CConstaterende datSittard-Geleen
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Raad 12 november 2026, gemeente Sittard-GeleenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 (Kubben)71.508 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 9

De komende jaren zal dit Rijkstarief verder oplopen en daarmee de gemeentelijke tarieven negatief beïnvloeden. Naast de stijging van de CO2-heffing zal ook de door het Rijk opgelegde afvalverbrandingsbelasting de komende jaren stapsgewijs stijgen. Het huidig tarief zal van € 40,85 naar een bedrag van € 113,81 in 2035 stijgen. De afvalverbrandingsbelasting blijft voor 2027 echter nog ongewijzigd en zorgt daarmee niet voor een verdere stijging van verwerkingskosten. Deze ontwikkeling zorgt wel voor een verdere stijging van de tarieven in de toekomst. Wij kiezen er daarom voor in het voorstel enkel onontkoombare aanvullende kosten, vanuit rijkswege opgelegd, mee te nemen in de tariefstijging. Dit zorgt ook voor een minder sterke stijging van het tarief (€ 0,06 in plaats van € 0,13 per kg). Een sterke stijging kan namelijk zorgen voor een ongewenste toename in het aantal dumpingen van afval. De verwervingskosten voor de nieuwe bedrijfslocatie (aankoop bouwgrond) voor de RWM zorgen eveneens voor een verhoging van € 6,00 van het vastrecht afvalstoffenheffing. Ook de verdere kosten van de dienstverlening van de RWM stijgen fors. De kosten voor diensten zijn geïndexeerd met 9%. Dit door toedoen van stijgende personeelskosten (CAO), gestegen brandstof- en energieprijzen en de kosten voor uitbesteed werk.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 132 van 226 Met bovenstaande in acht genomen, stijgt dan het vastrecht van € 242,52 naar € 282,96. Het gemiddeld variabel recht stijgt van € 118,69 naar € 121,82. In deze tariefberekening is rekening gehouden met een eenmalige onttrekking uit de voorziening van € 830.000. In de voorziening blijft voldoende ruimte om schommelingen en beleidsmatige aanpassingen op te vangen. De tarieven 2027 voor de milieuparken (de zogenaamde poorttarieven) zijn vastgesteld in afstemming met de overige gemeentelijk deelnemers in de NV RWM (gemeenten Beek, Stein en Echt-Susteren).

Tabel kosten afvalstoffenheffing Kosten Bedrag 0.64 Belastingen overig (oa BsGW) € 295.739 2.1 Verkeer en wegen (reiniging) € 2.097.766 6.3 Kwijtschelding en incontinentie € 955.000 7.3 Afval € 13.762.683 7.3.1 Onttrekking voorziening (uitvoeringsplan afval) € -830.000 9.33 Personeelskosten € 428.876 Overhead € 216.397 BTW € 2.034.105 Totaal Kosten € 18.960.566 Tabel opbrengsten afvalstoffenheffing Opbrengsten Bedrag 1.1 Vast recht € 12.690.756 1.2 Variabel recht € 5.603.500 1.3 Overige bijdragen € 666.310 Totaal Opbrengsten € 18.960.566 Tabel berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing Totaaloverzicht Bedrag Totaal kosten € 18.960.566 Totaal opbrengsten € 18.960.566 Kostendekkendheidpercentage € 100,00% Medische kortingsregeling Huishoudens met een medische indicatie produceren medisch afval dat niet gescheiden kan worden. Dit afval dient aangeboden te worden als restafval, een betaalde afvalstroom. Huishoudens met een medische indicatie hebben recht op een vermindering van de totaal verschuldigde belasting voor restafval van 60% met een maximum van € 150,00 per belastingjaar. Programmabegroting 2027 - 2030 Extra restafvalcontainer voor huishoudens met medische indicatie Met ingang van 2023 wordt huishoudelijk restafval 1x per 4 weken opgehaald (voorheen 1x per 2 weken). Huishoudens met een medische indicatie produceren meer restafval door medische redenen.

Sinds 2024 hebben huishoudens met een medische indicatie recht op één gratis extra restafvalcontainer. Kwijtschelding op het vastrecht en diftar Huishoudens met recht op kwijtschelding hebben recht op kwijtschelding van het volledige vastrecht en tot maximaal € 88,00 op het variabel recht (DIFTAR). Leges Voor een dienst of product van de gemeente betaalt de aanvrager leges. Vraagt men bijvoorbeeld een paspoort, rijbewijs of omgevingsvergunning aan, dan brengt de gemeente leges in rekening. Men moet ook leges betalien als bijvoorbeeld in vergunningsvaanvraag wordt afgewezen. Want het gaat niet om het eindresultaat maar om een vergoeding voor het in behandeling nemen van de aanvraag. Wij kennen drie categorieën (hoofdstukken) van legesheffing; 1. | Leges voor algemene dienstverlening 2. | Leges omgevingsrecht (Omgevingswet) 3. | Leges voor dienstverlening vallend onder de Europese dienstrenrichtlijn (EDR) Ook voor de legestarieven geldt het beginsel van maximaal 100% kostendekking. Een aantal legestarieven worden door het Rijk echter wettelijk gemaximeerd: • | Hoofdstuk 1 paragraaf 2: reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart (NIK); • | Hoofdstuk 1 paragraaf 3: rijbewijzen; • | Hoofdstuk 1 paragraaf 7: verklaring omtrent gedrag (VOG) en naturalisatietarieven; • | Hoofdstuk 1 paragraaf 9: Wet op de kansspelen en Speelautomatenbesluit 2000.

De gemeenteraad stelt de overige legestarieven vast. Nagenoeg alle legestarieven worden met 3,4% geïndexeerd. Dit met uitzondering van de wettelijke tarieven en de legestarieven onder hoofdstuk 2 paragraaf 3 (leges bouwactiviteiten). Dit laatste omdat hier al sprake is van maximaal 100% kostendekking. Tabel berekening kostendekkendheid totale legestabel Recapitulatie hoofdstuk 1, 2 en 3 | Taakveld | Overhead | Totale | Totale | Kosten Kosten | Opbrengsten | dekking Kostendekking Hoofdstuk 1 (algemene dienstverlening) | 2.188.273 | 436.803 | 2.625.076 | 2.509.731 | 96% Kostendekking Hoofdstuk 2 (omgevingsrecht) | 3.017.364 | 0 | 3.017.364 | 3.010.247 | 100% Kostendekking Hoofdstuk 3 (Europese dienstenrichtlijn) | 95.002 | 21.045 | 116.047 | 60.543 | 52% Kostendekking totale tarieventabel | 5.300.639 | 457.848 | 5.758.487 | 5.580.521 | 97% Onderstaand de kostendekkendheid per hoofdstuk en per paragraaf.

Pagina 133 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Tabel berekening kostendekkendheid legesverordening hoofdstuk 1 algemene dienstverlening Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening | Taakveld | Overhead | Totale | Totale | Kosten Kosten | Opbrengsten | dekking paragraaf | 1 | Burgerlijke stand* | 85.535 | 46.371 | 131.906 | 133.000 | 101% paragraaf | 2 | Reisdocumenten en Nederlandse | 1.556.116 | 228.811 | 1.784.927 | 1.773.119 | 99% identiteitskaarten paragraaf | 3 | Rijbewijzen | 282.582 | 66.266 | 348.848 | 301.487 | 86% paragraaf | 4 | Verstrekkingen uit de basisregistratie | 50.872 | 16.886 | 67.758 | 64.199 | 95% personen* paragraaf | 5 | Bestuur stukken* | 0 | 0 | 0 | 0 paragraaf | 6 | Vastgoedinformatie* | 0 | 0 | 0 | 0 paragraaf | 7 | Overige publiekszaken* | 26.167 | 4.978 | 31.145 | 26.351 | 85% paragraaf | 8 | Gemeentearchief Sittard-Geleen | 0 | 0 | 0 | 0 paragraaf | 9 | Bijzondere wetten* | 177.065 | 71.554 | 248.619 | 205.859 | 83% paragraaf | 10 | Diversen* | 9.936 | 1.937 | 11.873 | 5.716 | 48% Kostendekking hoofdstuk 1 | 2.188.273 | 436.803 | 2.625.076 | 2.509.731 | 96% De opbrengsten met een * zijn geïndexeerd met het algemene indexeringspercentage van 3,4%. De overige leges zijn afhankelijk van maximumtarieven van het Rijk. Doordat het Rijk deze nog niet (allemaal) heeft gepubliceerd in de Staatscourant, kan het zijn dat deze leges nog wijzigen.

Hiertoe is het college bevoegd maar wordt de raad altijd geïnformeerd. Tabel berekening kostendekkendheid legesverordening hoofdstuk 2 omgevingswet Hoofdstuk 2 Omgevingswet | Taakveld | Overhead | Totale | Totale | Kosten Kosten | Opbrengsten | dekking paragraaf | 1 | Algemene bepalingen | 185.430 | 0 | 185.430 | 0 paragraaf | 2 | Voorfase | 436.033 | 163.487 | 599.521 | 340.292 | 57% paragraaf | 3 | Activiteiten met betrekking tot | 1.183.760 | 423.762 | 1.607.522 | 2.546.301 | 158% bouwwerken paragraaf | 4 | Activiteiten met betrekking tot cultureel | 106.951 | 37.908 | 144.859 | 20.225 | 14% erfgoed en werelderfgoed paragraaf | 5 | Milieubelastende activiteiten | 35.343 | 0 | 35.343 | 57.375 | 162% paragraaf | 6 | Lozingsactiviteiten | 569 | 243 | 812 | 838 | 103% paragraaf | 7 | Aanlegactiviteiten | 76.881 | 32.805 | 109.686 | 92.060 | 84% paragraaf | 8 | Overige activiteiten | 44.420 | 18.954 | 63.374 | 36.678 | 58% paragraaf | 9 | Maatwerkvoorschriften | 1.386 | 0 | 1.386 | 2.250 | 162% paragraaf | 10 | Gelijkwaardigheid | 0 | 0 | 0 | 0 paragraaf | 11 | Overige tarieven | 27.762 | 11.846 | 39.608 | 21.283 | 54% paragraaf | 12 | Modaliteiten | 164.196 | 65.627 | 229.823 | 148.164 | 64% paragraaf | 13 | Vermindering* | 0 | 0 | 0 | -255.219 paragraaf | 14 | Teruggaaf | 0 | 0 | 0 | 0 Kostendekking hoofdstuk 2 | 2.262.732 | 754.633 | 3.017.365 | 3.010.247 | 100% Pagina 134

van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 *Paragraaf 13 Vermindering heeft een directe band met de bouwleges uit de paragrafen 2 en 3. Het is in principe geen opbrengst doch de vermindering welke wordt verrekend met de opbrengsten uit paragraaf 2 en 3. Zie onderstaande toelichting. De gemiddelde bouwsommen stijgen door o.a. inflatie en economische invloeden zodanig dat bij gelijkblijvende tarieven er een hogere opbrengst te verwachten is. Daardoor worden de tarieven voor de leges Omgevingswet paragraaf 3 niet geïndexeerd. De overige tarieven zijn voor 2027 geïndexeerd met 3,4%. Tabel berekening kostendekkendheid leges hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn | Taakveld | Overhead | Totale | Totale | Kosten Kosten | Opbrengsten | dekking paragraaf | 1 Horeca | 43.089 | 9.121 | 52.210 | 39.917 | 76% paragraaf | 4 Organiseren evenementen of markten | 33.521 | 9.553 | 43.074 | 11.352 | 26% paragraaf | 7 Overige vergunningverlening | 18.392 | 2.371 | 20.763 | 9.274 | 45% Kostendekking hoofdstuk 3 | 95.002 | 21.045 | 116.047 | 60.543 | 52% Hoofdstuk 3 is een kleiner onderdeel van de legestarieventabel dat voor een groot deel bestaat uit horeca- en evenementenvergunningen. Vanwege de maatschappelijke betekenis ervan is dit bij de gemeente Sittard- Geleen en veel andere gemeenten niet kostendekkend. Alle tarieven van titel 3 zijn geïndexeerd met 3,4%.

Marktgelden Onder de naam ‘marktgelden’ worden rechten geheven voor het gebruik of genot van de door burgemeester en wethouders als markt aangewezen openbare grond. Daarnaast worden ‘marktpromotiegelden’ geheven voor promotie van de markten. De tarieven zijn geïndexeerd zijn voor 2027 geïndexeerd met 3,4 | %. Tabel kosten marktgelden Taakveld | Kosten | Bedrag 0.64 | Belastingen overig | € 6.750 3.3 | Week- en wijkmarkten | € 157.743 3.4 | Jaarmarkten | € 43.196 3.4 | Personeelskosten | € 139.345 0.4 | Overhead | € 66.593 0.8 | BTW | € 21.725 Totaal Kosten | € 435.352 Tabel opbrengsten marktgelden Opbrengsten | Bedrag Week- en wijkmarkten | € 260.452 Jaarmarkten | € 79.628 Totaal Opbrengsten | € 340.080 Pagina 135 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 136 van 226 Tabel berekening kostendekkendheid marktgelden Totaaloverzicht Bedrag Totaal kosten € 435.352 Totaal opbrengsten € 340.080 Kostendekkendheidpercentage 78% In de tarieventabel maken wij onderscheid tussen vaste standplaatsen, dagplaatsen en standwerkersplaatsen. Daarnaast is de oppervlakte die in gebruik genomen wordt bepalend voor het tarief. Er wordt ook tariefdifferentiatie toegepast door onderscheid te maken tussen markten in en buiten de stadscentra en de jaarmarkten. Wij verhogen de tarieven van de weekmarkt conform de algemene indexatie van 3,4%. De tarieven zijn historisch tot stand gekomen.

Lijkbezorgingsrechten Onder de naam ‘lijkbezorgingsrechten’ worden rechten geheven voor het gebruik van een begraafplaats en voor de door de gemeente verleende diensten. De Verordening op het beheer en gebruik van de algemene begraafplaatsen voor de gemeente Sittard-Geleen 2012 en de Wet op de lijkbezorging is van toepassing. De prognose van de opbrengsten is gebaseerd op een gemiddelde van de realisatie van de afgelopen jaren. Voor 2027 zijn de tarieven geïndexeerd met 3,4 %. Tabel kosten begraafplaatsen Kosten Bedrag 7.5 Begraafplaatsen en crematoria € 272.530 9.33 Personeelskosten € 158.617 Overhead € 97.824 BTW € 12.882 Totaal Kosten € 541.853 Tabel opbrengsten begraafplaatsen Opbrengsten Bedrag 1 Algemeen € 0 2 Rechten voor begraven van lijken, bijzetten van asbussen of verstrooien van as alsmede het gebruik van graven.

€ 205.271 3 Verhoging buitengewone uren € 0 4 Verlengen grafrechten € 210.404 5 Bijhuren in verband met bijzetten € 0 6 Rechten plaatsen graftekens € 5.953 7 Lichten € 12.211 8 Onderhoudsvrije graven € 0 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 137 van 226 Opbrengsten Bedrag 9 Reserveren grafruimte € 1.299 Totaal Opbrengsten € 435.138 Tabel berekening kostendekkendheid begraafplaatsen Totaaloverzicht Bedrag Totaal kosten € 541.853 Totaal opbrengsten € 435.138 Kostendekkendheidpercentage 80,31% Scheepvaartrechten Onder de naam “haven- en kadegeld” wordt een recht geheven ter zake van het innemen van een ligplaats. Onder de naam “opslaggeld” wordt een recht geheven ter zake van opslag van zaken. De tarieven worden voor 2027 geïndexeerd met 3,4%.

Tabel kosten havens Kosten Bedrag 2.3 Personeelskosten € 71.206 2.4 Economische havens en waterwegen € 177.631 Overhead € 29.134 BTW € 0 Totaal Kosten € 277.971 Tabel opbrengsten havens Opbrengsten Bedrag 1 Haven- en kadegeld € 249.381 2 Opslaggeld € 0 Totaal Opbrengsten € 249.381 Tabel berekening kostendekkendheid havens Totaaloverzicht Bedrag Totaal kosten € 277.971 Totaal opbrengsten € 249.381 Kostendekkendheidpercentage 89,71% Aanlegrechten uitweg Onder de naam “aanlegrechten uitweg” wordt een recht geheven wegens het door of vanwege de gemeente realiseren van een uitweg van een gebouw of particulier terrein De tarieven worden voor 2027 geïndexeerd met 3,4%.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 138 van 226 Tabel berekening kostendekkendheid aanlegrechten Kosten Bedrag 2.1 aanleg inritten € 15.000 Overhead € 0 BTW € 0 Totaal Kosten € 15.000 Tabel kosten aanlegrechten Opbrengsten Bedrag 1 Aanlegrechten € 1.723 2 Aanlegrechten € 12.324 Totaal Opbrengsten € 14.047 Tabel berekening kostendekkendheid aanlegrechten Totaaloverzicht Bedrag Totaal kosten € 15.000 Totaal opbrengsten € 14.047 Kostendekkendheidpercentage 93,65% Rioolaansluitrechten Onder de naam “aansluitrecht riolering” wordt een recht geheven ten aanzien van de door de gemeente verstrekte dienstverlening in verband met het tot stand brengen van een directe of indirecte aansluiting van een eigendom op het gemeentelijke rioolstelsel. De tarieven worden voor 2027 geïndexeerd met 3,4%.

Tabel kosten rioolaansluitrechten Kosten Bedrag 1.1 Exploitatiekosten, aannemer € 87.640 Overhead € 0 BTW € 18.404 Totaal Kosten € 106.044 Tabel opbrengsten rioolaansluitrechten Opbrengsten Bedrag 4 Aanlegrechten € 104.470 Totaal Opbrengsten € 104.470 Tabel berekening kostendekkendheid rioolaansluitrechten Totaaloverzicht Bedrag Totaal kosten € 106.044 Totaal opbrengsten € 104.470 Kostendekkendheidspercentage 98,52% Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 139 van 226 Kwijtscheldingen Zo inwoners de aanslag gemeentebelastingen niet kunnen betalen bestaat de mogelijkheid om hier kwijtschelding voor aan te vragen. Het kwijtscheldingsbeleid is strikt gebonden aan een aantal rijksregels. Binnen de door het Rijk vastgestelde regels voert BsGW het kwijtscheldingsbeleid uit. Er wordt niet voor alle belastingsoorten kwijtschelding verleend. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor de afvalstoffenheffing (het vastrecht per huishouden) en voor de hondenbelasting (alleen voor de eerste hond). Kwijtschelding wordt vaak vooraf verleend maar kan op verzoek ook achteraf worden verleend. Incontinentie- en stomapatiënten kunnen onder bepaalde voorwaarden ook kwijtschelding ontvangen op de variabele deel van de afvalstoffenheffing (DIFTAR). De voorwaarden daarvoor zijn opgenomen in de verordening afvalstoffenheffing.

Ook kleine ondernemers (geen rechtspersonen) en zelfstandigen zonder personeel (ZZP-ers) die aantoonbaar en geverifieerd (gezien hun jaarcijfers) op of onder bijstandsniveau moeten leven, kunnen kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en voor de hondenbelasting (één hond) krijgen. Gemiddeld komen jaarlijks circa 2.500 particuliere huishoudens voor kwijtschelding in aanmerking. Monitor gemeentelijke woonlastendruk De gemeentelijke fiscale woonlasten zijn gedefinieerd is het samenstel van de OZB voor woningen, de rioolheffing voor woningen de afvalstoffenheffing (particuliere huishoudens). Uitgangspunt is dat de gemeentelijke fiscale woonlasten in beginsel niet meer stijgen dan de inflatie. Voor 2027 wordt hier een index van 3,4% toegepast. Voor de OZB woningen geldt verder dat WOZ-waardestijgingen worden gecompenseerd door evenredige verlaging van de OZB-tarief voor woningen. Voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing geldt bovendien het wettelijk vereiste van maximaal 100% kostendekking. Bij het vaststellen van de begroting wordt de gemeentelijke fiscale woonlastendruk gemeten. Wij doen dit met behulp van de Atlas van de lokale lasten welke jaarlijks wordt gepubliceerd door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen.

Hierin zijn de gemeentelijke fiscale woonlasten en de daaraan gekoppelde woonlastendruk van alle Nederlandse gemeenten opgenomen. Tevens wordt daarbij een benchmark (rangorde laag-hoog) gepresenteerd. In de meest recente COELO Atlas 2026 staat de gemeente Sittard-Geleen op 245e plaats (waarbij de gemeente op de 1e plaats de laagste en de gemeente op 346e plaats de hoogste gemeentelijke fiscale woonlasten kent). Programmabegroting 2027 - 2030 Tabel Woonlasten 2026 (eigenaar tevens eigen gebruiker woning) Gemiddelde | Rioolheffing | Gemeentelijke Gemeente | waarde | OZB | eigenaar/ | Afvalstoffenheffing | lasten | Rangorde woningen | Eigenaar | gebruiker | eigenaar / gebruiker Heerlen | 311.000 | 454 | 209 | 432 | 1.095 | 191 Maastricht | 483.000 | 436 | 233 | 397 | 1.066 | 159 Sittard- | 366.000 | 545 | 242 | 382 | 1.169 | 245 Geleen Venlo | 422.000 | 437 | 155 | 274 | 866 | 12 De afgelopen jaren zijn de woonlasten voor onze inwoners sterk gestegen. Dit wordt met name veroorzaakt door de hoger wordende kosten van de afvalstoffen- en rioolheffing. Pagina 140 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 141 van 226 Weerstandsvermogen / Risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is een maatstaf om te beoordelen of de gemeente in staat is om nadelige gevolgen van risico’s op te vangen.

Dit zonder dat daarbij de continuïteit van de uitvoering van taken in gevaar komt of de gemeente het beleid moet wijzigen. Het beleid omtrent risicomanagement De Kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft de methodiek en berekeningswijze van de afzonderlijke delen van het weerstands­vermogen aan, evenals de norm voor het gewenste niveau van het weerstandsvermogen. Risico’s zijn onvermijdelijk en deze kunnen eventueel een impact hebben. Het college informeert via de P&C-cyclus de raad transparant over risico’s. In deze paragraaf komen de risico's met de daar bijbehorende beheersmaatregelen en de beoordeling van het weerstandsvermogen aan bod. Dit samen geeft een totaalbeeld van de (financiële) risicopositie van de gemeente. De paragraaf weerstandsvermogen is een verplicht onderdeel van de jaarrekening en de begroting en wordt ieder half jaar geactualiseerd. Als het risico zich voordoet, dan gaat de dekking niet automatisch via de weerstandscapaciteit. Eerst worden alle opties geïnventariseerd en beoordeeld. Een structureel risico dat zich voordoet kan alleen incidenteel opgevangen worden uit de weerstandscapaciteit. In de daarop eerstvolgende P&C-moment wordt gekeken naar een structurele oplossing. Dit is nodig om te voorkomen dat de weerstandscapaciteit onvoldoende is om de nadelige gevolgen van risico's op te vangen.

De door de raad vastgestelde kaders over het weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn terug te vinden op overheid.nl: • Kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing, 2019; • Financiële verordening gemeente Sittard-Geleen, 2025; • Kadernota reserves en voorzieningen, 2025. Weerstandsvermogen begroting 2026 Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen niet begrote financiële gevolgen van risico's en eigen middelen. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de robuustheid van onze begroting. Een adequaat weerstandsvermogen voorkomt dat de gemeente bij elke (substantiële) financiële tegenvaller gedwongen wordt het beleid bij te stellen. Jaarlijks rapporteren wij in de begroting en jaarrekening het weerstandsvermogen en de risico's aan de gemeenteraad. Risicomanagement is vooruitkijken en dit wordt gebaseerd op inschattingen en aannames. Daarom maken wij in deze paragraaf geen vergelijking tussen begroting 2026 en begroting 2027. Deze analyse gaat verder op de stand van het weerstandsvermogen uit de jaarrekening 2025. Benodigde weerstandscapaciteit De wereld verandert in snel tempo en onzekerheid is een dagelijkse realiteit geworden. Door de risico’s te kwantificeren, ontstaat vanzelf de discussie en de bewustwording over het beheersen van deze risico’s.

Op die manier is het ook mogelijk om het risicoprofiel en het effect van de beheersmaatregelen door de tijd heen te monitoren. Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 142 van 226 De opbouw van de benodigde weerstandscapaciteit ziet er als volgt uit: - 1% van het begrotingstotaal voor de dekking van niet-kwantificeerbare risico's (afgerond op 0,50 miljoen), en - kwantificeerbare risico's en een restrisico. Als het totaalbedrag van de benodigde weerstandscapaciteit lager is dan de beschikbare weerstandscapaciteit, dan is het weerstandsvermogen voldoende om eventuele risico's op te vangen. Indien het benodigde weerstandscapaciteit te laag is, wordt dit aangevuld vanuit de algemene reserve. Figuur 1 Bepaling weerstandsvermogen (verdere uitleg over de berekening, zie kadernota Weerstandsvermogen en risicobeheersing ) Inventarisatie van kwantificeerbare risico’s Tabel 1 kwantificeerbare risico’s en achtervang restrisico's Benodigde weerstandscapaciteit Programma Risico Impact Kans benodigde weerstands- capaciteit T.o.v. jaarrekening 2025 Risicoprofiel reguliere exploitatie: 1 Niet-kwantificeerbare risico's (1% begrotingstotaal) 5,00 ↔ 0. Bestuur en ondersteuning 2 Overdracht pensioenen wethouders naar ABP 1,10 65% 0,72 ↔

Programmabegroting 2027 - 2030 Benodigde weerstandscapaciteit benodigde | T.o.v. weerstands- | jaarrekening Programma | Risico | Impact | Kans | capaciteit | 2025 35% 3 | Risico's in kader van ICT | 2,70 | / | 1,73 | ↔ 65% 4 | Juridische monitor | 1,69 | 35% | 0,59 | ↑ 6. Sociaal Domein | 5 | Hogere verzilvering afgegeven zorgtoewijzingen WMO | 1,50 | 65% | 0,98 | ↔ 6 | Extramuralisering WMO en terugdringen wachtlijst GGZ | 0,75 | 65% | 0,49 | ↔ 7 | Hogere kosten beschermd wonen/Safehouses | 1,20 | 65% | 0,78 | ↔ Variërend aandeel SG in macrobudget gebundelde uitkering | 35% 8 | (BUIG) | 4,30 | / | 0,77 | ↑ 65% 9 | Regeling voor Vervroegde Uittreding (RVU) Wet Sociale | 0,00 | 65% | 0,00 | ↓ Werkvoorziening 10 | Toenemende kosten jeugdhulp | 2,50 | 65% | 1,63 | ↔ 11 | Segmentoverstijgende aanbesteding verblijf jeugdhulp | 1,50 | 65% | 0,98 | ↑ 7. Gezondheid en | 12 | Waardering aandelen Mijnstreek Warmte | 2,24 | 35% | 0,78 | ↔ milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en | 13 | Ontwikkellocaties | 3,50 | ↔ stedelijke vernieuwing Benodigde weerstandscapaciteit 2026 | 17,61 Mutaties 2027 Verlaging ontwikkellocaties | -0,50 | ↔ Benodigde weerstandscapaciteit 2027 | 17,11 Mutaties 2028 Verlaging ontwikkellocaties | -0,50 | ↔ Benodigde weerstandscapaciteit 2028 | 16,61 Mutaties 2029 Verlaging ontwikkellocaties | -0,50 | ↔ Benodigde weerstandscapaciteit 2029 | 16,11 1.

Niet-kwantificeerbare risico’s (1% begrotingstotaal) Het is niet eenvoudig een risico te kwantificeren, dit komt door het ontbreken van aannames. Voor deze niet- kwantificeerbare risico’s hebben we een achtervang van € 5 miljoen gecreëerd. Dit normbedrag is gebaseerd op circa 1% van het begrotingstotaal, afgerond op € 0,50 miljoen Pagina 143 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 144 van 226 2. Overdracht pensioenen wethouders naar het ABP (eventuele aanpassing op 8 september) Door wijzigingen in de Appa-wetgeving kunnen de resterende Appa-pensioenen worden overgedragen aan APG/ABP. De overdrachtswaarde blijft echter afhankelijk van de marktrente en de dekkingsgraad van het ABP en kan daardoor tot 1 januari 2028 nog schommelen. Dit blijkt uit het huidige verschil van € 1,10 miljoen tussen de prognose van het ministerie van Binnenlandse Zaken (€ 7,90 miljoen) en de berekening van Visma Idella (€ 6,80 miljoen). Om rekening te houden met deze onzekerheid wordt een eventuele vrijval van de voorziening tot 1 januari 2028 gereserveerd in de bestemmingsreserve ‘overdrachtswaarde APPA’. 3. Risico’s in het kader van ICT ICT ontwikkelt zich snel. De gemeente moet zich aanpassen aan veranderingen van grote ICT-spelers om de dienstverlening en beheersbare processen te waarborgen.

Risico’s in het kader van ICT hebben betrekking op een aantal punten: • Uitval van onlinedienstverlening De afhankelijkheid van digitale kanalen neemt toe. Storingen in websites, e-formulieren, koppelingen of achterliggende systemen kunnen ervoor zorgen dat inwoners en ondernemers tijdelijk geen gebruik kunnen maken van gemeentelijke diensten. Dit leidt tot extra werk, vertragingen in de dienstverlening en mogelijke imagoschade. • Cyberaanvallen en digitale verstoringen Cybercriminaliteit wordt steeds professioneler. Het risico bestaat dat de gemeente slachtoffer wordt van een cyberaanval. Dit kan leiden tot uitval van systemen, verlies van gegevens, verstoring van de dienstverlening en aanzienlijke herstelkosten. • Verstoringen in gegevensuitwisseling en datakwaliteit De gemeentelijke dienstverlening is afhankelijk van een groot aantal gegevensuitwisselingen en koppelingen binnen en buiten de organisatie. Storingen of fouten in deze gegevensstromen kunnen leiden tot onjuiste, verouderde of ontbrekende gegevens, met gevolgen voor de kwaliteit van dienstverlening, besluitvorming en rechtmatige uitvoering van taken. 4. Juridische monitor Bij specifieke casuïstiek kunnen zich juridische procedures met dusdanig risico (maatschappelijk, politiek en financieel) voordoen dat externe juridische advisering noodzakelijk is respectievelijk financiële dekking nodig is.

Dit laatste gebeurt onder geheimhouding omdat anders de juridische positie van de gemeente benadeeld kan worden. De risicoanalyse is gebaseerd op de juridische monitor. Deze monitor wordt (onder geheimhouding) periodiek ter inzage gelegd voor de gemeenteraad. 5. Hogere verzilvering afgegeven zorgtoewijzingen WMO huishoudelijke hulp Door de dubbele vergrijzing en het feit dat inwoners langer thuis wonen is de verwachting dat de kosten in het kader van de Wmo huishoudelijke ondersteuning blijven stijgen (verzilveringsgraad ± 90%). Dit heeft een kostenverhogend effect en daarmee is sprake van een financieel risico. Er ligt een nationaal wetsvoorstel klaar om vanaf 2028 de vaste eigen bijdrage op basis van het abonnementstarief in de WMO af te schaffen. Gemeenten kunnen dan een inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage vragen en een vergoeding bij woningaanpassingen. Door deze maatregel wordt naar verwachting het risico van de kostenstijging gemitigeerd. Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 145 van 226 6. Extramuralisering WMO en terugdringen wachtlijst GGZ Extramuralisering binnen de Wmo betekent het verschuiven van zorg binnen de muren van een instelling (intramuraal, zoals in een verpleeghuis of beschermde woonvorm) naar buiten de muren (extramuraal, zoals thuis of in de eigen wijk). Door de extramuralisering blijven steeds meer mensen langer in hun eigen woning wonen.

Hierdoor blijft de Wmo verantwoordelijk voor woningaanpassingen, vervoer en hulpmiddelen. Dit heeft een kostenverhogend effect en is daarmee een financieel risico. 7. Hogere kosten beschermd wonen De doordecentralisatie van beschermd wonen brengt voor gemeenten grote financiële risico's met zich mee, voornamelijk door ongelijke spreiding van voorzieningen, onvoldoende compensatie voor opvang van inwoners uit andere regio's en budgettaire krapte. Het risico op afwenteling en onvoorziene stijging in zorgkosten (waaronder wooncomponenten) zet de gemeentelijke begroting en de toegankelijkheid van zorg onder druk. 8. Variërend aandeel Sittard-Geleen in het macrobudget gebundelde uitkering (BUIG). • Variërend aandeel macrobudget BUIG. De verdeling van het macrobudget voor de gebundelde uitkering (BUIG) over de gemeenten verloopt voor een relevant deel via een verdeelmodel. Dit verdeelmodel leidt tot een aandeel van de gemeente in het macrobudget. Dit aandeel is niet beïnvloedbaar en verandert van jaar op jaar. • Bovengemiddelde toename BUIG regelingen. De toename van het aantal mensen dat aanspraak maakt op bijstand is gebaseerd op een basisraming. Dit betekent dat het verloop overeenkomt met het verloop waar het Rijk in haar raming voor de BUIG uitgaat.

Een van de gevolgen van de Participatiewet is dat de komende jaren meer inwoners voor ondersteuning een beroep doen op de gemeente. Deze toename is verwerkt in de basisraming. • Loon-prijsontwikkeling (LPO) BUIG. In de definitieve vaststelling van het macrobudget voor de gebundelde uitkering (BUIG) neemt het Rijk de loon- en prijsontwikkeling (LPO) op. De omvang van de LPO in het macrobudget is niet beïnvloedbaar en varieert van jaar op jaar. De impact van de LPO in het macrobudget voor de BUIG op de gemeentelijke inkomsten is groot. Een lager aandeel van de LPO in het macrobudget kan met zich meebrengen dat de LPO van de gemeentelijke uitgaven aan bijstand niet dan wel deels wordt gedekt. 9. Regeling voor Vervroegde Uittreding (Rvu) Wet Sociale Werkvoorziening Tot 1 januari 2026 hebben mensen met een dienstverband via de Wet Sociale Werkvoorziening de mogelijkheid om eerder te stoppen met werken. Hiervoor is in de cao Wsw de Regeling voor Vervroegde Uittreding (Rvu) opgenomen. De cao Wsw loopt per 1 januari 2026 af. Voor dit risico zijn middelen opgenomen in de begroting. Daardoor betreft het geen risico meer voor het weerstandsvermogen en wordt dit risico gekwantificeerd op € 0. 10. Toenemende kosten jeugdzorg Er is een verzwaring van de zorgvraag zichtbaar waardoor de kosten per unieke cliënt toenemen.

Vanuit het Rijk is structureel extra budget toegekend voor het opvangen van (een gedeelte van) de tariefstijging vanwege de hogere loonkosten bij de zorgaanbieders. De verwachting is dat dit niet toereikend zal zijn om alle extra kosten te dekken. Om dit risico te verminderen wordt o.a. door middel van de regionale transformatieagenda, beleidsplan en inkoop gestuurd op het gebruik van de jeugdzorg. Hiermee wordt gepoogd om de kostenstijging zo veel mogelijk tegen te gaan. Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 146 van 226 Ook het lokaal opgestelde plan van aanpak draagt bij aan een beperking van de kostenstijging. Dit plan is gericht op alle toegangen van jeugdhulp (gemeente, artsen en gecertificeerde instellingen) met het doel het versterken van het bewustzijn bij deze toegangen om kritisch te zijn op de inzet van jeugdhulp in combinatie met een realistisch perspectief op de zorg. Daarnaast wordt de betrokkenheid van ouders vergroot ten behoeve van de te leveren kwaliteit van zorg en wordt contractmanagement versterkt en zorgaanbieders kritischer bevraagd over de door hen geleverde kwaliteit. Waar landelijk nog steeds een stijgende lijn te zien is in het aantal jeugdigen met jeugdhulp, zien we in Sittard-Geleen een gelijkblijvend aantal jeugdigen. 11.

Segment overstijgende aanbesteding verblijf jeugdhulp Momenteel wordt op regionaal niveau gewerkt aan de nieuwe segment overstijgende aanbesteding jeugdhulp met verblijf, waarvan het contract moet ingaan op 1 januari 2028. De verwachting is dat deze nieuwe aanbesteding, waarin een stelselwijziging van de bekostigingssystematiek wordt voorgesteld, hogere tarieven en daarmee hogere kosten voor jeugdhulp vanaf 2028 tot gevolg heeft. De jaarschijf 2028 staat bekend als ravijnjaar, waarbij een korting op de rijksmiddelen voor jeugdhulp wordt toegepast. Daarnaast worden gemeenten geconfronteerd met taakstellingen vanuit de Hervormingsagenda jeugdhulp 2023-2028, waarbij besparingen moeten worden gerealiseerd. Hiermee wordt de druk op de financiering voor de jeugdhulp alsmaar groter. Er is reeds een bedrag opgenomen in de begroting en meerjarenraming voor de geschatte extra kosten. Pas nadat de opdracht is gegund zal duidelijk worden wat de werkelijke nieuwe tarieven zijn en welke impact dit op onze gemeentelijke begroting heeft. De kosten kunnen ook hoger uitvallen, dan nu is geraamd. 12. Waardering aandeelvermogen Mijn Streekwarmte De waardering van het aandelenvermogen van MSW is afhankelijk van de vermogenspositie van de dochtermaatschappijen (aanbeveling art 213 a onderzoek). Jaarlijks wordt het aandelenvermogen en de egalisatiereserve geactualiseerd.

Op basis hiervan wordt een risico achtervang bepaald om de jaarlijkse fluctuaties op te vangen. 13. Ontwikkellocaties Bij de herontwikkeling van gemeentelijk vastgoed zijn de maatschappelijke ambities van de gemeente leidend. Door nieuw Rijksbeleid, marktontwikkelingen, klimaatmaatregelen en hoge boekwaarden van ontwikkellocaties bestaat het risico dat projecten financieel moeilijker haalbaar worden. Dit kan leiden tot lagere financiële resultaten of aanvullende financiële opgaven. De reserve Ontwikkellocaties en het gemeentelijk weerstandsvermogen dienen als vangnet om deze risico's op te vangen. In de begroting 2026 heeft de gemeenteraad besloten om 4 jaar lang 1 miljoen beschikbaar te stellen voor de beheer- en kapitaallasten van de ontwikkellocaties. € 0,50 miljoen wordt in deze periode gedekt door de verlaging van dit risico in het weerstandsvermogen. Inventarisatie van niet-kwantificeerbare risico’s In het weerstandsvermogen wordt 1% van het begrotingstotaal gereserveerd voor niet-kwantificeerbare risico’s. In tegenstelling tot de kwantificeerbare risico’s uit het vorige onderdeel, is het niet mogelijk om een specifieke impact of kans te berekenen voor deze risico’s.

Deze risico’s kunnen betrekking hebben op onder andere het Rijksbeleid, autonome ontwikkelingen, subsidies, milieu/klimaat, woningbouw, verbonden partijen Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 147 van 226 en de gemeentelijke domeinen (sociaal, dienstverlening, omgeving en samenleving) zolang het risico niet in het programmablad wordt gedekt. Netcongestie De energietransitie leidt tot een toename van het elektriciteitsgebruik. De netbeheerders (TenneT, Enexis) breiden het elektriciteitsnet fors uit, maar kunnen netcongestie (file op het stroomnet bij afname en teruglevering) niet voorkomen. Grootverbruikers (sinds 2023) en kleinverbruikers (sinds 1 juli 2026) die een nieuwe of grotere stroomaansluiting willen, komen op een wachtrij bij de netbeheerder. De onzekerheid over de vraag of en wanneer er een aansluiting kan worden verkregen, heeft grote economische en maatschappelijke gevolgen voor alle ruimtelijke ontwikkelingen. Uitbreiding elektriciteitsnet en beter benutten bestaande netcapaciteit Prioritering uitgifte beschikbare netcapaciteit (bestuursopdracht netcongestie en prioriteringskader Autoriteit Consument en Markt (ACM)). Om de schaarse netcapaciteit goed te verdelen, geldt vanaf 1 juli 2026 het ACM- prioriteringskader.

Hierdoor kunnen cruciale publieke voorzieningen en doelgroepen, zoals woningen en scholen, voorrang krijgen bij een aansluiting op het elektriciteitsnet, ondanks bestaande wachtlijsten. Gemeenten hebben hierbij een belangrijke rol via het proces ‘Eerder aanvragen’ voor woningen en scholen. De prioritering van andere functies wordt door de netbeheerder bepaald op basis van het ACM-prioriteringskader. Voor aanvragen van nieuwe woningen en scholen in de komende tien jaar heeft een onafhankelijke beoordelingscommissie van de gemeente een rangorde opgesteld. Dit advies is door het college vastgesteld en aangeboden aan Enexis. Enexis bepaalt uiteindelijk de definitieve rangorde. De definitieve toekenning van netcapaciteit wordt eind 2026 verwacht. Deze onzekerheid vormt een risico voor de voortgang en uitvoering van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Verduurzaming bestaande bouw De gemeente heeft geen bevoegdheid om netcapaciteit aan te vragen voor verduurzaming van bestaande bouw. Het risico op vertraging bij het verduurzamen en aardgasvrij maken van woningbouw is dan ook reëel. Financieel risico aanvraag capaciteit woningen en scholen Met het indienen van een verzoek voor transportcapaciteit voor nieuwe toekomstige woningen en scholen (zowel gemeentelijke projecten als projecten van derden) gaat de gemeente financiële verplichtingen aan met netbeheerder Enexis.

Deze aansluitkosten moet de gemeente later bij de bouwontwikkeling op de ontwikkelaar/initiatiefnemer verhalen. In oktober 2027 ontvangt de gemeente een factuur om 20% van de verplichting aan te betalen (circa € 500 per aansluiting). De rest wordt verrekend bij realisatie. Onduidelijk is op dit moment om hoeveel verplichtingen het gaat, nu deze inventarisatie nog plaatsvindt (opmaak tekst 29-08- 2026). De financiële verplichting en aanbetaling betreft een voorfinanciering. Dit betekent dat zij in de toekomst is gedekt door derdengelden (extern) of projectgelden (intern), en wordt opgenomen op de gemeentelijke balans op de overlopende activa (vooruitbetaalde bedragen). De aanvraag is gebaseerd op de woningbouwprognose voor de komende 10 jaar. Dit betekent dat de aanvraag een substantiële voorfinanciering betreft met name gebaseerd op ambities. Het verhalen van het aangekocht recht wordt vanuit commissie BBV gezien als een balanspositie en wordt op de overlopende activa (nog te ontvangen bedragen) opgenomen. Aangezien de verplichting nog niet bekend is, wordt dit gezien als een niet kwantificeerbaar risico. Programmabegroting 2027 - 2030 Voor projecten waarbij al een projectontwikkelaar betrokken is of waarvoor intern projectgelden beschikbaar zijn gesteld, kan al materiële zekerheid worden gezocht zodat de gemeente geen financieel risico loopt.

Echter daar waar het bouwstadium te pril is en nog geen ontwikkelaar in beeld is, ontstaat een materieel risico. Nota bene. Het financiële verloop van de verplichting wordt gegeven in de toelichting van begroting en jaarrekening binnen de overlopende activa. Het materieel risico wordt toegelicht in de risicoparagraaf binnen de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Dit doen wij als eerste in de risicoparagraaf van de begroting 2027. Aangezien de verplichting nog niet bekend is, wordt dit gezien als een niet kwantificeerbaar risico. De risicoparagraaf wordt geactualiseerd bij elke begroting en jaarrekening. Beschikbare weerstandscapaciteit Tabel 2 laat zien hoeveel weerstandscapaciteit nodig is om de geïnventariseerde risico’s af te dekken. Deze benodigde weerstandscapaciteit bestaat uit kwantificeerbare en niet-kwantificeerbare risico’s. Volgens de Kadernota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing moet de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende zijn om 100% van de risico’s af te dekken. Bij de jaarrekening 2025 bedroeg de benodigde weerstandscapaciteit € 16,76 miljoen. Op basis van de actualisatie bij de begroting 2027 neemt dit bedrag per saldo toe met € 1,17 miljoen. Deze mutatie wordt veroorzaakt door een hogere risicowaardering van € 1,54 miljoen van kwantificeerbaar risico’s nummer 4, 8 en 11.

Daartegenover staat lagere risicowaardering van € 0,37 miljoen van kwantificeerbaar risico 9. Hierdoor komt de totale benodigde weerstandscapaciteit uit op € | 17,93 miljoen, waarvan € 5 | miljoen betrekking heeft op niet | -kwantificeerbare risico’s en € | 12,61 miljoen op kwantificeerbare risico’s. Om de weerstandscapaciteit op het vereiste niveau te brengen, wordt voorgesteld € | 1,17 miljoen vanuit de algemene reserve toe te voegen aan de algemene reserve risicobeheersing. Tabel 2 berekening benodigd weerstandsvermogen Niet- | kwantificeerbare | Totaal benodigd bedragen x € 1 | miljoen | kwantificeerbare | risico's | weerstandscapacitei risico's | t gerealiseerde stand per jaarrekening | 5,00 | 11,76 | 16,76 2025 Additionele onttrekking 2026 | 0,00 | 0,00 | 0,00 Storting begroting 2027 | 0,00 | 1,54 | 1,54 Onttrekking begroting 2027 | 0,00 | -0,37 | -0,37 Weerstandscapaciteit begroting 2027 | 5,00 | 12,93 | 17,93 Storting naar de algemene reserve risicobeheersing uit de algemene reserve | 1,17 Opbouw algemene reserve De algemene reserve bestaat uit drie onderdelen, een minimale buffer van 2% van het begrote totaalsaldo lasten, raadsbesluiten over mutaties in de algemene reserve en een surplus. De onderstaande grafiek geeft een teruglopend surplus weer.

Dit ontstaat doo | rdat in 2026 t/m 2028 de algemene reserve wordt aangewend voor Pagina 148 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 de uitvoering van de uitvoeringsagenda. Vanaf 2026 wordt er jaarlijks € 1 miljoen onttrokken uit de algemene reserve voor het volkshuisvestingsprogramma. Opbouw algemene reserve 30.000.000 25.000.000 20.000.000 | Surplus 15.000.000 | Bestemmingen Onttrekking 10.000.000 | Volkshuisvestin g 5.000.000 0 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Grafiek 1 opbouw algemene reserve Financiële Kengetallen De kengetallen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. Deze kengetallen nemen we jaarlijks op in deze paragraaf bij de begroting en de jaarstukken. In deze jaarstukken zijn de kengetallen gebaseerd op basis van de balans in hoofdstuk 3. Op basis van de voorliggende jaarrekening worden de financiële kengetallen als volgt weergegeven. Tabel 1 financiële kengetallen Kengetallen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1a. Netto schuldquote | 107% | 119% | 128% | 125% | 121% 1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen | 107% | 121% | 129% | 127% | 122% 2. | Solvabiliteitsratio | 16% | 14% | 13% | 13% | 14% 3. | Grondexploitatie | 1,4% | 1,3% | 1,3% | 1% | 1% 4. | Structurele exploitatieruimte | 0,7% | 0,4% | 0,3% | 2% | 0% 5.

| Gemeentelijke belastingcapaciteit* | 98% | 101% | 101% | 101% | 101% * kan wijzigen na ontvangst actuele WOZ-waarden van BsGW in oktober 2026 Pagina 149 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Onderverdeling voor de beoordeling Om een beeld te geven hoe de financiële positie van de gemeente Sittard-Geleen98%zich ontwikkelt, is gebruik gemaakt van streefwaarden. In onderstaande tabel zijn de streefwaarden weergegeven. Dit normenkader is in samenwerking met de commissie B&V tot stand gekomen. In het onderstaande overzicht wordt per financieel kengetal de signaleringswaarde weergegeven. Tabel 2 signaleringswaarden financiële kengetallen Signaleringswaarden kengetallen | Categorie A | Categorie B | Categorie C Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol 1a. Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% 1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte | < 90% | 90 - 130% | > 130% leningen 2. | Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% 3. | Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% 4. | Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% 5. | Gemeentelijke belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Interpretatie: hoe lager, hoe beter De netto schuldquote geeft de verhouding weer tussen de totale schuld van de gemeente en de omvang van de baten.

Het laat zien hoe zwaar de schuld drukt op de begroting. Een lage schuldquote betekent dat de gemeente relatief weinig schulden heeft ten opzichte van haar inkomsten. De netto schuldquote stijgt van 107% in 2026 naar 128% in 2028 en neemt daarna af tot 121% in 2030. Een relatief groot deel van de inkomsten hangt samen met het kunnen dragen van schulden. Daardoor is het belangrijk de ontwikkeling van de schuld en de bijbehorende rente | - en aflossingslasten te blijven volgen. Het kengetal netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen corrigeert de schuldquote voor leningen die de gemeente zelf weer heeft uitgezet (bijvoorbeeld bij verbonden partijen). Zo ontstaat een zuiverder beeld van de schulden die echt risico vormen. Na correctie voor door de gemeente verstrekte leningen stijgt de schuldquote van 107% in 2026 naar 129% in 2028. Daarna daalt de quote naar 122% in 2030. Wanneer verstrekte leningen buiten beschouwing worden gelaten, blijft de gemeentelijke schuldpositie relatief hoog. De beperkte afwijking ten opzichte van de gewone netto schuldquote laat bovendien zien dat verstrekte leningen maar een klein effect hebben op het totaalbeeld.

Pagina 150 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 151 van 226 Solvabiliteitsratio Interpretatie: hoe hoger, hoe beter De solvabiliteitsratio geeft aan welk deel van de gemeentelijke bezittingen is gefinancierd met eigen vermogen. Hoe hoger dit percentage, hoe weerbaarder de gemeente is tegen financiële tegenvallers. De gemeente zit ietwat in de risicocategorie. De gemeente beschikt in verhouding tot het totale vermogen over een beperkte financiële buffer in de vorm van eigen vermogen. Daardoor is de financiële positie relatief kwetsbaar bij tegenvallers. Daarnaast geeft dit kengetal enigszins de weerbaarheid om financiële tegenvallers op te vangen weer want dit is niet de enige indicator. Het weerstandsvermogen, of de dekking voor risico’s op de programmabladen, spelen hierin ook een grote rol. Het solvabiliteitsratio losstaand bekijken om te bepalen of de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen is hiervoor te summier. Grondexploitatie Interpretatie: hoe lager, hoe beter Dit kengetal laat zien welk aandeel van de gemeentelijke begroting afhankelijk is van grondexploitaties (zoals de verkoop van bouwgrond). Hoe groter dit aandeel, hoe meer risico’s de gemeente loopt bij tegenvallende grondverkopen. De financiële positie van de gemeente is maar in beperkte mate afhankelijk van grondexploitaties.

Het financiële risico dat uit dit kengetal naar voren komt, is daardoor relatief klein. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal laat zien in hoeverre structurele lasten (vaste uitgaven) worden gedekt door structurele baten (vaste inkomsten). Een positief percentage betekent dat de begroting duurzaam in evenwicht is; een negatief percentage duidt op een tekort. Tot en met 2029 zijn de structurele baten volgens dit kengetal voldoende om de structurele lasten te dekken. In 2030 is er geen structurele ruimte meer. De begroting is dan structureel precies in evenwicht, waardoor er vanuit dit kengetal geen marge is om tegenvallers op te vangen. Dat is zeker positief maar dit betekent niet dat er meteen financiële ruimte is. Het is van belang dat dit een positief kengetal is want dit heeft een grote invloed op het toezicht vorm van de provincie. Mocht dit zaken, en zeker als het negatief is, kan de provincie bepalen om de toezicht vorm aan te passen. Daarnaast is het van belang om de toekomstige structurele exploitatieruimte in de gaten te houden.

Te veel in het huidige structureel uitgeven zorgt ervoor dat er in de toekomst geen enkele beweegruimte meer is en dat er op andere manier, zoals ombuigingen, ruimte moet worden gemaakt voor (nieuwe) ontwikkelingen Onbenutte belastingcapaciteit Dit kengetal vergelijkt de lokale belastingdruk (OZB, riool- en afvalstoffenheffing) met het landelijk gemiddelde. Een waarde van 100% betekent dat de gemeente precies op het landelijke gemiddelde zit. De belastingdruk ligt boven het landelijke gemiddelde. Er is dus weinig ruimte om de inkomsten via belastingen te verhogen. Dit geeft beperkte flexibiliteit aan de inkomstenkant. Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 152 van 226 Onderhoud kapitaalgoederen De kapitaalgoederen worden als volgt gerubriceerd: • Infrastructuur en voorzieningen; • Gebouwen en haven; • Interne bedrijfsmiddelen.

Hieronder volgt een samenvatting van de vigerende plannen, welke de basis vormen voor het uitvoeren van het benodigd onderhoud: Tabel vigerende plannen Plannen Vastgesteld door de raad Jaar Financiële vertaling begroting Achterstallig onderhoud Integraal basis beheerplan openbare ruimte Ja 2019 Ja Nee Nota onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte 2020-2023*1 Ja 2026 Ja Nee Beheerplannen per beheergroep*1 Nee 2026 Ja Nee Beleidsplan water en klimaatadaptatie Ja 2022 Ja Nee Kadernota Vastgoed Ja 2026 Ja Nee Nota onderhoud kapitaalgoederen- vastgoed Ja 2026 Ja Nee Haven Korte en middellange plan van aanpak Nee*2 2023 Ja Nee *1De plannen lopen formeel tot 2026. Door middel van besluitvorming van Begroting 2026 is voor 2 jaar verlenging aangevraagd. Deze beheerplannen zijn wel financieel geactualiseerd. *2Raad is geïnformeerd via 3e rapportage 2023. Infrastructuur en voorzieningen Beheer openbare ruimte Nota onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte Op grond van artikel 212 van de Gemeentewet zijn gemeenten verplicht iedere vier jaar een Nota onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte vast te stellen. Deze nota is gebaseerd op actuele beheerplannen en vormt de basis voor de meerjarige programmering en financiering van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De Provincie Limburg houdt als financieel toezichthouder toezicht op deze verplichting.

In 2025 is, in afstemming met de toezichthouders van de Provincie Limburg, besloten de toenmalige beheerplannen beleidsarm te verlengen tot en met 2027. Dit bood de ruimte om eerst de Omgevingsvisie en vervolgens het programma ‘Kompas voor onze tuin’ als richtinggevend beleidskader vast te stellen. Met de vaststelling van het programma ‘Kompas voor onze tuin’ op 7 april 2026 is de beleidsmatige basis gelegd voor de actualisatie van de beheerplannen en de Nota onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte. Het programma bouwt voort op het Tuinmanconcept, dat ook de komende jaren het leidende principe blijft voor de inrichting, het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte. De nieuwe beheerplannen worden in de Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 153 van 226 loop van 2027 afgerond en vormen, samen met de Nota onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte, de basis voor de begroting 2028 en de daaropvolgende jaren. Met deze werkwijze geven wij op een zorgvuldige en doelmatige wijze invulling aan de wettelijke verplichtingen. Tegelijkertijd zorgen wij ervoor dat de beheerplannen en de Nota onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte niet alleen voldoen aan de wettelijke eisen, maar ook aansluiten bij de ambities uit de Omgevingsvisie, het programma ‘Kompas voor onze tuin’ en het Tuinmanconcept.

Hét gedachtegoed dat ook de komende jaren de basis blijft vormen voor de inrichting, het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte. Beheerplannen Om de openbare ruimte schoon, heel en veilig te houden, voeren we onderhoud uit. Hierbij maken we onderscheid tussen klein onderhoud, zoals het maaien van gras en het kleinschalig herstellen van straatwerk en groot onderhoud, zoals het vervangen van een volledige asfaltlaag. Bij het beheer en onderhoud werken we met vastgestelde (beeld)kwaliteitsniveaus. Wat nodig is om deze kwaliteit te leveren en welke kosten daarmee gemoeid zijn, leggen we vast in meerjarige beheerplannen. In 2025 is besloten de toenmalige beheerplannen tijdelijk met twee jaar (2026–2027) te verlengen. Deze keuze is gemaakt omdat de Omgevingsvisie Sittard-Geleen 2025 het vertrekpunt vormt voor een herijking van het beleid voor de openbare ruimte uit 2016 ‘Trots op onze tuin’. Op 7 april 2026 heeft het college hiervoor het programma ‘Kompas voor onze tuin’ vastgesteld. Dit programma bouwt voort op het Tuinmanconcept en sluit aan bij de werkwijze van de Omgevingswet. Het vormt het richtinggevend kader voor het toekomstbestendig beheer en onderhoud van de openbare ruimte en legt de verbinding tussen de ambities uit de Omgevingsvisie en de wijze waarop de openbare ruimte wordt ingericht, beheerd en onderhouden.

De nieuwe beheerplannen vormen hiervan de eerste concrete uitwerking en zullen zich de komende jaren stapsgewijs verder ontwikkelen. Op basis van het programma ‘Kompas voor onze tuin is in het najaar van 2026 gestart met het opstellen van de nieuwe beheerplannen. Deze worden medio 2027 afgerond en vormen, samen met de Nota onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte, de onderlegger voor de begroting 2028 en de daaropvolgende jaren. Hiermee zetten we een volgende stap naar een beheer van de openbare ruimte dat niet alleen gericht is op het behouden van kwaliteit, maar ook bijdraagt aan de maatschappelijke ambities uit de Omgevingsvisie. Projecten In 2027 werken we aan onderstaande projecten, waarmee we invulling geven aan de vervangingsopgave om de kwaliteit van ons areaal op het door de Raad vastgestelde kwaliteitsniveau te realiseren. Daarnaast dragen deze projecten ook bij aan beleidsdoelstellingen op het gebied van bijvoorbeeld klimaatadaptatie. IBOR-BSW5-projecten 2027 (voorbereiding en uitvoering) • IBOR BSW Zeeheldenbuurt Geleen (Adm.

Helfrichstraat, Heidestraat, Karel Doormanstraat en Zaicsekstraat) • IBOR BSW Wilhelminastraat – Engelenkampstraat Sittard • IBOR BSW Tempelplein Sittard 5 IBOR = Integraal Beheer Openbare Ruimte en BSW = Beheer Stedelijk Water Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 154 van 226 • IBOR BSW Parklaan Sittard – Corio Glana HL20 • IBOR BSW Rijksweg Noord Sittard • IBOR BSW Meeuwenlaan e.o. Geleen (Meeuwenlaan, Merelstraat, Mezenstraat, Kievitstraat, Zwaluwstraat, Vinkenstraat, Kwikstaartstraat, Lijsterstraat en Patrijsstraat) • IBOR BSW Herinrichting omgeving Keutelbeek Geleen Zuid (Van Akenstraat, Wagenaar en Pijperflat, Lienaertstraat, Barbarastraat en Biesenweg) • IBOR BSW Bergerweg – Theresiastraat Einighausen • IBOR BSW Vuling - Strensstraat Geleen • IBOR BSW Henric van Veldekestraat Sittard • IBOR BSW Tempelplein Sittard • IBOR BSW Leyenbroekerweg / Heerlenerweg Sittard • IBOR BSW Kleine Kommel Munstergeleen • IBOR BSW Jeroen Boschstraat Sittard • IBOR BSW Peschstraat Geleen (Renovatie koker en herinrichting) IBOR projecten 2027 (voorbereiding en uitvoering) • IBOR De Wieër Sittard • IBOR Augustinusstraat Geleen • IBOR Jos Klijnenlaan Geleen • IBOR Vergroenen Markt Geleen • Buurtprojecten (hele gemeente) • Spelen (hele gemeente) • Uitvoeringsplan bomen (hele gemeente) • Vervangen en omvormen groen (hele gemeente) • Vervangen en omvormen grijs (hele gemeente) • Openbare

verlichting (hele gemeente) • Verkeersregelinstallaties (hele gemeente) BSW projecten 2027 (voorbereiding en uitvoering) • BSW Relinen riolen 2027; planmatige inwendige renovatie riolering (hele gemeente) • BSW Planmatig vervanging kolken (hele gemeente) • BSW Emissiemaatregelen 2024-2027 (Zeefconstructie Einighauserweg Einighausen, Zeefconstructie Allee Limbricht, Buffer Nieuwe Weideweg Holtum, Bergingsriool Aldenhof Born, Bergbezinkbassin St. Jorisstraat Geleen en Bergbezinkbassin Daniken Geleen) • BSW KRW Buffer Rijstraat Guttecoven • BSW KRW Buffer Spaans Vonderen Holtum • BSW KRW Buffer Millenerweg • BSW KRW Buffer Herinrichting Geleenbeek Daniken • BSW Saneren IBA’s Berghaven • BSW Renoveren koker Bergstraat Geleen • BSW Uitvoering maatregelen wateroverlast • BSW Klimaatadaptatiemaatregelen Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 155 van 226 • BSW Water in Balans Einighausen/Limbricht; wateroverlast Herstelmaatregelen Bij vaststelling van het integraal beheerplan openbare ruimte in 2019 en de beheerplannen in 2022, is geconstateerd dat herstelmaatregelen nodig zijn om het areaal op niveau te krijgen. Het betreft de onderdelen verharding, groen, bebording en straatmeubilair en openbare verlichting. De herstelmaatregelen verhardingen (groot onderhoud wegen) zijn afgerond. Het reguliere en structurele groot onderhoud wegen zal uiteraard ook in 2027 uitgevoerd worden.

Ook de herstelmaatregelen voor de assets zijn (groten)deels uitgevoerd of geprogrammeerd. Uitvoering hiervan loopt nog door in 2027. Regionale samenwerking en beleidskader afvalwaterbeheer en watermanagement Voor de periode 2027-2031 wordt een nieuw gezamenlijk beleids- en uitvoeringskader voor het waterbeheer in de regio (Westelijke Mijnstreek) opgesteld. Deze plannen (beleidsplan, beheerplan, projectplan en kostendekkingsplan) worden begin 2027 vastgesteld. Beheer en onderhoud De doelstelling voor beheer en onderhoud is ‘adequaat en efficiënt beheren van ons watersysteem’. Naar dat doel wordt gewerkt door de strategie te volgen en beheer en onderhoud als het ware als één gezamenlijk areaal te zien in de regio. Daarbij zoeken we naar doelmatige en duurzame verbeteringen. En we werken volgens de afspraken in het Beheerplan Afvalwater Westelijke Mijnstreek en Beleidsplan Water en Klimaatadaptatie.

We voeren gezamenlijk de volgende werkzaamheden uit: • Uitvoeren reiniging, inspectie en reparatieprogramma van de rioleringen • Relinen rioleringen (inwendig renoveren) • Onderzoeken hoe we infiltratievoorzieningen en buffers kunnen beheren • In beeld brengen beheerdata van huis- en kolkaansluitingen • Invulling geven aan de subsidieregeling Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie en de subsidie Afkoppelen hemelwater • Uitvoeren communicatie Waterklaar • Verrijken van inzicht over het functioneren riool door meten en rekenen • Leveren bijdrage aan Waterveiligheid en Ruimte Limburg BSW Projecten Voor wat betreft instandhouding kapitaalgoederen is in het kostendekkingsplan gemeente Sittard-Geleen berekend dat voor de periode 2027-2031 jaarlijks gemiddeld € 6,10 miljoen euro aan vervangings- en verbeteringsinvesteringen nodig zijn voor alle onderdelen zoals de hoofdriolering en de huisaansluitingen, maar ook voor het vervangen van pompen, gemalen en elektromechanische installaties. Daarnaast wordt jaarlijks een bedrag van € 1 miljoen., geïnvesteerd voor klimaatadaptatie. Er worden emissiemaatregelen getroffen en geïnvesteerd in afkoppelen van regenwater. In de rioolheffing is dan ook rekening gehouden met de kapitaallasten van deze investeringen.

Eventuele onderuitputting kapitaallasten wordt in de voorziening gestort en blijft vanwege de bestemmingsheffing op riolering geoormerkt aan het product. De projecten die we in 2027 voorbereiden danwel uitvoeren zijn vermeld op de vorige pagina. Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 156 van 226 Gebouwen en havens Ontwikkelingen vastgoedbeheer De Kadernota Vastgoed en de Uitvoeringsnota Vastgoedbeleid en -beheer vormen het actuele kader voor het beheer en onderhoud van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Het planmatig onderhoud vindt plaats op basis van meerjarige onderhoudsplannen, periodieke inspecties conform NEN 2767 en de vastgestelde onderhoudsniveaus. Daarbij wordt gekeken naar de vastgoedcategorie en het toekomstperspectief van het object. In 2024 en 2025 zijn herinspecties uitgevoerd. De uitkomsten worden verwerkt in de actualisatie van de onderhoudsplannen. Daarmee worden de technische staat, onderhoudsbehoefte, risico’s en financiële gevolgen beter inzichtelijk. Objecten waarvoor de gemeente geen eigenaarsonderhoud heeft, zoals schoolgebouwen van schoolbesturen, vallen buiten het gemeentelijke onderhoudsplan. Voor monumentale objecten geldt een aangepaste onderhoudsbenadering. Het onderhoudsplan gebouwen wordt ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd in 2026. Financiële gevolgen worden verwerkt via de reguliere P&C-cyclus.

Prijsstijgingen, marktcapaciteit, materiaalbeschikbaarheid en interne uitvoeringskracht blijven aandachtspunten voor planning, kosten en uitvoering. Sportaccommodaties De gemeente is eigenaar van diverse sportvoorzieningen en verhuurt deze voor het grootste deel aan de Sportstichting Sittard-Geleen. Deze stichting stelt de accommodaties via vaste huurtarieven beschikbaar aan sportverenigingen en andere gebruikers. Voor het beheer en de exploitatie ontvangt de Sportstichting jaarlijks een gemeentelijke subsidie vanuit team Maatschappelijke Ontwikkeling. De huurprijs die de stichting aan de gemeente betaalt, is kostendekkend, verminderd met een bedrag bestemd voor planmatig onderhoud. Dit onderhoudsplan wordt ieder jaar herzien en waar nodig aangepast, waarna de werkzaamheden worden uitgevoerd. Het onderhoud van de accommodaties wordt gezamenlijk verzorgd door de Sportstichting en team Vastgoed. De meerjarenonderhoudsplannen voor de sportvelden worden gedurende 2026 via een afzonderlijk voorstel bestuurlijk voorgelegd. Onderwijshuisvesting Het eigenaarsonderhoud van schoolgebouwen ligt sinds 2015 bij de schoolbesturen. Bij nieuwbouw of renovatie stellen schoolbesturen hogere eisen, waaronder verduurzaming.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://sittardgeleen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/95572820-ae40-444a-9867-9eaaeb0fd1ed?agendaItemId=d5b6f342-b942-4d9a-b8e4-fd5509b33d75