Bijlage 1 - Programmabegroting 2027

Programmabegroting 2027 2

3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..................................................................................................................... 3 Begroting in één oogopslag .................................................................................................. 4 Aanbiedingsnota ................................................................................................................... 5 Vaststellingsbesluit .............................................................................................................. 9 Programma 1 - Samenleving .............................................................................................. 10 Programma 2 - Economie, onderwijs, sport en cultuur ...................................................... 27 Programma 3 - Ruimte ....................................................................................................... 45 Programma 4 - Bestuur en organisatie .............................................................................. 66 Programma 5 - Financiën van Sliedrecht ........................................................................... 75 Paragrafen ..........................................................................................................................

81 Paragraaf Lokale heffingen en belastingen ................................................................................. 82 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................. 92 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................... 104 Paragraaf Financiering ............................................................................................................. 117 Paragraaf Bedrijfsvoering ......................................................................................................... 124 Paragraaf Verbonden partijen .................................................................................................. 129 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................. 146 Paragraaf Grote projecten ....................................................................................................... 148 Paragraaf Wet Open Overheid ................................................................................................. 161 Financiële begroting .........................................................................................................

162 Overzicht lasten en baten 2027 - 2030 .................................................................................. 163 Overzicht lasten en baten met toelichting per programma ...................................................... 164 Uiteenzetting financiële positie met toelichting ...................................................................... 171 Overzicht van incidentele baten en lasten .............................................................................. 174 Overzicht op taakvelden ....................................................................................................... 176 Meerjaren investeringsplan ................................................................................................... 177 Specificatie overhead ........................................................................................................... 180 Landelijke indicatoren .............................................................................................................. 181 Afkortingenlijst ................................................................................................................. 185 4 Begroting in één oogopslag

5 Aanbiedingsnota Voorwoord Voor u ligt de Programmabegroting 2027-2030 van de gemeente Sliedrecht. Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 is het huidige college in juli 2026 van start gegaan. Dat maakt deze begroting het eerste planning- en controlproduct van dit college. Op het moment van het publiceren van deze begroting wordt gewerkt aan het opstellen van de Sliedrechtse agenda voor de komende jaren. Deze agenda zal de rode draad voor het college deze bestuursperiode vormen. Het beschrijft de accenten waar ons college samen met onze organisatie, inwoners en (maatschappelijke) partners de komende jaren aan werkt. Dat maakt dat deze begroting geen uitwerking van het coalitieakkoord bevat en uitgaat van bestaand beleid. Met deze begroting kunnen wettelijke taken en lopende werkzaamheden onverminderd worden uitgevoerd terwijl de Sliedrechtse agenda verder wordt uitgewerkt. De begroting is voor ons meer dan een financieel document alleen. Een begroting moet inzicht geven in wat we doen, waarom we dat doen en welke resultaten we willen bereiken. Daarom hebben wij ingezet op een begroting die begrijpelijk, leesbaar en transparant is. We hebben bijvoorbeeld de transparantie vergroot door de doelen in de programma’s beter te koppelen aan onze producten en middelen.

De begroting voldoet daarmee niet alleen aan de wettelijke eisen, maar sluit ook beter aan bij de verantwoordelijkheid van de gemeenteraad. Dit zodat de raad in staat wordt gesteld zijn kaderstellende en controlerende rol te vervullen. Want deze rollen zijn de komende jaren cruciaal in het gesprek over het maken van keuzes die bijdragen aan Sliedrecht. Die keuzes zijn noodzakelijk. Net als veel andere gemeenten staat Sliedrecht voor aanzienlijke financiële uitdagingen. De druk op gemeentelijke middelen neemt toe, terwijl de maatschappelijke opgaven onverminderd groot blijven. De meerjarenbegroting laat zien dat het financieel perspectief niet vanzelfsprekend sluitend is voor de komende vier jaar. Dat vraagt om realisme, bestuurlijke verantwoordelijkheid en een zorgvuldige afweging van ambities, middelen en risico's. Tegelijkertijd geloven wij dat uitdagingen niet uitsluitend financieel van aard zijn. Achter de cijfers gaan vraagstukken schuil die onze inwoners dagelijks raken: voldoende woningen, goede zorg en ondersteuning, veilige buurten, bereikbare voorzieningen, een gezonde leefomgeving en kansen voor ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Juist daarom willen wij niet alleen praten over financiële tekorten, maar vooral over de vraag welke samenleving wij met elkaar willen zijn en hoe wij onze middelen zo effectief mogelijk kunnen inzetten.

Dat doen we niet alleen. Samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke partners werken we aan oplossingen die aansluiten bij wat er in Sliedrecht nodig is. Daarbij vormt brede welvaart een belangrijk kader bij het maken van keuzes voor Sliedrecht. Dat betekent dat we aandacht hebben voor de brede maatschappelijke effecten die ons handelen kan hebben, zoals op de kwaliteit van de leefomgeving, gezondheid en veiligheid, kansen voor jongeren, ondersteuning van kwetsbare inwoners, een sterk verenigingsleven en een sterke lokale economie. Deze begroting vormt een solide basis voor 2027. Tegelijkertijd kijken wij vooruit naar de verdere uitwerking van het coalitieakkoord in de Sliedrechtse Agenda en financiële vertaling hiervan voor 2027 en verder, waarmee wij samen met de raad en de samenleving richting geven aan de toekomst van Sliedrecht. Zo werken wij aan een gemeente die niet alleen financieel gezond is, maar vooral een gemeente waar het prettig wonen, werken, leven en ondernemen is, nu en in de toekomst. 6 Financiële ontwikkelingen meerjarenbegroting Het verloop van het financieel meerjarenperspectief vanaf de Begroting 2026 tot de primaire begroting 2027 laat voor het jaar 2027 en voor de jaren 2028-2030 het volgende beeld zien: De Begroting 2027 laat voor de jaren 2027 en 2028 een positief sluitend structureel begrotingssaldo zien.

De jaren 2029 en 2030 sluiten met een tekort op het structureel begrotingssaldo oplopend tot ruim € 1,7 miljoen. Onderstaand volgt een korte toelichting op de mutaties welke in de begroting zijn verwerkt. 1 - Meicirculaire 2027 Op 16 juni jl. verscheen de CIB Meicirculaire 2026. In deze CIB wordt het effect dat optreedt als gevolg van deze circulaire toegelicht. Het effect is verwerkt in de begroting. 2 - Niet sparen wat nog niet is gerealiseerd In de startpositie Begroting 2027 - Meerjarenraming 2028-2030 wordt gespaard (door middel van een storting in de reserve Koers 2030) als gevolg van het verwachte overschot in de begroting 2026. Met deze mutatie wordt dit teruggedraaid. Dit omdat, als gevolg van de geschetste ontwikkelingen in de kaderbrief 2027, er geen overschot meer wordt verwacht in die jaren 3 - Kapitaallasten Bij de begroting wordt ook goedkeuring gevraagd op het meerjaren investeringsplan (MIP). De hierbij behorende kapitaallasten zijn verwerkt in de begroting. Dit levert verschillen op met de eerdere begroting van de kapitaallasten. Het voordeel wordt voor het grootste deel verklaard door vertraging van projecten: IKC Valkweg (1 jaar), Sliedrecht Buiten (2 jaar), Leeghwaterstraat (2 jaar), raadhuis (1 jaar), De Hoven (1 jaar). Eventuele gevolgen van het coalitieakkoord zijn hierin nog niet verwerkt.

Daarnaast valt er in 2027 € 200.000 vrij vanuit een structurele stelpost bedoeld voor de ophoging van kredieten als gevolg van inflatie.

7 4 - Treasury De aanpassing van het MIP werkt door in de behoefte aan liquide middelen. Er hoeft minder (snel) te worden geleend dan eerder aangenomen, dit leidt tot vrijval van budget dat was gereserveerd voor te betalen rente. Vanaf 2030 is de beweging omgekeerd. Het budget voor te betalen rente in 2030 is opgehoogd, omdat we verwachten dat er meer budget nodig is voor rente dan begroot. 5 - Ontheemden Oekraïne De bekostigingsregeling voor de ontheemden Oekraïne is vanaf 1 januari 2027 aangepast. Daar waar de gemeente Sliedrecht voorheen op basis van de normvergoeding en de gunstige huisvesting op Stationspark 200 een positief saldo kon realiseren op de opvang ontheemden Oekraïne, wordt de bekostiging vanaf 2027 op basis van werkelijke kosten en is er geen sprake meer van overschotten. Aangezien de regeling ieder jaar met 1 jaar wordt verlengd en het niet zeker is hoe lang deze duurt, begroten we deze voor 1 jaar. Vanaf 2028 zijn zowel geen lasten als geen baten begroot. Als de regeling wordt verlengd, zullen de baten en lasten opnieuw begroot worden 6 - Bedrijfsvoering Drechtsteden Voor de Bedrijfsvoeringsorganisatie Drechtsteden wordt de begroting 2027 financieel gecorrigeerd voor de begrote afname die Sliedrecht heeft voor juridische en HRM ondersteuning. Daarnaast wordt extra ingezet op NIS2 (Network and Information Security Directive 2).

NIS2 is een Europese richtlijn die is ontworpen om de cyberbeveiliging en digitale weerbaarheid binnen de Europese Unie te verhogen. Om de implementatie op te starten is een incidenteel budget nodig in 2027.? 7 – Slagvaardige organisatie Zoals opgenomen in de vastgestelde voorjaarsnota 2026 is een onderzoek uitgevoerd naar de noodzakelijke kosten voor ziektevervanging. Hierbij is de begroting 2026 voor het boekjaar 2026 financieel in lijn gebracht met de daadwerkelijke kosten voor ziekteverzuim. De verwachte kosten voor het ziekteverzuim in 2027 is in deze begroting eenmalig opnieuw in lijn gebracht, waar een incidenteel budget voor is opgenomen. Daarnaast worden de maatschappelijke opgaven van Sliedrecht steeds complexer en raken meerdere programma's tegelijk. Dit vraagt om een organisatie die niet alleen wendbaar is, maar ook slagvaardig. Door te investeren in strategische sturing en programmatische ondersteuning versterken we de samenhang tussen beleid en uitvoering, stellen we scherpere prioriteiten en vergroten we onze uitvoeringskracht. Hier is dan ook een structureel budget voor opgenomen.

8 - NME centrum In verband met hogere kosten voor de personele invulling van werkzaamheden, gestegen uitvoeringskosten en extra kosten als gevolg van wijzigingen in de wijze waarop de benodigde personele capaciteit wordt georganiseerd is aanvullend budget nodig om het NME-centrum blijven te kunnen exploiteren. Het heeft betrekking op het personeel voor de kinderboerderij, maar heeft direct verband met NME. 9 - Verbonden partijen De Kaderbrief 2027 is wat betreft de verbonden partijen gebaseerd op de concept begrotingen van de verbonden partijen. Op deze concepten zijn door de gemeenteraden zienswijzen uitgebracht en vervolgens heeft in de algemene besturen besluitvorming plaatsgevonden. Hierdoor zijn er verschillen ontstaan met de begrote bedragen bij de dienst Gezondheid & Jeugd, GR Sociaal en de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid. 10 - Overig Technische correcties als gevolg van de maximale kostendekkendheid op Afval en Riolering. 8 Leeswijzer Programmabegroting De programmabegroting is opgebouwd uit programma’s en paragrafen. De programma’s geven informatie over specifieke thema's en producten. De paragrafen geven informatie over de gemeente in zijn geheel en geven informatie over samenhang door de programma’s heen. Het autorisatieniveau van de gemeenteraad voor de budgetten bevindt zich op de niveaus van de programma’s.

Programma's Elk programma begint met een overzicht van de thema's en producten binnen het programma, de inleiding per programma. De thema's worden vervolgens nader toegelicht, maar daarbij aandacht voor het beoogd maatschappelijk effect en beantwoording van de 3 W vragen (Wat willen we bereiken?, Wat gaan we daarvoor doen? en Wat mag dit kosten?) De ramingen van de baten en lasten zijn per thema en product opgenomen voor zowel 2026 als de meerjarige bedragen. Tot slot worden de bijdragen van de verbonden partijen omschreven en wordt inzicht gegeven in de baten en lasten van het programma. Indicatoren In de programmabegroting is gefocust op de verplichte indicatoren (waarstaatjegemeente.nl) welke voortvloeien uit wetgeving om trends te ontdekken en op basis daarvan nader onderzoek te doen of maatregelen te nemen. De verplichte indicatoren zijn opgenomen binnen de programma's. Paragrafen De paragrafen geven een ‘dwarsdoorsnede’ van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Veel van de paragrafen zijn hierdoor een belangrijke aanvulling op de informatie over de (meerjaren)begroting. Vrijwel alle paragrafen zijn wettelijk voorgeschreven vanuit het BBV. De paragrafen vormen de kaders die de raad voor het college stelt voor het beheer en de uitvoering van het beleid (en de begroting). De raad heeft hiermee instrumenten in handen om: 1.

de beleidslijnen van de diverse onderdelen van de financiële functie vast te stellen; 2. de hoofdlijnen van de uitvoering te controleren. Financiële begroting De financiële begroting, bevat een aantal cijfermatige tabellen, zoals het overzicht van baten en lasten, het overzicht van incidentele baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen, geprognosticeerde balans en de reserves en voorzieningen. Financiële tabellen We ronden bedragen standaard af op € 1.000, tenzij anders weergegeven. We noteren een bedrag met een V of een N, waarbij V staat voor ‘per saldo voordeel’ en N staat voor ‘per saldo nadeel’. Een V kan zowel lagere lasten als hogere baten betekenen. Een N kan zowel hogere lasten als lagere baten betekenen. 9 Vaststellingsbesluit Vaststellingsbesluit Vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Sliedrecht in zijn vergadering van 10 november 2026. De Griffier, De voorzitter, ………. ……….. 10 Programma 1 - Samenleving Thema's en portefeuillehouders Thema’s Producten Portefeuillehouder Samenleven en meedoen Welzijnswerk, maatschappelijke dienstverlening, Veilig en inclusief Hanny Visser Jeugd Jeugdzorg, Jeugd en jongerenwerk Hanny Visser Wmo en gezondheid Wmo, Individuele voorzieningen Wmo, Algemene gezondheidszorg Hanny Visser Bestaanszekerheid Inburgering, bijstand en participatie, etc.

Hanny Visser Veiligheid en dienstverlening Openbare orde en veiligheid, Burgerzaken Jan de Vries Met dit programma draagt de gemeente Sliedrecht bij aan de brede welvaart van haar inwoners. We werken aan een inclusieve, gezonde, veilige en veerkrachtige samenleving waarin iedereen naar vermogen kan meedoen. Door te investeren in preventie, gezondheid, gelijke kansen, bestaanszekerheid, sociale samenhang, participatie en passende ondersteuning versterken we de zelf - en samenredzaamheid van onze inwoners. De opgaven binnen dit programma hangen sterk met elkaar samen: ontwikkelingen op het gebied van jeugd, gezondheid, bestaanszekerheid, meedoen en veiligheid beïnvloeden elkaar direct en kunnen niet los van elkaar worden gezien. Daarom benaderen we programma Samenleving als één integrale maatschappelijke opgave, waarbij we samen met inwoners, maatschappelijke partners en de gemeenschappelijke regelingen werken aan een sterke sociale basis, tijdige ondersteuning en gelijke kansen voor iedereen. De GR Sociaal en de GR Dienst Gezondheid & Jeugd vervullen hierbij een belangrijke rol in de uitvoering van wettelijke taken en het bieden van ondersteuning aan onze inwoners. Zo leveren we met elkaar een duurzame bijdrage aan de brede welvaart van Sliedrecht, nu en in de toekomst. 11 Samenleven en meedoen Beoogd maatschappelijk effect Inwoners doen naar vermogen mee in de samenleving.

In wijken en buurten zijn sterke sociale netwerken en onderlinge verbondenheid, waardoor inwoners elkaar ondersteunen en de samenleving meer kan dragen. Voor inwoners die dit nodig hebben, is passende ondersteuning beschikbaar, zodat ook zij kunnen meedoen. Wat willen we bereiken? In Sliedrecht vinden we het belangrijk dat iedereen naar vermogen kan deelnemen aan de samenleving. Meedoen draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling, welzijn en verbondenheid met anderen. Daarom zetten we in op een inclusieve samenleving waarin inwoners gelijke kansen hebben, elkaar ontmoeten, naar elkaar omzien en actief kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven. Sterke sociale netwerken, betrokken buurten en een toegankelijke ondersteuning vormen hierbij de basis. We versterken de sociale samenhang in wijken en buurten, stimuleren inwoners om elkaar te ondersteunen en bieden passende hulp aan inwoners die dat nodig hebben. Door tijdig te signaleren, de eigen kracht van inwoners te benutten en ondersteuning dichtbij en toegankelijk te organiseren, voorkomen we waar mogelijk dat problemen groter worden en zorgen we dat iedereen mee kan blijven doen.

12 Doel 1 - Iedereen kan naar vermogen meedoen in de samenleving Iedereen moet de mogelijkheid hebben om naar eigen vermogen mee te doen in onze samenleving. We zetten ons in voor gelijke kansen, zelf- en samenredzaamheid en sociale participatie. Hierbij hebben we extra aandacht voor inwoners die door persoonlijke, financiële of sociale omstandigheden ondersteuning nodig hebben, zodat zij kunnen deelnemen aan werk, onderwijs, vrijwilligerswerk en maatschappelijke activiteiten. Wat gaan we daarvoor doen? • We bevorderen een toegankelijke en inclusieve leefomgeving. • Nieuwkomers worden wegwijs gemaakt binnen de gemeente, onder andere door middel van maatschappelijke begeleiding. Doel 2 - Inwoners zijn verbonden met hun wijk, ontmoeten elkaar en beschikken over sterke en ondersteunende sociale netwerken We stimuleren ontmoeting, betrokkenheid en onderlinge ondersteuning tussen inwoners. Door sterke sociale netwerken en een goede verbinding met de wijk voelen inwoners zich meer thuis, kunnen zij op elkaar terugvallen en neemt de sociale samenhang toe. Dit draagt bij aan het welzijn, de participatie en de leefbaarheid in de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen? • We zetten in op het voorkomen en verminderen van eenzaamheid door inwoners met elkaar te verbinden en ontmoeting te stimuleren.

Signalen van eenzaamheid worden op tijd herkend en waar nodig wordt passende ondersteuning geboden. • We versterken de sociale basis met sterke netwerken in buurten en wijken, met plekken waar inwoners elkaar ontmoeten en ondersteunen, zodat iedereen kan meedoen. • We stimuleren en ondersteunen inwonerinitiatieven, zodat mensen zelf activiteiten kunnen organiseren en meedoen mogelijk wordt. • We versterken de sociale samenhang en weerbaarheid in wijken en buurten via wijkgerichte aanpakken. Doel 3 - Sociale kwetsbaarheid wordt voorkomen of verminderd We zetten in op het voorkomen en verminderen van sociale kwetsbaarheid door inwoners tijdig passende ondersteuning te bieden. Hierbij stimuleren we participatie, zelf- en samenredzaamheid en sociale verbondenheid, zodat inwoners zoveel mogelijk mee kunnen doen en niet buiten de samenleving komen te staan. Wat gaan we daarvoor doen? • We faciliteren dat inwoners naar vermogen kunnen meedoen via werk, vrijwilligerswerk of dag invulling, met passende ondersteuning. • We zorgen voor tijdige signalering en herkenning van sociale problemen, zodat we sneller passende ondersteuning kunnen bieden. • We investeren in een sterke sociale basis in wijken en buurten om problemen te voorkomen en te verminderen. • Passende ondersteuning is en blijft beschikbaar voor inwoners met complexere hulpvragen.

13 Doel 4 — Ondersteuning is tijdig, passend en gericht op het versterken van eigen kracht en netwerk We bieden ondersteuning die aansluit bij de behoeften en situatie van de inwoner en die tijdig wordt ingezet. Daarbij staat het versterken van de eigen mogelijkheden en het sociale netwerk centraal, zodat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig en vanuit eigen regie kunnen functioneren en participeren in de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen? • We bieden laagdrempelige ondersteuning vanuit het Bonkelaarhuis als onze integrale toegang, dat we behouden en verder versterken, zodat inwoners snel en dichtbij de juiste hulp en ondersteuning krijgen. 14 Jeugd Beoogd maatschappelijk effect Alle jeugdigen in de gemeente Sliedrecht groeien veilig, gezond en kansrijk op om in hun volwassen leven zelfstandig en volwaardig deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Wat willen we bereiken? In Sliedrecht willen we dat alle jeugdigen veilig, gezond en kansrijk opgroeien, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen en later zelfstandig en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Daarom zetten we in op een sterke basis voor jeugdigen en gezinnen, waarin preventie, tijdige signalering en passende ondersteuning centraal staan.

We richten ons op het tijdig herkennen van opgroei- en opvoedvragen, het versterken van de eigen kracht van jeugdigen, gezinnen en hun sociale netwerk, en het stimuleren van een gezonde ontwikkeling. Daarbij besteden we nadrukkelijk aandacht aan mentale gezondheid, talentontwikkeling, participatie en een positieve leefomgeving. Wanneer ondersteuning nodig is, organiseren we deze zo dichtbij mogelijk, laagdrempelig en passend bij de behoeften van jeugdigen en gezinnen. Samen met ouders, onderwijs, kinderopvang, zorg-, welzijns- en veiligheidspartners werken we aan een veilige, stabiele en gezonde leefomgeving voor alle jeugdigen. Door problemen tijdig aan te pakken en ondersteuning integraal te organiseren, voorkomen we waar mogelijk dat zwaardere vormen van jeugdhulp nodig zijn en zorgen we ervoor dat iedere jeugdige de kans krijgt om zich naar vermogen te ontwikkelen.

15 Doel 1 — Preventie en tijdige signalering zijn het uitgangspunt, zodat problemen tijdig worden aangepakt en zwaardere vormen van jeugdhulp zoveel mogelijk worden voorkomen We versterken de basis van het dagelijks leven van jeugdigen en gezinnen door in te zetten op preventie, sociale verbondenheid, talentontwikkeling en zingeving. Vanuit deze sterke basis kunnen ondersteuningsbehoeften tijdig worden herkend en opgepakt. Zo voorkomen we waar mogelijk dat problemen verergeren en een beroep op zwaardere jeugdhulp nodig is. Wat gaan we daarvoor doen? • We zetten in op een kansrijke start voor alle jeugdigen, met preventie, tijdige signalering en laagdrempelige ondersteuning dichtbij hun leefwereld, zoals binnen het onderwijs, de sportomgeving, kinderopvang en de online wereld. • We versterken de samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs, zorg en welzijn, zodat jeugdigen en gezinnen tijdig passende ondersteuning krijgen en specialistische hulp beschikbaar blijft wanneer dat nodig is. • We organiseren en faciliteren laagdrempelige, preventieve en collectieve jeugdhulp in de leefomgeving van jeugdigen en gezinnen. • We stimuleren talentontwikkeling, positieve vrijetijdsbesteding, ontmoeting en meedoen en bieden een veilige en inspirerende omgeving waarin jeugdigen hun mogelijkheden kunnen ontdekken en benutten.

• Jongeren worden actief bereikt en betrokken door jongerenwerk op vindplaatsen in te zetten, hen te laten meedenken over gemeentelijke plannen en hun eigen initiatieven en maatschappelijke projecten te ondersteunen. Doel 2 — Jeugdigen en gezinnen houden zoveel mogelijk zelf de regie, waar dit kan ondersteund door hun eigen sociale netwerk We stimuleren dat jeugdigen en gezinnen zoveel mogelijk zelf regie voeren over hun leven en de ondersteuning die zij ontvangen. Daarbij sluiten we aan bij hun eigen mogelijkheden en de kracht van het sociale netwerk. Waar nodig bieden we passende ondersteuning om deze eigen regie te versterken en te behouden. Wat gaan we daarvoor doen? • Het principe van normaliseren blijft een belangrijk uitgangspunt. We zien gewone problemen, emoties en gedrag als een normaal onderdeel van opgroeien. We richten ons op de kracht van de jeugdige, de opvoeders en de omgeving. • We versterken informele steunstructuren. We stimuleren dat inwoners hun eigen netwerk gebruiken en uitbreiden, zodat zij zichzelf beter kunnen redden en veerkrachtiger worden. 16 Doel 3 — We stimuleren een goede mentale gezondheid en doorbreken taboes rondom psychische klachten We bevorderen de mentale gezondheid van inwoners door aandacht te besteden aan preventie, bewustwording en laagdrempelige ondersteuning.

Daarnaast zetten we ons in om psychische klachten bespreekbaar te maken, zodat taboes worden doorbroken en inwoners eerder hulp durven te zoeken wanneer dat nodig is. Wat gaan we daarvoor doen? • We zetten in op structurele dialoog en bewustwording in de samenleving, zodat psychische klachten onder jeugdigen beter bespreekbaar worden en het taboe afneemt. • We zetten er op in dat onze partners een collectief aanbod voor mentale gezondheid organiseren wat aansluit op de behoeften van de doelgroep, met als doel dat jeugdigen zich gezien en gehoord voelen en problemen eerder bespreekbaar worden. Doel 4 — Jeugdigen groeien op in een veilige, stabiele en gezonde leef- en thuisomgeving door het tijdig signaleren van en hulp bieden bij (dreigende) problemen We zetten in op het tijdig signaleren van risico's en problemen die de ontwikkeling van jeugdigen kunnen belemmeren. Door tijdig passende ondersteuning te bieden aan jeugdigen en gezinnen, versterken we een veilige, stabiele en gezonde leef- en thuisomgeving en voorkomen we waar mogelijk dat problemen verergeren. Wat gaan we daarvoor doen? • We versterken de samenwerking tussen zorg, veiligheid en maatschappelijke organisaties, zodat ondersteuning beter op elkaar aansluit en inwoners tijdig hulp krijgen, met aandacht voor een zorgvuldige en passende manier van informatiedeling.

• We zorgen dat de meld- en signaleringsstructuur goed werkt en stimuleren het juiste gebruik van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling door alle betrokken organisaties. • We werken samen met partners in de regio Zuid-Holland Zuid aan het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, zodat hulp en bescherming voor jeugdigen en gezinnen beter op elkaar aansluiten en tijdig en passend wordt ingezet. • We pakken verzuim en schooluitval effectief aan. 17 Wmo en gezondheid Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn fysiek en mentaal zo gezond en veerkrachtig mogelijk, waardoor zij naar vermogen kunnen deelnemen aan de samenleving, zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen en – wanneer dat nodig is – tijdig passende ondersteuning en zorg ontvangen. Wat willen we bereiken? In Sliedrecht zetten we ons ervoor in dat inwoners fysiek en mentaal gezond en veerkrachtig zijn en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving. Eigen regie is het uitgangspunt, waarbij we zelf- en samenredzaamheid stimuleren en inwoners waar nodig ondersteunen met passende voorzieningen. Preventie, positieve gezondheid en tijdige signalering vormen daarbij belangrijke uitgangspunten. We bevorderen een gezonde leefstijl, mentale gezondheid en sociale verbondenheid, zodat problemen zoveel mogelijk worden voorkomen en inwoners tijdig de juiste ondersteuning ontvangen.

Het Bonkelaarhuis vervult hierin een belangrijke rol als laagdrempelig toegangspunt voor advies en ondersteuning. Wanneer ondersteuning nodig is, zorgen we dat deze tijdig, toegankelijk, passend en betaalbaar is. Door samen te werken met onze maatschappelijke partners, lokaal en regionaal, organiseren we een samenhangend aanbod van laagdrempelige ondersteuning en specialistische zorg. Zo zorgen we ervoor dat inwoners de hulp krijgen die past bij hun situatie en zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven functioneren en meedoen in de samenleving.

18 Doel 1 — Inwoners blijven zo lang mogelijk zelfstandig wonen met regie over hun eigen leven We ondersteunen inwoners bij het behouden van hun zelfstandigheid en eigen regie, zodat zij zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Daarbij zetten we in op passende ondersteuning, een toegankelijke leefomgeving en het versterken van zelf- en samenredzaamheid. Wat gaan we daarvoor doen? • We organiseren passende hulp op maat, zoals ondersteuning, hulpmiddelen en vervoer. Dit doen we vanuit de gedachte licht als het kan, zwaar als het nodig is. • We ondersteunen de vitaliteit van inwoners, we versterken hun zelf -en samenredzaamheid en we stimuleren de inzet van hun netwerk. • We zorgen voor voldoende passend aanbod van begeleiding, ook vanuit het Bonkelaarhuis. • We ondersteunen en ontlasten mantelzorgers. Doel 2 — Inwoners ervaren een goede fysieke en mentale gezondheid We zetten ons in voor het bevorderen van zowel de fysieke als mentale gezondheid van inwoners. Door in te zetten op o.a. preventie, een gezonde leefstijl, sociale verbondenheid en toegankelijke ondersteuning dragen we bij aan het welzijn en de kwaliteit van leven van onze inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? • Vanuit het Bonkelaarhuis wordt een laagdrempelig steunpunt voor mentale gezondheid georganiseerd, zodat inwoners snel ondersteuning kunnen krijgen.

Daarbij zetten we het verkennend gesprek in om samen met inwoners te kijken wat zij nodig hebben en welke ondersteuning passend is. • We stimuleren sociaal verwijzen, zodat inwoners tijdig bij de juiste ondersteuning voor hun mentale gezondheid terechtkomen. Door sociaal te verwijzen worden inwoners geholpen om niet alleen zorg te krijgen, maar ook mee te doen in de buurt en steun te vinden die bij hen past. • We hebben aandacht voor valpreventie, zodat ouderen langer vitaal en zelfstandig blijven. • We werken samen met onze partners aan de ambities uit de lokale nota publieke gezondheid 2024-2027. Doel 3 — Ondersteuning is tijdig, passend, toegankelijk en betaalbaar We zorgen ervoor dat inwoners tijdig de ondersteuning ontvangen die aansluit bij hun behoeften en situatie. De ondersteuning is laagdrempelig, toegankelijk en betaalbaar, zodat inwoners de ondersteuning kunnen krijgen die nodig is om zoveel mogelijk zelfstandig te functioneren en mee te doen in de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen? • We bieden ondersteuning die passend en doelmatig is, waarbij we uitgaan van eigen kracht en het sociale netwerk en de lichtste vorm van ondersteuning inzetten die effectief aansluit bij de behoefte van de inwoner. • We versterken de samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein, zodat inwoners beter en sneller worden geholpen.

19 Doel 4 — Door preventie en tijdige signalering wordt zwaardere en complexere zorg zoveel mogelijk voorkomen We zetten in op preventie en tijdige signalering om ondersteuningsvragen in een vroeg stadium te herkennen en effectief aan te pakken. Door tijdig passende ondersteuning te bieden, voorkomen we waar mogelijk dat problemen verergeren en een beroep op zwaardere en complexere zorg noodzakelijk wordt. Wat gaan we daarvoor doen? • We organiseren duidelijk wie wat doet en hoeveel capaciteit hiervoor nodig is, aansluitend op de vraag vanuit de samenleving. • We zorgen voor een goede samenwerking en duidelijke afspraken, zowel lokaal als in de regio. Doel 5 — De benodigde expertise en ondersteuning zijn beschikbaar wanneer de zorgvraag van inwoners daarom vraagt We zorgen ervoor dat inwoners toegang hebben tot de expertise en ondersteuning die aansluit bij hun vraag. Door een passend en beschikbaar aanbod van voorzieningen en specialistische ondersteuning kunnen inwoners de hulp ontvangen die nodig is om zo zelfstandig mogelijk te functioneren en mee te doen in de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen? • We zorgen voor tijdige inzet en opschaling van ondersteuning, passend bij de aard en complexiteit van de zorgvraag. Daarnaast zorgen we ook voor mogelijkheden tot afschaling, wanneer dit passend is.

• We werken met duidelijke afspraken over wanneer we hulp opschalen of juist afschalen en onderhouden de samenwerking tussen partners actief. • We houden wachtlijsten goed in de gaten en grijpen zo mogelijk in als deze oplopen, zodat inwoners op tijd de hulp krijgen die zij nodig hebben. 20 Bestaanszekerheid Beoogd maatschappelijk effect Een inclusieve, stabiele samenleving waarin iedereen volwaardig kan meedoen en armoede en uitsluiting plaatsmaken voor kansengelijkheid en perspectief. Wat willen we bereiken? In Sliedrecht werken we aan een inclusieve en stabiele samenleving waarin iedereen de kans krijgt om mee te doen en perspectief heeft op een zelfstandig bestaan. We zetten in op het vergroten van participatiekansen, het verkleinen van ongelijkheid en het versterken van de bestaanszekerheid van inwoners. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het vinden van werk, het ontwikkelen van vaardigheden of het behouden van financiële stabiliteit. Samen met werkgevers, maatschappelijke organisaties en regionale partners ondersteunen we inwoners bij het zetten van stappen naar werk, opleiding, maatschappelijke participatie en financiële zelfredzaamheid. Door tijdig te signaleren, preventief te werken en passende ondersteuning te bieden, voorkomen we waar mogelijk armoede, schulden en langdurige afhankelijkheid.

Zo dragen we bij aan gelijke kansen, een sterke sociale basis en een samenleving waarin iedereen naar vermogen kan deelnemen.

21 Doel 1 - Het vergroten van participatiekansen voor inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt door de afstand tot werk effectief te verkleinen en actieve deelname via regulier werk, opleiding of maatschappelijke participatie te stimuleren We ondersteunen inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt bij het zetten van stappen naar werk, scholing of maatschappelijke participatie. Door belemmeringen weg te nemen, vaardigheden te versterken en passende begeleiding te bieden, verkleinen we de afstand tot de arbeidsmarkt en vergroten we de mogelijkheden om actief mee te doen in de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen? • We versterken de samenwerking met partners op de arbeidsmarkt en in de regio. • We begeleiden inwoners naar werk, participatie of dag invulling door werk, inkomen en ondersteuning goed op elkaar aan te laten sluiten. • We ondersteunen inburgeraars bij het leren van de taal en het meedoen in de samenleving, zodat zij sneller kunnen starten met werk of activiteiten. • We faciliteren dat het COA een ‘meedoen balie’ organiseert, zodat asielzoekers makkelijker de stap kunnen zetten naar werk of vrijwilligerswerk.

Doel 2 — Het verkleinen van ongelijkheid en onderlinge verschillen tussen inwoners door gericht te investeren in hun vaardigheden voor zelfredzaamheid, met als resultaat een duurzame bestaanszekerheid en financiële stabiliteit voor iedereen We investeren in het versterken van kennis, vaardigheden en zelfredzaamheid van inwoners, zodat zij beter in staat zijn om zelfstandig keuzes te maken en kansen te benutten. Door ongelijkheid te verkleinen en inwoners te ondersteunen bij het realiseren van financiële stabiliteit, vergroten we de bestaanszekerheid en maatschappelijke participatie. Wat gaan we daarvoor doen? • We zetten in op preventie om inkomensonzekerheid en armoede vroegtijdig te doorbreken. Doel 3 — Het versterken van de bestaanszekerheid en financiële stabiliteit van inwoners en zorgen dat schulden worden voorkomen en verminderd We ondersteunen inwoners bij het versterken van hun financiële zelfredzaamheid en het behouden van een stabiele inkomenssituatie. Door tijdige signalering, preventie en passende ondersteuning voorkomen we waar mogelijk het ontstaan van schulden en helpen we inwoners om financiële problemen duurzaam op te lossen. Wat gaan we daarvoor doen? • We signaleren geldzorgen vroeg, zodat we inwoners op tijd kunnen helpen. • We bieden gerichte schuldhulp en zorgen voor goede nazorg, zodat schulden niet terugkomen.

• We versterken de financiële vaardigheden van inwoners, zodat zij beter met geld kunnen omgaan en zelfredzaam worden. Hierbij werken we samen met scholen, maatschappelijke organisaties en vrijwilligersinitiatieven. • We continueren de minimaregeling met Stichting Leergeld zodat kinderen in gezinnen met een laag inkomen kunnen meedoen aan sport, bewegen en cultuur. • We onderzoeken de mogelijkheid om de minimaregeling met Stichting Leergeld voor sport, bewegen en cultuur te verruimen naar 18+. 22 Veiligheid en dienstverlening Beoogd maatschappelijk effect Een veilige, leefbare en weerbare samenleving waarin inwoners zich prettig en gehoord voelen. Overlast, criminaliteit en dreigingen binnen de samenleving worden effectief beperkt. Inwoners hebben vertrouwen in de lokale overheid en kunnen gebruik maken van toegankelijke en betrouwbare dienstverlening. Wat willen we bereiken? In Sliedrecht werken we aan een veilige, leefbare en weerbare samenleving waarin inwoners zich prettig voelen en vertrouwen hebben in hun omgeving en de lokale overheid. We zetten in op het vergroten van de sociale veiligheid, het voorkomen en aanpakken van overlast, criminaliteit en ondermijning, en het versterken van de leefbaarheid in wijken en buurten.

Dit doen we door preventie, tijdige signalering, toezicht en handhaving te combineren met een goede samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke partners en veiligheidsorganisaties. Daarnaast investeren we in een sterke verbinding tussen zorg en veiligheid, zodat inwoners tijdig passende ondersteuning krijgen wanneer dat nodig is. Door goede dienstverlening, heldere communicatie en betrokkenheid van inwoners bij beleid en besluitvorming versterken we het vertrouwen in de gemeente. Ook bereiden we ons samen met inwoners en partners voor op digitale, sociale en fysieke dreigingen en crises, zodat onze samenleving weerbaar is en adequaat kan omgaan met onverwachte gebeurtenissen.

23 Doel 1 — De leefbaarheid en sociale veiligheid nemen toe, waardoor inwoners zich veilig en prettig voelen in hun leefomgeving We zetten in op een leefomgeving waarin inwoners zich veilig voelen en prettig kunnen wonen, werken en recreëren. Door het bevorderen van sociale samenhang, het voorkomen van overlast en het versterken van de sociale veiligheid vergroten we de leefbaarheid in wijken en buurten. Wat gaan we daarvoor doen? • We zetten in op preventie en signaleren onveiligheid op tijd, zodat we snel kunnen handelen. • We versterken de samenwerking op het thema zorg en veiligheid, zodat inwoners beter worden geholpen. • Toezicht en handhaving zijn zichtbaar aanwezig in de samenleving, zodat inwoners zich veiliger voelen. Doel 2 — Overlast, criminaliteit en ondermijning worden teruggedrongen We zetten in op het voorkomen en aanpakken van overlast, criminaliteit en ondermijnende activiteiten om een veilige en leefbare omgeving te behouden. Dit doen we samen met inwoners, maatschappelijke partners en veiligheidsorganisaties. Door vroegtijdig te signaleren, gericht op te treden en de weerbaarheid van inwoners te versterken, vergroten we de veiligheid in wijken en buurten. Wat gaan we daarvoor doen? • We combineren preventie en handhaving, onder andere met een gezamenlijke aanpak van jeugdoverlast en de inzet van jongerenwerk.

• We pakken woonoverlast aan en betrekken daarbij actief de buurt, zodat problemen sneller worden opgelost en er ook passende aandacht is voor omwonenden. • We vernieuwen en voeren het Bibob-beleid uit om ondermijning tegen te gaan. Doel 3 — De samenleving is weerbaar tegen (digitale, sociale en fysieke) dreigingen en crises We versterken de weerbaarheid van inwoners, organisaties en de gemeente tegen digitale, sociale en fysieke dreigingen. Door preventie, bewustwording, voorbereiding en samenwerking zijn we beter in staat om risico’s te voorkomen, incidenten op te vangen en adequaat te reageren op crises en noodsituaties. Wat gaan we daarvoor doen? • We investeren in een weerbare samenleving en crisisorganisatie, waarmee we de samenleving voorbereiden op langdurige verstoringen en zelf- en samenredzaamheid versterken. 24 Doel 4 — De dienstverlening van Burgerzaken is toegankelijk, tijdig en klantgericht Inwoners kunnen eenvoudig gebruikmaken van diensten zoals reisdocumenten, rijbewijzen, verhuizingen, huwelijken, verklaringen, uittreksels en aanvragen op het gebied van nationaliteit en burgerlijke stand. De dienstverlening is begrijpelijk, bereikbaar en sluit aan bij de behoeften van inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? • We zorgen voor toegankelijke dienstverlening via balie, telefoon en digitale kanalen.

We bieden inwoners passende mogelijkheden om aanvragen voor reisdocumenten, rijbewijzen en overige producten snel en eenvoudig af te handelen en hun product of dienst te verkrijgen. • We meten klantwaardering en benutten signalen en ervaringen voor gerichte verbeteringen. Doel 5 — Burgerzaken voert wettelijke taken betrouwbaar, zorgvuldig en rechtmatig uit Persoonsgegevens zijn correct, volledig en actueel geregistreerd. De gemeente waarborgt de kwaliteit van de Basisregistratie Personen en voert wettelijke taken op een veilige, zorgvuldige en transparante wijze uit. Inwoners, ketenpartners en overheidsorganisaties kunnen vertrouwen op juiste gegevens, een zorgvuldige identiteitsvaststelling en een betrouwbaar verkiezingsproces. Wat gaan we daarvoor doen? • We houden de Basisregistratie Personen actueel en betrouwbaar door geboortes, verhuizingen, huwelijke en geregistreerd partnerschap, etc. te verwerken en de gegevenskwaliteit structureel te controleren. • We voeren wettelijke taken op het gebied van burgerlijke stand, nationaliteit en identiteitsdocumenten zorgvuldig en conform wet- en regelgeving uit. • We beschermen persoonsgegevens door privacy en informatiebeveiliging integraal onderdeel te laten zijn van onze werkprocessen.

• We organiseren verkiezingen zorgvuldig, transparant en controleerbaar, zodat inwoners kunnen vertrouwen op een correcte uitvoering van het verkiezingsproces. 25 Bijdrage van verbonden partijen aan dit programma GR Sociaal De GR Sociaal voert voor de Drechtstedengemeenten gedelegeerde en gemandateerde taken uit op het gebied van sociale zekerheid. Het betreft de uitvoering van de Participatiewet, Wet sociale werkvoorziening (Wsw), Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Daarnaast voert de GR Sociaal op basis van een dienstverleningsovereenkomst taken uit voor gedupeerden van de toeslagenaffaire en verzorgt zij de verstrekking van leefgeld aan Oekraïense vluchtelingen. Met deze uitvoering draagt de GR Sociaal bij aan het ondersteunen van inwoners bij participatie, zelfredzaamheid en bestaanszekerheid. De organisatie zorgt ervoor dat inwoners die ondersteuning nodig hebben op het gebied van werk, inkomen, schulden en maatschappelijke ondersteuning tijdig passende hulp ontvangen. Daarbij wordt intensief samengewerkt met de gemeente, maatschappelijke partners (waaronder het Bonkelaarhuis) en lokale voorzieningen om inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen.

GR Dienst Gezondheid & Jeugd De GR Dienst Gezondheid & Jeugd bestaat uit vier organisatieonderdelen: de GGD ZHZ, Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten (LVS) ZHZ, Veilig Thuis ZHZ en de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) ZHZ. Zij voert wettelijke taken uit op grond van onder andere de Wet publieke gezondheid, de Leerplichtwet en de Jeugdwet. De GGD ZHZ beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van inwoners van Zuid-Holland Zuid en zet zich in voor een gezonde en veilige leefomgeving. LVS ZHZ ziet toe op de naleving van de Leerplichtwet en draagt bij aan het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Veilig Thuis ZHZ is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling en zet zich in voor het voorkomen en stoppen van onveilige situaties. De Serviceorganisatie Jeugd ZHZ organiseert de regionale inkoop en uitvoering van specialistische jeugdhulp. Samen dragen deze organisaties bij aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien van kinderen en jongeren, het versterken van de publieke gezondheid en het tijdig bieden van passende ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben. Door regionale samenwerking worden kennis, expertise en uitvoeringskracht gebundeld, waardoor wettelijke taken efficiënt en kwalitatief goed kunnen worden uitgevoerd.

GR Veiligheidsregio ZHZ De Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid werkt namens de deelnemende gemeenten aan een veilige leefomgeving. De veiligheidsregio zorgt voor brandweerzorg, crisisbeheersing, rampenbestrijding en geneeskundige hulpverlening bij incidenten en rampen. Daarnaast adviseert de veiligheidsregio over risico's en veiligheid en zorgt zij voor goede samenwerking en afstemming tussen gemeenten, hulpdiensten en andere partners. Zo draagt de veiligheidsregio bij aan het voorkomen van incidenten en aan een snelle en effectieve inzet wanneer zich een crisis of noodsituatie voordoet. 26 Wat mag dit kosten?

27 Programma 2 - Economie, onderwijs, sport en cultuur Thema's en portefeuillehouders Thema’s Producten Portefeuillehouder Economie en werk Ondernemend en betrokken Sliedrecht, Economische zaken, Beschut werken Boudewijn Brandwijk, Hanny Visser Onderwijs en ontwikkeling Onderwijshuisvesting, Onderwijs - en leerlingzaken, Kinderopvang -en peuterspeelzalen Anja Dubbeldam - Van Beest, Hanny Visser Sport en bewegen Sport, Sportaccommodaties Hanny Visser Cultuur en ontmoeting Cultuur, Bibliotheek Hanny Visser Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijk vastgoed Hanny Visser Binnen dit programma werkt de gemeente Sliedrecht aan een sterke, gezonde en inclusieve samenleving. Economie, onderwijs, sport, cultuur en maatschappelijke voorzieningen versterken elkaar. Samen zorgen zij voor een prettige leefomgeving, meer welzijn en een goede toekomst voor onze gemeente. Sliedrecht staat voor verschillende uitdagingen. Denk aan de groei van het aantal inwoners, de ontgroening en dubbele vergrijzing, de beperkte ruimte, de overstap naar duurzame en toekomstbestendige energie, veranderingen op de arbeidsmarkt en de behoefte aan voldoende voorzieningen. Daarom werken we samen aan een aanpak die verschillende onderwerpen met elkaar verbindt. Zo zorgen we ervoor dat inwoners zich kunnen ontwikkelen, gezond kunnen leven, elkaar kunnen ontmoeten en mee kunnen doen in de samenleving.

Tegelijkertijd versterken we de lokale economie en bieden we ruimte aan ondernemers, innovatie en werkgelegenheid. We investeren in een sterke economie met goede en toekomstbestendige bedrijventerreinen. Ook zorgen we voor een betere aansluiting tussen onderwijs en werk en bieden we kansen om talenten te ontwikkelen. Daarnaast zetten we ons in voor goed onderwijs, voldoende mogelijkheden om te sporten en bewegen, een toegankelijk cultureel aanbod en maatschappelijke voorzieningen die ontmoeting, participatie en samenhang stimuleren. Met de plannen binnen dit programma dragen we bij aan belangrijke doelen van de gemeente, zoals brede welvaart, sport en bewegen, leefbaarheid, inclusie, maatschappelijke accommodaties, de energietransitie, het klimaat en duurzaamheid. Samen met ondernemers, scholen, sportverenigingen, culturele organisaties en maatschappelijke partners werken we aan een aantrekkelijk, ondernemend en betrokken Sliedrecht. Een gemeente waarin iedereen mee kan doen en kansen krijgt om zich verder te ontwikkelen. Wij willen een gemeente zijn waar inwoners kunnen leren, werken, ondernemen, sporten, elkaar ontmoeten en zich ontwikkelen. Door een sterke economie te combineren met goed onderwijs, een actief verenigingsleven, cultuur en goede voorzieningen bouwen we samen aan een sterk Sliedrecht.

Een gemeente waarin het fijn wonen, werken en leven is, nu en in de toekomst. 28 Economie en werk Beoogd maatschappelijk effect In Sliedrecht kunnen inwoners meedoen en zich ontwikkelen en is sprake van brede welvaart, met een sterke, toekomstbestendige economie, voldoende werkgelegenheid, financiële zekerheid en een gezonde leefomgeving. Wat willen we bereiken? We zorgen voor een sterke en toekomstbestendige lokale economie, waarin ondernemers de ruimte krijgen om te ondernemen, te innoveren en te verduurzamen. We vergroten de kansen van inwoners op werk en ontwikkeling, zodat zij hun talenten kunnen benutten, aan het werk kunnen gaan of blijven en zich een leven lang kunnen ontwikkelen. We versterken het economische vestigings - en ondernemersklimaat van Sliedrecht, zodat Sliedrecht aantrekkelijk is en blijft voor ondernemers en goed verbonden is met de regionale economie. We stimuleren een economie die bijdraagt aan de samenleving en brede welvaart, waarbij economische ontwikkeling samengaat met leefbaarheid, gelijke kansen en een gezonde leefomgeving.

29 Doel 1 - Versterken van het economisch fundament en het verdienvermogen van Sliedrecht Sliedrecht heeft een sterke economie die belangrijk is voor zowel het dorp als de regio. Sectoren zoals de maritieme industrie, de maakindustrie, logistiek, zakelijke dienstverlening, zorg en detailhandel zorgen voor banen en voorzieningen. We willen deze sterke economische basis behouden en verder versterken. Daarbij leggen we de verbinding met onderwerpen zoals werk en inkomen, duurzaamheid en de inrichting van onze leefomgeving. Om goede keuzes te maken, gebruiken we betrouwbare gegevens o ver werkgelegenheid, de arbeidsmarkt en het woon-werkverkeer van inwoners. Zo bouwen we aan een sterke economie waar inwoners, ondernemers en de samenleving van profiteren. Wat gaan we daarvoor doen? • We gebruiken de resultaten van het Bruto Lokaal Product (BLP) en Brede Welvaart -onderzoek om ons economisch beleid beter te onderbouwen. • We brengen in kaart waar inwoners werken en welke kennis en vaardigheden zij gebruiken om inkomen te verdienen. Zo kunnen we beter inspelen op kansen voor inwoners en de lokale economie. • We gebruiken economische gegevens om keuzes te maken over onderwerpen zoals het ondernemersklimaat, bedrijventerreinen, de arbeidsmarkt en voorzieningen. Hiermee versterken we de positie van Sliedrecht binnen de regio Drechtsteden en Zuid-Holland Zuid.

• We koppelen lokale economische uitdagingen aan regionale programma’s. Een voorbeeld hiervan is het Toekomstpact De WITT, waarin wordt geïnvesteerd in de toekomst van de maritieme sector. In 2027 bepalen we welke bijdrage Sliedrecht hieraan levert. • We werken onze economische koers richting 2030 bij op basis van actuele inzichten en ontwikkelingen. 30 Doel 2 — Zorgen voor vitale werklocaties en passende ruimte voor economie Bedrijven in Sliedrecht moeten de ruimte krijgen om te ondernemen, te groeien, te verduurzamen en te vernieuwen. Daarom is het belangrijk dat er voldoende en passende locaties beschikbaar zijn. Bij het verdelen van de ruimte houden we rekening met verschillende belangen, zoals wonen, verkeer, energie en maatschappelijke voorzieningen. We besteden extra aandacht aan bedrijven die afhankelijk zijn van het water en aan de maritieme sector. Daarbij zorgen we voor een goede samenhang tussen bedrijventerreinen, bereikbaarheid, energievoorzieningen en duurzaamheid. Zo blijft Sliedrecht ook in de toekomst een aantrekkelijke plek voor bedrijven. Wat gaan we daarvoor doen? • We stellen een plan op voor bedrijventerreinen en andere werklocaties, waarmee we inzicht krijgen in de toekomstige ruimtevraag van bedrijven. • We gaan aan de slag met netcongestie, oftewel drukte op het elektriciteitsnet.

In 2027 bepalen we ons standpunt en hoe we hiervoor aandacht vragen bij andere overheden. Daarbij sluiten we aan bij regionale samenwerkingen, zoals de Smart Energy Hub en de waterstofagenda. • We gaan in gesprek met ondernemers over de huisvesting en ondersteuning van arbeidsmigranten. In 2027 willen we hierover de eerste afspraken hebben gemaakt. • We brengen in kaart welke plannen bedrijven hebben voor groei, tegen welke problemen zij aanlopen en welke veranderingen nodig zijn voor de toekomst. Deze informatie koppelen we aan vraagstukken rond mobiliteit en energie. • We werken samen met ROM-D aan de ontwikkeling en verbetering van belangrijke bedrijventerreinen, vooral op locaties aan het water. In 2027 onderzoeken we welke Sliedrechtse opgaven hiervoor in aanmerking komen. 31 Doel 3 — Versterken van arbeidsmarkt, talentontwikkeling en participatie De arbeidsmarkt staat onder druk. Ontgroening en dubbele vergrijzing verkleinen op termijn het beschikbare arbeidsaanbod, terwijl de vraag naar personeel en vaardigheden verandert door digitalisering en de overstap naar een duurzamere en toekomstbestendige economie. In Sliedrecht wonen bovendien relatief weinig jongeren en jongvolwassenen tussen de 15 en 30 jaar. Deze demografische ontwikkeling heeft daarmee rechtstreeks gevolgen voor het verdienvermogen en de economische vitaliteit van Sliedrecht.

Daarom is het extra belangrijk dat overheid, onderwijs, ondernemers en maatschappelijke organisaties goed samenwerken. Daarbij is het belangrijk dat mensen zich blijven ontwikkelen en nieuwe vaardigheden leren, tijdens hun hele loopbaan. Ook willen we bedrijven stimuleren om maatschappelijk betrokken te ondernemen. Bijvoorbeeld door stageplaatsen, leerwerkplekken en kansen te bieden aan mensen die moeilijker aan werk komen. Zo zorgen we samen voor een sterke en inclusieve arbeidsmarkt. Wat gaan we daarvoor doen? • We werken aan het behoud en de uitbreiding van het voortgezet onderwijs en mbo in Sliedrecht. Daarbij sluiten we aan bij sectoren waar veel kansen liggen, zoals zorg, techniek en de maritieme sector. • We zetten ons bestuurlijk en regionaal in voor versterking van technisch en beroepsgericht onderwijs en benutten daarbij kansen uit landelijke onderwijs- en talentprogramma’s. Hiervoor zoeken we actief de verbinding met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en verkennen we, waar passend, aansluiting bij de Talentstrategie en de taskforce Toekomstige Welvaart en Verdienvermogen. • We versterken de samenwerking tussen ondernemers, scholen en organisaties die zich bezighouden met werk en ontwikkeling. • We moedigen bedrijven aan om stageplaatsen, leerwerkplekken en werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan te bieden.

Ook laten we zien welke bedrijven zich maatschappelijk inzetten. • We onderzoeken of volwassenenonderwijs in Sliedrecht mogelijk is. Dit doen we samen met mbo- en hbo-instellingen. In 2027 leggen we hierover een voorstel voor aan de gemeenteraad. • We gebruiken regionale informatie over de arbeidsmarkt om beter in te spelen op de vraag naar vaardigheden, personeelstekorten en kansen op werk. Daarbij leggen we ook de verbinding met beschut werk en participatie. 32 Doel 4 — Stimuleren van innovatie, verduurzaming en economische transitie Innovatie, duurzaamheid en de overstap naar nieuwe energiebronnen zijn belangrijk voor de toekomst van bedrijven en de regio. Ze helpen bedrijven om sterk en concurrerend te blijven. De gemeente brengt partijen bij elkaar, ondersteunt initiatieven en zorgt dat belangrijke onderwerpen op de agenda staan. Het Toekomstpact De WITT is een regionale samenwerking die investeert in de toekomst van de maritieme sector. ROM-D is hierbij een belangrijke partner. Deze organisatie helpt bij de ontwikkeling van gebieden en bij het verbeteren en vernieuwen van bedrijventerreinen. Wat gaan we daarvoor doen? • We brengen ondernemers in contact met regionale programma’s en netwerken voor innovatie. Ook werken we mee aan ontwikkelingen op het gebied van waterstof, slimme energiesystemen en vernieuwing in de maritieme sector.

• We werken actief mee aan het Toekomstpact De WITT. In 2027 bepaalt Sliedrecht welke bijdrage het hieraan levert. • We stimuleren samenwerking tussen bedrijven, onderwijsinstellingen, overheden en investeerders. Ook helpen we ondernemers de juiste organisaties en ondersteuningsprogramma’s te vinden, zoals Launch2. • We werken samen met ROM-D aan de ontwikkeling en verbetering van bedrijventerreinen. ROM-D helpt bij het uitwerken van plannen en investeringen die zonder extra ondersteuning moeilijk van de grond komen. Doel 5 — Versterken van ondernemerschap, centrumgebieden en georganiseerde samenwerking Ondernemen hoort bij Sliedrecht. Het ondernemersfonds helpt niet alleen bedrijven, maar draagt ook bij aan een prettig en sterk dorp. Daarom investeren we in een goede samenwerking tussen ondernemers, gemeente en andere partners. We maken duidelijke afspraken over ieders rol en zorgen voor een sterke organisatie. Ook ondersteunen we professioneel parkmanagement en centrummanagement, zodat ondernemers goed kunnen samenwerken en gezamenlijke doelen kunnen bereiken. Wat gaan we daarvoor doen? • We overleggen regelmatig met ondernemers, ondernemersverenigingen en het ondernemersfonds. Dit doen we minimaal vier keer per jaar. We werken met een vaste agenda en informeren de gemeenteraad over de uitkomsten. In 2027 starten we hiermee.

• In 2027 maken we een plan voor de verdere ontwikkeling van het ondernemersfonds. Daarbij kijken we hoe het fonds meer zichtbaar kan bijdragen aan de samenleving. • We ondersteunen parkmanagement en centrummanagement. Deze organisaties helpen ondernemers om beter samen te werken. • We werken samen met ondernemers aan sterke en aantrekkelijke winkelgebieden en bedrijventerreinen, zoals de Kerkbuurt, het Burgemeester Winklerplein, de Woonboulevard en de bedrijventerreinen. We stimuleren gezamenlijke projecten op het gebied van veiligheid, uitstraling, duurzaamheid, promotie en werkgelegenheid. • We informeren de gemeenteraad via de planning- en controlcyclus over de voortgang van de samenwerking met ondernemers en de bereikte resultaten. 33 Onderwijs en ontwikkeling Beoogd maatschappelijk effect Alle kinderen en jongeren in Sliedrecht krijgen de kans om zich goed te ontwikkelen in een veilige, gezonde en fijne leeromgeving. Zo kunnen zij hun talenten ontdekken en ontwikkelen, en bereiden zij zich voor op een actieve rol in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Wat willen we bereiken? Wij zorgen voor goed en toegankelijk onderwijs waarin ieder kind gelijke kansen krijgt. Het onderwijs sluit aan op de groei van Sliedrecht en op de behoeften van de toekomst. Daarbij werken we nauw samen met kinderopvang, zorgorganisaties, scholen, huisvesting en werkgevers.

Zo ondersteunen we kinderen en jongeren in hun ontwikkeling en bereiden we hen voor op hun toekomst.

34 Doel 1 — Wij zorgen voor voldoende duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting die meegroeit met de vraag De gemeente is verantwoordelijk voor voldoende en goede schoolgebouwen. Daarbij is het belangrijk dat scholen een gezond binnenklimaat hebben en duurzaam zijn gebouwd. Samen met de scholen hebben we daarom het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025 opgesteld. In dit plan staat welke investeringen en verbeteringen op korte termijn nodig zijn. Zo wordt de Johannes Calvijnschool gerenoveerd en zoeken we naar een permanente oplossing voor CBS Oranje-Nassau. Ook kijken we vooruit naar wat er op langere termijn nodig is om voldoende en passende onderwijshuisvesting te bieden. Wat gaan we daarvoor doen? • Wij voeren het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025 (IHP) uit. Samen met de schoolbesturen investeren we in voldoende schoolgebouwen die duurzaam zijn en klaar voor de toekomst. Waar nodig zorgen we voor tijdelijke huisvesting. Waar mogelijk zoeken we een permanente oplossing. • Samen met de scholen verbeteren we de kwaliteit, duurzaamheid en capaciteit van onze huidige schoolgebouwen. Zo zorgen we ervoor dat de scholen ook in de toekomst aansluiten bij de behoeften van leerlingen en bij de groei van Sliedrecht.