Document · PDF

Rapport ecologische scan (21834.001 D1) Sportcentrumlaan e.o.Sittard

Raad 17 april 2025, gemeente Sittard-GeleenBij agendapunt: ESCS-locatie (Houtakkers) (22)9.827 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

RAPPORTAGE

Ecologische scan Sportcentrumlaan e. o. te Sittard

Econsultancy”

Rapport ecologische Sportcentrumlaan

Opdrachtgever

scan

e.o,

te Sittard

Gemeente Sittard-Geleen Hub Dassenplein

6131 LB Sittard

Rapportnummer

21834.001

Versienummer

Status

Eindrapportage

Datum

2 augustus 2023

Opsteller!

(geanonimiseerd) <: EN

Kwaliteitscontrole

(geanonimiseerd) <<

(geanonimiseerd) NN (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

AVG

onze rapportages wordt niet gewerkt met handtekeningen en/of parafen. Conform protocol en eisen uit het kwaliteitssysteem wordt het rapport aantoonbaar vrijgegeven. In het kader van de AVG dient, voorafgaand aan publicatie of bij uitlevering aan derden, bijlagen met

kadastrale uittreksels

namen

van

opdrachtgevers verwijderd dan wel zwartgelakt te worden.

KWALITEITSZORG Econsultancy is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is een vereniging van ecologische advies- en onderzoeksbureaus die werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur landschap water milieu en ruimte en die de belangen behartigt van groene adviesbureaus. Het Netwerk hanteert een gedragscode die opdrachtgevers en andere belanghebbenden een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk. ,

CERTIFICERING Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem zoals beschreven in het kwaliteits- en milieuhand-boek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NENEN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001. Daarnaast staat veilig werken bij Econsultancy voorop en zijn we gecertificeerd voor VCA*. ,

BETROUWBAARHEID Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde regelgeving ten aanzien van natuurwetgeving. Het onderzoek betreft een momentopname en geeft een inschatting van de geschiktheid van de onderzoekslocatie voor beschermde soorten en het al dan niet voorkomen van soorten. De gebruikte informatie omtrent verspreiding van soorten is deels afkomstig uit de NDFF en mag niet zonder toestemming worden verstrekt aan derden of op enige andere wijze openbaar gemaakt worden. Econsultancy accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid ten aanzien van mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Econsultancy uitgevoerde onderzoek neemt. Al onze rapportages worden opgesteld conform de ‘Handreiking omgaan met AVG in bodemonderzoeken’ opgesteld door de VKB (29 juni 2022). Hiermee voldoet de rapportage aan de eisen die de wet en NENnormen ons stellen en wordt tevens voldaan aan de AVG. GELDIGHEID ONDERZOEK In het algemeen kan gesteld worden dat een quickscan geldig is voor een periode van 2 tot 3 jaar tenzij in deze periode de ecologische omstandigheden wezenlijk zijn veranderd en/of de Wet natuurbescherming dan wel inzichten hieromtrent zijn gewijzigd. Bij uitstel van de uitvoering van een project met meer dan 3 jaar verdient het de aanbeveling de resultaten van de quickscan opnieuw te toetsen. ,

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze hetzij elektronisch mechanisch door fotokopieën opnamen of enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. ,

, ,

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING

GEBIEDSKENMERKEN EN LANDSCHAPSGEBRUIK 2. 1 2. 2 2. 3 2. 4

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

Bodem en geomorfologie Historisch gebruik. Huidig gebruik Mogelijkheden voor herontwikkeling van onderzoekslocatie

. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

2 3 8 10

. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

RESULTATEN QUICKSCAN WET NATUURBESCHERMING.

HUIDIGE NATUURWAARDEN GEBIED Broedvogels Vleermuizen Grondgebonden zoogdieren Amfibieën Reptielen Ongewervelden Vissen Vaatplanten

. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

ECOLOGISCH POTENTIEEL HERONTWIKKELING 5. 1 5. 2

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

Definities natuurbeheertypen en doelsoorten Invloed van herontwikkeling op bestaande natuurwaarden Stimuleren van biodiversiteit en structuurvariatie Zwemfunctie behouden dan wel terugbrengen Het behouden van waardevolle houtopstanden Het laten meanderen van de beek Beheer en onderhoud om variatie in graslanden te behouden en versterken Realiseren van een (lichte) economische en maatschappelijke ontwikkeling Mogelijke maatregelen ten behoeve van biodiversiteit Broedvogels Vleermuizen Grondgebonden zoogdieren Amfibieën en vissen Reptielen Ongewervelden Vaatplanten

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

SAMENVATTING

. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

15 17 18 19 19 20 21 22

23 24 24 25 25 25 25 26 27 27 29 29 30 30 31 31

. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

5. 3

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

21834. 001

INLEIDING

Econsultancy heeft van Gemeente Sittard-Geleen opdracht gekregen voor het uitvoeren van ecologische aan de Sportcentrumlaan e. o. te Sittard.

scan

In onderhavig rapport wordt ingegaan op de gebiedskenmerken het landschapsgebruik de bekende natuurwaarden van het gebied de resultaten van de quickscan Wet natuurbescherming die voor een deel van de locatie is uitgevoerd en de invloed van een economische en/of maatschappelijke ontwikkeling. Verder worden een aantal mogelijkheden geschetst voor de ecologische inrichting van een dergelijke ontwikkeling. ,

Ten behoeve hiervan is het gebied opgesplitst in een deel waar herontwikkeling zal plaatsvinden en een deel waar een natuur- en landschapsvisie voor is opgesteld. De ecologische scan is een op zichzelf staand document en geen vervanging voor een volledige quickscan Wet natuurbescherming. ,

Econsultancy is lid van de branchevereniging Netwerk Groene Bureaus en werkt volgens de door het Netwerk opgestelde gedragscode en protocollen.

21834. 001 versie D1

1 / 34

GEBIEDSKENMERKEN EN LANDSCHAPSGEBRUIK

De onderzoekslocatie ligt aan de Sportcentrumlaan e. o. te Sittard. In figuur 2. 1 is de onderzoekslocatie weergegeven.

Figuur 2. 1. Ligging van het gebied waar herontwikkeling gewenst is , en gebied waar natuur- en landschapsvisie voor is opgesteld (bron: Gemeente Sittard-Geleen en Bureau Verbeek).

2. 1

Bodem en geomorfologie

Uit bodemgegevens blijkt dat de bodem opgebouwd is uit zandige leemgrond. Volgens gegevens vanuit het BROloket is het zuidelijke gedeelte van het gebied gelegen op een bodem met vormsubgroep G21 Daluitspoelingswaaiers. Dit zijn gronden die gevormd zijn in de laatste ijstijden en die vrijwel altijd droog staan. Deze gronden zijn vaak bedekt met een laag dekzand of (zandige) löss en zijn relatief voedingsarme gronden. Het noordelijk deel van het gebied is gelegen op een bodem met vormsubgroep R42 Beekdalbodem. Dit is het laagst gelegen

21834. 001 versie D1

2 / 34

vlakke deel van het dal van een ingesneden beek of kleine rivier. Beekdalbodems kunnen zowel aan weerszijden begrensd worden door fluviatiele terrassen die bij het insnijden van de beek zijn ontstaan als door dekzand- of glaciaal landschap. Veel beekdalen zijn van oorsprong diepe glaciale erosiedalen die gedeeltelijk zijn opgevuld met (sneeuw)smeltwater afzettingen. Vanaf het Laat-Pleistoceen is onder invloed van het klimaat en de zeespiegelstijging in met name beekdalen met een gering verhang veenvorming op gang gekomen. ,

2. 2

Historisch gebruik

Tot de eerste helft van de twintigste eeuw bestond het gebied nog grotendeels uit ongecultiveerd moerasgebied en grasland. In de Middeleeuwen was de Schwienswei (deel van de onderzoekslocatie) een ondoordringbaar moerasgebied. Hierin werd een strook land afgebakend door een dubbele gracht. De grachten werden gevoed met water uit de Molenbeek. De Hateboer die werd aangelegd ter verdediging van het gebied was een weide waarop varkens weidden van waar uit de naam ‘Schwienswei’ (varkensweide) is ontstaan. Het gebied binnen de grachten werd opgehoogd en in cultuur gebracht. De Rode Beek in het gebied is destijds vrijwel geheel rechtgetrokken waardoor het meanderende karakter van deze beek verdween. ,

Vanaf de jaren 1950 en 1960 is het gebied ontsnipperd geraakt onder andere door de aanleg van een sportcomplex het realiseren van een woonwagencentrum en enkele bedrijfspercelen. Inmiddels zijn in het kader van herinrichting reeds tal van werkzaamheden uitgevoerd: Door bestaande paden op te knappen en nieuwe paden en bruggen aan te leggen is de toegankelijkheid sterk verbeterd. Verder meandert de Rode Beek nu door het gebied is het grachtenstelsel van de Hateboer gedeeltelijk hersteld en is er gezorgd voor de aanvoer van oppervlaktewater naar de visvijvers. In deze visvijvers zijn tevens verscheidene paaiplaatsen aangelegd. ,

Het gebied waarvoor de herontwikkeling gewenst is is volgens gegevens uit Topotijdreis in de jaren ‘70 bebouwd met een zwembadcomplex en sportcentrum. Op het terrein waren sportvelden een zwembad een sporthotel en een sportopleidingsinstituut aanwezig onder de naam Euregionaal Sport- en Congrescentrum Sittard (Gemeente Sittard-Geleen d. d. 26 juni 2013). Een deel van de bebouwing is reeds in 2016 geamoveerd. ,

In figuur 2. 2 tot en met 2. 9 zijn de veranderingen in het gebied door de tijd op kaart weergegeven.

21834. 001 versie D1

3 / 34

Figuur 2. 2. Impressie van het gebied in 1850 (bron: Topotijdreis).

Figuur 2. 3. Impressie van het gebied in 1900 (bron: Topotijdreis).

21834. 001 versie D1

4 / 34

Figuur 2. 4. Impressie van het gebied in 1950 (bron: Topotijdreis).

Figuur 2. 5. Impressie van het gebied in 1970 (bron: Topotijdreis).

21834. 001 versie D1

5 / 34

Figuur 2. 6. Impressie van het gebied in 1980 (bron: Topotijdreis).

Figuur 2. 7. Impressie van het gebied in 1990 (bron: Topotijdreis).

21834. 001 versie D1

6 / 34

Figuur 2. 8. Impressie van het gebied in 2010 (bron: Topotijdreis).

Figuur 2. 9. Impressie van het gebied in 2016 (bron: Topotijdreis).

21834. 001 versie D1

7 / 34

2. 3

Huidig gebruik

Het gebied ten behoeve van de herontwikkeling is bebouwd met een zwembadcomplex bestaande uit meerdere gebouwen en buitenzwembaden. Deze gebouwen zijn grotendeels opgebouwd uit bakstenen muren en voorzien van een plat dak. Ten oosten van het zwembadcomplex is parkeergelegenheid gelegen. Verder is een niet meer in gebruik zijnde klimtoren ten noorden van het zwembadcomplex gesitueerd. Een deel van de onderzoekslocatie wordt doorkruist door de Molenbeek welke zich ten westen van de onderzoekslocatie afsplitst van de Geleenbeek. ,

De onderzoekslocatie wordt verder gekarakteriseerd door (verruigd) grasland met houtwallen bosschages bomenrijen en solitaire bomen. Aan de noordwestzijde van de onderzoekslocatie is een imkerij gesitueerd. Ten noordoosten van de onderzoekslocatie is een grote vijver gesitueerd (de Visvijver). Deze vijver maakt onderdeel uit van het recreatiegebied de Schwienswei. Het gebied wordt met name gebruikt door wandelaars en als hondenlosloopgebied. Voor een verdere impressie van het gebied wordt verwezen naar bijlage I. ,

Recreatiegebied de Schwienswei wordt verder gekarakteriseerd door een parkachtige omgeving met loofbos grasland beekjes poelen en weides. Het gebied wordt doorkruist en omgeven door de Geleenbeek de Molenbeek en de Roode Beek. Bij de grens met Duitsland loopt het natuurlijke karakter door in het natuurgebied Tüdderner Fenn (bron: Visit Zuid-Limburg). In figuur 2. 10 tot en met 2. 15 zijn enkele impressies weergegeven van het gebied middels foto’s die genomen zijn tijdens het veldbezoek van 26 april 2023. ,

Figuur 2. 10. De Visvijver.

Figuur 2. 11. Visvijver met eenden en ganzen.

21834. 001 versie D1

Figuur 2. 12. Impressie van deel van het gebied , nabij de Visvijver.

8 / 34

Figuur 2. 13. Grasland in gebied.

Figuur 2. 14. Bos met takkenrillen en dood hout.

Figuur 2. 15. Eén van de beken in het gebied.

De Schwienswei maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). In tabel 2. 1 zijn de verschillende natuurbeheertypen in het gebied en de omgeving hiervan weergegeven. In figuur 2. 16 zijn de locaties van de betreffende natuurbeheertypen weergegeven. Tabel 2. 1. Verschillende natuurbeheertypen in het gebied. Natuurbeheertype

Definitie

N15. 02

Dennen- , eiken- en beukenbos

N16. 03

Droog bos met productie

N16. 04

Vochtig bos met productie

N12. 02

Kruiden- en faunarijk grasland

N04. 02

Zoete plas

N14. 03

Haagbeuken- en essenbos

N12. 06

Ruigteveld

21834. 001 versie D1

9 / 34

Figuur 2. 16. Onderdelen van het Natuurnetwerk Nederland (bron: Provincie Limburg).

De locatie wordt door de Sportcentrumlaan begrensd. Ten zuiden van de Sportcentrumlaan is een woonwijk gelegen in het stadsdeel Stadbroek. Ten oosten van de Tudderenderweg is landelijk gebied gelegen met enkele woningen een woonwagencentrum en enkele gras- en weilanden en loofbos. Het gebied wordt tevens doorkruist door de Roode Beek. De graslanden en het loofbos behoren (deels) toe aan het Natuurnetwerk Nederland (figuur 2. 16). ,

Mogelijkheden voor herontwikkeling van onderzoekslocatie

2. 4

De initiatiefnemer is voornemens de onderzoekslocatie te herontwikkelen. Hiervoor zijn een aantal denkrichtingen uitgewerkt. Verschillende mogelijkheden binnen deze denkrichting zijn: ▪

Stimuleren van biodiversiteit en structuurvariatie;

▪

Zwemfunctie behouden dan wel terugbrengen;

▪

Het terugbrengen van de Hateboer;

▪

Het beleefbaar maken van de Romeinse historie;

▪

Het behouden van waardevolle houtopstanden;

21834. 001 versie D1

10 / 34

▪

Het laten meanderen van de beek onder andere ten gunste van de biodiversiteit in het gebied;

▪

Het creëren van een verbinding met de Stadbroekermolen;

▪

Beheer

▪

Realiseren van een (lichte) economische en maatschappelijke ontwikkeling.

en onderhoud om

variatie in graslanden te behouden en versterken;

De verschillende denkrichtingen zijn verder uitgewerkt in de ‘Concept natuur- en landschapsvisie’ van Gemeente Sittard-Geleen en bureau Verbeek (d. d. 28 september 2021).

21834. 001 versie D1

11 / 34

RESULTATEN QUICKSCAN WET NATUURBESCHERMING

In bijlage I is de quickscan Wet natuurbescherming bijgevoegd. De quickscan betreft een locatiegebonden scan die weergeeft welke beschermde soorten en gebieden mogelijk op de onderzoekslocatie aanwezig zijn en is opgesteld om te voorkomen dat beschermde soorten verstoord gedood of verwond raken of vaste rust- en/of voortplantingsplaatsen beschadigd of vernietigd worden. De resultaten van de quickscan Wet natuurbescherming voor het deel van de onderzoekslocatie waar de herontwikkeling gewenst is zijn weergegeven in tabel 3. 1. ,

Tabel 3. 1. Overzicht geschiktheid onderzoekslocatie voor soortgroepen en te nemen vervolgstappen. Soortgroep

Broedvogels

algemeen

Geschikt habitat

Ingreep

Nader on-Ontheffingsderzoek aanvraag

Bijzonderheden/ opmerkingen*

verstorend

nee

werkzaamheden buiten broedseizoen uit-

nee

voeren

jaarrond beschermd

mogelijk

afhankelijk van afhankelijk van voorgenomen plannen nader onder-aanvullend onderzoek naar grote gele zoek kwikstaart , bosuil , boomvalk , havik , ransuil , rode wouw , torenvalk , wespendief en zwarte wouw

categorie 4 broedvogels

mogelijk

afhankelijk van afhankelijk van voorgenomen plannen nader onder-aanvullend onderzoek naar buizerd , sperwer en zomertortel zoek

verblijfplaatsen

mogelijk

afhankelijk van afhankelijk van voorgenomen plannen nader onder-aanvullend onderzoek naar gebouwbezoek wonende vleermuizen , aanvullende inspectie naar geschikte verblijfplaatsen voor boombewonende vleermuizen en aanvullende inspectie in voormalige klimtoren en bijgebouw

foerageergebied

mogelijk

afhankelijk van aanvullend onderzoek mogelijk nodig , afnader onder-hankelijk van voorgenomen plannen (overleggen met ecologisch deskundige) zoek

vliegroutes

mogelijk

afhankelijk van aanvullend onderzoek naar vliegroutes nader onder-voor vleermuizen wordt noodzakelijk gezoek acht bij bomenkap of toename van verlichting op bomenrijen

Grondgebonden zoogdieren

mogelijk

afhankelijk van afhankelijk van voorgenomen plannen nader onder-wordt aanvullend onderzoek naar bever zoek noodzakelijk geacht

Vleermuizen

in eerste instantie wordt aanvullende inspectie naar das noodzakelijk geacht voor steenmarter en eekhoorn werken in

vrijstellingsperiode conform ecologisch werkprotocol , of ook aanvullend onderzoek

21834. 001 versie D1

12 / 34

Geschikt habitat

Ingreep

Nader on-Ontheffingsaanvraag derzoek

Bijzonderheden/ opmerkingen*

verstorend

Amfibieën

mogelijk

nee

werkzaamheden uitvoeren conform ecologisch werkprotocol

Reptielen

mogelijk

afhankelijk van afhankelijk van voorgenomen plannen nader onder-wordt aanvullend onderzoek naar lezoek vendbarende hagedis en hazelworm wordt noodzakelijk geacht mogelijk werken conform ecologisch werkprotocol in gecombineerde vrijstellingsperiode (half augustus – september)

Vissen

mogelijk

nee

Libellen en vlinders

mogelijk

afhankelijk van afhankelijk van voorgenomen plannen , nader onder-aanvullend onderzoek of aanvullende inzoek spectie naar bosbeekjuffer , grote vos , grote weerschijnvlinder , iepenpage , kleine ijsvogelvlinder en teunisbloempijl-

Soortgroep

eventuele dempen van jaarrond houdend water uitvoeren conform ecologisch werkprotocol

staart

Overige ongewervelden

mogelijk

afhankelijk van inspectie

in eerste instantie wordt aanvullende inspectie naar habitat van vliegend hert noodzakelijk geacht

Vaatplanten

nee

Gebiedsbescherming

Gebied aanwezig

Ingreep

verstorend

Nader on-Vergunningderzoek plicht

Natura 2000

68, km

mogelijk

afhankelijk van contact opnemen met ecologisch desnader onder-kundige op moment dat plannen verder zoek uitgewerkt zijn , mogelijk wordt oriënterend onderzoek middels AERIUS-calculator noodzakelijk geacht

Natuurnetwerk Nederland

gelegen in

mogelijk

contact opnemen met ecologisch deskundige op moment dat plannen verder uitgewerkt zijn , mogelijk is dan een Neetenzij toets benodigd

Houtopstanden

mogelijk

afhankelijk van bomenkap , geldt mogelijk artikel 4. 2 van de Wet natuurbescherming met meldingsplicht en herplantplicht

* Wijzigingen in het planvoornemen kunnen van invloed zijn op de uitkomst van het onderzoek.

Conclusie Op basis van onderhavige quickscan geldt afhankelijk van de voorgenomen plannen dat een aanvullend onderzoek naar diverse soortgroepen noodzakelijk wordt geacht. Voor een volledig overzicht van de betreffende soorten wordt verwezen naar tabel 9. 1. Voor beschermde soorten behorend tot de overige soortgroepen zijn ,

21834. 001 versie D1

13 / 34

overtredingen ten aanzien van de Wet natuurbescherming wegens het ontbreken van geschikt habitat het ontbreken van sporen en/of vanwege een vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling niet aan de orde. Wel dient rekening te worden gehouden met de algemene zorgplicht ten aanzien van amfibieën en grondgebonden zoogdie,

ren.

Tevens dient rekening gehouden te worden met het broedseizoen. Het wordt aanbevolen om de werkzaamheden op te starten dan wel uit te voeren buiten het broedseizoen. Het broedseizoen loopt globaal van maart tot en met half augustus. Geldend is echter de aanwezigheid van een broedgeval op het moment van ingrijpen. ,

Ten aanzien van Natura 2000-gebieden wordt vanwege de ligging een oriënterend stikstofonderzoek middels AERIUS-calculator noodzakelijk geacht. Ten aanzien van Natuurnetwerk Nederland geldt dat contact opgenomen dient te worden met een ecologisch deskundige op het moment dat de plannen verder uitgewerkt zijn om te bepalen of vervolgstappen benodigd zijn. Ten aanzien van beschermde houtopstanden geldt bij kap buiten de bebouwde kom mogelijk artikel 4. 2 van de Wet natuurbescherming met meldings- en herplantplicht. ,

Aanbeveling Op basis van de huidige onderzoeksinspanning kunnen geen conclusies getrokken worden over de daadwerkelijke aan- of afwezigheid van streng beschermde soorten. Wel kan gesteld worden dat mits juridisch en ecologisch goed onderbouwd en mits voldoende mitigerende en versterkende maatregelen getroffen worden op ecologisch vlak geen bezwaren worden voorzien bij de voorgenomen economische en/of maatschappelijke ontwikkeling. ,

21834. 001 versie D1

14 / 34

HUIDIGE NATUURWAARDEN GEBIED

Op basis van bureauonderzoek en een veldbezoek zijn de natuurwaarden in het gebied in kaart gebracht. Hierbij is gekeken naar verspreidingsgegevens eerdere rapportages en het aanwezige habitat/verblijfsmogelijkheden op en in de buurt van de projectlocatie. Tevens zijn gegevens verzameld over het potentieel voorkomen van (beschermde) flora en fauna van de Rode Lijst. Tenslotte wordt ingegaan op enkele invasieve exoten welke een bedreiging kunnen vormen voor de bestaande natuurwaarden in het gebied. ,

Broedvogels Het gebied biedt een diversiteit aan biotopen waardoor deze geschikt geacht wordt voor een groot aantal vogelsoorten om te broeden dan wel om te foerageren. De Visvijver wordt gebruikt door soorten als aalscholver blauwe reiger grauwe gans grote zilverreiger ijsvogel krakeend kuifeend meerkoet en wilde eend om te foerageren (figuur 4. 1 en 4. 2). Van een aantal van deze soorten is tevens bekend dat deze broeden op of nabij de Visvijver. Het betreft soorten als waterhoen wilde eend en meerkoet. Nabij de Visvijver zijn tevens waarnemingen bekend van de volgende exoten: Chinese knobbelgans de Grote Canadese gans en de nijlgans. Deze soorten zijn tevens tijdens het veldbezoek van 26 april 2023 waargenomen. De nijlgans staat sinds augustus 2017 tevens vermeld op de Unielijst Invasieve Exoten. Dat houdt in dat Nederland de verplichting heeft om in de natuur aanwezige populaties op te sporen en te verwijderen dan wel zodanig te beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen. ,

Figuur 4. 1. IJsvogel (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 2. Blauwe reiger (bron: Econsultancy).

De houtige begroeiingen als bossingels bosvakken bosschages losse bomen en struweel bieden voor veel vogelsoorten broedmogelijkheden. Algemene soorten als gaai groene specht grote bonte specht merel mezen roodborst tjiftjaf vink winterkoning zanglijster en zwartkop kunnen gebruik maken van de bosachtige omgeving om te foerageren en broeden (figuur 4. 3 en 4. 4). Roofvogels als buizerd torenvalk havik en sperwer kunnen gebruik maken van de open delen van het terrein om te foerageren. ,

21834. 001 versie D1

15 / 34

Figuur 4. 3. Groene specht (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 4. Merel (bron: Econsultancy).

Een aantal Rode Lijst soorten welke in de afgelopen vijf jaar volgens verspreidingsgegevens meermaals zijn waargenomen in het gebied zijn grauwe vliegenvanger grote lijster koekoek torenvalk en wielewaal. Voor de grauwe vliegenvanger en wielewaal geldt tevens dat deze baltsend/zingend waargenomen zijn (figuur 4. 5 en 4. 6). In tabel 4. 1 wordt de staat van instandhouding van de waargenomen Rode Lijst soorten benoemd conform gegevens van Sovon. ,

Tabel 4. 1. Overzicht van in de afgelopen vijf jaar waargenomen Rode Lijst vogels , en hun staat van instandhouding (bron:

Sovon). Staat van instandhouding als niet-broed-

Soort

Staat van instandhouding als broedvogel

Grauwe vliegenvanger

Zeer ongunstig

Onbekend

Grote lijster

Zeer ongunstig

Koekoek

Zeer ongunstig

Onbekend

Torenvalk

Zeer ongunstig

Matig ongunstig

Wielewaal

Zeer ongunstig

Onbekend

21834. 001 versie D1

vogel

16 / 34

Figuur 4. 5. Torenvalk (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 6. Wielewaal (bron: Econsultancy).

Enkele andere soorten met jaarrond beschermde nesten of anderszins een beschermde status in Limburg (als categorie 4 vogelsoort conform de Wet natuurbescherming (voor meer informatie zie https://lokaleregelgeving. overheid. nl/CVDR604161/1) voor wie het gebied ecologische waarde heeft zijn buizerd grote gele kwikstaart ijsvogel ransuil en sperwer (figuur 4. 7 en 4. 8). Van grote gele kwikstaart en ijsvogel zijn volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF ook bekend dat deze in het gebied een vastgesteld territorium hadden dan wel hebben. Deze soorten maken gebruik van de verschillende beken die het gebied doorkruisen om te foerageren en in de oevers te nestelen. ,

Figuur 4. 7. Ransuil (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 8. Buizerd (bron: Econsultancy).

Vleermuizen In het gebied komen verschillende soorten vleermuizen voor. Deze kunnen gebruik maken van lijnvormige elementen als vliegroute zoals de bosranden beken singels en bomenrijen. Daarnaast kunnen ze gebruik maken van het gebied zelf als foerageergebied. De bebouwing en bomen met holten scheuren of spleten kunnen tevens gebruikt worden als verblijfplaats door vleermuizen. Volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF zijn in de afgelopen vijf jaar enkel waarnemingen bekend van de gewone dwergvleermuis. Echter komen in de omgeving Sittard ook vleermuissoorten als ruige dwergvleermuis gewone grootoorvleermuis rosse vleermuis franjestaart laatvlieger en baardvleermuis voor. Deze soorten kunnen ook gebruik maken van het gebied om te foerageren migreren of verblijven. ,

21834. 001 versie D1

17 / 34

Grondgebonden zoogdieren Volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF zijn in het gebied in de afgelopen vijf jaar waarnemingen bekend van bever das eekhoorn haas mol otter ree vos wasbeer en wild zwijn. De waarnemingen van das haas otter en wild zwijn betreffen éénmalige waarnemingen. Met name de bever is prominent aanwezig in het gebied te zien aan de knaagsporen die het dier achterlaat. Tijdens het veldbezoek zijn vraatsporen en beverglijbanen aangetroffen in het gebied. De bever profiteert van de aanwezigheid van beken omringd door loofbomen met zachthout als wilg en populier (figuur 4. 9). ,

Een andere soort die het vermelden waard is is de otter. Deze is volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF in 2022 éénmalig waargenomen nabij de Visvijver. De otter leeft in oeverzones met voldoende dekking en rust en schoon en zoet water (figuur 4. 10). ,

Figuur 4. 10. Otter (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 9. Bever (bron: Econsultancy).

De wasbeer wordt sinds augustus 2016 tevens benoemd op de Unielijst Invasieve Exoten. Volgens de Unielijst Invasieve Exoten dienen bestaande populaties zoveel mogelijk beperkt te worden om uitbreiding en schade te voorkomen. Uit een rapport van de Zoogdiervereniging over de wasbeer in Limburg blijkt dat vangen noodzakelijk is om een forse toename in wasberen in de provincie te voorkomen. Wanneer geen maatregelen getroffen zullen worden zal dit naar alle waarschijnlijkheid resulteren in overlast voor burgers wanneer wasberen in de omgeving van mensen leven. De toename van wasberen zal ook leiden tot oplopende schade aan kwetsbare fauna waaronder schaarse broedvogels amfibieën kleine zoogdieren en overwinterende vleermuizen (La Haye M. D. L. Bekker R. Delbroek en R. Janssen; 2022). De aanwezigheid van wasbeer wordt voor de overige fauna in het gebied dan ook niet als wenselijk geacht. ,

Voor het wild zwijn geldt dat in Nederland gebieden aangewezen zijn waar de soort mag voorkomen. Het betreft de Veluwe en Nationaal Park de Meinweg. Volgens Nederlandse wet en regelgeving mag deze soort buiten deze standplaatsen niet voorkomen en daar wordt deze dan ook afgeschoten met name wegens de schade die de dieren kunnen aanbrengen in landbouwgebieden. ,

Soorten die wegens hun schuwe aard en verborgen levenswijze volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF niet zijn waargenomen maar die volgens de verspreidingsatlas wel voorkomen in het kilometerhok waar zich het gebied in bevindt zijn kleine marterachtigen: hermelijn wezel en bunzing (figuur 4. 11 en 4. 12). Het gebied biedt wegens de afwisseling in houtsingels bomenrijen bosschages beken groene oevers takkenrillen ,

21834. 001 versie D1

18 / 34

rommelhoekjes en verruigd en natuurlijk grasland ideaal biotoop voor deze soorten. Hierbij zijn lijnvormige landschapselementen van belang aangezien deze de leefgebieden met elkaar verbinden en tevens leefgebied vormen. Tijdens het veldbezoek is tevens een wezel waargenomen in één van de houtsingels in het gebied. ,

Figuur 4. 11. Hermelijn (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 12. Bunzing (bron: Econsultancy).

Amfibieën Volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF zijn in de afgelopen vijf jaar waarnemingen bekend van Alpenwatersalamander bruine kikker gewone pad groene kikker (onb. ) en kleine watersalamander in het gebied (figuur 4. 13 en 4. 14). De Alpenwatersalamander maakt gebruik van de (bos)poelen die onder andere in het natuurlijk grasland gesitueerd zijn. Soorten als bruine kikker gewone pad en kleine watersalamander zijn niet erg kritisch ten aanzien van hun voortplantingshabitat zolang voldoende water aanwezig is. Wegens de visstand in de Visvijver is de verwachting dat amfibieën slechts beperkt succesvol zullen kunnen voortplanten in het betreffende ,

water.

Figuur 4. 13. Kleine watersalamander (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 14. Bruine kikker (bron: Econsultancy).

Reptielen In de omgeving van het gebied zijn waarnemingen bekend van hazelworm en levendbarende hagedis (figuur 4. 15). Echter zijn volgens verspreidingsgegevens van de afgelopen vijf jaar geen waarnemingen bekend van deze soorten in het gebied zelf. In het gebied zelf zijn enkel waarnemingen bekend van de lettersierschildpad. Het

21834. 001 versie D1

19 / 34

betreft een exoot welke tevens vermeld staat op de Unielijst Invasieve Exoten. Tijdens het veldbezoek zijn op de Visvijver meerdere lettersierschildpadden waargenomen. ,

Volgens verspreidingsatlas zijn in het kilometerhok waar de Schwienswei gelegen is in elk geval in de afgelopen 20 jaar geen waarnemingen bekend van ringslang. Het gebied wordt echter qua habitat wel geschikt geacht voor ringslang aangezien de soort gebonden is aan waterrijke habitats. De soort staat als kwetsbaar aangemerkt op de Rode Lijst van reptielen (figuur 4. 16). ,

Figuur 4. 16. Ringslang (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 15. Hazelworm (bron: Econsultancy).

Ongewervelden Wegens de afwisseling tussen bosrijke en open gebieden met verruigd en natuurlijk grasland beken en water in de vorm van de Visvijver wordt het gebied geschikt geacht voor een groot aantal ongewervelden als voortplantings- en foerageerhabitat. In totaal zijn in de afgelopen vijf jaar vijftien soorten libellen waargenomen waarvan de bruine korenbout en weidebeekjuffer het meest talrijk zijn (figuur 4. 17 en 4. 18). Een Rode Lijst libellensoort die éénmalig in het gebied waargenomen is is de bosbeekjuffer. De soort wordt op de Rode Lijst als bedreigd aangemerkt. De bosbeekjuffer heeft bosbeken als habitat welke gekenmerkt worden door een natuurlijke morfologie en een grote variatie in stroomsnelheid meestal veroorzaakt door meanders en natuurlijke obstakels in de beek. De beken dienen grotendeels beschaduwd te zijn en arm aan vaatplanten. ,

21834. 001 versie D1

20 / 34

Figuur 4. 17. Bruine korenbout (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 18. Weidebeekjuffer (bron: Econsultancy).

Daarnaast zijn in totaal 21 soorten dagvlinders waargenomen waarvan het bont zandoogje de dagpauwoog het icarusblauwtje landkaartje en oranjetipje het talrijkst zijn (figuur 4. 19). Bijzondere soorten die in het gebied voorkomen zijn de kleine parelmoervlinder en iepenpage. De kleine parelmoervlinder wordt op de Rode Lijst als kwetsbaar aangemerkt (figuur 4. 20). De iepenpage heeft een streng beschermde status conform de Wet natuurbescherming. ,

Figuur 4. 19. Icarusblauwtje (bron: Econsultancy).

Figuur 4. 20. Kleine parelmoervlinder (bron: Econsultancy).

Het vliegend hert is niet waargenomen in het gebied maar komt wel voor in de omgeving van het gebied. Andere wel in het gebied voorkomende ongewervelden die in grote(re) getallen voorkomen volgens de verspreidingsgegevens zijn de grote groene sabelsprinkhaan de greppelsprinkhaan de geringelde smalboktor de groene schildwants het hennepnetelgoudhaantje de pyjamaschildwants de weideschorpioenvlieg het zevenstippelig lieveheersbeestje en de zuringwants. Er zijn weinig gegevens bekend over bijen en nachtvlinders. ,

Vissen Volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF komen er geen beschermde vissen in het gebied voor. Er zijn verder weinig gegevens bekend over vissen in het gebied. De enige soort die volgens verspreidingsgegevens in de

21834. 001 versie D1

21 / 34

afgelopen vijf jaar waargenomen is is de blauwband sinds augustus 2016 opgenomen in de Unielijst Invasieve Exoten. Volgens gegevens van de lokale sportvisserij zijn in de Visvijver verder soorten als karper zeelt baars snoek en paling aanwezig. Een aantal van deze soorten zoals de karper zorgt er middels zijn paai- en voedselzoekgedrag voor dat waterplanten verdwijnen en extra nutriënten in de waterkolom gebracht worden. Middels de extra nutriënten die vrijkomen treedt algenbloei op en vertroebelt het water. Daarmee neemt het leefgebied van lokale vissoorten en andere organismen af (Heuts P.G.M. 2007). ,

Vaatplanten Het gebied wordt gekenmerkt door de volgende natuurbeheertypen: dennen- eiken- en beukenbos droog bos met productie vochtig bos met productie kruiden- en faunarijk grasland zoete plas haagbeuken- en essenbos en ruigteveld (zie ook tabel 2. 1). Tijdens het veldbezoek zijn algemene soorten als bloedzuring margriet madeliefje kleefkruid grote brandnetel paardenbloem gewoon speenkruid gewone klit gewone smeerwortel gele lis look-zonder-look ridderzuring watermunt en zevenblad waargenomen. Tevens is Japanse duizendknoop aangetroffen een soort die tevens vermeld wordt op de Unielijst Invasieve Exoten. Verder zijn volgens verspreidingsgegevens waarnemingen bekend van soorten als brede wespenorchis gevlekt longkruid gewone hennepnetel gewoon biggenkruid grote ereprijs kleine klaver kruipende boterbloem moerasspirea peen pinksterbloem pitrus riet smalle weegbree stinkende gouwe en zomerfijnstraal. Een groot aantal van de voornoemde soorten duidt erop dat het gebied plaatselijk relatief voedsel- en stikstofrijk is. ,

Volgens verspreidingsgegevens uit de NDFF zijn in de afgelopen vijf jaar de volgende Rode Lijst soorten waargenomen in het gebied: Oosterse morgenster rapunzelklokje en witte munt. Het betreft in alle gevallen één waarneming. Deze soorten worden allen als kwetsbaar aangemerkt op de Rode Lijst voor vaatplanten. De Oosterse morgenster is in Nederland vrij sterk gebonden aan glanshavervegetaties die door de mens in stand gehouden worden door middel van maaien en hooien. Het rapunzelklokje komt voor in matig voedselrijke gras- en hooilanden en begraasde graslanden mits niet te intensief begraasd en bemest. Witte munt heeft diverse standplaatsen en heeft storingsmilieus als biotoopvoorkeur. In het gebied zijn deze soorten allen aangetroffen in het verruigde grasland. ,

21834. 001 versie D1

22 / 34

ECOLOGISCH POTENTIEEL HERONTWIKKELING

5. 1

Definities natuurbeheertypen en doelsoorten

In tabel 2. 1 zijn de verschillende natuurbeheerytpen omschreven. Voor de verschillende natuurbeheertypen geldt dat de biotische kwaliteit wordt uitgedrukt in het voorkomen van kwalificerende soorten uit verschillende soortgroepen. In tabel 5. 1 zijn de verschillende soortgroepen en kwalificerende soorten benoemd. ,

Tabel 5. 1. Natuurbeheertypen en bijbehorende kwalificerende soortgroepen en soorten. Natuurbeheer-

Kwalificerende soortgroepen

Kwalificerende soorten

Planten

bochtige klaver , bosanemoon , dalkruid , dennenorchis , dennenwolfsklauw , dubbelloof , Duitse brem , echte guldenroede , fraai hertshooi , gebogen driehoeksvaren , geschubde mannetjesvaren , gewone salomonszegel , grote veldbies , hengel , klein wintergroen , kleine keverorchis , koningsvaren , kranssalomonszegel , lelietje-van-dalen , linnaeusklokje , mispel , ruige veldbies , schaduwkruiskruid , steenbraam , stekende wolfsklauw , stengelloze sleutelbloem , stippelvaren , stofzaad , valse salie , valse zandzegge , wilde narcis s.s. , witte klaverzuring , witte veldbies , zevenster , Zweedse kornoelje

Broedvogels

appelvink , boomklever , boomleeuwerik , fluiter , geelgors , groene specht , keep , kleine bonte specht , middelste bonte specht , raaf , sijs , vuurgoudhaan , wespendief , wielewaal , zwarte specht

N16. 03

Broedvogels

appelvink , boomklever , boomleeuwerik , fluiter , geelgors , groene specht , keep , kleine bonte specht , middelste bonte specht , raaf , sijs , vuurgoudhaan , wespendief , wielewaal , zwarte specht

N16. 04

Broedvogels

appelvink , blauwborst , boomklever , boomkruiper , fluiter , groene specht , grote bonte specht , keep , kleine bonte specht , matkop , middelste bonte specht , nachtegaal , sijs , vuurgoudhaan , wielewaal , zwarte specht

N12. 02

Planten

bochtige klaver , echte koekoeksbloem , gewone brunel , gewone margriet , grote ratelaar , kamgras , karwijvarkenskervel , klavervreter , klein vogelpootje , knolvossenstaart , knoopkruid , moerasstruisgras , muizenoor , polei , spits havikskruid , waterkruiskruid , witte munt , zwarte zegge

Dagvlinders

argusvlinder , bruin blauwtje , bruine vuurvlinder , bruin zandoogje , geelsprietdikkopje , groot dikkopje , hooibeestje , kleine parelmoervlinder , zwartsprietdikkopje

Planten

brede waterpest , doorgroeid fonteinkruid , drijvende waterweegbree , drijvend fonteinkruid , fijn hoornblad , fijne waterranonkel , gesteeld sterrenkroos , glanzig fonteinkruid , groot blaasjeskruid , groot nimfkruid , grote waterranonkel , haaksterrenkroos , kikkerbeet , krabbenscheer , kransvederkruid , langstengelig fonteinkruid , oeverkruid , ongelijkbladig fonteinkruid , paarbladig fonteinkruid , plat fonteinkruid , puntig fonteinkruid , rond sterrenkroos , rossig fonteinkruid , spits fonteinkruid , stomp fonteinkruid , stomphoekig sterrenkroos , stijve waterranonkel , teer vederkruid , watergentiaan , waterviolier , zittende zannichellia

type N15. 02

N04. 02

21834. 001 versie D1

23 / 34

N14. 03

N12. 06

5. 2

Vissen

bittervoorn , grote modderkruiper , kleine modderkruiper , kroeskarper , kwabaal , paling , rivierdonderpad , riviergrondel , ruisvoorn , snoek , tiendoornige stekelbaars , vetje , zeelt

Libellen

kanaaljuffer , plasrombout; (laagveenwateren:) bruine korenbout , gevlekte witsnuitlibel , glassnijder (kritisch) , groene glazenmaker , grote roodoogjuffer (mijdt kroossloten en houdt niet van schoning) , viervlek , vroege glazenmaker (kritisch) , vuurjuffer

Planten

aardbeiganzerik , amandelwolfsmelk , berghertshooi , blaasvaren , bleek bosvogeltje , bleeksporig bosviooltje , bleke zegge , borstelkrans , bosbingelkruid , bosboterbloem , bosdravik , bosereprijs , bosgeelster , boslathyrus , bosmuur , bosroos , boszegge , bottelroos , bruinrode wespenorchis , christoffelkruid , daslook , dichte bermzegge , donderkruid , donkersporig bosviooltje , eenbes , eenbloemig parelgras , fraai hertshooi , geelgroene wespenorchis , gele anemoon , gele kornoelje , gele monnikskap , gevlekt hertshooi , gewone bermzegge , groene bermzegge , grote keverorchis , gulden boterbloem , heelkruid , klein heksenkruid , herfsttijloos , hokjespeul , kleine kaardebol , knollathyrus , knolribzaad , kraagroos , kruidvlier , kruisbes , kruisbladwalstro , lansvaren , lievevrouwebedstro , mannetjesorchis , muskuskruid , rood peperboompje , ruig hertshooi , ruig klokje , ruwe dravik , schedegeelster , slanke sleutelbloem , stengelloze sleutelbloem , stijve naaldvaren , stijve steenraket , tongvaren , torenkruid , tweestijlige meidoorn , viltroos , vingerzegge , vliegenorchis , vogelnestje , wegedoorn , welriekende agrimonie , wild kattekruid , winterlinde , wit bosvogeltje , witte engbloem , witte rapunzel , zwartblauwe rapunzel

Broedvogels

appelvink , boomklever , boomleeuwerik , fluiter , groene specht , kleine bonte specht , middelste bonte specht , nachtegaal , wielewaal , zwarte specht

Broedvogels

bosrietzanger , geelgors , grasmus , grauwe klauwier , kneu , nachtegaal , paapje , putter , roodborsttapuit , spotvogel , sprinkhaanzanger

Invloed van herontwikkeling op bestaande natuurwaarden

De verschillende mogelijkheden voor herontwikkeling in het gebied zijn hieronder gespecificeerd. Per punt zal globaal ingegaan worden op de invloed op de natuurwaarden in het gebied. Houd er hierbij rekening mee dat geen volledig beeld geschetst wordt aangezien slechts een quickscan Wet natuurbescherming uitgevoerd is en vervolgonderzoek nog plaats dient te vinden (zie ook bijlage 1). Welke soorten in betreffend aanvullend onderzoek onderzocht dienen te worden zal afhangen van de voorgenomen plannen. Mitigerende en compenserende maatregelen zullen dan ook (deels) afhangen van welke beschermde soorten aangetroffen worden in het gebied. Het terugbrengen van de Hateboer en het creëren van een verbinding tussen de Stadbroekermolen en het gebied zal naar verwachting een bescheiden effect hebben op de recreatie in het gebied gezien deze met name een cultuureducatieve functie hebben. ,

Stimuleren van biodiversiteit en structuurvariatie Het stimuleren van de biodiversiteit en structuurvariatie in de breedste zin van het woord heeft uiteraard een gunstig effect voor soorten die reeds voorkomen in het gebied alsook soorten waarvoor momenteel geen habitat beschikbaar is in het gebied. Structuurvariatie kan onder andere gerealiseerd worden door een deel van het gazon om te vormen tot natuurlijk grasland het gefaseerd maaien of begrazen en eventueel verschralen van graslanden het aanleggen van lijnvormige elementen als bomenrijen houtsingels en takkenrillen het ,

21834. 001 versie D1

24 / 34

(wederom) laten meanderen van de beek de huidige bebouwing en parkeergelegenheid (deels) te verwijderen en ecologisch waardevol groen terug te brengen exoten als Japanse duizendknoop actief te bestrijden en door richtlijnen voor het gebied op te stellen waar soorten baat bij hebben als toegang enkel tussen zonsopgang en zonsondergang zoveel mogelijk voorkomen van nachtelijke verlichting en loslopende honden enkel toe te laten in een daarvoor bestemd hondenuitlaatveld of geheel te verbieden. ,

Zwemfunctie behouden dan wel terugbrengen Indien een zwemfunctie teruggebracht wordt in het gebied kan ervoor gekozen worden om een natuurlijke zwemplas te realiseren of de nieuwe bebouwing natuurinclusief te ontwikkelen. Er zijn veel mogelijkheden om voor verschillende soorten broed- foerageer- dan wel schuilmogelijkheid te realiseren. Een aantal mogelijkheden die een gunstig effect hebben op in de omgeving voorkomende broedvogels vleermuizen ongewervelden en grondgebonden zoogdieren zijn de aanleg van een groen sedumdak het realiseren van groene gevels aan de bebouwing het creëren van ecologisch waardevol groen rondom de zwemgelegenheid en de parkeergelegenheid het inbouwen van kasten voor bijvoorbeeld huismus en vleermuizen en het plaatsen van insectenhotels of andere faunavoorzieningen. Ecologisch waardevol groen bestaat bijvoorbeeld uit besdragend en nectarrijk struweel heggen die als lijnvormig element kunnen dienen inheemse kruiden en vaste planten passend bij het gebied en de aanplant van inheemse (liefst nectarrijke of besdragende) bomen. ,

Het behouden van waardevolle houtopstanden Waardevolle houtopstanden kunnen om verschillende redenen waardevol geacht worden: vanwege monumentale waarde beeldbepalende waarde cultuurhistorische waarde dendrologische waarde natuurwaarde en zeldzaamheid. Bomen van natuurwaarde dienen beschermd te worden doordat er zeldzame planten of dieren in leven. Voor zover bij Econsultancy bekend is hier geen sprake van in het gebied. Het behoud van waardevolle houtopstanden is gunstig voor de natuurwaarden mits het inheemse houtopstand betreft of houtopstand met anderszins ecologische waarde bijvoorbeeld in de vorm van broedgelegenheid of voorzien in nectarbehoefte. ,

Het laten meanderen van de beek Wanneer een beek meandert kunnen meanderlussen afsnijden waardoor eilanden en zijbeekjes ontstaan. Op deze manier verandert en verjongt het landschap onafgebroken. Een grote verscheidenheid van planten en dieren is aangepast aan deze dynamiek en zorgt voor een rijke schakering aan biotopen. Bomen in de beek versnellen het meanderproces. Het eerdere omleggen van de beek heeft ervoor gezorgd dat het meanderen voor een groot deel verdwenen is. Rechte lopen herbergen wegens minder structuurvariatie en een snellere afvoer van water slechts een deel van de oorspronkelijke flora en fauna. Wanneer de beek wederom kan meanderen zal dit dan ook een zeer gunstig effect hebben op de flora en fauna in het gebied. Een voorbeeld van een beschermde soort die hiervan profiteert is de bosbeekjuffer. Buiten de ecologie is het meanderen onder andere ook positief voor de waterhuishouding en om verdroging tegen te gaan. ,

Beheer en onderhoud om variatie in graslanden te behouden en versterken Beheer en onderhoud van de verruigde graslanden is noodzakelijk om verbossing en de daarmee gepaard gaande afname in structuurdiversiteit in het gebied te voorkomen. De graslanden kunnen ecologisch beheerd worden bijvoorbeeld door middel van gefaseerd maaien of begrazen en door het verschralen van de graslanden. Als verschralingsbeheer een aantal jaar toegepast wordt verandert het grasland van uitzicht en ,

21834. 001 versie D1

25 / 34

soortensamenstelling. Op deze manier kan een voedselrijk grasland op termijn omgevormd worden voedselarm (bloemrijk of schraal) grasland.

naar een

Realiseren van een (lichte) economische en maatschappelijke ontwikkeling Het gebied waar de herontwikkeling gewenst is wordt momenteel gebruikt als sportlocatie camperplaats en parkeergelegenheid. Verder vindt recreatie door wandelaars plaats in het gebied en wordt het ook gebruikt als hondenlosloopgebied. Het gebied wordt door de gemeente Sittard-Geleen echter niet aangemerkt als hondenlosloopgebied (bron: ArcGis). Een deel van het gebied bestaat uit een ligweide met enkele bomen twee buitenzwembaden en speelgelegenheid. Deze onderdelen van het gebied hebben slechts een zeer beperkte ecologische waarde. Echter hebben de beek bosschages bomenrijen houtsingels verruigde graslanden en de oevers van de Visvijver wel ecologische waarde. Zoals in hoofdstuk 4 omschreven kan een diversiteit aan soorten gebruik maken van deze elementen bijvoorbeeld als nestlocatie foerageer- of schuilgelegenheid of verblijfplaats. ,

Bij een toekomstige ontwikkeling dient rekening gehouden te worden met de bestaande natuurwaarden in het gebied. Naast rekening houden met de natuurwaarden kan er ook ingezet worden op het versterken van de natuurwaardes. Hier wordt in paragraaf 5. 3 verder op ingegaan. ,

Bij het vervolgonderzoek dat wordt aanbevolen vanuit de quickscan Wet natuurbescherming (bijlage 1) volgen mogelijk voorschriften en maatregelen met betrekking tot de bestaande natuurwaarden in het gebied zelf en het aangrenzend gelegen gebied de Schwienswei. Voorbeelden van te treffen maatregelen zijn het aanhouden van een verstoringsafstand ten opzichte van beschermde functies de aanleg van een (groene) bufferzone het ontoegankelijk maken van delen van het gebied verbieden van toegang na zonsondergang en voor zonsopkomst en/of het beperken van nachtelijke verlichting. De invulling van dergelijke maatregelen kan verder bepaald worden naar aanleiding van de resultaten van het vervolgonderzoek in combinatie met de uiteindelijke plannen. ,

Met betrekking tot een aantal schuwe of verstoringsgevoelige soorten is intensieve recreatie met name in het gebied de Schwienswei niet wenselijk. Aanbevolen wordt dan ook om een sterke toename in recreatie in betreffend gebied te voorkomen door de plannen dusdanig in te richten dat deze geen negatief effect zullen hebben op de Schwienswei. Hiervoor dienen specifieke maatregelen uitgewerkt te worden waarvan een aantal mogelijkheden reeds benoemd worden in onderhavig rapport. Echter dient hierbij wel in gedachten gehouden te worden dat een deel van het gebied waar de herontwikkeling gewenst is reeds weinig ecologische waarde heeft en de verruigde graslanden zonder passend beheer uiteindelijk zullen verbossen waarmee een deel van de variatie in het gebied verdwijnt. De ecologische waarde van dit gebied alsook het grotere gebied kan dan ook verhoogd worden door het treffen van maatregelen zoals die die hierboven benoemd worden. Hierbij is het van belang dat bepaalde maatregelen getroffen worden als het deels ontoegankelijk maken van het gebied voor recreanten het verbieden van toegang na zonsondergang en voor zonsopgang en het verbieden van loslopende honden. Verder kan ervoor gekozen worden om enkel zandige paden te realiseren of het gebied deels als struinnatuur in te richten.

De aanleg van verharde wegen door het gebied wordt onwenselijk geacht aangezien daarmee de verstoring erg toeneemt. ,

21834. 001 versie D1

26 / 34

5. 3

Mogelijke maatregelen ten behoeve van biodiversiteit

In het gebied kunnen diverse maatregelen getroffen worden ter bevordering van de biodiversiteit. De plannen zijn globaal uitgewerkt per soortgroep. ,

In de Visvijver zijn een aantal soorten vissen aanwezig welke een negatieve invloed hebben op de biodiversiteit. Er kan voor gekozen worden om de vissen uit deze vijver te verwijderen om op deze manier de soortenrijkdom van onder andere macrofauna vaatplanten amfibieën en insecten te bevorderen. ,

Broedvogels Ten behoeve van broedvogels kunnen verschillende maatregelen getroffen worden. Een aantal voorbeelden worden hieronder benoemd. Let erop dat het enkel voorbeelden betreft en dat geen compleet beeld geschetst wordt van alle mogelijkheden: ,

▪

De aanleg van takkenrillen door het gebied biedt broedgelegenheid koning en heggenmus;

▪

Voor een aantal soorten kunnen nestkasten geplaatst worden aan bestaande bomen of op palen. Denk hierbij aan soorten als torenvalk bosuil grote bonte specht boomkruiper grote gele kwikstaart en

aan

algemene soorten als winter-

mezen; ▪

Soorten als ijsvogel en grote gele kwikstaart zullen daarnaast baat hebben bij een meanderende beek indien deze dusdanig wordt ingericht dat beschutting aan de oevers aanwezig is;

▪

In de nabijheid van water kan tevens een oeverzwaluwwand gerealiseerd worden. De oeverzwaluw is een weinig verstoringsgevoelige soort en komt bijvoorbeeld ook tot broeden op bouwplaatsen;

▪

Bloemrijke schralere graslanden zijn tevens van belang voor vogels onder andere vanwege de rijkdom aan ongewervelden als vanwege de aanwezigheid van broedgelegenheid. Deze voorzien vervolgens roofvogels ook weer van voedsel. Hierbij is het wel van belang dat deze graslanden niet of enkel buiten het broedseizoen toegankelijk zijn voor recreanten en honden; ,

▪

Grondbroeders als scholekster en verschillende meeuwensoorten kunnen gebruikmaken van eventueel te realiseren sedumdaken om op te broeden;

▪

Middels natuurinclusief ontwikkelen kan daarnaast broedgelegenheid gerealiseerd worden voor soorten die nu slechts incidenteel of niet voorkomen in het gebied waar de herontwikkeling gewenst is. Denk hierbij aan een soort als huismus.

Het is daarnaast wenselijk om specifieke maatregelen te treffen voor de soorten met een ongunstige staat van instandhouding (zie ook tabel 4. 1). In tabel 5. 2 zijn mogelijke maatregelen voor deze soorten weergegeven. Een aantal van de soorten zal profiteren van de aanleg van bloemrijke schrale extensief beheerde graslanden. ,

21834. 001 versie D1

27 / 34

Tabel 5. 2. Overzicht van Rode Lijst broedvogels en mogelijk te treffen maatregelen. Rode Lijst soorten

Mogelijke maatregelen

Grauwe vliegenvanger

Realiseren van bloemrijke , schrale graslanden Scheppen van ouder , afwisselend , stuctuurrijk bos met veel ruimte in de kroonlaag Laten staan van dode bomen of stammen

Grote lijster

Realiseren van bloemrijke , schrale graslanden Zorg voor veel variatie in het landschap

Koekoek

Realiseren van bloemrijke , schrale graslanden Zorgen voor halfopen gebied

Torenvalk

Realiseren van extensief beheerde graslanden Plaatsen van torenvalknestkast

Wielewaal

Realiseren van vochtig loofbos

Verder kunnen maatregelen getroffen worden voor een aantal kwalificerende soorten van de natuurbeheertypen. Deze soorten kunnen daarmee aangetrokken worden tot het gebied of het habitat wordt optimaler geschikt. In tabel 5. 3 zijn mogelijke maatregelen voor deze soorten weergegeven. De spechtensoorten zullen profiteren van het behouden van oude loofbomen. Verder zullen een aantal soorten profiteren van het ophangen van voor deze soorten specifieke nestkasten. Tenslotte zullen een aantal soorten profiteren van de aanplant van specifieke bomen of struiken en de aanleg van natuurlijke graslanden. ,

Tabel 5. 3. Overzicht van kwalificerende broedvogels met mogelijk te treffen maatregelen. Rode Lijst soorten

Mogelijke maatregelen

Appelvink

Aanplant van fruitbomen of Spaanse aak Behouden van oude bomen en struiken

Boomklever

Boomkleverkasten ophangen aan bomen Bomen met holten behouden

Fluiter

Behouden van bosschages

Geelgors

Realiseren en behouden van heggen en houtwallen met een dichte laag struiken en goed ontwikkelde kruidlaag en kruidenrijke zomen Realiseren van kruidenrijke overhoekjes

Groene specht

Oude loofbomen behouden Spechtenkasten ophangen aan bomen

Keep

Diverse houtopstand realiseren (beuk , els , lariks , Spaanse aak) Realiseren van vogelakker

Kleine bonte specht

Oude loofbomen behouden

Middelste bonte specht

Oude loofbomen behouden

21834. 001 versie D1

28 / 34

Wespendief

Realiseren van gevarieerd bosgebied , afgewisseld door natuurlijke graslanden Beperken van menselijke verstoring

Wielewaal

Realiseren van vochtig loofbos

Vleermuizen Ten behoeve van vleermuizen kunnen verschillende maatregelen getroffen worden. Een aantal voorbeelden worden hieronder benoemd. Let erop dat het enkel voorbeelden betreft en dat geen compleet beeld geschetst wordt van alle mogelijkheden: ,

▪

Vleermuizen zullen profiteren van de aanleg van een meanderende beek aangezien deze zowel voorziet in voedsel als in vliegroute voor vleermuizen;

▪

Bij natuurinclusief ontwikkelen kunnen inbouwkasten en/of externe kasten gerealiseerd worden verder kunnen aan bomen ook kasten opgehangen worden. Het is ook mogelijk om de bebouwing dusdanig te ontwikkelen dat ruimte in de spouw of onder het dak vrij blijft waar vleermuizen gebruik van kunnen maken. Tenslotte is het ook mogelijk om vleermuispaalkasten te plaatsen in het gebied. Deze dienen zoveel mogelijk in de directe omgeving van lijnvormige elementen geplaatst te worden om ingebruikname te bevorderen. Hiermee kunnen de mogelijkheden voor verblijfplaatsen uitgebreid worden;

▪

Het behouden/laten staan van dode bomen zolang de veiligheid dit toelaat. Dode holle bomen bieden bij uitstek verblijfgelegenheid aan vleermuizen;

▪

Zoveel mogelijk voorkomen van nachtelijke verlichting om verstoring van vliegroutes verblijfplaatsen en foerageergebied te voorkomen. Indien gebruik gemaakt dient te worden van verlichting gebruik maken van vleermuisvriendelijke (amberkleurige) verlichting liefst met bewegingssensor;

▪

Aanleg van bloemrijke graslanden van ongewervelden;

▪

Extra bomenrijen of anderszins groene lijnvormige structuren realiseren op het terrein liefst op donkere plekken waar vleermuizen gebruik van kunnen maken om te foerageren en als vliegroute.

omdat deze vleermuizen tevens voorzien van voedsel in de vorm

Grondgebonden zoogdieren Ten behoeve van grondgebonden zoogdieren kunnen verschillende maatregelen getroffen worden. In tabel 5. 4 worden mogelijkheden benoemd voor een aantal in het gebied voorkomende grondgebonden zoogdieren. Voor een aantal soorten zal het laten meanderen van de beek een gunstig effect hebben. Verder zal de aanleg van kruidenrijk grasland voor een aantal soorten gunstig zijn. Voor grondgebonden zoogdieren is het daarnaast belangrijk om nachtelijke verstoring zo veel mogelijk te voorkomen aangezien veel soorten avond- en nachtactief zijn. Voor kleine marterachtigen kunnen specifieke landschapselementen gerealiseerd worden (tabel 5.4) deze ,

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=SittardGeleen&id=25b3404a-98ec-48a1-87fa-bc65c5a69cea