorg, van kritiek en dat het beter moet. Daar hebben alle fracties, tenminste die tot op heden geweest zijn, al een streep onder gezet. Dus terechte woorden. Ik denk wel en dat heb ik in mijn bijdrage wel gedaan, dat we ook wel moeten zien dat de inzet van de medewerkers er wel degelijk geweest is. Dat heb ik ook eerder en ook uit de mond van de wethouder gehoord. We hebben met een stuk mensen te maken die we ook niet neer moeten zetten als zijnde dat ze volledig falen.

Er is een verbetertraject ingezet; dat is in gang gezet, maar dat is nog lang niet afgerond. Tenminste, ik zou hem zo graag willen duiden. Bent u het daar mee eens? De heer Brandwijk Ik hoor wat de heer Ippel zegt; dat kan ik enigszins ook wel onderschrijven. Ik denk inderdaad dat de mensen er hard aan werken. Ik denk wel vanuit het college met de verkeerde prioriteiten en dat kunnen zijn ... nou, ik baal er bijvoorbeeld heel erg van dat de komst van de vluchtelingen geen extra ambtelijke capaciteit zou kosten. En wat zie ik hier: vluchtelingen, asielzoekers: verkeerd geboekt. Dan denk ik: beste college, dat kunnen we ook niet doen, als het blijkbaar lastig is. Laten we dat dan niet doen en laten we andere prioriteiten hebben. Maar nog even om te onderstrepen: ik geloof echt dat elke ambtenaar in Sliedrecht hard werkt en echt zijn best doet. Alleen met het stuk wat hier nu voorligt en eigenlijk het gesprek wat we in de Auditcommissie vorig jaar hadden, om de jaarstukken 2021, daar hadden we het ook over een verbetertraject en dan vind ik het wel lastig met elkaar te rijmen, het gesprek wat we hadden en de vooruitgang die dan geboekt is. Dan geloof ik echt dat de mensen die het werk doen het goed doen, maar er zit dan voor mij wel wrijving. De voorzitter Als uw voorzitter wijs ik u even op het volgende. In uw inbreng wees u op twee dingen.

Allereerst merkte u op dat u iets ter ore was gekomen en ten tweede zei u dat u zelfstandig contact heeft gehad met onze accountant. Ik denk dat de accountant werkt in uw opdracht als gemeenteraad en daar hebben wij een commissie voor die het contact met de accountant organiseert. Want het wordt wel ingewikkeld voor het geheel van de raad om anders ook verslagen en andere mededelingen van de accountant goed te kunnen wegen. Het lijkt mij ongewenst als individuele leden met de accountant spreken en vervolgens dat inbrengen in het debat. Dan krijgen we een heel ingewikkeld debat. Net zoals ook uit een vertrouwelijk overleg met de accountant van de Auditcommissie niet iets gedeeld kan worden, hier. Dat hebben we ook in de oordeelsvormende vergadering met elkaar gedeeld. Dus alles wat u uit dat gesprek wat u gehad heeft, nu deelt, dat kan geen onderdeel zijn van deze beraadslaging. Tenminste, ik kijk ook even naar de voorzitter van de Auditcommissie, nu even in die rol, meneer Ippel? De heer Ippel Ja, eens. Daarom vroeg ik het ook net met de nodige voorzichtigheid, maar ik was wel even geïnteresseerd van: wat is daar dan gezegd? De voorzitter Ja, maar ik breng even de scherpte aan dat dat eigenlijk niet kan. Want anders bent u als Auditcommissie niet meer in positie. 8

De heer Brandwijk Dank u wel, meneer de voorzitter. Nu is het raar, want nu wil ik eigenlijk gaan reageren op wat de voorzitter gezegd heeft, maar hetgeen wat ik deed is omdat bij hoge uitzondering, ik vind dat we als raad ook niet in positie zijn gebracht. We hebben de stukken laat gekregen, er is op het laatste moment verschoven en er was bij mij wat onduidelijkheid - waar ik normaliter een proces zou hebben waar ik het in een Auditcommissie zou kunnen bespreken, wat dan misschien een week van te voren was… De voorzitter Ik onderbreek u, maar op dat moment als u dat vindt - ik hoef geen inhoudelijk oordeel te hebben over de inhoud - dan neemt u contact op met uw voorzitter van de Auditcommissie of roept u de Auditcommissie bijeen en kunt u het daar over hebben om te vragen wat nodig is in de richting van de accountant. Want anders wordt het voor de hele raad heel ingewikkeld om hier een debat te voeren over het accountantsverslag wat we in concept hebben en zijn memo daarbij. De heer Brandwijk Dan zal ik de volgende keer iedereen om 09.00 uur vragen of ze dan kunnen overleggen. Maar ja, iedereen werkt ook, dus dat is vrij lastig. Misschien 08.00 uur ’s ochtends, 07.00 uur ’s ochtends, zelfs 06.00 uur ’s ochtends; dat zullen we dan zien. De voorzitter Meneer Brandwijk, dat zullen we dan zien. Prima. Ik stel voor het daarbij te laten.

Was u klaar met uw inbreng? De heer Brandwijk Nu wel voor de eerste termijn, dus dank u. De voorzitter Dan dank ik u. Zijn er nog vragen aan de heer Brandwijk? Dat is niet het geval. Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Wijngaarden namens de VVD-fractie. De heer Van Wijngaarden Voorzitter, dank u wel. Laat ik met de deur in huis vallen. Als VVD zijn we tevreden met het positieve resultaat in de jaarrekening, maar de wijze waarop we hier gekomen zijn met een uiteindelijk goedkeurend conceptverslag verdient niet de schoonheidsprijs. De voorzitter Die eerste zin roept gelijk een vraag op van de heer Pauw. De heer Pauw. De heer Pauw Dan moeten we natuurlijk even een duiding hebben van de VVD bij ‘positieve resultaat’ en ‘daar zijn we heel blij mee’. Het positieve resultaat bestaat uit dingen die we vorig jaar wilden doen, maar niet gedaan hebben. Dan graag even een reflectie van de VVD waarom hij daar blij van wordt. De voorzitter De heer Van Wijngaarden. De heer Van Wijngaarden Dank u wel. Voorzitter, dat komt deels voort uit zaken die niet gedaan zijn; volgens mij niet alleen maar. Ik heb er alle vertrouwen in, ook kijkende naar de Kadernota, dat deze zaken wel gewoon alsnog uitgevoerd gaan worden, maar dan later dan we in eerste instantie hadden gepland. Dus, ik zie er niet zo’n bezwaar in. De voorzitter Dank u wel. Meneer Pauw heeft een vervolgvraag.

De heer Pauw Die beantwoording is inmiddels door het college opgevolgd dat ook in 2023 niet alles uitgevoerd wordt, maar de VVD blijft blij? De voorzitter Op het gevaar af dat we al het debat over de Kadernota gaan volgen, een kort antwoord van de heer Van Wijngaarden. De heer Van Wijngaarden Voorzitter, dan zou ik de heer Pauw adviseren goed te luisteren naar de inbreng bij de Kadernota. De voorzitter Dank u wel. Gaat u verder met uw betoog. 9

De heer Van Wijngaarden Dank u wel. Het afgelopen traject verdient niet de schoonheidsprijs, maar dat we nu uiteindelijk dit goedkeurende concept hebben liggen, dat is iets waar we ook tevreden over kunnen zijn. De jaarrekening is immers niet alleen maar een financieel verhaal. Het laat ook zien wat er het afgelopen jaar gedaan is, zoals de heer Pauw denk ik al terecht aangaf. Voorzitter, het is goed om terug te kijken, maar ik zal mijn betoog toch enigszins kort houden om straks bij de Kadernota wat meer vooruit te kijken naar de toekomst. Maar wat duidelijk is uit de jaarrekeningen is dat een groot gedeelte van ons budget wordt gereserveerd voor de Koers 2030. In onze beleving een logische keuze, omdat we met die koers essentiële stappen zetten voor de ontwikkeling van ons dorp. Bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw. Sliedrecht Noord begint steeds meer concrete vormen aan te nemen. Ook daar zal ik straks bij de Kadernota wat meer op ingaan en dat vinden we ook mooi om te zien. Tegelijkertijd moeten we er voor waken dat de binnenstedelijke vernieuwing niet stil kom te vallen. We vinden het daarom ook goed hoe we vorig jaar bijvoorbeeld een keuze hebben gemaakt over de Groen van Prinstererlocatie. De wijze waarop we dat als raad samen gedaan hebben, daar zien we wel brood in en wij hopen dat dat in het vervolg vaker plaats zal vinden op die wijze.

Bijvoorbeeld bij een locatie als de Maaslaan of iets dergelijks. Ik wil ook nog even kort reageren op een opmerking van de SGP-ChristenUnie uit de oordeelsvormende vergadering. Toen heb ik die opmerking gemist omdat ik in de auto zat mee te luisteren. Die opmerking had te maken met de laaggeletterdheid. Ik begrijp, het was ietwat detaillistisch, maar goed, het is een punt van zorg dat ook de VVD onderschrijft. Dus ik denk dat het inderdaad een goed idee is om toch in de toekomst hier met elkaar over in gesprek te gaan, raadsbreed, om hier toch te kunnen kijken of we eventueel een impuls kunnen geven aan verbetering van die laaggeletterdheid. Voorzitter, tot slot, zoals andere fracties tijdens de oordeelsvormende vergadering al hebben aangegeven, laat het accountantsverslag zien dat er nog de nodige progressie valt te boeken. Daar is net ook al het nodige over gezegd. We weten allemaal dat de financiële organisatie bezig is met een doorontwikkeling en we kunnen dan ook constateren dat daar blijkbaar nog wel wat stappen in te zetten zijn. Nu hebben we er vertrouwen in dat het college hier aandacht voor heeft, maar toch zouden we graag resultaat willen zien en zouden we van het college willen horen wat zij gaan doen om er voor te zorgen dat er volgend jaar een positiever accountantsverslag ligt.

Voorzitter dat was mijn betoog, maar misschien wel goed dat ik nog heel even reageer op de motie van de SGP-ChristenUnie. In dit geval kunnen wij de motie steunen. Ik moet er wel bij zeggen: wij zouden er als VVD op zich niet op tegen zijn om meer geld uit te geven voor het Winklerplein, maar dan zou dat wel moeten betekenen dat het ook een kwaliteitsimpuls oplevert en dat doet het op dit moment niet. Dus vandaar dat we de motie van de SGPChristenUnie volledig kunnen steunen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Van Wijngaarden. Er zijn nog vragen aan u. De heer Ippel, gaat uw gang. De heer Ippel Dank voor zijn steun die hij uitspreekt, maar daarom hebben we het ook in de kop genoemd ‘een onhaalbaar plan’ zoals het nu is. Dank. De voorzitter Hartelijk dank voor uw toelichting. Er zijn geen andere vragen meer. Dan geef ik tenslotte in de eerste termijn van de raad het woord aan de heer Van der Plas namens de PvdA-fractie. De heer Van der Plas Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, in de jaarrekening legt het college verantwoording af voor het gevoerde beleid en beheer in het achterliggende jaar. De rechtmatigheid en getrouwheid van de stukken dienen daarbij te worden bevestigd door een goedkeurende controleverklaring die vergezeld gaat van een accountantsverslag.

Op 20 juni is deze jaarrekening in de oordeelsvormende vergadering besproken en dat is toen gebeurd aan de hand van de op dat moment beschikbare stukken. Daarbij is al veel aandacht uitgegaan naar de stukken die nog ontbraken, namelijk het accountantsverslag en de controleverklaring. Namens onze fractie heb ik toen aangegeven dat wij ons in principe konden vinden in de voorgestelde bestemming van het voordelig saldo van de jaarrekening en die jaarrekening ook wel wilden vaststellen, maar dan wel onder het voorbehoud van een goedkeurende 10

controleverklaring. Die goedkeurende controleverklaring kan, zoals inmiddels genoegzaam bekend is, niet tijdig worden afgegeven. Wel heeft de account gisteren het concept accountsverslag aangeleverd. In een begeleidende memo stelt de accountant dat die controleverklaring in ieder geval voor 15 juli zal worden afgegeven en dat de raad vandaag de jaarrekening 2022 onder dat voorbehoud kan vaststellen. Voor het overige sluiten wij ons aan bij de woorden die de voorzitter van de Auditcommissie bij de inleiding van dat agendapunt heeft gesproken over de inzet en de goede intenties van het ambtelijk apparaat, waarvoor wij ook onze dank willen uitspreken. Tot zover, voorzitter. De voorzitter Dank u wel, meneer Van der Plas. Er is nog een vraag van de heer Pauw aan u. De heer Pauw. De heer Pauw Dank u wel, voorzitter. Ik heb het aan de coalitiegenoot niet gesteld, maar ik ga hem wel even aan onze collega oppositiegenoot stellen, want ik ben een beetje op zoek naar de grens van de PvdA. We hebben de basis op orde, daar moest € 891.000,- in. Structureel € 110.000,-, ook vorig jaar. Nou, we zijn gegaan van nauwelijks voor elkaar krijgen van een accountsverklaring naar het hebben van geen accountantsverklaring. Dus die € 110.000,- van vorig jaar was niet echt positief.

Maar… De voorzitter Kunt u tot uw vraag komen? De heer Pauw … waar ligt nou de grens van de PvdA voor het uitgeven van geld? Is dat een ton, een miljoen, 10 miljoen, voordat u zegt van goh, we zouden nou eens iets moeten gaan doen om het aan te pakken? De voorzitter Dank u wel voor uw vraag. De heer Van der Plas. De heer Van der Plas Voorzitter, ik denk dat het stellen van grenzen als het over geld gaat, niet veel anders gaat dan thuis. Heb je het geld, wat krijg je er voor terug en heb je het er voor over? De voorzitter Dank u wel. Zijn er nog andere vragen aan de heer Van der Plas? Dat is niet het geval. Dank u wel. Dan zijn we gekomen aan het einde van de eerste termijn van de raad. Iedereen heeft gelegenheid gehad of genomen om op de voorliggende motie te reageren van de SGP-ChristenUnie en de PvdA. Dan geef ik graag in de eerste termijn van het college – oh, toch, de heer Brandwijk. De heer Brandwijk Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik kwam er achter dat ik eigenlijk nog niet op de motie had gereageerd. De voorzitter Gaat uw gang. De heer Brandwijk Ik vind het heel sympathiek, de motie die ingediend wordt, maar ik heb ook nog wel wat overwegingen. Dat ik ook de wethouder eerst wel even wil afwachten, maar ik sta er in eerste instantie sympathiek tegenover.

De voorzitter Prima en die gelegenheid is er ook, want we gaan nu luisteren naar de wethouder, portefeuillehouder De Paas, die namens het college zal reageren, maar graag eerst nog 5 minuten de vergadering wil schorsen. Die ruimte bieden we hem graag, dus ik schors de vergadering tot 13.55 uur. De vergadering is geschorst. Schorsing De voorzitter De vergadering is heropend en ik geef graag het woord aan wethouder Paas namens het college in de eerste termijn van deze behandeling. Wethouder Paas Dank u wel voor het woord, meneer de voorzitter. Meneer de voorzitter, veel partijen - sterker nog, alle partijen hebben hun teleurstelling uitgesproken over het proces en uitgesproken dat dat beter kan. En niet alleen beter kan - dat het ook beter móet. Ik denk dat de heer Brandwijk de zaken kernachtig samenvatte. De vragen die 11

anderen ook hadden: of het college de ernst van de zaken erkent en aan welke verbeteringen er worden gewerkt. Dan herhaal ik eigenlijk wat ik het aan het begin heb gezegd, voorafgaand aan het debat: dat wij als college enorm balen van de situatie die er is en dat geeft wel aan dat we de ernst van de zaken onderkennen. De voorzitter De heer Pauw heeft nu al een vraag. Gaat uw gang. De heer Pauw Ja, heel veel, voorzitter, maar we gaan het bij één houden. Zoals het college het nu vertelt, doet het op ons overkomen dat er gisteravond iets gebeurd is waar we plots door overmand zijn ‘wat gebeurt er nu?’, maar we zijn al in 2021 de basis op orde aan het brengen met een verbeterproces en heel, heel, heel veel Sliedrechts belastinggeld. Dus hoe kan het college dan nu zo verbaasd zijn? Je bent toch al twee jaar met het traject bezig? Wat is er dan de afgelopen twee jaar gebeurd en hoe past uw verantwoordelijkheid daar in, in de uitkomst die we nu hebben? De voorzitter Dat is wel een hele ruime vraag, waar in de beperkte tijd van een interruptie een kort antwoord op kan komen. De heer Paas. Wethouder Paas Dat leidt, meneer de voorzitter, wel tot datgene waar ik ook daarna aan kwam en ook het aspect wat de heer Pauw al eerder heeft genoemd, van: gaan we niet in september beginnen of in november beginnen? Nee, we zijn al begonnen.

We zijn met een continu verbeterproces bezig, meneer de voorzitter, als het gaat over de gemeentelijke organisatie, de planning & control cyclus, alle stukken die daar bij horen. En in die continue verbetering, meneer de voorzitter en dat wil ik toch benadrukken - ik heb het de vorige keer ook gezegd, ondanks het feit dat we er van balen hoe het gaat: dat er heel veel stappen zijn gezet. In de afgelopen vergadering heeft u nog de nota reserves en voorzieningen vastgesteld. Daarvoor is de financiële verordening aangepast. De begrotingstructuur is aangepast. Dat zijn allemaal stappen uit de verbeteracties die ook door de accountant zijn geconstateerd. Is daarmee alles gedaan, meneer de voorzitter? En dat heb ik ook in de oordeelsvormende vergadering gezegd: nee. Nog niet alles is gedaan. Nog lang niet alles is gedaan. De voorzitter Dank u wel. De heer Pauw heeft een vervolgvraag. De heer Pauw. De heer Pauw Ja, we krijgen nu dezelfde riedel weer van de dingen die wij ook wel kennen, van financiële dingen enzovoort, enzovoort. Daar zijn we heel blij mee. Ik had, gezien het proces, het niet gedaan. Maar goed, dat is omdat gewoon de capaciteit ontbrak, maar dat is even tot daar aan toe. Maar het gaat hem om de cruciale dingen die verkeerd gaan. Ik zal één voorbeeld geven, voorzitter.

In 2021 moest er, ik zie de wethouder nog springen in de zaal hier, een krediet komen voor de aankoop van de grond tegenover de sportvelden, met daarbij een voorbereidingskrediet. Vervolgens wordt er vorig jaar van alles gedaan, maar het wordt niet uitgegeven door het voorbereidingskrediet. Dat is gewoon een fout en daar staan er meer van in. En... De voorzitter Uw vraag is? De heer Pauw Hoe gaan we dat nou voorkomen? De voorzitter Dank u wel. De heer Paas. Wethouder Paas Ja, meneer de voorzitter, hoe gaan we dat nou voorkomen? En dat is volgens mij ook terecht waar de Auditcommissie op hamert en wat wij in de Auditcommissie ook al hebben besproken en in de oordeelsvormende vergadering dat ook hebben benoemd: dat we met de accountant direct na het zomerreces de evaluatie doen van het jaarrekeningproces 2022. Daar kijken wat er fout is gegaan aan de kant van de accountant en aan de kant van de gemeente. Welke verbeteringen nodig zijn aan de kant van de accountant en welke verbeteringen nodig zijn aan de kant van de gemeente. En de accountant heeft gezegd, bij al die verbeteracties die nodig zijn aan de kant van de gemeente waarbij wij jullie kunnen helpen, willen we jullie dolgraag van advies voorzien. En dat, meneer de voorzitter, is de manier waarop wij hier antwoord gaan geven op de 12

vragen die de heer Pauw stelt: hoe gaan we dat verbeteren? Hij deed de suggestie en vandaar mijn opmerking over de continue verbetering, dat we daar eigenlijk altijd de hele tijd mee bezig zijn om het steeds beter te doen: in september wordt het opgepakt en in de eerstvolgende vergadering van de Auditcommissie zal het worden besproken. En dan gaan we zeker niet wachten tot november. En meneer de voorzitter, ik wil ook… De voorzitter Voordat u verder gaat, want ik hoor dat u bijna met uw betoog verder gaat: de heer Pauw nog tenslotte een laatste vraag en dan de heer Brandwijk, als hij nog behoefte heeft. De heer Pauw Ik ga gelukkig over mijn eigen vragen, voorzitter. Maar waar ik nou mee zit, is dat het hele proces, ook van SiSa en allemaal hele ingewikkelde dingen die ik voorbij heb zien komen, die allemaal nieuw zijn: dat snap ik, dat daar dingen voor nodig zijn met de accountant en misschien een bijles of een ding, of… helemaal goed. Gaan we ook zeker doen. Maar ik lees ook dingen over een factuur zonder aantoonbare tegenprestatie, of we weten niet wat het is. Nogmaals, ik ga even erbij zeggen, voorzitter: alles in goede trouw en goede dingen. Er zijn geen foute dingen geconstateerd, maar we kunnen ook niet aantonen waar het nou gebleven is. Ik mag toch hopen dat dat niet wacht tot september, maar gewoon tot morgenochtend 08.30 uur. De voorzitter Dank u wel. De heer Paas.

Wethouder Paas Dat, meneer de voorzitter, zijn inderdaad de zaken die gewoon nu al in ons huis worden benoemd als het gaat over, en daar refereerde ik aan in mijn inleiding: het gaat niet alleen over de continue verbetering van de financiële afdeling, omdat de hele organisatie, met name ook de lijnafdeling, juist die voorbeelden die heer Pauw noemde, dat we daar stappen in moeten maken en dat we daarin, zeg maar, ook de focus en dat is ook in lijn met de adviezen van de accountant van vorig jaar, maar ook wat er nu in dit rapport staat, de focus moeten verbreden. Niet alleen naar de financiële afdeling, maar juist naar de hele organisatie om juist van die basiszaken, welke prestatie wordt er geleverd, dat we dat ook in orde hebben. Dan, meneer de voorzitter, wil ik verder toch gezegd hebben: als iemand al een aanbod van een accountant heeft afgeslagen of niet voldoende heeft omarmd, dan is het college dat, wat dat heeft gedaan en niet iemand vanuit onze organisatie. Ik denk dat we daar de rollen zuiver moeten houden, ook in dit debat. Het aanbod wat de accountant heeft gedaan, daar heb ik ook in de Auditcommissie van gezegd, van harte maken we daar gebruik van.

Dat is niet alleen omdat we het technische en inhoudelijke proces willen verbeteren, maar we moeten ook zorgen voor onze medewerkers en voor de medewerkers van de bedrijven die voor ons, in dit geval de accountant, aan het werk zijn. En als ik merk dat het proces zoveel inspanning vraagt aan beide zijden, dan is het onze verantwoordelijkheid om daar wat aan te gaan doen en dat gaan we ook doen. De voorzitter Voordat u verder gaat: de heer Brandwijk heeft een vraag. De heer Brandwijk. De heer Brandwijk Dank u wel, meneer de voorzitter. Die beweging die de wethouder elke keer aanhaalt - die het college aanhaalt, excuus - die klinkt heel goed, maar als je beweging hebt zonder controle, dan kan je gaan rennen, maar dan val je. Je moet ook controle en grip hebben op die beweging en die vind ik lastig. Want begin vorige maand zouden we een accountantsverslag bespreken. Toen zou het halverwege volgende maand zijn, eind vorige maand. Toen zou het misschien vrijdag zijn, toen zou het gisteren wel voor 13.00 uur of 12.00 uur lukken en toen het werd denk ik 16.47 uur, even uit mijn hoofd. Dat voelt niet… er bewegen wel dingen, maar niet of er grip op is. Grip zou zijn dat je begin juni ziet: dit loopt niet. Beste raad, 3 juli 12.00 uur is dat stuk er. Ik zie wat er nu mis is, maar ik zie ook dat dat zoveel tijd kost.

De voorzitter Uw vraag is, meneer Brandwijk? De heer Brandwijk Heeft het college ook grip op de beweging die de organisatie maakt? 13

De voorzitter Dank u wel. De heer Paas. Wethouder Paas Dank u wel voor het woord, meneer de voorzitter. Het is altijd gevaarlijk om zulke vergaande uitspraken te doen, maar ik durf daar het antwoord wel bevestigend op te geven: dat we grip hebben op onze eigen organisatie en de verbeterstappen die we doen. Maar wat de inbreng van de heer Brandwijk duidelijk maakt, is dat wij geen grip hebben op alles wat een externe organisatie niet voor elkaar heeft. In dit geval is alles wat u noemt, dat geeft aan dat er ook verbeteringen nodig zijn aan de kant van de accountant als het gaat over het plannen van zijn werkzaamheden, het volgordelijk afwerken van de vragen en de antwoorden die hij krijgt en ook in de communicatie naar ons als gemeente en u als raad, om daar de verwachtingen ook op een heldere manier te scheppen. Want als college hebben we niet gezegd: wij maken een rapport en we stellen dat u ter beschikking, maar dat heeft de accountant in dit geval gezegd en daar is de wisselwerking zichtbaar. Dat ik ten volle erken dat wij ook stappen moeten zetten in het verbeteren van de kwaliteit - de heer Pauw noemde een voorbeeld, waarvan je zegt: dat zou geen vraag moeten zijn. Aan de andere kant, als het gaat over de planning van de werkzaamheden en het afronden van de vragen, dan zie ik daar ook potentie aan de kant van de accountant en daar heb ik dan weer geen grip op.

De voorzitter Ik zie dat het antwoord wat u geeft aan de heer Brandwijk bij de heer Pauw weer een vraag oproept. De heer Pauw, voor deze keer dan. Gaat uw gang. De heer Pauw Ik hoop dat er gewoon desnoods tot 18.00 uur vanavond ruimte is om dit debat te voeren, want het wordt nu interessant. Want nu komen we bij de - nou, ik ga het niet schuldvraag noemen - heb ik het toch gezegd. Maar de hoe-vraag, laat ik het dan even zo definiëren. Want zo’n accountant kost ongeveer € 50.000,- per cyclus. Daar komt dit jaar nog wel een hoop bij, ben ik bang. Ik ga er niet eens naar vragen hoeveel, maar het zal heel veel schrikken zijn. Maar ik hoor het college nu constateren dat de accountant zijn werk niet goed gedaan heeft. En dan is even de vraag: waar dan? Want dan kunnen we weer geld terugkrijgen. De voorzitter Dank u wel. De heer Paas. Wethouder Paas Meneer de voorzitter, volgens mij was de vraag of er grip was op onze organisatie en heb ik aangegeven: daar dan wel op, maar geen grip op hoe de accountant zijn planning doet. Of hij zijn werk niet goed doet, daar heb ik geen oordeel van, maar daar wordt hij gelukkig in gecontroleerd door andere toezichthoudende instanties. Ik heb geen reden om te twijfelen aan de goedheid en de getrouwheid van het verslag van de accountant en het werk wat hij uitvoert.

Tegelijkertijd constateer ik wel met u dat er een planning afgegeven is die niet gehaald is. De voorzitter Ik stel voor dat u nu eerst even uw beantwoording voortzet, want anders komen we geen stap verder in deze behandeling en dan is er weer ruimte om daar weer vragen over te hebben. De heer Paas vervolgt zijn betoog. Wethouder Paas Meneer de voorzitter, dat komt dan ongetwijfeld in de tweede termijn terug, maar dit waren wel mijn reacties op alle inbreng van de partijen als het gaat over het proces en onze reflectie erop. Met betrekking tot de ingebrachte motie van de SGPChristenUnie, dan begrijp ik die in het licht van het eerder ingediende amendement, een aantal jaren geleden en laat ik dat graag verder aan het oordeel van de raad. Volgens mij heb ik alle vragen beantwoord en opmerkingen, maar ik zie een aantal vingers. Dus blijkbaar heb ik er nog wel een paar… De voorzitter Dat zie ik ook, meneer Paas en ik geef allereerst het woord aan de heer Brandwijk die nog een vraag heeft. Gaat uw gang. De heer Brandwijk Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik erken dat er dingen van buitenaf kunnen zijn waar je geen grip op hebt. In de jaarstukken staan ook de naweeën van de uitbraak van Covid 19 en de vluchtelingen toestroom - hier staat crisis, ik zie het als toestroom, even om het feitelijk te zeggen - dat zijn dingen waar je geen grip op hebt. 14

Dingen waarvoor ik ook wel begrip kan hebben en dat je daar misschien als organisatie niet klaar voor bent. Maar een andere partij, waar u nu schetst alsof u daar helemaal geen grip op hebt, dat vind ik iets te kort door de bocht. Er worden aan het begin van het jaar of aan het begin van zo’n cyclus duidelijke afspraken met elkaar gemaakt: dit zijn de uren, dit is de planning en als er meer fouten worden gevonden, dan had òf u als wethouder het niet goed in beeld en dat is wat ik verwacht, maar ik verwacht niet dat opeens de accountant zoveel moeite had om die paar fouten te wijzigen, maar dat het gewoon meer fouten waren dan verwacht De voorzitter Dank u wel. Heeft u op basis van deze stelling nog behoefte om daar op te reageren? De heer Paas. Wethouder Paas Ik kan alleen maar bevestigen aan de heer Brandwijk, meneer de voorzitter, dat er inderdaad vooraf een heel goede planning was afgesproken met de accountant en dat daar, maar dan herhaal ik mezelf, dat uiteindelijk uit het resultaat wat hier vandaag voorligt, blijkt dat als het gaat over het met elkaar afspreken van een planning en het elkaar er aan houden en ook reageren op de feitelijke situatie, dat dat enkele verbeteracties behoeft. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Visser heeft ook nog een vraag, voordat u gaat zitten. Mevrouw Visser Dat is meer over het laatste gedeelte van de bijdrage van de wethouder, voorzitter.

Volgens mij was de motie in 2020 con amore unaniem door een hele raad aangenomen, waar de huidige wethouder toen raadslid was. Wat is de afweging van de wethouder om de motie die nu voorligt aan het oordeel van de raad te laten? Hij heeft daar vast een mening over; dat kan bijna niet anders. De voorzitter Dank u wel. De wethouder. Wethouder Paas Dat is inderdaad een goede vraag en een goede constatering: in unanimiteit is het amendement destijds aangenomen. Ik sta nu in een andere positie. Als raad kunt u zeggen - u gaat als raad over het budget - u kunt zeggen van: hier hebt u een zak met geld, geacht college, voer maar uit. U kunt ook zeggen: tot hier en niet verder. En ik constateer dat u, althans als ik het zo inschat, de raad een consistente lijn inneemt ten opzichte van de eerdere jaren. Maar als bestuurder heb ik gewoon te maken met het plan wat in december 2021 door uw raad is goedgekeurd, bevattend een grondexploitatie, een prijs en bepaalde bouwvolumes en daarvan hebt u tegen mij gezegd, althans, zegt u nu tegen mij in deze rol van: geacht college, voer dat plan uit. En ik zeg: met deze jaarrekening heb ik u laten zien dat als ik dat plan conform uw wensen uitvoer, dat het dan 1 miljoen extra kost. De voorzitter Dank u wel. We zijn daarmee gekomen aan het einde van de eerste termijn van het college en daarmee aan het einde van de eerste termijn.

Zijn er fracties die behoefte hebben aan inbreng in de tweede termijn? Ik zie dat dat het geval is. Dan geef ik graag het woord aan de heer Pauw namens de fractie van PRO Sliedrecht en de heer Brandwijk wenst ook een tweede termijn. Gaat uw gang, meneer Pauw. De heer Pauw Ik zat nog even, voorzitter, te kauwen op de laatste opmerking van het college: de raad gaat over het budget. Ik vind dat een hele gewaagde uitspraak met deze accountantsverklaring voor mijn neus. Maar nu moeten we gaan afronden. Want ja, tegen een jaarrekening stemmen is wat raar, want het is allemaal al gebeurd, dus dat heeft feitelijk niet zoveel zin, ware het niet dat er een bestemming in staat in een reserve waarvan wij hebben aangegeven vorige week dat het een beetje een rare reserve is, omdat niemand weet waar die voor bedoeld is. Dus daar ga ik zo nog even over nadenken. Maar ik zou nog wel graag, maar misschien met mijn collega raadsleden willen kijken naar: wat gaan we nu doen? Er staan een aantal concrete handelingen in van raadsbesluiten die genomen moeten worden, regelingen die moeten worden aangepast in 2023. Gaan we nu gewoon het college opdracht geven dat voor ons uit te voeren voor bijvoorbeeld 1 oktober dit jaar? Kan het college het uitvoeren, is dan ook even de vraag 15