240618_ANTW_TECH. VR_Pauw_PRO Sliedrecht_Jaarrekening 2023.pdf

We beschreven al dat we in dit programma een mooie samenwerking zien met het programma 'Terugdringen van gezondheidsachterstanden', waarbij (zoals beschreven) extra aandacht voor de wijken Centrum en Oost belangrijk is. 11. Mantelzorgondersteuning Aansluitend op het vorige programma en het stimuleren van een zo 'normaal' mogelijke samenleving, is het ondersteunen van onze mantelzorgers belangrijk. Eerder staat al beschreven dat Nederland, en ook Sliedrecht, 'dubbel vergrijst'. En dat we steeds langer leven en meer gezondheidsproblemen ontwikkelen. Dat het onmogelijk is om al die benodigde zorg vanuit instanties te organiseren: dat we in zullen moeten zetten op onszelf helpen en elkaar. Veel inwoners in Sliedrecht zorgen vrijwillig voor een ander. Dat zijn onze mantelzorgers. Voor de ondersteuning van deze mantelzorgers is al veel mogelijk. Dit wordt bijvoorbeeld georganiseerd vanuit het Bonkelaarhuis. Als dat nodig is, kan een mantelzorger 'even op adem komen' (respijtzorg). Er is al een mogelijkheid tot ggz-ondersteuning voor mantelzorgers, en meer. Niet iedereen die dat nodig heeft, weet de ondersteuning echter te vinden. Daar kan Sliedrecht nog meer op inzetten. En het kan ook nog beter in bestaande structuren bijv. bij het Bonkelaarhuis21 worden ingezet. 12. Een tegen eenzaamheid Zowel ouderen als jongeren zijn wel eens eenzaam. Ook in Sliedrecht.

Eenzaamheid stijgt over het algemeen geleidelijk en, ondanks dat in Sliedrecht minder mensen zich eenzaam voelen dan in omliggende gemeenten22, is het voorkomen ervan een belangrijk thema. Sliedrecht heeft een lokale coalitie: Erbij in Sliedrecht. Deze lokale coalitie richt zich, vanuit de wens om met oprechte aandacht naar elkaar om te zien en te luisteren, op het leren omgaan met gevoelens van- en het voorkomen van eenzaamheid. Hierbij wordt uitgegaan van het gedachtegoed van 'positieve gezondheid'. Verder heeft Sliedrecht een Seniorenvisie voor ouderen in de gemeente. De gemeente vindt het belangrijk dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Dat er aandacht is voor welzijn: ontmoeten en verbinden met anderen. En de gemeente zet in op de gezondheid van deze doelgroep. Het "zelf houden van de regie" over het leven is een speerpunt. De gemeente vindt dat ten eerste de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Daarnaast wil zij graag faciliteren en helpen dat ouderen regie kunnen nemen en blijven houden.

21

Het Bonkelaarhuis is dé plek waar alle welzijn, zorg en ondersteuning in Sliedrecht samenkomt. https://youtu.be/OcR6DkPqua0 22 Data-analyse, augustus 2023, Gemeente Sliedrecht

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 16

Jaarlijks maken alle 75+'ers aanspraak op een signalerend huisbezoek door Stichting Welzijnswerk Sliedrecht. Tenslotte is er de aanpak Dementievriendelijk Sliedrecht. Een samenwerking met verschillende ketenpartners. 13. Welzijn uit de spreekkamer De huisarts is voor veel inwoners een laagdrempelige verzamelplek in de wijk. Bij de huisarts kan je met heel veel vragen terecht. En toch zitten daar grenzen aan. In de media is veel te vinden over de steeds grotere vraag aan huisartsen. De laagdrempelige toegang is iets om trots op te zijn, maar er zit een grens aan de mogelijkheden van huisartsen. Met een steeds grotere en bredere zorgvraag, stijgt de druk op huisartsen. De afgelopen tijd is de huisarts steeds meer geholpen door verschillende ondersteuners. Zo is er de praktijkondersteuner ggz, de praktijkondersteuner jeugd, etc. Tijdens een van de bijeenkomsten die de gemeente met ketenpartners organiseerde, werd het duidelijk verwoord: "Wat niet in de zorg hoort, moet daar niet zijn. Het zingevingsvraagstuk, bijvoorbeeld, dat hoort niet bij de huisarts.", zo werd gesteld. Hier liggen kansen om ondersteuningsvragen t.a.v. zorg en ondersteuning wat beter te scheiden en op een andere manier passende ondersteuning te bieden.

De gamende jongere die zich eenzaam voelt, de oudere met overgewicht die op zoek is naar een gezondere levensstijl en activering, de jonge moeder die benieuwd is naar ervaringen van andere jonge ouders. Allemaal voorbeelden van welzijnsvraagstukken in de spreekkamer van de huisarts. Hoe mooi zou het zijn dat er een korte lijn is van die spreekkamer naar het Bonkelaarhuis? Op dit moment zet Sliedrecht nog beperkt in op dit thema. Een pilot waarin een huisartsenpraktijk nauw samenwerkt met het Bonkelaarhuis biedt bijvoorbeeld kansen op uitbreiding. Met het GALA en de bijbehorende ketenaanpak zijn er nieuwe kansen en aanknopingspunten om een verdere versteviging te realiseren tussen zorg en welzijn.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 17

Waar wil gemeente Sliedrecht naartoe? In dit hoofdstuk vertalen we de prioriteiten van het vorige hoofdstuk in doelen voor de toekomst: waar gaat de gemeente zich op richten om gezondheidsverschillen te verkleinen? Laten we beginnen met de overkoepelende kapstok: Sliedrecht heeft al een sterke basis van sociale initiatieven voor het vergroten van de gezondheid. Sliedrecht zal zich richten op het verder versterken van deze initiatieven. Daarnaast kunnen nieuwe activiteiten gestart worden, maar dat zal altijd binnen bestaande structuren en netwerken gebeuren of daarop aansluitend. Zo werkt Sliedrecht aan echt integraal gezondheidsbeleid. Ook benadrukken we dat dit plan van aanpak intenties beschrijft en de basis vormt voor concretere uitvoeringsplannen in het najaar van 2023.

We willen de komende periode – zoals ook verwoord in de sociale visie en Koers 2030 – blijven werken aan inclusieve en veilige buurten met veerkrachtige inwoners, die voor zichzelf en elkaar zorgen. Op deze manier willen we onze uitdagingen aanpakken en zorgen voor een blijvend krachtige sociale structuur, zodat we inwoners die het écht nodig hebben, (tijdelijk) passende ondersteuning kunnen blijven bieden. Speerpunten zijn: ▪ We maken werk van een veerkrachtige samenleving; ▪ We verstevigen het 'normale leven' door verbinding aan te brengen tussen gezondheid, sport, welzijn en onderwijs; ▪ We gaan de bestaanszekerheid en ontwikkelkansen voor onze inwoners verbeteren. Dat doen we door: ▪ Dit plan van aanpak concreet te maken in domein overstijgende uitvoeringsplannen; ▪ Waarbij we zoveel mogelijk met geobjectiveerde en herleidbare data werken; ▪ Onze inwoners actief betrekken; ▪ Om vervolgens al bestaande initiatieven te versterken en nieuwe te starten; ▪ En dan dit aanbod zo te communiceren, dat het bereikbaar is voor inwoners die dat nodig hebben; Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 18

▪ ▪

Tenslotte een samenwerkingsvorm te organiseren met een interne kerngroep, een externe ketensamenwerking en de inwonersbetrokkenheid; De voortgang op die manier te volgen en de werkwijze zo nodig bij te stellen in een sfeer van continu leren.

Inwonerbetrokkenheid Dit plan van aanpak is tot stand gekomen in samenwerking met de Adviesraad Sociaal Domein en meer dan 50 ketenpartners. Er zijn vier bijeenkomsten met de Adviesraad Sociaal Domein geweest en drie sessies met professionele ketenpartners. Sliedrecht is van plan om bij de concretere uitwerking van dit plan van aanpak niet alleen deze betrokkenen te raadplegen, maar ook de Kinderraad van de gemeente. De recent aangeboden Kindertrendrede 2023 biedt aanknopingspunten. We onderzoeken manieren waarop we de (meest kwetsbare) inwoner het beste kunnen bereiken. We vinden het vanzelfsprekend dat initiatieven uit de samenleving een plek krijgen in de concretere plannen. We trekken (waar mogelijk) pararellen met participatietrajecten vanuit het fysiek domein, waarin inwonerbetrokkenheid met succes is vergroot. Meten is weten Het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) en de DG&J kunnen ons adviseren met cijfers en data. Bereiken we echt wat we willen? Waar zouden we extra op in moeten zetten? We monitoren in hoeverre de interventies het juiste effect hebben. Hiermee kan de kerngroep nog meer focussen en sturen we bij waar nodig. Interne en externe samenwerking Het interne kernteam zal bestaan uit medewerkers van team Samenleving, aangevuld met collega's uit de teams Ruimtelijke Ontwikkeling en Beleid en Beheer Openbare Ruimte. O.a.

het cluster Wonen zal vertegenwoordigd zijn, evenals externe partners, zoals zorg- en welzijnspartijen en Tablis Wonen. Hiermee wordt een belangrijke link met het thema Woonzorgvisie gemaakt. Gemeente Sliedrecht heeft een compacte organisatie met korte lijnen tussen de teams. Dat maakt de interne samenwerking makkelijker. In de regio gaan we samenwerken met partners als de DG&J, het OCD, de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD), inwoners en ketenpartners. Ook die lijnen zijn uitgezet. Betrokken partners Sliedrecht is trots op haar betrokken gemeenschap. Die betrokkenheid komt ook terug in de aandacht die verschillende zorg- en welzijnspartners hebben getoond in inspiratiessessies rondom het Gezond en Actief Leven Akkoord. In de bijlagen is de opbrengst toegevoegd. Deze partners hebben een actieve bijdrage geleverd tijdens de kick-off en zijn bereid zich blijvend in te zetten bij concrete gezondheidsinitiatieven. Betrokken partners Door Water Fit (DWF)

De Bibliotheek Aan Zet

Handboogvereniging Sliedrecht

Stichting Open Jeugdwerk Sliedrecht

Hart Recreatie Sport Sliedrecht

10 huisartsen

Moby Dick

Drechtdokters

Schaakvereniging

Apotheek Baanhoek-West

Shuttle Up

Apotheek Hoogland

SKC Merwede

Thorbecke Apotheek

Skeelervereniging

PMC Twigt

Sliedrecht Sport

PMC In Balans

SLTC

Zorgverzekeraar VGZ

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 19

Synergos

Sociaal Team Sliedrecht

Tafeltennisvereniging Sliedrecht

Het Bonkelaarhuis

Trimclub ABC

Welzijnswerk Sliedrecht JongJGZ

VV Sliedrecht Rivas

GGD ZHZ

Waardeburgh

Adviesraad Sociaal Domein

Hof van Sliedrecht

Tablis Wonen

ASVZ

Huurdersvereniging Sim wonen

Yulius 4.1

Wat wil gemeente Sliedrecht bereiken?

In dit onderdeel vatten we de intenties uit dit plan samen in doelen om gezondheidsverschillen te verkleinen en gezond gedrag te bevorderen. Onder 'De 15 programma's' beschrijven we hoe die verschillen verkleind kunnen worden. We kunnen ons vanuit het lokale beleid vinden in de overstijgende gezondheidsdoelstellingen uit het GALA en het Sportakkoord II. ▪ Het terugdringen van gezondheidsachterstanden vanaf de eerste 1000 dagen; ▪ Het stimuleren van een gezonde leefstijl; ▪ Zorgen voor een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; ▪ Meer kinderen, jongeren en volwassenen die sporten, bewegen en meedoen aan cultuur. Met name de kwetsbare groepen; ▪ Toegankelijke ondersteuning, begeleiding en zorg voor Sliedrechters met overgewicht en obesitas; ▪ Actieve inzet op het voorkomen van alcohol-, tabak- en drugsgebruik door jongeren vanuit netwerksamenwerking; ▪ Een sterke verbinding tussen sport, bewegen en cultuur met andere domeinen en programma's. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Het versterken van de sociale basis; Het versterken van het inkomensperspectief en de financiële zelfredzaamheid; Erkennen en versterken van de kracht van vrijwilligers en mantelzorgers; Het versterken van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; De vindbaarheid van laagdrempelige ondersteuning vergroten; Bieden van handvatten om met mentale gezondheid aan de slag te gaan en het verlagen van de drempel om hierover te praten, ongeacht (culturele) achtergrond; Sliedrechters met psychosociale klachten niet medicaliseren, maar helpen vanuit welzijnsvisie; Helpen bij vitaal ouder worden en langer meedoen. Bijdragen aan de houdbaarheid van de zorg, hulp en ondersteuning binnen de begroting: preventie in het zorgstelsel; Bijdragen aan (langer) gezond thuis kunnen wonen voor alle inwoners, waaronder ouderen, statushouders en inwoners met onbegrepen gedrag; Vroegtijdig signaleren van risico's op vallen en toegankelijk aanbod valpreventie; Door een domein-overstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur.

Dit alles met het doel: de gezondste generatie ooit in 2040.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 20

In grote lijnen zien we de volgende fasering23:

2023

Opstartfase. Verkennen. Opstellen van uitvoeringsplannen. Eerste contacten leggen.

2024

Focusfase. Het samenbrengen van het gemeentelijke kernteam, de ketenpartners en inwoners binnen een platform waar vanuit de initiatieven worden ingezet en verrijkt. Investeren in nog betere ketensamenwerking; intern, met ketenpartners en met inwoners. Een Woonzorgvisie die thema's wonen, welzijn en zorg dichter bij elkaar brengt. Uitvoeren van initiatieven.

2025

Borgingsfase. Bestaande en nieuwe structuren en initiatieven evalueren, bijstellen en borgen. Uitvoeren van initiatieven. Evalueren en bijsturen.

2026

Uitvoeringsfase. Evalueren en bijsturen.

23

De Brede SPUK-middelen vanuit het Rijk lopen in 2025 en 2026 af. Wij spreken onze zorg hierover uit. Gezondheids- en leefstijlverbeteringen zijn initiatieven 'van de lange adem'. Voor duurzame systeemverandering is een duurzame investering nodig. Verder zien we een risico in de tijdelijke en aflopende middelen voor de samenwerking met ketenpartners. Voor hen is ook onduidelijk welke initiatieven doorlopen na 2025 en 2026.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 21

4.2

Hoe gaat gemeente Sliedrecht dat bereiken?

Een integraal gezondheidsplatform Er zit energie in Sliedrecht! Er zijn al veel gezondheidsinitiatieven, er is een betrokken gemeenschap, er is data beschikbaar, ketenpartners staan te popelen… We structureren deze energie in een platform waar vanuit huidige gezondheidsinitiatieven kunnen worden verrijkt en nieuwe initiatieven kunnen worden gestart. Dat doen we met input van de inwoner, samen met ketenpartners, geregisseerd vanuit de gemeente en met een betrokken gemeentebestuur. Het platform kan rekenen op een al actieve community. Bij eerdere bijeenkomsten zijn ideeën al opgehaald en draagvlak gecreëerd. Enkele ideeën zijn bijvoorbeeld: 'structureel regisseren van deze initiatieven', 'de inwoner betrekken', 'jongeren en oudere inwoners aan elkaar verbinden', 'wandelroutes en preventie op overgewicht', 'meer laten weten wat we doen en wat we van plan zijn', 'ontmoeting in de wijk, sporten en bewegen', 'gezondheid groter thema op scholen', 'samenwerken huisartsen, fysiotherapeuten en anderen rondom valpreventie', en meer. Uiteindelijk krijgt dit gezondheidsplatform de opdracht om gezondheidsinitiatieven verder te versterken of nieuw te starten met behulp van de middelen vanuit de Brede SPUK. Een stuurgroep met input vanuit de gemeente zal initiatieven beoordelen, waarbij zij zal letten op onder andere integraliteit (bijv.

zelf ook ruimte of personeel beschikbaar stellen en minimaal een ander domein of programma betrekken bij initiatieven) en het betrekken van de inwoner. Om inwoners (en met name die inwoners die lastig te bereiken zijn, maar juist waardevolle inbreng hebben) wordt een communicatieplan opgesteld. Hierin hebben we bijzondere aandacht voor inwoners die nu nog te weinig bereikt worden: mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en statushouders. Sliedrecht kent sinds 2018 een integrale verzamelplek voor zorg en ondersteuning: het Bonkelaarhuis. Het Bonkelaarhuis: hulp, zorg en ondersteuning onder één dak Met het Bonkelaarhuis beschikt de gemeente sinds 2018 over een belangrijk initiatief, waar alles rondom welzijn, gezondheid en zorg samenkomt: alles onder één dak voor informatie, ondersteuning of hulp op het gebied van werk & inkomen, zorg & welzijn en opvoeden & opgroeien. In het integraal gezondheidsplatform krijgt het Bonkelaarhuis een belangrijke rol. Sinds de transitie van de zorgtaken in 2015 en de verantwoordelijkheid van de gemeente is de basis gelegd voor het huidige Bonkelaarhuis. Met als overkoepelend thema "preventie" zijn verschillende diensten samengevoegd op één plek. Inwoners kunnen terecht met vragen over opgroeien & opvoeden, ouder worden, vrijwilligerswerk en mantelzorg, hulpverlening of bijvoorbeeld met vragen over financiën of juridische kwesties.

De wijk GGD'ers zijn aangesloten, er kan hulpverlening worden ingezet vanuit de 0e, 1e en 2e lijn. Laagdrempelige ondersteuning, zoals thuisbegeleiding en praktische ondersteuning bij (multiproblem) gezinnen is aanwezig. Er is de laatste tijd meer expertise op jeugdhulp toegevoegd. Op al deze manieren helpen we bij het verminderen van verwijzingen en het beschikbaar houden van diensten en ondersteuning. Er is specifieke ggz-expertise toegevoegd aan het Bonkelaarhuis om verwijzingen naar verder-wegEen gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 22

staande en grote ggz-instellingen te beperken en hulp dicht bij de inwoner te organiseren. Ook is een consulent Vroegsignalering Schulden aan de dienstverlening toegevoegd die actief inwoners benadert waarover signalen zijn ontvangen. Het helpt, omdat deze doelgroep om verschillende redenen de weg naar ondersteuning nog niet heeft gevonden. Het Bonkelaarhuis zorgt met vaste contactpersonen en casusregie ervoor dat inwoners die een (verhoogd) risico op terugval hebben, in beeld blijven. Altijd zo kort als mogelijk en zo intensief als noodzakelijk. Uit de Monitor Sociaal blijkt dat alle diensten van het Bonkelaarhuis goed bekend zijn in Sliedrecht. In het Bonkelaarhuis wordt "samengewerkt in cirkels": één laagdrempelige toegang voor alle ondersteuningsvragen en daaromheen verschillende cirkels van expertises. Zo is er niet alleen antwoord op de ondersteuningsvraag nu, maar is het ook wendbaar voor mogelijk toekomstig aanbod. Sinds 2020 wordt nog meer gekeken naar overlap en integraliteit binnen de cirkels en er wordt continu gewerkt aan de doorontwikkeling en optimalisering van de dienstverlening in het Bonkelaarhuis. 4.3

De 15 programma's

Hieronder beschrijven we wat Sliedrecht met de huidige en de extra middelen gaat doen op de vijftien programma's. Met als doel positieve gezondheid nog verder na te streven en om gezondheidsverschillen verder te verkleinen. De twee resterende (coördinerende) programma's worden in het hoofdstuk Ondersteuning en Voortgang beschreven. We zoeken naar slimme verbindingen tussen onderstaande programma's om teams, professionals en inwoners met verschillende aandachtsgebieden tóch samen gaan werken. Sliedrecht ziet bijvoorbeeld cultuur als sociaal bindmiddel. Door initiatieven op cultuur te verbinden met gezondheidsdoelen, bereiken we een vliegwieleffect. Per programma wordt steeds uitgelicht op welke prioriteiten uit de Data-analyse het programma voornamelijk invloed heeft. 1. Lokaal Sportakkoord II Het Lokaal Sportakkoord loopt en is dit jaar vernieuwd. We willen de afspraken in dit akkoord graag blijven uitvoeren en we gaan het onderwijs en welzijn hier nog meer bij betrekken. Er is lokaal gekozen om prioriteit te geven aan een aantal thema's binnen het Lokaal Sportakkoord II.

De focus zal daarbij liggen op de gezondheidskant van sport en bewegen in relatie met de preventiekant: • Vitale sport- en beweegaanbieders: sportaanbieders zijn toekomstbestendig • Vaardig in bewegen: alle kinderen en jongeren moeten de kans krijgen om vaardig en veelzijdig te sporten en bewegen, een leven lang. • Inclusie en diversiteit: het vergroten van de toegankelijkheid van het sportaanbod De uitvoering van het Lokaal Sportakkoord II gebeurt onder uitvoering van de kerngroep. Zij bepalen in gezamenlijkheid waar het uitvoeringsbudget aan wordt uitgegeven. Het herijkte Sportakkoord II is hierbij leidend. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. 2. en 3.: preventie, de jeugd en bewegen. 2. De Brede Regeling Combinatiefuncties Sliedrecht maakt zich hard voor een leven lang meedoen met sport, bewegen en cultuur. Zij zet daarbij extra in op de doelgroepen "jeugd" en "kwetsbare inwoners". Sliedrecht coördineert de inzet van de huidige combinatiefunctionarissen en zet de lijn uit de regeling de komende jaren graag voort. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. 2. en 3.: preventie, de jeugd en bewegen. 3. Het terugdringen van gezondheidsachterstanden Voor de wijken Centrum en Oost maken we een nadere analyse en zetten we in op een specifieke aanpak.

Wat is er extra nodig boven op de reguliere gemeentelijke inzet om Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 23

gezondheidsachterstanden en – verschillen te verkleinen? In het najaar van 2023 wordt een nieuwe sessie met de ketenpartners georganiseerd om initiatieven te verkennen. Ook betrekken we daar de inwoner bij. We combineren initiatieven uit dit programma met het programma 'Versterken van de sociale basis'. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. 3. en 5.: preventie, bewegen en wijkgericht werken. 4. Kansrijke Start Jeugd heeft onze gezamenlijke toekomst 24 en het bieden van een Kansrijke Start in die eerste 1000 dagen vinden we essentieel. De Regionale Coalitie Kansrijke Start Zuid-Holland Zuid is gestart. Daarin werkt Sliedrecht met haar collega-gemeenten domein-overstijgend. De regiocoalitie bestaat uit een vast kernteam met afgevaardigden vanuit de 10 gemeenten, JongJGZ, de DG&J, zorgverzekeraar VGZ, DrechtDokters en de verloskundig samenwerkingsverbanden Dordrecht e.o. en VIGEO. Ook een oudervertegenwoordiging maakt onderdeel uit van de regiocoalitie. Daarnaast hebben de volgende partijen zich als agenda-lid verbonden aan de coalitie: Zorggroep HenZ, Stichting Jeugdteams ZHZ, het Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland, het Ketennetwerk Kwetsbare Zwangeren en Jonge ouders Dordrecht e.o. en zorgverzekeraar Zilveren Kruis.

Op de planning voor verdere uitbreiding staan: zorgverzekeraar CZ, Zorggroep Hoeksche Waard, de Sociale Dienst Drechtsteden en Avres. De regiocoalitie bouwt voort op de fundamenten van het regio-overleg Kansrijke Start dat in 2019 vanuit de DG&J is opgestart. De komst van het GALA en het IZA biedt de samenwerkende partijen de mogelijkheid voor de doorstart en verdere professionalisering van het regio-overleg tot een brede domeinoverstijgende regiocoalitie. Vanuit de coalitie wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een regionale preventie-infrastructuur voor aanstaande en jonge gezinnen. Focusgebieden zijn regionale kennisuitwisseling, monitoring & evaluatie en deskundigheidsbevordering. Waarbij steeds de vraag centraal staat of we de juiste dingen doen en of we deze op de juiste manier doen. Daarnaast hechten we er vanuit Sliedrecht aan dat regionale initiatieven aansluiten bij de lokale structuur van Sliedrecht. Het moet aanvullend en versterkend zijn op wat er in Sliedrecht al is. Hier zullen wij dan ook op sturen. Naast deelname aan de regionale coalitie, versterkt Sliedrecht lokale initiatieven. Huidige samenwerkingsverbanden, zoals de zorgroute 0-4, Nu Niet Zwanger, netwerk Kwetsbare Zwangeren en het prenataal huisbezoek worden hierin opgenomen.

Daarnaast versterken we de coalitie met meer aanbod voor en tijdens de zwangerschap en met meer partners, zoals huisartsen en ziekenhuizen. We breiden het bestaande concept Kids en Koffie uit. De leeftijd is nu tot vier jaar, maar we breiden dit in samenwerking met onze partners uit naar de gehele basisschoolleeftijd. Tijdens Kids en Koffie worden laagdrempelig opvoedtips gedeeld, wordt door ontmoeting en uitwisseling normaliseren versterkt, vergroot de sociale cohesie en is er aandacht voor specifieke thema's over opgroeien. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. 2. en 4.: preventie, de jeugd en mentaal welbevinden. 24

Hoofdlijnenakkoord 2022-2026, Gemeente Sliedrecht

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 24

5. Mentale gezondheid In Sliedrecht is mentale gezondheid onderdeel van het gezondheidsbeleid. De werkgroep mentale gezondheid verdient doorontwikkeling. We willen meer domein overstijgend en integraal gaan samenwerken. Bijvoorbeeld qua omgeving (thuis, buurt, werk, school, media, sport, vrije tijd) en in aanhaking op andere gezondheidsthema's. Hierop zullen initiatieven worden ingezet. We zetten verder in op normaliseren en voorlichting. Welk gedrag vinden we eigenlijk normaal? Mogen we ook gewoon een beetje anders zijn? Op deze manier zet de gemeente nog meer in op preventie. We nemen hierbij de adviezen uit de Kindertrendrede 2023 mee. Over eenzaamheid wordt de mogelijkheid onderzocht voor het faciliteren van een programma over preventie en positieve gezondheid t.b.v. eenzaamheid. Dit burgerinitiatief in samenwerking met ketenpartners zoals, scholen, een theatergezelschap en het jongerenwerk richt zich op een brede doelgroep inwoners. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. en 4.: preventie en mentaal welbevinden. 6. De aanpak overgewicht en obesitas In Sliedrecht moet meer worden bewogen en gesport. Vanuit de afspraken in het Lokale Sportakkoord en de combinatiefunctionarissen gaat de komende jaren nog meer focus naar het in beweging krijgen van de inwoner.

Naast het regisseren van de inzet van de GLI-programma's, onderzoekt Sliedrecht de verdere mogelijkheden. Bijvoorbeeld of Sliedrecht een JOGG-gemeente kan worden (Jongeren Op Gezond Gewicht) of investeren in Kind naar Gezonder Gewicht. Verder blijft Sliedrecht nog meer inzetten op gezonde voeding op basisscholen, een diëtist die klassikaal voedingsadvies geeft en stimuleert bewegen door samen te werken met Jong JGZ en het Jongerenwerk. De ketenpartners die enthousiast zijn over dit thema worden in het najaar van 2023 gevraagd naar het helpen bij de verdere concrete invulling. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. en 3.: preventie en bewegen. 7. Valpreventie In Sliedrecht is werk aan de winkel om ouderen minder vaak door valongevallen op de spoedeisende hulp te laten belanden. Sliedrecht zal mede-kartrekker worden van de regionale ketensamenwerking Valpreventie We zullen onderzoeken op welke manier we ouderen met een valrisico kunnen bereiken en hoe wij hen kunnen stimuleren tot het deelnemen aan erkende interventies. Sliedrecht stelt zich ten doel om jaarlijks 2.000 ouderen met een valrisico op te sporen en daarvan 200 ouderen een preventieve val-interventie te laten doorlopen. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. en 3.: preventie en bewegen. 8.

Een gezonde fysieke leefomgeving Sliedrecht heeft een grote ambitie als het gaat over de fysieke leefomgeving. Tussen 2016 en 2040 worden 2.500 nieuwe woning gebouwd25. Grote delen worden geherstructureerd of ontwikkeld: herstructurering Sliedrecht-Oost, het ontwikkelen van Sliedrecht Noord en een verbinding tussen Sliedrecht Noord en Zuid26. In het Programma Ruimtelijke Vernieuwing worden de initiatieven geconcretiseerd, zoals het beter spreiden van sociale huurwoningen over de gehele gemeente.

25 26

Kadernota 2021 & Kadernota 2024, Koers 2030, gemeente Sliedrecht Programmaplan Ruimtelijke Vernieuwing 2022-2023, gemeente Sliedrecht, mei 2022

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 25

Sliedrecht zet nu al in op een gezonde leefstijl met voldoende beweging voor alle doelgroepen. Er worden tenminste twee nieuwe groene, parkachtige, verbindingen gerealiseerd tussen de polder en rivier de Merwede en (op suggestie van de kinderraad) wordt een natuurspeeltuin "Baggerjungle" gecreëerd. Achter de schermen blijft Sliedrecht een van de regionale koplopers in het tegengaan van uitstoot en vervuiling in de regio27. Operationeel maken we de komende jaren de lijntjes tussen het sociale en het fysieke domein nog korter. Zowel binnen het gemeentehuis als daarbuiten. De samenwerking met partners als Tablis Wonen blijft daarin onmisbaar. Om sporten in de buitenruimte te bevorderen, gaan we beweeg- en wandelroutes uitzetten in Sliedrecht. Er wordt een opdracht uitgezet aan een lokale zorggroep voor het creëren van een beweegtuin. We zetten in op een digitale kaart waarop sport- en beweegplekken in Sliedrecht inzichtelijk worden. We onderzoeken in hoeverre speelplaatsen nog toegankelijker kunnen worden voor kinderen met een beperking en tegelijkertijd een ontmoetingsplek kunnen zijn voor inwoners van alle leeftijden. Sliedrecht zet in op een toename van bomen met 10%, waardoor bijvoorbeeld de effecten van hitte worden beperkt.

Verder beschrijven we in het Collegewerkprogramma dat bestaande verbindingen worden opgewaardeerd met extra aandacht voor fietsers en wandelaars en ook de veiligheid van de fietsinfrastructuur krijgt extra aandacht. Verder werken we aan een Woonzorgvisie waarin de thema's uit het GALA en de huidige en toekomstige woonopgaven meer verbonden worden: Wonen, Welzijn en Zorg: deze worden met elkaar verbonden. Daarnaast is duurzamer wonen belangrijk. Sliedrecht werkt bijvoorbeeld aan een hitteplan. Een belangrijke partner daarbij is Tablis Wonen. Tenslotte ondersteunt de gemeente nu ook al plannen rondom duurzamer wonen door inwoners en bedrijven. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. 2. 3. en 5.: preventie, de jeugd, bewegen en wijkgericht werken. 9. Een kansrijke omgeving tegen- en de vroegsignalering van alcoholproblematiek Sliedrecht voert haar Integraal Veiligheidsplan uit waar expliciet aandacht is voor het voorkomen van middelengebruik door minderjarigen. Sliedrecht blijft inzetten op de bestaande samenwerkingen met de DG&J en andere relevante partners om voorlichting en preventie te versterken. Daarmee geeft zij uitvoering aan de Vroegsignalering alcoholproblematiek. Een mogelijke deelname met de regiogemeenten aan Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), wordt onderzocht. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1.

en 2.: preventie en de jeugd. 10. Het versterken van de sociale basis Er zijn heel mooie en resultaatgerichte initiatieven op dit thema in Sliedrecht. We blijven dit versterken. Verder stimuleren we het voortzetten van Sliedrecht Doet. Ook liggen hier kansen om nog meer in te zetten op normaliseren en preventie. We beschreven al dat we in dit programma een mooie samenwerking zien met het programma 'Terugdringen van gezondheidsachterstanden', waarbij extra aandacht voor de wijken Centrum en Oost belangrijk is. Daarop zet Sliedrecht een buurtaanpak op. We sluiten aan bij de plannen voor wijk/buurtagenda's en houden periodiek buurtschouwen. Voor de doelgroep (licht)verstandelijke beperking wil Sliedrecht een grotere beweging 'naar voren': 27

Collegewerkprogramma 2022-2026 (CWP), Gemeente Sliedrecht, oktober 2022

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 26

meer aanbod van begeleiding en dagbesteding dichter bij de leefwereld van deze inwoner. Daarbij zal zij aansluiten op bestaande structuren als jongerenwerk, kinderboerderij, sociale moestuin en sportverenigingen. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. en 5.: preventie en wijkgericht werken. 11. Mantelzorgondersteuning De druk op mantelzorg zal de komende jaren steeds verder toenemen. Er komen meer zorgvragers en minder beschikbare mantelzorgers. Sliedrecht zet de komende jaren in op een passende inrichting van de dienstverlening vanuit het Bonkelaarhuis die aansluit bij de vraag van de inwoner en aansluit bij de sociale visie/doelen van de gemeente. Ook hiervoor worden ideeën vanuit ketenpartners en inwoners opgehaald en er wordt ingezet op meer communicatie hierover. Sliedrecht zal extra aandacht (blijven) geven aan de jonge mantelzorger. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. en 4.: preventie en mentaal welbevinden. 12. Een tegen eenzaamheid We versterken de lokale coalitie Erbij in Sliedrecht en zetten in op dat zij optimaal kunnen werken aan de doelen uit het actieprogramma. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. en 4.: preventie en mentaal welbevinden. 13.

Welzijn uit de spreekkamer Sliedrecht gaat in samenwerking met het medisch domein welzijn op de juiste plaats in Sliedrecht organiseren en onderbrengen bij het Bonkelaarhuis. Dit programma heeft voornamelijk raakvlakken met prioriteiten 1. en 4.: preventie en mentaal welbevinden.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 27

Welke ondersteuning gaat gemeente Sliedrecht hiervoor inzetten? Het verkleinen van gezondheidsachterstanden en het verbeteren van de (positieve) gezondheid is een enorme klus. Dat we ongezonder zijn en worden, is namelijk een landelijke, langdurige ontwikkeling. Samenwerking in aanpak is onmisbaar! Want alleen ga je misschien sneller, maar samen kom je verder. De GGD Zuid-Holland Zuid is een belangrijke partner28. We zetten de GGD in als kennispartner bij het opstellen en actualiseren van de uitvoeringsplannen. Door inzet van de kennisfunctie van de GGD ondersteunt zij Sliedrecht bij het opstellen en uitvoeren van een lokaal gemeentelijk plan van aanpak voor preventie in de zorg, leefstijl en gezond leven. Verder zullen wij de GGD vragen te monitoren in hoeverre gezondheidseffecten ook in cijfers terug te zien zijn. Vanuit de Brede SPUK zijn middelen beschikbaar om de kennis- en adviesfunctie van de GGD te versterken. Verder gaat de GGD Sliedrecht helpen bij het vormgeven van een Regionale Preventie Infrastructuur (RPI). Dit is een van de onderdelen uit het GALA; ook hiervoor zijn middelen beschikbaar. Sliedrecht zet in op een lopende structuur per 1 januari 2025. Daarbinnen komen de vijf ketenaanpakken 29 samen, waarvan we de inrichting vanaf 2024 voor alle vijf is gestart of waarin we samenwerken met de regiogemeenten.

Uitgangspunt blijft dat de regionale structuur aansluit bij de Sliedrechtse structuur. Sliedrecht is in gesprek met haar regiogemeenten om de Regionale Preventieve Infrastructuur verder te concretiseren en te bepalen wie welke rol heeft.

28

Op 3 juli 2023 is de GGD Zuid Holland Zuid om advies gevraagd ten behoeve van het concept plan van aanpak en deze feedback is verwerkt. 29 Een aantal gezondheidsthema's gebeurt in een specifieke keten met een bijbehorende ketenaanpak. Het gaat om tenminste Kansrijke Start, Gecombineerde LeefstijlInterventies (GLI), Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen, Valpreventie en Welzijn op recept.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 28

Bewaken van de voortgang In dit hoofdstuk wordt uitgelegd hoe de voortgang bewaakt wordt. Dit plan beschrijft intenties op hoofdlijnen. Het is belangrijk deze voornemen om te zetten in concrete acties. Sliedrecht geeft richting door het opstellen van concrete uitvoeringsplannen in 2023. Daarin neemt zij een manier op voor het monitoren van de voortgang en het zo nodig bijsturen van de plannen. Begin 2024 wordt de Gezondheidsmonitor 2024 gepubliceerd. Aan de hand van deze nieuwste inzichten worden de plannen bijgestuurd. Sliedrecht is gestart met een kernteam van betrokken collega's. De projectleider is opdrachtnemer van de opgestelde bestuursopdracht en daarmee verantwoordelijk voor de uitvoering van het integrale plan van aanpak. Binnen het kernteam komen de verschillende inhoudelijke lijnen samen en wordt afgestemd. Sliedrecht zet zich in voor een kernteam dat ook het fysieke domein betrekt. Maar ook door het beleidsterrein Cultuur (als middel voor gezondheidsbevordering) toe te voegen. We brengen ook het opstellen van de Woonzorgvisie onder in het kernteam. In het kernteam wordt gemonitord in hoeverre de doelen uit dit plan worden behaald en in hoeverre de concretere uitvoeringsplannen worden uitgevoerd. We zetten in op ‘learning by doing’. We nemen de ruimte om te kunnen experimenteren, inspireren en borgen.

Het oplossen van gezondheidsverschillen vergt een lange, en wendbare, adem. We zetten in op goede (tussentijdse) monitoring en evaluatie. Dit is van belang voor het behouden van draagvlak voor het beleid, voor het leren en mogelijk bijsturen en voor het vieren van grote en kleinere successen. In het kernteam is aandacht voor samenhang en synergie tussen uitvoering op de verschillende hoofdthema’s en onderdelen. Door met verschillende disciplines samen te werken aan de doelen kan er veel meer bereikt worden dan als elke stakeholder afzonderlijk aan de slag gaat. De meerwaarde ontstaat doordat de inwoner op alle leefgebieden wordt geholpen waarbij de verschillende partners een op elkaar afgestemd aanbod kunnen aanbieden. Daarnaast betrekken we ketenpartners en inwoners structureel voor inspiratie en om te onderzoeken of het aanbod aansluit bij behoeften en mogelijkheden. Tenslotte vindt Sliedrecht het belangrijk dat zij bijdraagt aan regionale en landelijke voortgang over de beschreven thema's. Zij zal samenwerken met andere gemeenten en neemt bijvoorbeeld deel aan landelijke monitorings- en evaluatie-instrumenten.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 29

Adviesraad Sociaal Domein De Adviesraad Sociaal Domein is vanaf het begin op vier bijeenkomsten bijgepraat en gevraagd mee te denken. In oktober 2023 volgt hier het formele advies van de Adviesraad Sociaal Domein.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 30

Ondertekening wethouder Naam: Cees Paas Datum van ondertekening: 28 september 2023 Handtekening30:

30

Wij geven toestemming voor gebruik van de informatie uit het plan van aanpak voor de evaluatie van de landelijke samenwerkingsafspraken en de monitoring en doorontwikkeling van landelijk beleid.

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 31

Bronvermelding & Bijlagen Geraadpleegde bronnen: ▪ Hoofdlijnenakkoord Gemeente Sliedrecht, 2022-2026 ▪ Coalitieakkoord Gemeente Sliedrecht, 2018-2022 ▪ Collegewerkprogramma Gemeente Sliedrecht, 2022-2026 ▪ Koers 2030: groei en ontwikkeling, kadernota gemeente Sliedrecht, september 2020 ▪ Lokale nota Publieke Gezondheid 2020-2023 ▪ Sociale Visie, De sociale kracht behouden en versterken, september 2020 ▪ Integraal Veiligheidsplan Gemeente Sliedrecht, april 2023 ▪ Programmaplan Ruimtelijke Vernieuwing 2022-2023 Gemeente Sliedrecht ▪ Seniorenvisie, ouder worden is een kunst, december 2021 ▪ Integraal Preventie- en Handhavingsplan Alcohol & Drugs 2020-2023, Gemeente Sliedrecht ▪ Bestuurlijke opdracht: stevig fundament voor preventieve inzet, mei 2023 ▪ Kindertrendrede 2023 ▪ Woonvisie Drechtsteden 2017-2031 ▪ Groeiagenda van de zeven Drechtstedengemeenten 2023 ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

Regeling specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023–2026) Integraal Zorgakkoord, samen werken aan gezonde zorg, september 2023 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), januari 2023 Bestuurlijke afspraken Brede Regeling Combinatiefuncties 2023-2026, februari 2023 https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2022/14/statusscore-per-wijk-en-buurt-o-b-v-welvaart-opleidingsniveau-enarbeid www.hoegezondiszhz.nl Het Bonkelaarhuis is dé plek waar alle welzijn, zorg en ondersteuning in Sliedrecht samenkomt. https://youtu.be/OcR6DkPqua0

Meegestuurde bijlagen: ▪ Data-analyse 'Een gezonde Sliedrechtse generatie' – augustus 2023 ▪ Opbrengst inspiratiesessie 27 maart 2023 ▪ Lokaal Sportakkoord II – "Sport Versterkt"

Een gezonde Sliedrechtse generatie Lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord

Pagina | 32

Versie 3.0 September 2023 Ingestuurd aan de kerngroep VNG en VSG d.d.: 29 september 2023 Bestuurlijk opdrachtgever: Cees Paas Contactpersoon: Ruben van den Ouden rm.van.den.ouden@sliedrecht.nl 06-18814977