Bijlage 1 - Definitieve jaarstukken 2023 incl controleverklaring.pdf

In 2023 hebben we als Smart Delta Drechtsteden een Regiodeal ingediend bij het Rijk. In deze Regiodeal zijn namens Sliedrecht (en betrokken partners) drie projecten ingediend.

Aan de hand van de inventarisatie stellen we een actieplan op om aan de slag te gaan met kansrijke subsidies/deals.

Via het Public Affairs team van de Smart Delta Drechtsteden geven we uitvoering aan het inspelen op kansrijke subsidies/deals.

Reguliere werkzaamheden en overige ontwikkelingen

Beleidsindicatoren

54

Naam indicator

Meest Recente Waarde Sliedrecht

Streefwaarde

11.213 3a

Aantal woningen (wonen)

12.000 in 2025 (01.01.2023)

3b

Hernieuwbare energie

6% (2021)

20% in 2026

3c

Aantal woningen aangesloten op het warmtenet (duurzaamheid)

1313 (2023)

2500 (2026)

3d

Aantal kg restafval per inwoner per jaar (duurzaamheid)

288 (2022)

75 (2025)

3e

Percentage van het totale huishoudelijke afval wat per jaar wordt gescheiden (duurzaamheid)

55% (2022)

Meer dan 75% in 2025

3a In de lokale uitvoeringsparagraaf wonen staat dat we in de periode 2016 tot 2025 met 1000 woningen willen groeien. Dat betekent dat we tot 2025 streven naar totaal 12.000 woningen (gegevens: waarstaatjegemeente.nl). Het aantal woningen betreft het aantal geregistreerde woningen in de gemeente (CBS). 3b Hernieuwbare energie is schone, duurzame en onuitputtelijke energie die het leefmilieu niet schaadt. Voorbeelden zijn windenergie, zonne-energie, biomassa, waterkracht en geothermische energie. In het percentage hernieuwbare energie wordt rekening gehouden met biobrandstof vervoer, hernieuwbare warmte en hernieuwbare energie. De indicator wordt ontleend aan de in de klimaatmonitor opgenomen waarden in de databank. 3c Een duurzaam warmtenet draagt bij aan een forse CO2-reductie en draagt daarmee bij aan onze duurzaamheidsdoelstellingen. Het warmtenet is een ondergronds leidingnet dat warmte verspreidt om huizen, bedrijven en instellingen te verwarmen. Op lange termijn verdwijnt het gas als warmtebron uit de huizen in Nederland. Restwarmte, bijvoorbeeld uit de industrie, maar ook geothermie of warmtepompen bieden een duurzaam alternatief. Het streven is om in 2026 2500 woningen op het warmtenet te hebben aangesloten.

3d - 3e De streefwaarde van het aantal kilo restafval per inwoner per jaar en het percentage afval dat wordt gescheiden wordt vastgelegd in het te actualiseren afvalbeleidsplan.

55

Bijdrage van verbonden partijen aan dit programma Smart Delta Drechtsteden De Smart Delta Drechtsteden behartigt de gemeenschappelijke regionale belangen voor dit programma op de volgende terreinen: •

volkshuisvesting, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en ruimtelijk beheer, milieu, water, groen, publieke infrastructuur, economie, grondzaken, bereikbaarheid, recreatie en toerisme.

De Smart Delta Drechtsteden is een meervoudig lokale samenwerking, waarbij soms ook in kleinere verbanden belangenbehartiging plaatsvindt. Een voorbeeld daarvan voor Sliedrecht is de MerwedeLingeAlliantie, samen met Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam en Gorinchem. Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (GR) De Omgevingsdienst verricht in mandaat adviserende, ondersteunende en uitvoerende werkzaamheden op het gebied van de zorg voor het milieu en de leefomgeving. De Omgevingsdienst voert VTH-taken uit op het gebied van milieu. Daarnaast adviseert de Omgevingsdienst over onderwerpen zoals geluid, lucht, externe veiligheid en bodem bij projecten en in individuele gevallen. ROM-D N.V. ROM-D N.V. versterkt de economische ontwikkeling van de Drechtsteden. MerwedeLingeLijn BV MerwedeLingeLijn BV (her)ontwikkelt (omgevingen van) treinstations. GEVUDO/NV Huisvuilcentrale NH (GR) GEVUDO/NV Huisvuilcentrale NH (GR) verwerkt het huishoudelijk afval van Sliedrecht en levert daarmee vanuit het oogpunt van milieuverantwoord afvalbeheer een bijdrage aan een duurzame leefomgeving. De gemeente zamelt het afval zelf in en transporteert dat naar de HVC opvanglocatie in Dordrecht.

Wat heeft het gekost? Overzicht financiële afwijkingen programma Ruimte (x € 1.000)

56

Voor de toelichting op de tabel, zie het onderdeel 'Analyse van de financiële afwijkingen per programma' onder de jaarrekening.

57

Programma 4 - Bestuur en organisatie Onze visie Om slagvaardig te kunnen werken aan de kernopgaven, is de organisatie gericht op "samen realiseren in Sliedrecht". De gemeente werkt opgavegericht en wendbaar en werkt graag voor én samen met de inwoners aan de resultaten die voor de Sliedrechtse samenleving merkbaar zijn.

Inleiding Programma 4 Bestuur en organisatie omvat alle beleidsvelden van de gemeente Sliedrecht op het gebied van organisatie en bestuur. Vanuit programma 4 werken we daarmee primair aan de randvoorwaarde voor de kernopgaven: Een slagvaardige organisatie.

Ambities en ontwikkelingen In Koers 2030 is een slagvaardige organisatie als randvoorwaardelijk gesteld voor de drie inhoudelijke kernopgaven. Als we die ambities willen realiseren is een stabiele, flexibele, lerende en opgavegerichte organisatie noodzakelijk. Een organisatie die blijvend mee kan bewegen met de veranderingen en ontwikkelingen in de gemeente en de maatschappij. Die voorziet in behoeften vanuit de samenleving en meedenkt en meewerkt aan goede initiatieven. En waar met plezier wordt samengewerkt met en voor de Sliedrechtse samenleving. In 2023 zijn wij gestart met ambities uit het collegewerkprogramma en de uitvoering van (nieuwe) wet en regelgeving die van invloed zijn op de manier hoe we ons werk uitvoeren. Zo zijn wij gestart met een aanpak op buurtagenda´s en hebben we een nieuwe visie op dienstverlening ontwikkeld. Daarin zijn uitgangspunten opgenomen, zoals 'oplossingsgericht werken', 'maatwerk waar nodig' en 'aandacht voor verschillende doelgroepen'. Daarnaast hebben wij ons gericht op het uitvoeren van (nieuwe) wet en regelgeving zoals, de Wet Open Overheid en de Omgevingswet. De invoering van deze wetten zijn van invloed op de hele organisatie. Zo moeten de processen op een andere manier worden ingericht en ligt de focus op integraal en opgavegericht werken.

Door de langdurige krapte op de arbeidsmarkt en om de continuïteit in de organisatie te waarborgen, zijn we meer in gaan zetten op jong talent en ontwikkeling. We willen net afgestudeerden een plek bieden waar ze zich verder kunnen ontwikkelen en gelijktijdig frisse inbreng kunnen leveren in de complexe opgaven waar we als gemeenten voor staan. Zo bouwen we niet alleen aan de toekomst van Sliedrecht, maar ook aan een toekomstbestendige organisatie van en voor Sliedrecht.

Uitdagingen

De afgelopen jaren is de samenleving, en daarmee ook de gemeente, geconfronteerd met diverse crisissituaties (corona, opvang vluchtelingen uit Oekraïne en de crisisnoodopvang). Het is niet ondenkbaar dat dit de komende periode opnieuw gebeurt. Denk aan de stikstofcrisisopgave en de energiecrisis. Dit zal niet alleen primair onze inwoners raken, maar ook de organisatie. Elke crisis vraagt extra inzet, wat ten koste kan gaan van andere ambities. Het is belangrijk om integraal een weging te maken waar de prioriteiten (blijven) liggen en de organisatie zodanig in te richten dat de ambities in Koers 2030 voortvarend opgepakt kunnen blijven worden. Speerpunten We zetten blijvend in op de volgende speerpunten om de organisatie dienstbaar en slagvaardig te hebben en te houden: A. B. C.

Onze dienstverlening is mensgericht, transparant en helder. We werken samen aan Koers 2030. Sliedrecht heeft een prettige, professionele en flexibele organisatie.

58

Wat hebben we gedaan? In 2023 zijn we verder aan de slag gegaan met het verbeteren van de dienstverlening, participatie en communicatie. Zo werken meer vanuit de strategie 'focus op communicatie', waarbij we communicatie vooral inzetten op onderwerpen waar we de grootste impact maken. We zijn gestart met het verbeteren van Fixi (meldingen openbare ruimte), hebben ons voorbereid op de implementatie van de omgevingswet en een vooronderzoek gedaan naar de ontwikkeling van buurtagenda's. We hebben gewerkt aan onze telefonische bereikbaarheid door in de vakantieperiodes te zorgen voor heldere vervanging bij afwezigheid en door het vergroten van de vindbaarheid van medewerkers. De organisatieontwikkeling die we gestart zijn in 2020 hebben we in 2023 doorgezet. We hebben ingezet op de verdere ontwikkeling van teams en leiderschap, portfoliomanagement, opdrachtgeveropdrachtnemerschap en procesverbeteringen. Om ervoor te zorgen dat we zowel kwalitatief en kwantitatief op sterkte zijn om onze reguliere taken uit te voeren en ambities te realiseren, hebben het proces en een aantal instrumenten ontwikkeld voor het voeren van portfoliomanagement. Daarnaast en in samenwerking met de servicegemeente Dordrecht werken we aan een proactief werving en selectieplan begeleid door een Recruitment Business Partner.

Ambities Ambitie 1: Onze dienstverlening is mensgericht, transparant en helder Als gemeente zijn we er voor onze inwoners en ondernemers. We leveren daarbij tal van diensten. Indirect via diverse (algemene) voorzieningen, beheer/onderhoud van de openbare ruimte, realiseren van allerlei projecten, etc. Maar vaak ook direct door het verstrekken van paspoorten, afgeven van vergunningen, verlenen subsidies, doorverwijzen naar zorg of ondersteuning, etc. Het is belangrijk dat mensen weten waar ze terecht kunnen met (hulp)vragen en wat ze van ons kunnen verwachten. En dat wij daarover transparant en helder zijn (ook als iets niet kan). Het betekent dat we luisteren naar de individuele behoefte van mensen. Waar mogelijk houden we daar rekening mee. Het uitleggen en steevast terugkoppelen van afwegingen en keuzes is daar belangrijk in. 'We zeggen wat we doen (en waarom) en we doen wat we zeggen'. Het is een cliché, maar uiteindelijk wel de essentie om als betrouwbare partner van onze inwoners te functioneren. Om dit vorm te geven gaan we concreet aan de slag met de volgende beleidslijnen en projecten.

Speerpunten We communiceren transparant en helder over wat we doen, waarom en wanneer.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We communiceren tijdig en op B1 niveau.

Door middel van trainingen en de inzet van B1 ambassadeurs zorgen we er voor dat informatie naar inwoners begrijpelijk en helder is. Door de training adviesvaardigheden voor medewerkers voldoen de adviezen aan college en raad ook aan de leesbaarheid en kwaliteitseisen.

59

We ontwikkelen een kwaliteitshandvest met daarin een set beloften (servicenormen) over onze kwaliteit van dienstverlening.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We inventariseren en analyseren de huidige tevredenheid, verwachtingen en beloften ten aanzien van de kwaliteit van onze dienstverlening en onze contacten met inwoners en ondernemers.

De klanttevredenheid wordt op basis van continu onderzoek onderzocht door Dienstverlening Drechtsteden en periodiek besproken voor eventuele bijsturing. In 2023 zijn we gestart met klantreisonderzoek voor meldingen openbare ruimte (Fixi) waarbij klantervaringen input geven om de dienstverlening te verbeteren.

We ontwikkelen een visie op dienstverlening samen met de Drechtsteden en een set aan beloften waarmee we vorm en inhoud kunnen geven aan een betere dienstverlening.

De visie is op hoofdlijnen opgesteld en wordt binnen de verschillende teams verder uitgewerkt naar servicebeloften die vervolgens worden getoetst onder inwoners.

We stroomlijnen de afhandeling van verzoeken, vragen en meldingen.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We zetten een coördinatiepunt op voor de afhandeling van verzoeken, vragen en meldingen.

Verzoeken, vragen en meldingen worden opgeslagen in het zaaksysteem. In 2023 is een start gemaakt met het opschonen en gestructureerd bijhouden en afhandelen van binnengekomen reacties. Per team is een coördinator aangewezen om zicht te houden op een tijdige afhandeling.

We ontwikkelen een eenduidige procedure voor de afhandeling in lijn met de service-normen.

Dit is nog in ontwikkeling en zal in 2024 verder vorm krijgen.

Ambities Ambitie 2: Inwoners participeren actief in onze plannen en we hebben een sterk netwerk van partners waarmee we samen werken aan Koers 2030 We hebben iedereen nodig om onze plannen te laten slagen. Om nieuwe ideeën en initiatieven te creëren, om andere inzichten en invalshoeken te krijgen en (soms) om tegengestelde belangen inzichtelijk te maken. Participatie is daarom belangrijk. Aan de voorkant van beleidsvorming, projecten en ontwikkelingen. Een gedegen en transparant proces leidt tot zorgvuldige afwegingen, ook als dat betekent dat niet iedereen tevreden kan worden gesteld. Het creëren van draagvlak en/of begrip bij belanghebbenden aan de voorkant levert in het verdere proces veel voordeel op.

60

Vaak gaat het ook verder dan alleen participeren. Bij de uitvoering van onze taken is actieve samenwerking met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners, etc. aan de orde van de dag. Om dit succesvol te doen is investeren in het netwerk noodzakelijk. We moeten elkaar actief opzoeken, weten wat er speelt, welke belangen en agenda's iedereen heeft en hoe we die kunnen koppelen. Vanuit een open en constructieve houding om gezamenlijk aan doelen te werken en elkaar successen te gunnen. In een dergelijke samenwerking is ook ruimte voor een eerlijke en kritische kanttekening als daar aanleiding toe is. Als bestuur willen we het goede voorbeeld te geven door elkaar in positie te brengen. Dat vraagt vertrouwen, rolbewustzijn en goede communicatie tussen college, gemeenteraad en ambtelijke organisatie.

Speerpunten Sliedrecht draagt bij aan de regio, en de regio draagt bij aan Sliedrecht.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

Ontwikkelen risicoprofielen en toezicht arrangementen VP.

Afgelopen jaar is de nota Verbonden Partijen aangepast waarin deze risicoprofielen en toezichtsarrangementen zijn opgenomen.

Onderzoeken nieuwe kansen voor meervoudig lokale samenwerkingsverbanden.

Opstellen inhoudelijke visie op optimaliseren bedrijfsvoering i.s.m. service-gemeente Dordrecht.

Als gemeente Sliedrecht hebben we de samenwerking in het polderlandschap van de Alblasserwaard versterkt. Een uitkomst hiervan is dat in relatie tot opgaven ten aanzien van de Alblasserwaard een (her)oriëntatie plaatsvindt samen met betrokken overheden van dijklint 16. Verder hebben we met verschillende partners een Regiodeal ingediend bij het Rijk. In deze Regiodeal zijn drie projecten opgenomen waarin we meervoudig lokaal de samenwerking hebben opgezocht. In 2023 heeft er een evaluatie van de dienstverlening binnen de Drechtsteden plaatsgevonden op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau. De uitkomsten van deze evaluatie worden samen met de Servicegemeente Dordrecht in 2024 verder uitgewerkt.

We ontwikkelen het raadhuis als centrum van de democratie en samenleving.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

Stellen een definitief ontwerp op, dienen een vergunningaanvraag in en starten met de aanbesteding.

Het definitief ontwerp is opgesteld. De raad heeft op 31 oktober 2023 het daarbij behorende uitvoeringskrediet goedgekeurd. De vergunningsaanvraag is ingediend en het aanbestedingstraject is opgezet.

61

We werken voor en samen met onze inwoners om de resultaten voor Sliedrecht te realiseren.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

Er wordt participatiebeleid ontwikkeld waarbij we rekening houden met verschillende doelgroepen. In beginsel zullen we starten met dit beleid vanuit de omgevingswet. Na evaluatie zullen we dit organisatiebreed inzetten. We gaan experimenteren met verschillende vormen van participatie die al door andere gemeenten of instanties worden ingezet om zo te ontdekken wat werkt voor de verschillende doelgroepen binnen gemeente Sliedrecht.

In 2023 is de participatieaanpak voor verschillende projecten geëvalueerd. Dit was leerzaam en gaf input voor aanscherping van het beleid en het ontwikkelen van een organisatiebrede aanpak. Daarbij staat vooral het individueel bij medewerkers ontwikkelen van participatievaardigheden centraal.

Ambities Ambitie 3: Werken aan een prettige, professionele en flexibele organisatie. We werken aan een prettige, professionele en flexibele organisatie door o.a. meer inzicht te krijgen in onze kwantitatieve en kwalitatieve capaciteit nu en in de toekomst. De krapte op de huidige arbeidsmarkt stelt ons, als relatief kleine organisatie, voor uitdagingen. Om onze organisatie te versterken en ons in staat te stellen onze ambities te realiseren, investeren we in goed werkgeverschap, portfoliomanagement en ondersteunende bedrijfsvoering. Daarmee ontwikkelen we ons naar een organisatie waar mensen graag willen en blijven werken en waar zij zich in hun kracht gezet en gewaardeerd voelen. Waar zij ook prettig kunnen werken met een goede werkplek, systemen, informatie en processen die hen ondersteunen. Waar duidelijk is waar wij als organisatie naar toe werken, wat er van hen wordt verwacht en wat zij van Sliedrecht als werkgever kunnen verwachten.

Speerpunten Sliedrecht is een aantrekkelijke werkgever die erin slaagt geschikte mensen te werven en te binden.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We voeren een Medewerkerstevredenheidsonderzoek uit

We hebben een medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd in het najaar 2023. De resultaten zijn besproken met de teams en krijgen een plek in de team en organisatieontwikkeling. 62

Er is extra aandacht voor talentontwikkeling in de organisatie, door inzet van trainees en junioren.

Bij vacatures wordt standaard aandacht gegeven aan interne doorstroming en ontwikkeling. Hierdoor ontstaat ook weer nieuwe ruimte voor trainees en junioren.

We benaderen de arbeidsmarkt, samen met onze buurgemeenten, actief om voldoende gekwalificeerde mensen te werven en te binden.

Inzet van een senior Recruiter vanuit de Drechtsteden. we zijn onderdeel van de arbeidsmarktactiviteiten van de Smart Delta Drechtsteden

We vernieuwen het gemeentekantoor.

Vernieuwing gemeentekantoor verloopt volgens plan

Waar nodig en (financieel) mogelijk versterken we de organisatie, kwalitatief en kwantitatief.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We brengen in kaart welke capaciteit aanwezig en nodig is om de ambities te bereiken naast de uitvoering van het reguliere werk. Portfoliomanagement gaat daarbij helpen.

Het doel en proces (o.a. agendazetting en instrumenten) voor het voeren van portfoliomanagement is ontwikkeld. Er is gestart met het kernteam portfoliomanagement.

We implementeren data-gedreven werken en bedden dit breed en structureel in binnen de organisatie.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We verkennen en ontwikkelen een geschikte aanpak voor datagedreven werken door hiermee te starten op tenminste 2 beleidsterreinen.

Op gebied van informatisering & automatisering zijn er grote bewegingen gaande die de volledige capaciteit vereisen. Hierdoor is het lastig gebleken om data gedreven werken zoals voorzien in het collegewerkprogramma van de grond te krijgen.

We ontwikkelen een aanpak waarbij we 'sturen en realiseren via portfoliomanagement'.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We implementeren de nieuwe organisatiestructuur

de nieuwe organisatiestructuur is geimplementeerd en er zijn team(ontwikkel)plannen opgesteld. 63

We ontwikkelen een aanpak waarbij we 'sturen en realiseren via portfoliomanagement'. Er wordt getraind op projectbeheersing (Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap, Programmatisch werken)

Er zijn interventies gedaan op het gebied van projectbeheersing, waaronder een training Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap en de introductie van ondersteunende instrumenten.

Reguliere werkzaamheden en overige ontwikkelingen

Beleidsindicatoren Naam indicator

Meest recente waarde Sliedrecht

Streefwaarde

4a

Cijfer tevredenheid: KTO (1e lijn dienstverlening)

8

8

4b

% realisatie servicenormen (1e lijn dienstverlening) balie % realisatie servicenormen (1e lijn dienstverlening) telefonie

88% 66%

80% 70%

4c

Cijfer tevredenheid medewerkers (organisatie)

7,1*

8

•

4A* Dit is opgebouwd uit 3 verschillende onderdelen: balie 8,6 telefonie 7,7 en web 7,6 (cijfers Sliedrecht 2023). 4B* Servicenormen zijn opgebouwd uit 4 onderdelen: balie inloop 87% (norm 80%), balie afspraak 88% (norm 80%), (cijfers Sliedrecht 2023) en telefonie 66% (cijfers Dienstverlening Drechtsteden 2023) 4c* Dit is een gemiddelde cijfer van het MTO afgenomen in 2020.

• •

4a t/m 4b Dienstverlening loopt als een rode draad door de hele organisatie, het is iets van alle medewerkers. Elke medewerker heeft te maken met het leveren van diensten. Dit kan voor een interne- of externe klant zijn, maar uiteindelijk werken wij allemaal voor de inwoners en ondernemers van de gemeente Sliedrecht. In het CWP is richting gegeven aan de manier waarop wij onze diensten willen leveren en hoe wij als betrouwbare partner willen (samen)werken. Om te toetsen of Sliedrecht als organisatie op de goede weg is, wordt een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Daarnaast wordt geleerd van de ervaringen van onze klanten en partners zodat onze dienstverlening blijft verbeteren.

64

4c Medewerkers die tevreden zijn over hun werk en de organisatie presteren beter en dragen bij aan het succes van de organisatie. Een medewerkers tevredenheidsonderzoek is een indicator die weergeeft of medewerkers betrokken, gemotiveerd of tevreden zijn en wat de gevolgen hiervan kunnen zijn zoals verzuim, verloop en effectiviteit. Dit onderzoek geeft handvatten om de organisatie te verbeteren, wat direct positieve gevolgen heeft voor onze dienstverlening.

Bijdrage van verbonden partijen aan dit programma * De bijdrage aan de Servicegemeente Dordrecht wordt toegelicht in de Paragraaf Bedrijfsvoering.

Wat heeft het gekost? Overzicht van financiële afwijkingen programma Bestuur en organisatie (x € 1.000)

Voor de toelichting op de tabel, zie het onderdeel 'Analyse van de financiële afwijkingen per programma' onder de jaarrekening.

65

Programma 5 - Financiën van Sliedrecht Onze visie Om de inhoudelijke doelstellingen te kunnen realiseren en het gerealiseerde kwaliteitsniveau van de voorzieningen in stand te kunnen houden dienen de gemeentelijke financiën structureel in evenwicht te zijn.

Inleiding Het hoofdstuk Financiën van Sliedrecht is geen programma zoals de eerste vier programma's. Het betreft de samenvoeging van de verplichte overzichten algemene dekkingsmiddelen, onvoorzien en vennootschapsbelasting. Voor deze verplichte onderdelen zijn er onder de titel Financiën van Sliedrecht ambities vastgelegd.

Ambities en ontwikkelingen In het collegewerkprogramma is ten aanzien van de Financiën van Sliedrecht het volgende speerpunt opgenomen: In 2026 en verder is er sprake van een structureel sluitende meerjarenbegroting en afdoende weerstandsvermogen.

Wat hebben we gedaan? Ontwikkelingen gemeentefonds We hebben in 2023 als gevolg van de Decembercirculaire een fors positief resultaat op het gemeentefonds. Dat komt met name door een bijdrage voor energietoelage ad. €1.059.000. Dit bedrag is overgemaakt aan de GR Sociaal ter uitvoering van de regeling. Het eventueel over te hevelen bedrag vloeit voort uit de verantwoording van de GR Sociaal over de daadwerkelijke uitbetalingen. Belastingheffing In 2023 zetten we – conform de in de Begroting 2020 vastgestelde verhogingen – de laatste stap in het kostendekkend maken van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing. Voor de begrafenisrechten is de laatste stap voor het jaar 2025 gepland. Daarmee realiseerden we de begrote opbrengsten. Ook de ander belastingopbrengsten lopen in de pas met de begroting. Belastingheffing is mogelijk door juridisch en fiscaal getoetste belastingverordeningen die de gemeenteraad jaarlijks vaststelt. Eén van die verordeningen is de legesverordening en daarbij is de nieuwe omgevingswet een belangrijke ontwikkeling. Deze wet krijgt met ingang van het jaar 2024 z'n beslag. De nieuwe omgevingswet is niet alleen van invloed op de legesheffing, maar heeft ook grote impact op verschillende begrotingsposten.

Ambities Ambitie 1: In 2026 en verder is er sprake van een structureel sluitende meerjarenbegroting en afdoende weerstandsvermogen In de Begroting 2023 is er sprake van zowel een structureel sluitende begroting, als afdoende weerstandsvermogen. Tegelijkertijd spelen er aanzienlijke risico's, waardoor de bandbreedte waarbinnen het exploitatiesaldo moet worden bezien, zich bevindt tussen € 4,0 miljoen positiever en € 4,0 miljoen negatiever dan het exploitatiesaldo. De uitdaging voor de lange termijn is aan de structureel sluitende kant van deze bandbreedte te blijven.

66

Speerpunten We houden het financiële beheersinstrumentarium (Financiële Verordening en bijbehorende nota's) op orde.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We verankeren verbeterpunten uit het Kompas versterking financiële functie in een nieuwe Financiële Verordening, nota Reserves en Voorzieningen en een nota Activabeleid.

In de besluitvormende raad van 18 april 2023 is de Financiële verordening 2023 vastgesteld. De nota Activabeleid is in deze verordening opgenomen en geactualiseerd. De nota Reserves en Voorzieningen is geactualiseerd en in de besluitvormende raad van 27 juni vastgesteld.

We geven invulling aan de door de accountant genoemde verbeterpunten in het Accountantsverslag 2021.

We zijn aan de slag gegaan met de verbeterpunten uit het Accountantsverslag 2022. De (nog) openstaande verbeterpunten hebben een plek gekregen in het verbeterplan F&C. De resultaten hiervan worden zichtbaar bij de jaarrekeningcontrole 2023.

We laten de lokale lasten op verantwoorde wijze meebewegen met de economische ontwikkeling en inhoudelijke ambities.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We zetten in de tariefstelling 2023 voor de Reinigingsheffing en de Rioolheffing de laatste stap in het komen tot 100% kostendekkendheid.

De voor 2023 berekende tarieven zijn met uitzondering van de Lijkbezorging gebaseerd op 100% kostendekkenheid. In de jaarrekening zien we bij alle heffingen de dekkingsgraad lager uitvallen. Dit wordt bij de Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing veroorzaakt door hogere lasten BTW en hogere overheadkosten. Bij de Reinigingsrechten is de oorzaak dat we door onze stijgende tarieven omzet verliezen. Dit zorgt voor een lagere kostendekkendheid.

We volgen ontwikkelingen ten aanzien van het gemeentefonds op de voet en anticiperen hierop in de P&C-cyclus.

Wat wilden we gaan doen:

Wat hebben we bereikt:

We continueren onze lobby (samen met de Drechtsteden/VNG) richting het Rijk om te komen tot een

In 2023 wordt er door de VNG op alle mogelijke manier gelobbyd richting het Rijk voor 'afdoende' financiering van de toegekende taken. Focus ligt hierbij op een 67

afdoende financiering voor aan gemeenten opgedragen taken.

We verfijnen het denken in scenario's / bandbreedten ten aanzien van het exploitatiesaldo van de meerjarenbegroting, zodat we niet verrast worden door nieuwe ontwikkelingen.

oplossing voor het 'ravijnjaar' (2026). Daarnaast loopt de specifieke lobby op het vervolg van de herijking van het gemeentefonds. Er zijn diverse onderzoeken toegezegd door het ministerie, deze worden opgestart. Een van de onderzoeken betreft die naar de zogenaamde 'instellingsgemeenten'.

Dit is een standaard onderdeel geworden van de P&C producten begroting en jaarrekening.

Reguliere werkzaamheden en overige ontwikkelingen

Beleidsindicatoren Naam indicator

Meest recente waarde Sliedrecht

Streefwaarde

1

Netto schuldquote (zonder correctie)

20% (JR2023)

< 90%

2

Solvabiliteitsratio

47% (JR2023)

< 50%

3

Grondexploitatie

2% (JR2023)

< 20%

4

Structurele exploitatieruimte

5,49% (JR2023)

> 0%

5

Belastingcapaciteit

94% (JR2023)

< 100%

Dit betreft dezelfde beleidsindicatoren zoals (verplicht) opgenomen onder de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. De nadere toelichting op deze indicatoren is (in breder perspectief daar opgenomen.

Bijdragen van verbonden partijen aan dit programma De Servicegemeente Dordrecht voert voor de Financiën van Sliedrecht onder andere de volgende taken uit: de financiële administratie, de treasury functie, het innen van de gemeentelijke belastingen en ze hebben expertise op de diverse aspecten van te betalen belastingen (denk aan BTW). Meer specifiek voor Gemeentebelastingen en Basisinformatie Drechtsteden (GBD) betreft dit:

68

1. De efficiënte en effectieve heffing en invordering van belastingen, voor de heffing en invordering waarvan de gemeenteraden van de gemeenten belastingverordeningen en kwijtscheldingsregels hebben vastgelegd, elk voor zover het hun gebied betreft. 2. De uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) waaronder tevens wordt begrepen de administratie van vastgoedgegevens en het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden, elk voor zover het hun gebied betreft.

Wat heeft het gekost? Overzicht van financiële afwijkingen programma Financiën (x € 1.000)

Voor de toelichting op de tabel, zie het onderdeel 'Analyse van de financiële afwijkingen per programma' onder de jaarrekening.

69

Basisset beleidsindicatoren Landelijke indicatoren Gemeenten nemen een uniforme basisset beleidsindicatoren op in hun begroting en jaarverslag. Die set behandelt een breed spectrum aan onderwerpen. Van misdrijven en afval tot bijstandsuitkeringen en nieuwbouwwoningen. Zo ontstaat een helder beeld van de beleidsresultaten van de gemeente. De meerjarige vergelijking van deze indicatoren is te raadplegen via de website: https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/besluit-begroting-en-verantwoording--bbv-

70

71

Het meerjarig vergelijk van bovenstaande indicatoren is te raadplegen via de website: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording Naam indicator

Peildatum

Waarde

Formatie gemeente Sliedrecht per 1.000 inwoners

31-12-2023

5,37

Bezetting gemeente Sliedrecht per 1.000 inwoners

31-12-2023

4,96

Apparaatskosten gemeente Sliedrecht per inwoner

31-12-2023

€ 348

72

Externe inhuur gemeente Sliedrecht (% van totale loonsom + totale kosten inhuur externen)

31-12-2023

16,52%

Overhead gemeente Sliedrecht (% van totale lasten)

31-12-2023

7,30%

73

Paragrafen

74

Paragraaf Lokale heffingen en belastingen Inleiding In deze paragraaf geven wij inzicht in de tarieven en de tariefontwikkeling met betrekking tot de lokale heffingen en belastingen. De lokale heffingen vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. Deze inkomsten worden voor het merendeel opgebracht door burgers en voor een kleiner deel door bedrijven. De heffing vindt plaats op basis van verordeningen welke door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Deze ‘Paragraaf lokale heffingen’ geeft op hoofdlijnen een overzicht van de lokale heffingen en belastingen. De lokale heffingen onderscheiden we in gebonden en ongebonden heffingen. Gebonden wil zeggen dat de besteding gerelateerd is aan een direct aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. Dit zijn retributies (bijvoorbeeld leges, marktgeld) of bestemmingsheffingen (bijvoorbeeld afvalstoffenheffing, rioolheffing). Deze heffingen worden verantwoord op de desbetreffende gemeentelijke programma’s en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen zijn zogenaamde zuivere belastingen. De opbrengsten hiervan kunnen door de gemeenteraad vrijelijk binnen het werkterrein van de gemeente worden ingezet. Het gaat hierbij om de onroerendezaakbelastingen (OZB) en hondenbelasting. Deze heffingen zijn niet verbonden aan een inhoudelijk programma en behoren tot de algemene dekkingsmiddelen.

Deze paragraaf heeft betrekking op beide heffingen. In het vervolg gaan wij achtereenvolgens in op: • ontwikkelingen en rijksbeleid; • overzicht opbrengst gemeentelijke heffingen; • heffingen woonlasten (lokale lastendruk); • overige lokale heffingen; • kwijtscheldingen; • kostendekkendheid.

Overzicht opbrengst gemeentelijke heffingen Onderstaande tabel is een overzicht van de gerealiseerde opbrengsten (leges) over 2023 en, ter vergelijking, 2022. Wij merken op dat de verschillen tussen de verantwoording over 2022 en 2023 geen indicatie geven van de stijging of daling van de tarieven, maar wel van de totale opbrengst. Factoren zoals ontwikkelingen in de WOZ-waarde en areaaluitbreiding spelen bij de onroerendezaakbelastingen een belangrijke rol. Meer of minder afgegeven omgevingsvergunningen kunnen de opbrengst leges sterk beïnvloeden.

De verschillen ten opzichte van de begroting zijn toegelicht in de verschillenanalyse van programma 5. Voor de onroerende zaakbelastingen geldt nog specifiek dat een substantieel aandeel van het verschil met de jaarrekening 2022 toe te schrijven is aan de oprichting van het ondernernemersfonds per 1 januari 2023.

75

Heffingen woonlasten (lokale lastendruk) De lokale woonlasten bestaan uit OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen bepalen grotendeels de gemeentelijke opbrengsten en bepalen daarmee ook grotendeels de lokale lastendruk. In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de gemiddelde WOZ-waarde (= de basis voor het berekenen van de OZB-aanslag) en de woonlasten voor meerpersoonshuis¬houdens in euro’s weergegeven over 2022 en de twee voorgaande jaren. Tevens zijn hierin de geldende tarieven voor de afvalstoffen- en de rioolheffing opgenomen. De gemiddelde woonlast OZB is berekend door de gemiddelde WOZ-waarde te vermenigvuldigen met het geldende tariefpercentage.

Bij de berekening van de woonlasten is uitgegaan van een eigen woning die wordt bewoond door een gezin. De gemiddelde woningwaarde is de basis voor berekening van de aanslag OZB. Deze waarde is berekend naar de peildatum 1 januari van het voorgaande jaar. De WOZ-waarden 2023 zijn dus berekend naar de waardepeildatum 1 januari 2022. De gemiddelde WOZ-waarden zijn ontleend aan de geactualiseerde gegevens uit de WOZ-administratie. Bij de berekening van de woonlasten voor 2023 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: Afvalstoffenheffing

Kostendekkendheid max. 100%

Reinigingsrecht

Kostendekkendheid max. 100%

Rioolheffing

Kostendekkendheid max. 100%

Marktgelden, havengelden, leges bouwvergunningen en begrafenisrechten

Kostendekkendheid max. 100%

76

Hondenbelasting

Inflatieniveau gebaseerd op meicirculaire 2022

Rechten en tarieven (legesverordening)

Kostendekkendheid max. 100%

Hieronder vindt u per heffing een toelichting. Onroerendezaakbelasting De onroerende-zaakbelastingen (OZB) is na de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Deze heffing bestaat uit een eigenarenbelasting voor zowel woningen als niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-woningen (bedrijven, enz.). De opbrengst vloeit naar de algemene middelen van de gemeente. De gemeenteraad bepaalt de tarieven en daarmee de door belastingplichtigen te betalen belasting. De heffingsgrondslag is de waarde van de onroerende zaak. Deze wordt vastgesteld op basis van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ). Voor de WOZ-waarden 2023 gelden de WOZ-waarden met als waardepeildatum 1 januari 2022. Sinds 2009 is de verschuldigde OZB een percentage van de waarde van de onroerende zaak. De volgende tabel geeft weer hoe de OZB-tarieven zich in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld.

De stijging van de tarieven niet-woningen in het jaar 2023 staan in verband met de oprichting van het ondernernemersfonds per 1 januari 2023. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten voor inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. De berekening van de kostendekkendheid wordt aan het eind van de paragraaf samengevat in een overzicht. De tarieven hebben zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld (x € 1):

Rioolheffing Op basis van artikel 228a van de Gemeentewet hebben gemeenten de mogelijkheid om de kosten van zorgplicht voor het afvalwater alsmede de kosten van de zorg voor het hemel- en grondwater te verhalen via de rioolheffing. Welke kosten via de rioolheffing worden verhaald, dient met het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) te zijn vastgesteld.

77

De berekening van de kostendekkendheid wordt aan het eind van de paragraaf samengevat in een overzicht. De tarieven hebben zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld (x € 1):

Wij heffen van eigenaren van panden een vast bedrag per jaar. Hierbij is de situatie per 1 januari bepalend. Ook van gebruikers van panden wordt rioolheffing geheven. Dit is met ingang van 2015 ook een vast bedrag per jaar. Tot 2015 was dit afhankelijk van het waterverbruik. Vergelijking buurgemeenten Vergelijking van woonlasten kan worden gemaakt met de Drechtstedengemeenten. Deze is gebaseerd op de gegevens van de Digitale Atlas van de lokale lasten 2023 op www.coelo.nl en geeft de woonlasten van een meerpersoonshuishouden voor zowel eigenaren-bewoners als huurders weer. De woonlasten in 2023 in Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht laten zich samenvatten in onderstaande schema's (x € 1). NB: Huurders betalen geen OZB en rioolheffing eigenaar.

De gegevens in de laatste kolom zijn het rangnummer van de gemeente in de Coelo-atlas.

Overige lokale heffingen Hondenbelasting In de Gemeentewet is bepaald dat gemeenten een belasting mogen heffen op het houden van honden. Hondenbelasting is een zuivere belasting die, net als de onroerendezaakbelastingen, vloeit naar de algemene middelen van de gemeente.

Reinigingsrechten Voor het ophalen van afval bij niet-woningen (winkels, bedrijven, buurtcentra, etc.) kunnen 78

gemeenten reinigingsrecht heffen. Uitgangspunt is dat dit kostendekkend gebeurt. In tegenstelling tot het inzamelen van huishoudelijk afval hebben gemeenten niet de verplichting om afval bij bedrijven in te zamelen. Bedrijven moeten zelf zorgdragen voor het afvoeren van hun afval en kunnen hiervoor een contract aangaan met een erkende afvalinzamelaar of met de gemeente.

Reclamebelasting Op grond van artikel 227 van de Gemeentewet kunnen gemeenten ter zake van openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg reclamebelasting heffen. De reclamebelasting is een algemene belasting. De reclamebelasting kan mede worden gezien als een profijtbelasting, wanneer zij geheven wordt naar de mate waarin particulieren en bedrijven profiteren van overheidsvoorzieningen die het doen van openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg, mogelijk maken. Zo is bijvoorbeeld vanuit de profijtgedachte een hoger tarief denkbaar in het (winkel)centrum van een gemeente, waar immers het meeste effect wordt verwacht van de openbare aankondigingen (reclame-uitingen). Ook kan regulering worden nagestreefd met deze heffing door deze bijvoorbeeld te beperken tot - of een hoger tarief te hanteren in - bepaalde wijken, teneinde wildgroei van openbare aankondigingen tegen te gaan. Verder kan de reclamebelasting zich beperken tot een deel van de gemeente, mits daarvoor een objectieve en redelijke rechtvaardiging bestaat. In overleg met de desbetreffende ondernemersverenigingen heeft uw raad op 30 januari 2018 drie reclamebelastingen ingevoerd, namelijk voor Winkelgebied Kerkbuurt, Winkelgebied Burgemeester Winklerplein en Woonboulevard Sliedrecht. Deze reclamebelastingen zijn 1 februari 2018 ingegaan en sindsdien jaarlijks verlengd.

Het doel is om per gebied met een ondernemersfonds het ondernemers- en verblijfsklimaat en daarmee de duurzame economische vitaliteit van de gebieden te versterken. De opbrengst van deze belasting wordt gestort in ondernemersfondsen voor deze gebieden, die beheerd worden door de betreffende ondernemersverenigingen. Afspraken hierover zijn vastgelegd in overeenkomsten tussen de verenigingen en de gemeente. De belasting wordt geheven van de gebruiker van de onroerende zaak zijnde niet-woningen in het desbetreffende gebied. Als de onroerende zaak leeg staat en er wordt een reclame-uiting gevoerd dan zal de aanslag worden opgelegd aan de eigenaar. De jaartarieven zijn als volgt: Winkelgebied Kerkbuurt: € 450 per onroerende zaak zijnde niet-woning; Winkelgebied Burgemeester Winkelplein: € 350 per onroerende zaak zijnde niet-woning; Voor Woonboulevard Sliedrecht is het aanslagbedrag afhankelijk van de WOZ-waarde van de onroerende zaak, namelijk:

79

NB. Per 2023 is een nieuw, gemeente-breed ondernemersfonds ingesteld, maar dit staat los van de reclamebelasting.

Lijkbezorgingsrechten Ook heffen we rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van gemeentelijke diensten in verband met de begraafplaats. Ook hiervoor is het uitgangspunt dat dit ten hoogste kostendekkend gebeurt. De berekening van de kostendekkendheid wordt aan het eind van de paragraaf samengevat in een overzicht.

Havengeld Voor het gebruik van de gemeentelijke haven of andere openbare werken, alsmede voor het gebruik van alle binnen deze gemeente gelegen openbare wateren wordt door de gemeente havengeld geheven. Uitgangspunt is dat dit ten hoogste kostendekkend gebeurt.

Kwijtscheldingen Als een belastingplichtige wegens financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, kan gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend. De regels voor het toekennen worden bepaald door de rijksoverheid. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen die een inkomen hebben dat niet hoger is dan 90% van de bijstandsnorm. Gemeenten mogen hier in die zin van afwijken, dat deze inkomensgrens wordt verruimd naar 100% van de bijstandsnorm. Onze gemeente hanteert de 100%norm, wat betekent dat inwoners met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Wel vindt een vermogenstoets plaats. Een groot deel van de kwijtscheldingen is geautomatiseerd getoetst. Het doel hiervan is om zo de administratieve lasten voor de burger te verminderen. Gemeenten mogen wel zelf bepalen voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend. Er kan kwijtschelding worden aangevraagd voor: -

Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Hondenbelasting (tot maximaal de helft van de verschuldigde belasting voor de eerste hond)

De volgende tabel geeft weer hoeveel kwijtschelding voor 2023 is geraamd en verleend.

Kostendekkendheid Voor gemeentelijke heffingen geldt de wettelijke eis van maximaal kostendekkende tarieven. In onderstaande tabel is de kostendekking van de belangrijkste gemeentelijke heffingen voor 2023 inzichtelijk gemaakt. De kostendekkendheid wordt overeenkomstig de regelgeving bepaald per verordening.

80

Over de kostendekkendheid wordt opgemerkt dat er voor gekozen is: 1. overhead toe te rekenen op basis van personeelslasten; 2. één systematiek van toerekening van overhead; 3. toegroeien naar 100% kostendekkendheid; 4. de kwijtschelding ten laste te brengen van de heffing; 5. bij het bepalen van de tarieven van de lokale heffingen wordt geen rekening gehouden met dotaties en onttrekkingen aan reserves; 6. de afkoopbedragen zoals opgenomen binnen de Verordening begrafenisrechten 2023 gemeente Sliedrecht worden direct in het verantwoordingsjaar als baat verantwoord. Het gevolg hiervan is dat de kostendekkendheid hierdoor positief beïnvloed wordt, dit is een consistente gedragslijn met eerdere jaren.

81

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt ingegaan op de bestaande risico's binnen de gemeente en het vermogen om deze risico's (financieel) op te vangen op het moment dat ze zich daadwerkelijk voordoen. De relevante kaders zijn vastgelegd in de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing (vastgesteld september 2020) en de nota Reserves en voorzieningen (vastgesteld in juni 2023). De paragraaf is onderverdeeld in zes blokken: • • • • • •

Het risicoprofiel, hier wordt ingegaan op de bestaande risico's; De weerstandscapaciteit, hier wordt bepaald wat de ruimte is om risico's op te vangen; De ratio weerstandsvermogen, hier wordt beoordeeld in hoever de risico's in verhouding staan tot de weerstandscapaciteit; De financiële kengetallen, hier wordt bovenstaande in een breder (vanuit het BBV) verplicht perspectief geplaats; De bandbreedte, hier wordt het exploitatiesaldo in een bandbreedte geplaatst; De reserve Koers 2030, hier wordt inzicht geven in de opbouw van de reserve.

Risicoprofiel Het risicoprofiel wordt bottom-up opgebouwd. Alle risico's met een ingeschatte impact van groter dan € 10.000 worden hierbij meegenomen. Per risico wordt vervolgens bepaald of het een incidenteel, of een structureel risico betreft. Een structureel risico wordt voor 2,5 jaar opgenomen in het risicoprofiel. Er is daarmee 2,5 jaar (gewogen) budget gereserveerd om voor een dergelijk risico een structurele oplossing te vinden. Dit is nodig omdat de weerstandscapaciteit niet structureel kan worden aangesproken. Naast risico's worden er indien aanwezig ook kansen opgevoerd. Per risico wordt vervolgens bepaald hoe groot de kans van optreden is. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in vier klassen: I

'kans van optreden is onwaarschijnlijk':

12,5%

II

'mogelijk':

37,5%

III

'aanzienlijk':

62,5%

IV

'waarschijnlijk':

87,5%

Dit levert vervolgens per risico een bedrag op. Met behulp van zeven risico gebieden zijn deze in onderstaande tabel weergegeven:

82

Het laatste risicoprofiel van de gemeente Sliedrecht staat in de Begroting 2024. Het totale risico bedroeg op dat moment € 8,7 miljoen. Er is nu is voor € 10,7 miljoen aan risico's geïdentificeerd. Het totaal van de risico’s stijgt daarmee met € 2,0 miljoen. De verklaring daarvoor ligt in de projectrisico's en het renterisico. We lichten hier de vijf grootste risico's nader toe. Daarmee is 95% van het totale risico gemoeid. 1. Herijking gemeentefonds - suppletie uitkering, € 3.296.000 (Overige risico's) De herijking van het gemeentefonds is doorgevoerd. Het effect wordt beperkt tot € 37,50 per inwoner met behulp van een zogenaamde suppletie uitkering binnen het gemeentefonds. Dit is ook het bedrag waarmee de uitkering voor Sliedrecht is verlaagd. De onderbouwing voor deze beperking tot € 37,50 per inwoner is een politieke afspraak. Wanneer afspraken anders komen te liggen dan bestaat het risico dat de suppletie uitkering wegvalt, danwel lager wordt. 2. Projecten, € 2.057.000 (Project risico's) Het succesvol uitvoeren van projecten gaat naast het realiseren van doelstellingen over het beheersen van risico's. Bij het uitvoeren van projecten bestaan er altijd risico's, bijvoorbeeld: • • •

risico's die verband houden met de aard van het plan (bijvoorbeeld omdat er technisch complexe onderdelen inzitten waarbij zich onvoorziene kosten kunnen voordoen); risico's die verband houden met het tijdstip waarop het plan gerealiseerd wordt (er kunnen zich nieuwe omstandigheden voordoen waarop geanticipeerd moet worden); risico's die verband houden met gehanteerde parameters (bijvoorbeeld indexering van prijzen en rentestanden)..

3. Begroting dG&J/SOJ en GR Sociaal, € 1,820.000 (Verbonden partijen) Het begroten van de verwachten kosten in het sociaal domein is een complexe aangelegenheid. In de budgetten volgen we de vastgestelde meerjarenramingen van de verbonden partijen. De ramingen bevatten aannamen over bijvoorbeeld de volume groei (bijvoorbeeld als gevolg van de vergrijzing), het effect van maatregelen. De uiteindelijke kosten worden bepaald door het daadwerkelijke gebruik van de voorzieningen door onze inwoners. 4. Rente, € 1.563.000 (Dividend en rente risico's) De afgelopen periode zijn er diverse investeringsvoorstellen goedgekeurd danwel ter besluitvorming aangeboden (denk aan raadhuis, gemeentekantoor, Noord-Zuidverbinding, Sliedrecht Buiten). Voor de uitvoering van deze projecten is liquiditeit nodig. Hoewel er momenteel nog steeds miljoenen 83

liquiditeit beschikbaar zijn, zal er in de toekomst aanvullend geleend moeten worden. Bij nieuwe investeringen wordt nu gerekend met 2,0% rentekosten. In de zogenaamde liquiditeitenplanning wordt een inschatting gemaakt van hoeveel en wanneer er geleend moet worden. We verwachten dat dat op zijn vroegst in 2026 nodig zal zijn. Tegen welke percentage dat zal kunnen is lastig in te schatten. In 2023 zou dat voor een percentage van rond de 4,0% hebben plaatsgevonden, momenteel is het rond de 3,0%. Dit ligt hoger dan de 2,0% waar in de projecten rekening mee wordt gehouden, daarom is het risico verzwaard. 5. Gemeenschappelijke regelingen, € 1,245.000 (Verbonden partijen) We hanteren een algemeen risico voor deelname aan een gemeenschappelijke regelingen. Negatieve exploitatieresultaten worden door gemeenschappelijke regelingen doorgelegd naar de eigenaren, de gemeenten. In het risico houden we rekening met een overschrijding van 2,5% van de totale bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen. Dit gaat vooraf aan het risico zoals genoemd onder 3.

Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit het saldo van de algemene reserve, de niet beklemde bestemmingsreserves en de opgenomen post voor onvoorzien. Daarnaast tellen we voor de weerstandscapaciteit 20% van de niet benutte belastingcapaciteit en 20% van de stille reserves mee. Dat resulteert in de volgende beschikbare weerstandscapaciteit:

1. Algemene reserve De stand algemene reserve bevat de stand van de algemene reserve op 31 december 2023 (€ 6,5 miljoen) en het rekeningresultaat zoals dat over 2023 gerealiseerd is (€ 6,9 miljoen). 2. Reserve Weerstandsvermogen De reserve Weerstandsvermogen is opgeheven, het saldo is overgeheveld naar de algemene reserve. Om tot goede vergelijkende cijfers te komen is het nog wel weergegeven. 3. Niet beklemde reserves De reserves Frictiebudget reorganisatie, Klimaatmiddelen, Kleinschalige herontwikkeling, Sociaal domein en Herplantfonds vormden samen de overige niet beklemde reserves. Deze zijn met uitzondering van de reserve Herplantfonds allemaal opgeheven. 4. Onvoorzien De post onvoorzien is in de jaarrekening niet meer aanwezig. Het gemoeide bedrag is onderdeel geworden van het resultaat 2023. 5. 20% van de stille reserves Er ontstaan zogenaamde 'stille reserves' doordat bezittingen tegen historische kostprijs moeten 84

worden opgenomen op de balans (voorschrift BBV). We onderkennen twee stille reserves, namelijk het vastgoed- en het aandelenbezit.

Stille reserve vastgoed

We kunnen de panden van de gemeente opdelen in twee categorieën. De eerste categorie gaat over panden (denk aan kantoren) in een zogenaamde redelijke markt. Dat is een markt waarin sprake is van 'normale' vraag en aanbod. De tweede categorie gaat over panden in een beperkte markt (denk zwembaden, sportcomplexen). Deze panden zijn niet eenvoudig te verhandelen. We bepalen de stille reserve vastgoed door de WOZ-waarde (voor panden in een beperkte markt 70% van de WOZ-waarde) te verminderen met de boekwaarde. De totale stille reserve vastgoed bedraagt € 6,8 miljoen. Daarvan is € 1,4 miljoen meegenomen in de weerstandscapaciteit (20%).

Stille reserve aandelen

De gemeente bezit aandelen van de Bank Nederlandse Gemeenten, ROM-D, Oasen en Stedin. De aandelen BNG hebben volgens het jaarverslag 2023 een waarde van € 79,- per aandeel. Uitgaande van deze waarde, bestaat er een stille reserve van € 2,4 miljoen. Daarvan is € 0,5 miljoen opgenomen in de weerstandscapaciteit. De overige aandelen hebben naar verwachting geen hogere waarde dan de verkrijgingsprijs. 6. 20% van de onbenutte belastingcapaciteit In de regelgeving over de eventuele artikel 12 status van een gemeente staat hoe we het gemoeide bedrag van de onbenutte belastingcapaciteit moeten bepalen. Om daarvoor in aanmerking te komen, moet de OZB opbrengst eerst worden verhoogd tot 120% van het landelijk gemiddelde. Voor Sliedrecht resulteert die berekening in een bedrag van € 2,3 miljoen en daarmee in een bijdrage aan de weerstandscapaciteit van € 0,5 miljoen.

Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen hoe de verhouding is tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit gebruik je de ratio voor het weerstandsvermogen (weerstandsratio). De weerstandsratio bereken je door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. In Sliedrecht streven we een ratio na van minimaal 1,0. Daarmee is voldoende dekking voor het totale risicoprofiel aanwezig en wordt niet onnodig beslag gelegd op middelen die ten behoeve van de beleidsdoelstellingen kunnen worden ingezet. De berekening van de ratio weerstandsvermogen ziet er als volgt uit:

De ontwikkeling van het weerstandsvermogen staat in onderstaande grafiek, inclusief een doorkijk naar de verwachte ontwikkeling op basis van de Begroting 2024). Als er conform de voorgestelde resultaatbestemming wordt besloten, zakt de ratio van 1,83 naar 1,42. Dit omdat slechts een deel van het resultaat wordt toegevoegd aan de weerstandscapaciteit (de algemene reserve), waar nu het hele resultaat in bovenstaande tabel is gepresenteerd.

85

De ratio ligt door de voorgestelde aanvullende storting in de Algemene reserve vanuit het resultaat 2023 boven de ondergrens van 1,0. Qua storting gaat het om een bedrag van bijna € 3,6 miljoen. Dit geeft de mogelijkheid om vanuit het vermogen nog bij te dragen in het dempen van het ravijn in de eerste jaren. Bijvoorbeeld wanneer in te voeren maatregelen een aanlooptijd kennen, of extra investeringen vergen. De bepaling van de weerstandsratio is per definitie gebonden aan een moment in de tijd. Het is daarom relevant beeld te hebben bij het verloop vanuit het verleden naar de toekomst. In onderstaande tabel brengen we dat in beeld:

In de grafiek vallen een tweetal dingen op: •

Vanaf 2026 loopt de beschikbare weerstandscapaciteit terug. Dit wordt veroorzaakt door het niet sluiten van de jaarschijven 2026 en verder. Dit leidt ertoe dat in die jaren aanspraak gedaan zal moeten worden op de algemene reserve. Het opgestarte proces dat moet leiden tot een structureel sluitende begroting zorgt ervoor dat dit uiteindelijk niet gaat gebeuren.

•

De stand van de algemene reserve is nagenoeg gelijk aan de benodigde ondergrens. Dit is een onwenselijke situatie, omdat tegenvallers dan direct tot gevolg hebben dat de algemene reserve moet worden aangevuld. Tegelijkertijd wil je ook niet onnodig middelen vasthouden die ten goede kunnen komen aan de gemeenschap. Vanuit deze weging is gekomen tot het voorstel om de algene reserve op te hogen met een bedrag van € 3,4 miljoen.

Financiële kengetallen In de P&C-documenten moet een gemeente verplicht ingaan op de financiële kengetallen. Deze kengetallen geven een beeld van de financiële situatie waarin een gemeente zich bevindt. Het betreft de volgende kengetallen: netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatie ruimte en de gemeentelijke belastingcapaciteit.

86

Netto schuldquote De netto schuldquote is de netto schuld als aandeel van de inkomsten. Het geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft. Het zegt daarnaast iets over de flexibiliteit van de begroting: veel schulden en kapitaallasten leiden tot een inflexibele begroting. Een netto schuldquote tussen de 90% en 130% wordt gezien als voldoende. Een lagere netto schuldquote dan 90% wordt gezien als goed. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen op langere termijn te voldoen. Het geeft de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen weer. Een percentage van 20% tot 50% wordt als voldoende gezien. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft een indicatie van de verhouding van de in exploitatie genomen gronden ten opzichte van de totale baten. Het geeft een indicatie of een gemeente veel geld in grond heeft geïnvesteerd, geld dat in de toekomst moet worden terugverdiend. Een kengetal grondexploitatie lager dan 20% wordt gezien als goed. Structurele exploitatie ruimte De structurele exploitatieruimte geeft weer hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de jaarrekening. Een kengetal groter dan 0 duidt op structurele ruimte. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit maakt inzichtelijk welke mogelijkheden de gemeente heeft voor het genereren van hogere baten.

Dit kengetal geeft weer hoe de belastingdruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De woonlasten van een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde worden afgezet tegen het landelijk gemiddelde. Is het kengetal lager dan 100%, dan zijn de woonlasten lager dan gemiddeld in Nederland. Het verschil tussen het kengetal en 100% geeft de ruimte aan om de belastingen te verhogen tot het gemiddelde. In onderstaande tabel is dit schematisch weergegeven: Bij de Jaarrekening 2023 horen de volgende financiële kengetallen:

Beschouwing financiële kengetallen

Eén kengetal in één enkel jaar geeft niet veel informatie. Het is belangrijk de kengetallen in 87

samenhang te zien. Bovendien is naast de stand ook het verloop van de kengetallen relevant. Alle kengetallen vallen bij de Jaarrekening 2023 in categorie A. Dat betekent dat er sprake is van een laag risico.

Netto schuldquote

De waarde van de netto schuldquote valt in categorie A. De waarde is stabiel ten opzichte van 2022, maar valt beter uit dan begroot.

Solvabiliteitsratio

De solvabiliteitsratio is met 2% gezakt ten opzichte van de Jaarrekening 2022 en daarmee valt de waarde weer net in categorie B. De waarde valt 10% lager uit dan begroot. Dit wordt vooral veroorzaakt door een hoger balanstotaal (noemer effect), het eigen vermogen is namelijk toegenomen.

Grondexploitatie

Het kengetal valt in categorie A. De grondexploitaties vormen een zeer beperkt geheel ten opzichte van de totale exploitatie, zeker nu de grondexploitatie Burgemeester Winklerplein is afgesloten.

Structurele exploitatieruimte

Het positieve jaarrekeningresultaat vertaald zich eveneens in een hoger dan verwachte waarde voor het kengetal structurele exploitatie ruimte.

Belastingcapaciteit

De keuze om zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing volledig kostendekkend te maken leiden ertoe dat het percentage de laatste jaren is gestegen. De waarde van het kengetal bevind zich nog in categorie A.

Bandbreedte De paragraaf Weerstandsvermogen is van oudsher gebaseerd op risico's die zich vertalen in een bedrag. Waarbij je het gemoeide bedrag afzondert in je reserves, zodat je dit risico kunt 'opvangen'. Dit is een werkwijze die vooral past bij risico's die zich eenmalig voordoen. De reserve is tenslotte een incidentele dekking. In de werkelijkheid zijn veel risico's van structurele aard. In de berekening wordt het jaarbedrag van een dergelijk risico vermenigvuldigd met 2,5. Op deze manier wordt er 'tijd' gekocht om het risico te verwerken in de meerjarenbegroting. Wanneer het risico na 2,5 jaar nog steeds bestaat dan is er geen vermogen meer gereserveerd waarop aanspraak gedaan kan worden. Voor dergelijke risico's is het denken in bandbreedten / scenario's ten opzichte van het exploitatiesaldo een veel beter instrument. Hiermee is gestart bij de P&C-cyclus 2022. Ook in deze jaarrekening laten we de bandbreedte weer zien. Deze is gelijk aan die van de Begroting 2024 enkel de feitelijke stand van de begroting is aangepast op de nadien genomen besluiten.

88

De grafiek laat zien dat het ravijn in 2026 ook aanzienlijk dieper kan uitpakken en vervolgens ook nog eens dieper kan worden. Tegelijkertijd is het ook nog steeds mogelijk dat het ravijn zich helemaal niet zal voordoen, al is dat niet erg waarschijnlijk. Anticiperen op dit laatste is dan ook niet wat we voorstaan. We gaan proactief op zoek naar manieren om de begroting structureel te kunnen sluiten. In de bandbreedte zijn voor een vijftal dossier risico's uitgewerkt. Kenmerkend voor deze risico's is dat wat zich daadwerkelijk voordoet slechts beperkt beïnvloedbaar is. De onderliggende risico's betreffen: Serviceorganisatie Jeugd, GR Sociaal, energie, kapitaallasten en de financieringssystematiek van gemeenten.

89

Dezelfde informatie ziet er in tabelvorm zo uit:

De omvang van de 'staafjes' per project verschilt soms van jaar tot jaar. Dit komt doordat er middelen worden toegevoegd, danwel onttrokken. Waar er sprake is van dergelijke wijzigingen van omvang is dat het gevolg van door de gemeenteraad goedgekeurde onttrekkingen / toevoegingen. Het college is in deze gevallen bevoegd tot het doen van de bijbehorende uitgaven. Andere 'staafjes' blijven gelijk qua omvang. In deze gevallen is er nog enkel sprake van een reservering en is het college niet bevoegd over te gaan tot daadwerkelijke besteding. Daarvoor is eerst een nader besluit van de gemeenteraad nodig. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Burgemeester Winklerplein.