CConstaterende datSittard-Geleen
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Raad 12 november 2026, gemeente Sittard-GeleenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 (Kubben)71.508 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 9

Beslispunten: Het inzetten van de stelpost exploitatievoorstellen voor: - | Kloostertuin klooster Agnetenberg Sittard voor jaarlijks € 47.000 ingaande 2027; - | Aanpassing bestuurskosten periode 2026-2030 voor € 0,45 miljoen in de jaarschijven 2027 tot en met 2029 respectievelijk € 0,23 miljoen in 2030; - | Lease audiovisuele middelen Mauritspark/ Vidar voor € 16.000 in 2027 respectievelijk € 73.000 ingaande 2028; - | De oplossing van het incidentele tekort in de jaarschijf 2027 voor € 0,14 miljoen. Pagina 22 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Het inzetten van de stelpost investeringsvoorstellen voor: - | Netcongestie Vidar voor € 0,83 miljoen in 2027; - | Realisatie nieuwe gemeenschapsvoorziening Geleen-Zuid (Het Plenkhoes) voor € 1 miljoen in 2027 respectievelijk € 3 miljoen in 2028. Structureel begrotingsevenwicht Naast het realiseren van sluitende jaarschijven moeten we op basis van onze eigen uitgangspunten en de eisen vanuit het provinciaal toezicht onze begroting en meerjarenraming ook structureel in evenwicht hebben. Dit betekent dat | de | structurele | baten voldoende | moeten | zijn | om | onze structurele lasten te dekken.

| In | de begrotingscirculaire | 2027 | heeft | de | provinciaal | toezichthouder | aangegeven | dat | om | voor | repressief begrotingstoezicht in aanmerking te komen, | de begroting 2027, of de meerjarenraming uiterlijk in 2030, structureel en reëel moet sluiten. Onderstaand | brengen | we | op | basis | van | de | actuele | begrotingssaldi | de | ontwikkeling | van | de | structurele begrotingssaldi | in | beeld. | Om | het | structureel | saldo | te | berekenen | worden | de | incidentele | posten | uit | het begrotingssaldo geëlimineerd. Dit betekent dat we de incidentele baten negatief respectievelijk de incidentele lasten positief op het begrotingssaldo corrigeren. Tabel - structureel begrotingsevenwicht o.b.v.

actualisatie begrotingssaldi Structurele begrotingssaldi bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo baten en lasten, exclusief mutaties in reserves | -12.674 | 1.131 | 1.636 | 2.213 Toevoeging en onttrekkingen aan reserves | 12.674 | 1.101 | 156 | -1385 Begrotingssaldo voor bestemming | 0 | 2.232 | 1.792 | 828 Correctie incidentele posten - incidentele lasten (positieve correctie) | 19.346 | 4.699 | 3.517 | 1.517 - incidentele baten (negatieve correctie) | -17.386 | -5.313 | -4.368 | -2.827 Saldo correctie incidentele baten en lasten | 1.960 | -614 | -851 | -1.310 Structurele begrotingssaldi | 1.960 | 1.618 | 941 | -482 In | bovenstaande | tabel is | de | ontwikkeling van de | begrotingssaldi2 | (voor bestemming) | én de structurele begrotingssaldi3 in beeld gebracht. | De bijstellingen in het begrotingsbeeld hebben we eerder in hoofdstuk toegelicht. De belangrijkste incidentele baten en lasten in deze begroting hebben betrekking op: - | De incidentele lasten met betrekking tot de speerpunten uit de uitvoeringsagenda 2024-2026; - | De dekking van de uitvoeringsagenda 2024-2026 met de inzet van incidentele middelen (algemene reserve); - | De toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Na correctie van de incidentele baten en lasten blijkt dat in onze begroting tot en met 2029 | structureel begrotingsevenwicht is geborgd.

In 2030, de laatste jaarschijf in deze meerjarenraming is sprake van een nadelig 2 Totale baten – totale lasten 3 Structurele baten – structurele lasten Pagina 23 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 24 van 226 structureel saldo. Voor een gedetailleerde specificatie van de incidentele baten en lasten verwijzen wij naar paragraaf “Overzicht incidentele baten en lasten”. In de paragraaf “Structureel evenwicht” is de opbouw van de begrotingssaldi per programma weergegeven. Weerstandsvermogen Voor een goed inzicht in onze financiële positie kijken we naast de ontwikkeling van het begrotingsbeeld naar onze financiële weerbaarheid. Hierbij gaat het over de mate waarin wij in staat zijn financiële risico’s op te vangen. Dit komt tot uitdrukking in ons weerstandsvermogen. Dit weerstandsvermogen geeft aan over hoeveel incidentele middelen we beschikken om risico’s en/of onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de begroting in het gedrang komt. In de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing hebben wij de kaders voor de minimale omvang van ons weerstandsvermogen vastgelegd. Het gaat dan over de algemene reserve en de algemene reserve risicobeheersing. In onderstaande tabel hebben we de toepassing van deze kaders voor beide reserves inzichtelijk gemaakt.

Algemene reserve risicobeheersing In de algemene reserve risicobeheersing dekken wij ons risicoprofiel af. Dit doen we op basis van onderstaande spelregels uit de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing. - De dekkingsgraad weerstandsvermogen bedraagt 100% (1,0); - In deze reserve vindt 100% risicoafdekking plaats. Het risicoprofiel is gebaseerd op het totaal van de gekwantificeerde risico’s en het restrisico. Het restrisico wordt gebaseerd op 1% van het begrotingstotaal; - Overschotten/ tekorten in deze reserve verrekenen we met de algemene reserve. Tabel opbouw algemene reserve risicobeheersing Opbouw algemene reserve risicobeheersing Kwantificeerbare risico's 12.930 Genormeerd risicoprofiel - restrisico 1% van het begrotingstotaal 5.000 Benodigd in algemene reserve risicobeheersing 17.930 Algemene reserve risicobeheersing (jaarrekening 2025) 16.760 Verrekening met de algemene reserve (surplus) 1.170 weerstandscapaciteit na aanvulling 100% In bovenstaande tabel zijn de financiële gevolgen van de actualisatie van ons risicoprofiel voor de algemene reserve risicobeheersing in beeld gebracht. Het geactualiseerd risicoprofiel voor individueel kwantificeerbare risico’s bedraagt € 12,90 miljoen. Hierin zijn onder andere risico’s op het gebied van het sociaal domein, ICT, waardering aandelen Mijnstreek Warmte en een reservering voor ontwikkellocaties betrokken.

Op basis van dit profiel en een 100% dekkingsgraad blijkt dat we in 202 7 een tekort hebben in de algemene reserve risicobeheersing van € 1,20 miljoen. Het toename in het risicoprofiel komt onder andere door de juridische monitor en het middelencomplex Buig. Via de besluitvorming over deze begroting stellen wij voor dit tekort aan te vullen uit (het surplus van) de algemene reserve. Na deze verwerking is het geactualiseerd Programmabegroting 2027 - 2030 risicoprofiel exact 100% afgedekt in de algemene reserve risicobeheersing. Voor een gedetailleerde toelichting op bovenstaande tabel verwijzen wij naar paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Beslispunt: Het tekort in de algemene reserve risicobeheersing ad € 1,20 miljoen. aan te vullen uit | het surplus van de algemene reserve, waardoor het geactualiseerd risicoprofiel volledig (100%) wordt afgedekt. Algemene reserve In de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing is de ondergrens van de algemene reserve bepaald op 2% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel geven wij inzicht in het verloop van de algemene reserve.

Tabel opbouw algemene reserve 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 | 31-12-2030 Beginstand | 35.946 | 27.604 | 21.589 | 21.029 | 20.469 Mutaties | -8.342 | -6.015 | -560 | -560 | -560 Eindstand | 27.604 | 21.589 | 21.029 | 20.469 | 19.909 Deze saldi zijn als volgt opgebouwd: Tabel onderbouwing algemene reserve Waarvan | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 | 31-12-2030 Buffer 2% | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 Bestemmingen | 7.169 | 6.015 | 560 | 560 | 560 Onttrekking volkshuisvesting | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 Surplus | 9.435 | 4.574 | 9.469 | 8.909 | 9.349 Eindstand | 27.604 | 21.589 | 21.029 | 20.469 | 19.909 De algemene reserve bestaat uit de volgende onderdelen: - | Een ondergrens van 2% van het begrotingstotaal; - | Een aantal bestemmingen gebaseerd op eerdere raadsbesluiten. Dit betreft voornamelijk de incidentele dekking van de speerpunten uit de uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026. - | Op basis van besluitvorming over de begroting 2026 wordt tot en met 2029 jaarlijks € 1 miljoen ingezet voor het volkshuisvestingsprogramma. - | Het surplus is het bedrag dat beschikbaar is boven op de ondergrens en na aftrek van de specifieke bestemmingen. Het surplus kan incidenteel ingezet worden voor ontwikkelingen.

In de omvang van de algemene reserve is nog geen rekening gehouden met de inzet van € 1,20 miljoen voor de aanvulling van de algemene reserve risicobeheersing (100% dekkingsgraad). Investeringen Binnen het investeringsprogramma kunnen we onderscheid maken in | vervangingsinvesteringen en overige investeringen | (nieuw | beleid). | Zoals | uit | de | paragraaf | onderhoud | kapitaalgoederen | blijkt, | is | in | 2027 | voor Pagina 25 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 vervangingsinvestering gericht op de instandhouding van onze kapitaalgoederen een krediet benodigd van € 27,61 miljoen Dit bedrag is als volgt opgebouwd: Tabel vervangingsinvesteringen Instandhouden kapitaalgoederen | Krediet vervangings- investeringen 2027 bedragen x € 1.000 Infrastructuur: | 19.999 - Wegen | 12.897 - Riolering | 5.500 - Verkeersregelinstallaties | 1.602 Voorzieningen: | 3.326 - Groen | 2.148 - Verlichting | 815 - Speelvoorzieningen | 363 Panden en sportvelden | 4.287 - Parkeergarages (vernieuwen van de vloercoating) | 4.287 Totaal krediet vervangingsinvesteringen 2027 | 27.612 Het investeringsbedrag voor de parkeergarages heeft betrekking op de vernieuwing van de vloercoating. Het volledige krediet van € 7,80 miljoen is in de begroting 2026 beschikbaar gesteld. Hiervan wordt in 2027 € 4,29 miljoen ingezet voor het vernieuwen van de vloercoating van de Odaparking en de Marktgarage Geleen.

| Het resterend bedrag van € 23,33 miljoen4 wordt nu beschikbaar gesteld. Beslispunt: Het beschikbaar stellen van een krediet voor vervangingsinvesteringen instandhouding kapitaalgoederen in 2027 van € 23,33 miljoen. Daarnaast stellen we in de begroting voor een tweetal overige kredieten beschikbaar te stellen. Tabel overzicht kredieten Investering | Programma | Dekking kapitaallasten | Jaar | Investeringsbedragen bedragen x € 1.000 Bibliotheek Born | Sport, Cultuur en | Binnen de bestaande | 2027 | 687 Groen | begroting Renovatie Graaf Huyn College en | Sociaal Domein | Binnen de bestaande | 2030 | 8.750 Trevianum | begroting Totaal investeringskredieten | 9.437 In deze begroting stellen we voor een tweetal overige investeringskredieten beschikbaar te stellen voor een totaalbedrag van € | 9,44 | miljoen. De kapitaallasten hiervan zijn gedekt binnen de bestaande begroting. | De kredietvotering voor de renovatie Graaf Huyn College en Trevianum is gebaseerd op de besluitvorming over de begroting 2026, waarbij het investeringsbedrag voor de jaarschijf 2030 nu in de meerjarenraming wordt toegevoegd. De rentelasten van dit krediet kan in 2030 binnen de bestaande begroting worden opgevangen.

Na 4 € 27,61 miljoen - € 4,29 miljoen (totaal krediet vervangingsinvesteringen -/- reeds gevoteerd krediet vernieuwing vloercoating parkeergarages) Pagina 26 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 afronding van deze renovaties, naar verwachting in 2031 respectievelijk 2032 komen de volledige kapitaallasten (rente en afschrijving) ten laste van de begrotingsruimte. Voor een gedetailleerdere toelichting op bovenstaande voorstellen tot kredietvotering verwijzen wij naar het betreffende | programma | in | het | hoofdstuk | programmaplan. | Bij | de | toelichting | op | de | stelpost investeringsvoorstellen is ingegaan op het beschikbaar stellen van kredieten voor Netcongestie Vidar en het Plenkhoes. Beslispunt: Het beschikbaar stellen van een krediet voor: - | De bibliotheek Born van € 0,69 miljoen in 2027 en de kapitaallasten te dekken binnen de bestaande begroting; - | De renovaties Graaf Huyn College en Trevianum van € 8,75 miljoen in 2030 en de kapitaallasten | in 2030 te dekken binnen de bestaande begroting.

Samenvatting begrotingsbeeld In onderstaande tabel zijn zowel de reguliere | begrotingssaldi als de structurele begrotingssaldi samengevat: bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Ontwikkeling begrotingsbeeld Begrotingssaldi na verwerking bijstellingen | -537 | 1.832 | 1.392 | 428 - verlagen post onvoorzien | 400 | 400 | 400 | 400 - inzet stelpost exploitatievoorstellen | 137 Actuele begrotingssaldi | - | 2.232 | 1.792 | 828 Structurele begrotingssaldi | 1.960 | 1.618 | 941 | -482 Uit de actualisatie van het begrotingsbeeld blijkt dat onze (structurele) begrotingssaldi in de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 voordelig zijn. Alleen in de laatste jaarschijf 2030 is sprake van een nadelig structureel saldo van € 0,50 | miljoen De landelijke trend van het doorgeschoven ravijnjaar is herkenbaar in bovenstaand overzicht. Met name door de afname van de voordelige (structurele) begrotingssaldi in de meerjarenraming. Door het nadelig structurele begrotingssaldo in 2030 is er in deze | begroting geen ruimte om nieuwe structurele verplichtingen aan te gaan. Naast bovenstaande begrotingssaldi zijn binnen de begroting en meerjarenraming middelen beschikbaar om invulling te geven aan nieuwe voorstellen. Voor de exploitatie betreft dit in 2027 een bedrag van € 0,2 | 0 miljoen oplopend naar € 1,60 miljoen vanaf 2029.

Voor nieuwe investeringsvoorstellen is een bedrag van € 23 | miljoen beschikbaar. Op | basis | van | de | huidige | inzichten | hebben | wij | ons | risicoprofiel | geactualiseerd | en | voor | zover | mogelijk gekwantificeerd en afgedekt in de algemene reserve risicobeheersing. Aanvullend hierop wijzen wij op de volgende ontwikkelingen die van invloed zijn op het risicoprofiel. - | Terughoudendheid | in | het | Rijksbeleid | ten | aanzien | van | extra | structurele | financiële | middelen | voor gemeenten. | Wel | zijn | in | de | Miljoenennota | 2027 | extra | middelen | aangekondigd | voor | onder | meer maatschappelijke | weerbaarheid, | kwetsbare | gezinnen | en | regionale | mobiliteit. | Tegelijk | groeit | het Pagina 27 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 gemeentefonds. Aan de hand van de septembercirculaire 2026 zal blijken in hoeverre dit op korte termijn extra middelen oplevert; - | De aanhoudende druk op de beschikbare inflatiemiddelen, maakt dat maatregelen/ ombuigingen noodzakelijke zijn om binnen de budgettaire kaders te blijven; - | De druk op de houdbaarheid in het sociaal domein (hogere inflatiegevolgen dan de rijksmiddelen die we hiervoor ontvangen, oplopende zorgvraag/ zwaarte van de zorgvraag, nadelige ontwikkeling in de BUIG- middelen); - | Aandacht | voor | de | vervanging | en | verduurzaming | van | maatschappelijk | vastgoed | (o.a.

| scholen, gemeenschapshuizen en sportaccommodaties) en vervanging van civiele infrastructuur, waarbij de jaarlijkse kostenstijging hoger is dan de gemiddelde inflatie (compensatie via het gemeentefonds). - | De structurele doorwerking van de kapitaallasten na 2029 als gevolg van onder andere de investeringen in het onderwijshuisvestingsprogramma (Graaf Huyn College en Trevianum); - | In de uitvoeringsagenda 2024-2026 (‘speerpunten’) hebben we specifieke activiteiten op een aantal beleidsterreinen | aangejaagd, | geïntensiveerd | dan | wel | van | een | impuls | voorzien. | Hieraan | zijn evaluatiemomenten gekoppeld. Bij een positieve evaluatie kunnen deze activiteiten worden voortgezet. In deze begroting wordt een aantal speerpunten (Stadslabs, Agenda Groen, Ambitieus Mkb) incidenteel in de jaarschijf 2027 gecontinueerd. - | De ambities uit het coalitieakkoord Samen verder bouwen aan wat Sittard-Geleen sterk maakt' zijn nog niet in de begroting 2027 en meerjarenraming vertaald. Hoe verder Uit de actualisatie van het begrotingsbeeld en rekening houdend met het geschetste risicoprofiel blijkt dat onze begroting onder druk staat. Aansluitend op deze begroting start de voorbereiding van de kadernota 2027. Uitgangspunt voor deze kadernota, gevolgd door de uitwerking in de begroting 2028 is dat ons structureel en reëel begrotingsevenwicht geborgd blijft.

Passend binnen dit uitgangspunt wordt het coalitieakkoord vertaald in een college uitvoeringsprogramma. In de verdere actualisatie van het begrotingsbeeld vindt de financiële vertaling van dit programma plaats en verwerken we nieuwe autonome ontwikkelingen. De uitkomst hiervan bepaalt de financiële opgave die gerealiseerd moet worden om structureel en reëel sluitend te blijven. Tegelijkertijd leggen we bij deze uitwerking ook de relatie met de uitvoeringskracht, zodanig dat er een balans is tussen ambities – taken – middelen – uitvoeringskracht. Beslispunten: Het incidentele tekort in 2027 van € 0,54 miljoen te dekken door: a. | Het ingaande 2027 structurele verlagen van de post onvoorzien met jaarlijks € 0,40 miljoen; b. | Het in 2027 inzetten van een bedrag van € 0,14 miljoen ten laste van de post exploitatievoorstellen. De voordelige begrotingssaldi in de jaarschijven 2028 tot en met 2030 aan te houden en te betrekken in de uitwerking van de kadernota 2027/ begroting 2028. Pagina 28 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 29 van 226 Programmaplan 2027-2030 Leeswijzer Begrotingsstructuur In het voorwoord zijn wij ingegaan op de stap die wij in deze begroting zetten in de beweging richting een opgavegerichte begroting.

Binnen de huidige begrotingsstructuur, bestaande uit 8 programma’s hebben we per subprogramma een eerste stap gezet door de inhoudelijke doelen en resultaten concreter uit te werken. De financiële informatie presenteren we in de begroting 2027 op subprogrammaniveau, een laag dieper dan voorheen. In bijlage 6 is de begrotingsstructuur, bestaande uit 8 programma’s met de onderverdeling in subprogramma’s weergegeven. (Sub)programma’s Op programmaniveau geven we een korte toelichting op de inhoud van het programma, inclusief de relatie met de veerkrachten. Subprogramma’s Zoals aange geven hebben we i n de uitwerking van het programmaplan de programma’s onder verdeeld in (sub)programma’s. Met deze onderverdeling wordt: • De samenhang tussen de verschillende inhoudelijke onderwerpen binnen een programma geborgd; • De financiële informatie over de budgetten en de financiële bijstellingen gedetailleerder weergegeven; • De samenhang tussen inhoud en bijbehorende budgetten verbeterd.

Vervolgens gaan wij per subprogramma in op de volgende onderdelen: • Een korte beschrijving op hoofdlijnen van de inhoud van het betreffende subprogramma; • Een gevisualiseerde uitwerking in doelen en resultaten (‘doelenboom’); • Een overzicht van de beschikbare budgetten (baten en lasten van het subprogramma) , inclusief toelichting op hoofdlijnen; • Een overzicht met voorstellen tot bijstelling van budgetten binnen het subprogramma respectievelijk voorstellen om kredieten te voteren. Deze voorstellen zijn voorzien van een inhoudelijke toelichting. Begroting op hoofdlijnen Naast de uitwerking van de 8 programma’s maakt de ‘begroting op hoofdlijnen’ onderdeel uit van het hoofdstuk programmaplan. Dit hoofdstuk is opgebouwd aan de hand van de vier veerkrachten uit de Toekomstvisie 2030. Per veerkracht beschrijven we de relatie tussen de maatschappelijke opgaven en de in de (sub)programma’s beschreven doelen en resultaten. Leeswijzer tabellen Voor de leesbaarheid van de financiële tabellen plaatsen wij enkele opmerkingen: Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 30 van 226 • Bedragen zijn weergegeven in duizendtallen, tenzij anders is aangegeven; • Bedragen met een ‘+’ hebben een positieve invloed op het begrotingssaldo; bedragen met een ‘-‘ hebben een negatieve invloed op het begrotingssaldo; • Tussen de verschillende overzichten kan sprake zijn van minimale afrondingsverschillen.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 31 van 226 Programmabegroting op hoofdlijnen In de programmabegroting op hoofdlijnen beschrijven we welke maatschappelijke opgaven we in Sittard- Geleen hebben, hoe we er in 2027 voorstaan en wat we willen bereiken. Hoe we hieraan willen werken, vindt u terug in de programmabladen. De programmabegroting op hoofdlijnen is opgebouwd aan de hand van de vier veerkrachten uit de Toekomstvisie 2030 die samen met de samenleving hebben opgesteld. De Toekomstvisie 2030 beschrijft wat voor samenleving wij willen zijn in Sittard-Geleen. In de programmabegroting geven we aan hoe we hier als gemeente in 2027 aan bij willen dragen.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 32 van 226 Sociale veerkracht Gezonde stad – sociale veerkracht In 2030 zijn en voelen inwoners zich gezonder. Hierin staat een betekenisvol leven van mensen in een gezonde leefomgeving centraal. Met nadruk op de veerkracht van de inwoners en eigen regie, en niet alleen op de beperkingen. Met een leefomgeving die mensen verbindt waarin we ruimte maken voor ontmoeten, gezond bewegen, cultuur en erfgoed voor iedereen en waar het goed wonen is. Maatschappelijk opgave Zowel de gezondheid van onze inwoners, als de sociale veerkracht van onze wijken en buurten verdienen aandacht, aangezien dit directe invloed heeft op de algehele kwaliteit van leven. De gezondheidsmonitor en het zorggebruik in de regio tonen aan dat de gemiddelde gezondheid –zowel in termen van beleving als feitelijke gezondheid– aanzienlijk lager scoort dan het landelijke gemiddelde. Bovendien laat onderzoek naar de sociaaleconomische kwetsbaarheid van onze wijken, met name in Sittard en Geleen, zien dat deze de afgelopen jaren is toegenomen. Vooral op het gebied van veiligheid, woningkwaliteit en de concentratie van kwetsbare groepen. Ook de recente brede welvaartsmonitor van het CBS wijst op een relatief lage score voor Sittard-Geleen.

Wat willen wij bereiken? Sittard-Geleen werkt aan een veilige, gezonde en leefbare gemeente waarin inwoners zich prettig voelen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Veiligheid wordt versterkt door het terugdringen van criminaliteit, goede handhaving, crisisvoorbereiding en een sterke koppeling tussen zorg en veiligheid. De gemeente investeert in verkeersveiligheid en stimuleert lopen, fietsen, sporten en bewegen voor alle leeftijden. Toegankelijke maatschappelijke, sportieve en culturele voorzieningen dragen bij aan ontmoeting, participatie en leefbaarheid. Cultuur, erfgoed en de identiteit van gebieden worden behouden en versterkt om de aantrekkelijkheid van de gemeente te vergroten. Gezondheidsachterstanden worden verminderd en inwoners krijgen ondersteuning om gezond, veilig en zelfstandig te leven. Kinderen en jongeren krijgen gelijke kansen door goed onderwijs, passende ondersteuning en mogelijkheden voor talentontwikkeling. Kwetsbare inwoners worden ondersteund bij wonen, zorg, werk, inkomen en maatschappelijke deelname, met speciale aandacht voor armoede, schulden en dakloosheid. De kwaliteit van de leefomgeving wordt verbeterd door hinder, vervuiling en veiligheidsrisico’s zoveel mogelijk te beperken.

Daarnaast zorgt de gemeente voor voldoende betaalbare, toekomstbestendige woningen en zorgwoningen die aansluiten bij de behoeften van huidige en toekomstige inwoners.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 33 van 226 Ecologische veerkracht Duurzame stad - ecologische veerkracht We behouden een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Waar wijken en dorpen groen zijn, water en bodem sturend is en Heuvelland en Maasvallei verbonden zijn. Voor een gezonde aarde en daarmee gezonde inwoners. Met de transitie naar duurzame energie en circulair gebruik van grondstoffen. Maatschappelijk opgave Ecologisch gezien heeft de regio Sittard-Geleen te maken met steeds vaker voorkomende klimaatuitdagingen, zoals wateroverlast, droogte en hitte. Met serieuze gevolgen voor de veiligheid en gezondheid van onze inwoners. De biodiversiteit, het in stand houden van planten en dieren, staat onder druk met mogelijke gevolgen voor de gezondheid. We hebben stappen te zetten in het klimaatbestendig maken van onze leefomgeving en het behouden van onze biodiversiteit, zoals de ‘Foto van de Leefomgeving’ laat zien. Ook het circulair maken van onze economie en de energietransitie zijn serieuze opgaven. Netcongestie is hierbij de opgave voor de doorontwikkeling van onze gemeente. Wat willen wij bereiken? Sittard-Geleen werkt aan een duurzame en klimaatbestendige leefomgeving waarin natuur, landschap en biodiversiteit worden versterkt. Natuurgebieden worden beter beschermd, versterkt en met elkaar verbonden om de ecologische kwaliteit te vergroten.

De landbouw ontwikkelt zich toekomstbestendig en draagt bij aan biodiversiteit, bodemkwaliteit en een aantrekkelijk landschap. De overgang tussen stedelijke gebieden, dorpen en het buitengebied wordt versterkt om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. Wijken en dorpen krijgen meer kwalitatief groen, een sterker bomenbestand en een hogere biodiversiteit. De openbare ruimte wordt beter bestand tegen klimaatverandering, waaronder wateroverlast, hitte en droogte. Water en bodem vormen de basis voor ruimtelijke keuzes en een gezonde, toekomstbestendige leefomgeving. Sittard-Geleen streeft ernaar om in 2050 energieneutraal en aardgasvrij te zijn, samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen. Het mobiliteitssysteem draagt bij aan de vermindering van de CO₂-uitstoot en de verduurzaming van de gemeente. De gemeente versnelt de verduurzaming en de overgang naar een circulaire economie door kennisontwikkeling, ondersteuning van initiatieven en de inzet van externe middelen.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 34 van 226 Economische veerkracht Innovatieve en ondernemende stad - economische veerkracht In 2030 zijn onze bedrijven in de chemie en de maakindustrie duurzamer. Zij produceren schoner. Zij maken op veilige wijze de materialen en producten van morgen, waarvan we zelf ook kunnen genieten. Innovatie die goed doet voor het milieu, en werk biedt voor de inwoners. We zijn een circulaire stad van makers. We vormen samen met onze buren een innovatieve en regio met een hoogwaardige infrastructuur. Geleidelijk aan voegen we dienstverlening op het gebied van circulaire economie toe aan het economisch profiel. Maatschappelijke opgave Op economisch vlak heeft de veerkracht van het MKB en de industriële multinationals in onze gemeente goed standgehouden. Toch blijven er structurele economische uitdagingen, zoals de langdurige winkelleegstand van 20% in Sittard-Geleen. De chemische industrie op Chemelot neemt initiatief om bij te dragen aan een wereld zonder restafval (circulair) en om de bedrijfsprocessen zonder fossiele brandstoffen in te richten (elektrificatie). Met het oog op de arbeidsmarkt is het urgent om Sittard- Geleen aantrekkelijker te maken voor (jonge) mensen die de keuze maken om te blijven of zich hier te vestigen.

Naast de energiecongestie dwingt de arbeidsmarkt om keuzes te maken in welke economie we willen stimuleren en ook waar we afscheid van nemen. Dat is niet nieuw, we hebben eerder de omslag van mijnindustrie naar petrochemie gemaakt en willen nu het meest duurzame chemische cluster realiseren. Wat willen wij bereiken? De gemeente versterkt haar economische basis door het behoud en de verduurzaming van Chemelot en door ondersteuning van de herontwikkeling van VDL Nedcar tot een locatie voor hoogwaardige maakindustrie en innovatie. Bedrijventerreinen bieden ruimte voor economisch verdienvermogen, verduurzaming en toekomstbestendige bedrijvigheid. We verbinden de campus met de binnenstad en het gebied rond het intercitystation. Daarnaast wordt gewerkt aan aantrekkelijke winkel- en verblijfsgebieden in stadscentra. Sittard-Geleen wil zich verder ontwikkelen als aantrekkelijke bestemming voor bezoekers, recreanten en toeristen. Evenementen dragen bij aan beleefbaarheid en sociale samenhang. Een sterke regionale samenwerking en een toekomstbestendige arbeidsmarkt moeten de economische ontwikkeling van de gemeente en regio ondersteunen. Ook wordt ingezet op een innovatief en veerkrachtig midden- en kleinbedrijf en op toegankelijke, toekomstgerichte ondersteuning voor ondernemers.

Sittard-Geleen zet in op een goed bereikbare gemeente, met duurzame en efficiënte mobiliteit voor inwoners, bezoekers en bedrijven. Het goederenvervoer wordt

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 35 van 226 verduurzaamd en beter verdeeld over water, spoor en weg, terwijl parkeerdruk en overlast van grote voertuigen worden beperkt. Tot slot zorgt de gemeente voor voldoende woningen die aansluiten bij de behoeften van nieuwe inwoners, zodat dit de aantrekkelijkheid voor de beroepsbevolking versterkt. Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 36 van 226 Institutionele veerkracht Samenwerkende stad - institutionele veerkracht In 2030 werken we als samenleving constructief samen. Een gemeenschap van inwoners, organisaties, bedrijven en overheid. Wij bouwen aan een veerkrachtig Sittard-Geleen waar we trots op zijn. Bij deze samenwerking vormen de wijken en kernen het vertrekpunt. Hier komen kansen en vernieuwingen samen. Maatschappelijk opgave In Sittard-Geleen betrekken we de samenleving maximaal bij de opgaven in stad en dorp. We werken in Sittard-Geleen gelijkwaardig samen met inwoners, organisaties, bedrijven en overheden. Met een gemeente die transparant is, zich dienstbaar opstelt en ook een eigen verantwoordelijkheid heeft. De leidraad ‘Doorontwikkeling Participatie’ maakt duidelijk wat de ruimte voor participatie is. Bij initiatieven vanuit de gemeente volgen we deze 'waarden voor participatie'; bij participatie van derden stimuleren en faciliteren we dit.

Vanwege de dreigingen in de wereld is het noodzakelijk onze weerbaarheid te vergroten. Wat willen wij bereiken? Sittard-Geleen richt zich op het actief betrekken van inwoners, organisaties, bedrijven en overheden bij de opgaven voor Sittard-Geleen. De samenleving heeft invloed op gemeentelijke keuzes, doet mee aan maatschappelijke opgaven en krijgt ruimte om zelf initiatief te nemen in de leefomgeving. Aansluitend bij de ambities uit de Toekomstvisie 2030 ontwikkelen stad, dorpen en wijken zich vanuit hun eigen identiteit, behoeften en uitdagingen. Daarbij werken we aan een herkenbare en breed gedragen identiteit die zorgt voor verbondenheid, trots en aantrekkingskracht. Zo bouwen we samen aan een aantrekkelijke, sociale, gezonde en veilige leefomgeving voor iedereen. De gemeente benut externe middelen gericht en werkt samen met regionale partners aan opgaven die de gemeentegrenzen overstijgen. Tegelijkertijd versterken we onze bestuurlijke en ambtelijke positie in de regio. Inwoners, organisaties en bedrijven kunnen rekenen op toegankelijke, betrouwbare en duurzame dienstverlening, met regie over hun eigen gegevens en communicatie via passende kanalen. Daarnaast zetten we in op meer transparantie over besluitvorming en ontwikkelingen in de leefomgeving. Ook werken we aan het vergroten van de weerbaarheid van zowel de gemeentelijke organisatie als de samenleving.

Meer lezen over wat hoe we er voor staan en wat de ontwikkelingen zijn? • Waar staat je gemeente: Dashboard - Sittard-Geleen • Brede welvaart trend | CBS • Gezondheidsmonitor GGD ZL: Home | Gezondheidsatlas Zuid-Limburg • Regiobeeld en –plan Gezond Zuid Limburg: Regiobeelden en regioplannen • Foto van de leefomgeving Sittard-Geleen Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 37 van 226 Programma 1. Bestuur en Ondersteuning Het programma Bestuur en Ondersteuning richt zich op het versterken van de verbinding tussen samenleving, bestuur en organisatie, zodat maatschappelijke opgaven van Sittard-Geleen gezamenlijk kunnen worden opgepakt en activiteiten worden gerealiseerd. Zo werken we als samenleving gelijkwaardig samen en komen we gezamenlijk tot gerichte uitvoering. In Sittard-Geleen werken we vanuit het uitgangspunt dat maatschappelijke waarde ontstaat in samenwerking met inwoners, organisaties, bedrijven, gemeente en andere overheden. Voor de uitvoering van onze diensten is een goede bedrijfsvoering belangrijk. Het programma Bestuur en Ondersteuning creëert de voorwaarden om maatschappelijke ambities te realiseren en ondersteunt de uitvoering van de andere programma’s. 1.1. Participatie van de samenleving Participatie richt zich op het versterken van de invloed van inwoners, organisaties en bedrijven op de ontwikkeling van Sittard-Geleen.

De gemeente stimuleert een actieve rol van de samenleving bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van de opgaven voor Sittard-Geleen, om daarmee de kwaliteit hiervan te verbeteren. Door de samenleving actief te betrekken bij vraagstukken in stad, dorpen en wijken ontstaat meer eigenaarschap, betrokkenheid en draagvlak voor maatschappelijke ontwikkelingen. De kennis, ervaring en ideeën uit de samenleving dragen bij aan betere plannen en uitvoering. Doel 1 De samenleving ‘heeft invloed’. Inwoners, organisaties en bedrijven hebben aantoonbaar invloed op de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van gemeentelijke ambities en beleid, om daarmee de kwaliteit hiervan te versterken. Resultaten De Toekomstvisie 2030, waarin het perspectief en de ambities van de samenleving zijn verwerkt, geeft aantoonbaar richting aan de gemeentelijke kaderstelling. In de dorpen Einighausen en Guttecoven is eerder advies gevraagd over het versterken van de leefbaarheid en het welbevinden, dat door de gemeenschappen is geordend in ‘dorpsvisies’. We maken zichtbaar hoe dit advies is toegepast in beleid, programma’s, projecten en/of uitvoering. We evalueren het instrument dorpsvisies om te beoordelen hoe we deze werkwijze verder kunnen inzetten in de dorpen van Sittard-Geleen. We bereiden ons vervolgens voor om jaarlijks met tenminste één aanvullend adviestraject te starten.

Een eerste ronde van (bestuurlijke) werkbezoeken is afgelegd waarbij – via gesprekken met inwoners, organisaties en/of bedrijven – relaties zijn opgebouwd en ‘samenwerken aan Sittard-Geleen’ is gestimuleerd. De samenleving beschikt over een toegankelijk kanaal of platform (bijvoorbeeld in de vorm van inwonerspanels) om ideeën, kennis en meningen over Sittard-Geleen in te brengen.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 38 van 226 Doel 2 De samenleving ‘doet mee’. Inwoners, organisaties en bedrijven zijn deelnemer bij opgaven in Sittard-Geleen, waardoor betrokkenheid is van de samenleving bij de eigen leefomgeving. Resultaten Volgens onze bestaande participatieprincipes voert de gemeente de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid, programma’s en projecten samen met en dicht bij de samenleving uit. Elk proces start met een Plan van Aanpak Participatie en wordt afgesloten met een Participatieverslag met openbaar inzicht in hoe inbreng uit de samenleving is toegepast. Doel 3 De samenleving ‘doet zelf’. Inwoners, organisaties en bedrijven nemen actief initiatief voor de ontwikkeling van hun eigen leefomgeving en ervaren ruimte om hieraan bij te dragen. Resultaten Gebiedsgericht werken is zo ingericht dat gemeentelijke inzet beter aansluit bij de kenmerken, behoeften en opgaven van de afzonderlijke gebieden. De gemeente borgt deze structuur van gebiedsgericht werken in een leidraad of werkwijze. We passen de structuur van gebiedsgericht werken op basis van een leidraad of werkwijze toe in tenminste één gebied in Sittard-Geleen (gebied, dorp, wijk, buurt), waarbij we waar mogelijk ook aansluiten bij ideeën en initiatieven van inwoners, organisaties en/of bedrijven.

De gemeente draagt de participatieprincipes van Sittard-Geleen actief uit, en deelt daarbij kennis en ervaringen. We evalueren de participatieprincipes (met name het Participatiekader, de Participatieverordening en de nota Participatie Initiatiefnemers Omgevingswet) en ook het Bindend Adviesrecht van de gemeenteraad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Informatie over participatie is eenduidig vindbaar en wordt bij verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten in alle gevallen actief in een vooroverleg aangeboden aan initiatiefnemers. Stadslabs Sittard-Geleen is partner bij het betrekken van de samenleving bij de opgaven van Sittard-Geleen. Een stap is gezet naar een herkenbare en toegankelijke ondersteuningsstructuur voor verenigingen, vrijwilligers en organisatoren. Samen met bestaande partners, zoals Ecsplore en Stichting Sittard-Geleen Marketing, wordt samengewerkt en gerichte ondersteuning geboden. Financiën Het saldo van het subprogramma Participatie van de samenleving bedraagt € 0,28 miljoen. Binnen het subprogramma bedragen de lasten circa € 0,28 miljoen. De grootste posten hierin zijn bestemd voor systemen en applicaties ter ondersteuning en beheer van communicatiekanalen. In dit subprogramma is geen sprake van baten.

Programmabegroting 2027 - 2030 Tabel baten, lasten, onttrekkingen en toevoegingen in een meerjarig beeld Jaarrekening | Actuele | Begroting | Bijstelling | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting begroting | voor | begroting | na bedragen x € 1.000 | bijstelling | bijstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Lasten | -363 | -301 | -281 | 0 | -281 | -281 | -281 | -281 Onttrekkingen | 194 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | -169 | -301 | -281 | 0 | -281 | -281 | -281 | -281 Binnen subprogramma Participatie van de samenleving zijn geen financiële bijstellingen. 1.2. Bestuur en perspectief Bestuur en perspectief richt zich op het ontwikkelen van een gezamenlijke koers voor de toekomst van Sittard | - Geleen. De Toekomstvisie 2030 en de Omgevingsvisie 2025-2040, in samenwerking met de samenleving tot stand gekomen, vormen hierbij een belangrijk richtinggevend kader voor bestuurlijke keuzes en gebiedsontwikkelingen. We dragen bij aan een ontwikkeling van stad, dorpen en wijken die aansluit bij lokale behoeften, kansen en opgaven. Gebiedsgericht werken vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt.

Daarnaast wordt gewerkt aan een herkenbare en gedragen identiteit van Sittard-Geleen, die bijdraagt aan verbondenheid van inwoners, trots op de eigen leefomgeving en een aantrekkelijke positionering van de gemeente binnen de regio. Zo wordt gebouwd aan een toekomst waarin maatschappelijke ontwikkelingen, ruimtelijke keuzes en publieke investeringen in samenhang bijdragen aan brede welvaart en leefkwaliteit. Doel 1 De ontwikkeling van Sittard-Geleen sluit aan bij het toekomstperspectief en de ambities uit de Toekomstvisie 2030 en de Omgevingsvisie 2025-2040. Resultaten Voorbereiding van de periodieke bijstelling van de gemeentelijke kaderstelling waarbij zichtbaar is hoe de Toekomstvisie 2030 en de Omgevingsvisie 2025-2040. is meegewogen in opgaven en keuzes. Pagina 39 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Doel 2 Stad, dorpen en wijken ontwikkelen zich op een manier die aansluit bij hun eigen kenmerken, behoeften en uitdagingen. Resultaten In de dorpen Einighausen en Guttecoven is eerder advies gevraagd over hun leefomgeving en welbevinden, dat door de gemeenschappen is geordend in ‘dorpsvisies’. We evalueren het instrument dorpsvisies om te beoordelen hoe we deze werkwijze verder kunnen inzetten (zie ook paragraaf Participatie Samenleving, doel 1, resultaten).

Gebiedsgericht werken is zodanig ingericht dat de gemeentelijke inzet beter aansluit bij de kenmerken, behoeften en opgaven van de afzonderlijke gebieden. De gemeente borgt deze structuur van gebiedsgericht werken in een leidraad of werkwijze. We passen de structuur van gebiedsgericht werken op basis van een leidraad of werkwijze toe in tenminste één gebied in Sittard-Geleen (gebied, dorp, wijk, buurt). (zie ook paragraaf Participatie Samenleving, doel 3, resultaten). Doel 3 Sittard-Geleen heeft een herkenbare en gedragen identiteit die bijdraagt aan verbondenheid, trots en aantrekkingskracht van stad, dorpen en wijken. Resultaten De identiteit van Sittard-Geleen en haar gebieden is scherper gepositioneerd met beeld- en verhaallijnen voor stad, dorpen en/of wijken, en herkenbaarder in communicatie en profilering door middel van stadsmarketing. Hierbij geldt als basis het merkverhaal ‘Waar maken betekenis geeft’. Financiën Het saldo van het subprogramma Bestuur en perspectief bedraagt € 5,07 miljoen. Binnen het subprogramma bedragen de lasten circa € | 5,17 miljoen. De grootste posten hierin zijn bestemd voor de kosten van de gemeentelijke bestuursorganen. Daarnaast zijn er circa € 0,1 | 3 miljoen. aan baten.

Tabel baten, lasten, onttrekkingen en toevoegingen in een meerjarig beeld Jaarrekening | Actuele | Begroting | Bijstelling | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting begroting | voor | begroting | na bedragen x € 1.000 | bijstelling | bijstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 536 | 131 | 131 | 0 | 131 | 131 | 131 | 131 Lasten | -8.421 | -5.684 | -5.189 | 19 | -5.170 | -5.163 | -5.088 | -4.973 Onttrekkingen | 30 | 605 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoegingen | -70 | -32 | -32 | 0 | -32 | -32 | -32 | -32 Totaal | -7.925 | -4.979 | -5.090 | 19 | -5.070 | -5.063 | -4.989 | -4.874 Pagina 40 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Tabel financieel overzicht van de meerjarige bijstellingen Nr | Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bijstelling | Bijstelling | Bijstelling | Bijstelling Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 1 | Uitbreiding formatie B&W inclusief ambtelijke ondersteuning | -248 | -248 | -248 | -133 2 | Kapitaallasten | 277 | 277 | - | - 3 | Administratieve wijzigingen | - | - | - | - 4 | Diverse kleine verschillen | -10 | -10 | -10 | -10 Saldo | 19 | 19 | -258 | -143 Tabel toelichting op de meerjarige bijstellingen Nr | Onderwerp | Toelichting 1 | Uitbreiding formatie B&W inclusief ambtelijke ondersteuning | De kosten die samenhangen met de uitbreiding van de formatie kunnen in de jaarschijven 2027 tot en met 2030 volledig worden

gedekt uit de resterende middelen exploitatie nieuw beleid en daarmee dus binnen de begroting. De dekking van het bedrag voor 2026 ad € 0,18 miljoen zal worden meegenomen in de 2e rapportage. 2 | Kapitaallasten | De kapitaallasten zijn geactualiseerd en de afschrijvingen bijgesteld op basis van actuele prognoses voor de voortgang van onze projecten. 3 | Administratieve wijzigingen | Administratieve wijzigingen over de programma's heen, niet zijnde taak-, speerpunt- en reservemutaties. (Zie bijlage) 4 | Diverse kleine verschillen | Diverse kleine verschillen (zie bijlage) Tabel verstrekte kredieten Nr | Onderwerp | Toelichting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Huisvesting VIDAR | Vanwege aanhoudende netcongestie is | 831 | - | - | - voor huisvesting VIDAR een aanvullende investering noodzakelijk in een batterijvoorziening om de continuïteit en betrouwbaarheid van de energievoorziening te borgen. Saldo | 831 | - | - | - 1.3 Bestuurlijke samenwerking Veel maatschappelijke opgaven op het gebied van economie, wonen, arbeidsmarkt, mobiliteit, leefomgeving en duurzaamheid vragen om samenwerking op regionale en nationale schaal. Dit subprogramma richt zich op het versterken van de bestuurlijke positie van Sittard-Geleen binnen regionale, provinciale, landelijke en Europese netwerken.

Door actief deel te nemen aan provinciale, landelijke en grensoverschrijdende netwerken en samen te werken met andere overheden, kennisinstellingen en maatschappelijke partners, werken we aan gezamenlijke oplossingen voor opgaven die de schaal van de gemeente overstijgen. Daarbij wordt ingezet op: Pagina 41 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 42 van 226 het aantrekken van externe middelen, het versterken van de positie van Zuid-Limburg en het vergroten van de invloed van Sittard-Geleen op beleids- en besluitvormingsprocessen. De uiteindelijke impact is om meer kansen, middelen en ontwikkelmogelijkheden beschikbaar te maken voor inwoners, organisaties, bedrijven en gemeente, en daarmee de maatschappelijke opgaven van Sittard-Geleen en de regio effectiever te realiseren. Doel 1 Sittard-Geleen benut externe middelen doelgericht ter versterking van gemeentelijke en regionale opgaven. Resultaten Het is inzichtelijk welke externe middelen we hebben verkregen en hoe deze bijdragen aan gemeentelijke en regionale opgaven. Voor aanstaande gemeentelijke programma’s, processen en projecten voeren we subsidiescans uit om aanvullende externe middelen te werven. Doel 2 Sittard-Geleen werkt met Zuid-Limburgse partners samen aan opgaven die de schaal van de gemeente overstijgen.

Resultaten Sittard-Geleen levert via regionale samenwerkingsverbanden aantoonbaar bijdragen aan gezamenlijke Zuid- Limburgse opgaven. Deze samenwerking vindt onder meer plaats in de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg, de Stichting Economische Samenwerking Zuid-Limburg en samenwerkingstrajecten met het Rijk zoals Regiodeals, NOVEX Zuid-Limburg, het Nationaal Programma Vitale Regio’s en de status als initieerregio. We maken daarbij inzichtelijk welke concrete meerwaarde (bijvoorbeeld middelen en projecten) deze samenwerking oplevert voor de samenleving Sittard-Geleen (inwoners, organisaties, bedrijven en gemeente). Doel 3 Sittard-Geleen heeft een sterkere ambtelijke en bestuurlijke positie in de beleidsvorming en besluitvorming van strategische opgaven van Sittard-Geleen en de regio. Resultaten Het is zichtbaar gemaakt dat gemeentelijke standpunten vaker en eerder worden ingebracht bij de ontwikkeling van provinciaal, nationaal en Europees beleid en de daaropvolgende besluitvorming. Bijvoorbeeld via de VNG, G40 en contacten met provincie, Rijk en EU. Gemeentelijke lobby-agenda voor het versterken van de bestuurlijke positie van Sittard-Geleen binnen provinciale, landelijke en Europese netwerken. Er is een Strategisch Actieplan Europa met een uitvoeringsstrategie om de positie van Sittard-Geleen in Europa actief te versterken.

Programmabegroting 2027 - 2030 Financiën Het saldo van het subprogramma Bestuurlijke Samenwerking bedraagt € 0,51 miljoen. Binnen het subprogramma bedragen de lasten circa € 0,89 miljoen. De grootste posten hierin zijn de jaarlijkse partnerbijdragen van bestuurlijke netwerken, de uitgaven voor congressen | of conferenties waar wij aan deelnemen en voorbereidingskosten. | Ook worden de uitgaven voor het beheersysteem van verworven middelen en voor externe advisering meegenomen, zowel bij vraagstukken rondom het verwerven van middelen als bij het inspelen op nationale, euregionale en Europese kansen. Specifiek thema is de versterking van onze Public Affairs om onze lobby in Den Haag te versterken. Het uitvoeringsprogramma Public Affairs loopt vooralsnog tot 2030 met een jaarlijks budget van € 0,45 | miljoen. Dit betreft voornamelijk inzet van tijdelijke extra uitvoeringskracht. De incidentele baten betreffen de speerpuntmiddelen bestuurlijk netwerken die de dekking vormen voor het uitvoeringsprogramma in 2026 en 2027. De jaren 2028 tot 2030 komen incidenteel uit de algemene middelen.

Tabel baten, lasten, onttrekkingen en toevoegingen in een meerjarig beeld Jaarrekening | Actuele | Begroting | Bijstelling | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting begroting | voor | begroting | na bedragen x € 1.000 | bijstelling | bijstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 69 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Lasten | -640 | -1.124 | -891 | 0 | -891 | -811 | -811 | -361 Onttrekkingen | 40 | 241 | 380 | 0 | 380 | 0 | 0 | 0 Toevoegingen | -397 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | -928 | -884 | -511 | 0 | -511 | -811 | -811 | -361 Tabel financieel overzicht van de meerjarige bijstellingen Nr | Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bijstelling | Bijstelling | Bijstelling | Bijstelling Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 1 | Correctie jaarschijf 2030 Public Affairs | - | - | - | 450 2 | Administratieve wijzigingen | - | - | - | - 3 | Diverse kleine verschillen | - | - | - | - Saldo | - | - | - | 450 Tabel toelichting op de meerjarige bijstellingen Nr | Onderwerp | Toelichting 1 | Correctie jaarschijf 2030 Public Affairs | Uitvoering Public Affairs loopt tot en met 2029. 2 | Administratieve wijzigingen | Administratieve wijzigingen over de programma's heen, niet zijnde taak-, speerpunt- en reservemutaties.

(Zie bijlage) 3 | Diverse kleine verschillen | Diverse kleine verschillen (zie bijlage) Pagina 43 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 44 van 226 1.4. Dienstverlening en communicatie Dienstverlening en communicatie dragen eraan bij dat inwoners, organisaties en bedrijven gemakkelijk contact kunnen leggen met de gemeente en gebruik kunnen maken van gemeentelijke dienstverlening en informatie. Daarbij staan de behoeften en mogelijkheden van de inwoners, organisaties en bedrijven centraal. We werken vanuit het uitgangspunt dat dienstverlening en communicatie passend, gastvrij, toegankelijk, begrijpelijk en betrouwbaar zijn. De gemeente investeert in een samenhangende dienstverlening waarin digitale en persoonlijke diensten elkaar versterken. We verbeteren continu onze dienstverlening en communicatie, met oog voor gebruiksgemak, inclusie en de verschillende behoeften van inwoners, organisaties en bedrijven. Een goede bedrijfsvoering is essentieel voor de uitvoering van onze diensten. Door continu te werken aan de kwaliteit van dienstverlening en communicatie wordt het vertrouwen in de overheid versterkt en wordt het voor inwoners eenvoudiger om gebruik te maken van gemeentelijke voorzieningen, producten en diensten.

Doel 1 Inwoners, organisaties en bedrijven ervaren toegankelijke, gastvrije en betrouwbare en duurzame dienstverlening en communicatie van de gemeente en uitvoeringsorganisaties, via het kanaal dat past bij hun situatie, behoefte en vraag. Inwoners, organisaties en bedrijven hebben daarbij inzicht en regie op het gebruik van hun gegevens. Resultaten De telefonische bereikbaarheid is verbeterd. Digitale dienstverlening met een hoge beschikbaarheid voor inwoners, organisaties en bedrijven. De gemeentelijke digitale voorzieningen sittard-geleen.nl en vidar.nl voldoen aan de wettelijke verplichting voor digitale toegankelijkheid en dit is toetsbaar geborgd (externe audit). Voor gepubliceerde content zijn processen en richtlijnen ingericht om de toegankelijkheid te ondersteunen. De fysieke toegankelijkheid van gemeentelijke gebouwen wordt waar nodig en mogelijk verbeterd, mede op basis van wet- en regelgeving, signalen van gebruikers en geplande onderhouds- of investeringsmomenten. Daarbij worden uitvoerbaarheid, prioritering en beschikbare middelen betrokken. De gemeente werkt aan het realiseren van een gemeentelijke werkomgeving die toekomstgericht werken optimaal ondersteunt vanuit vier gemeentelijke gebouwen. De gemeentelijke communicatie is nog begrijpelijker voor de inwoners, organisaties en bedrijven.

De klantbeleving wordt periodiek gemeten en gebruikt om dienstverlening en communicatie aantoonbaar te verbeteren. De gemeentelijke dienstverlening sluit nog beter aan bij verschillende behoeften van inwoners, organisaties en bedrijven. Minimaal 80% van de inwoners, organisaties en bedrijven kan de processen die zijn ondergebracht in het dienstverleningsplatform zelfstandig digitaal afhandelen. De afhandeling van meldingen openbare ruimte (FIXI-meldingen) verloopt voor meer inwoners correct.

Programmabegroting 2027 - 2030 Doel 2 Inwoners, organisaties en bedrijven hebben meer inzicht in de gemeentelijke besluitvorming. Resultaten Besluiten zijn digitaal beter navolgbaar, consistent en zichtbaar. Doel 3 Inwoners, organisaties en bedrijven hebben meer inzicht in de ontwikkelingen en gemeentelijk handelen in hun leefomgeving. Resultaten Een eerste stap is gezet naar informatiegericht werken en actieve openbaarmaking van informatie. Inwoners, organisaties en bedrijven kunnen gemeentelijke | informatie makkelijker vinden en gebruiken. De basis is gelegd voor het duurzaam bewaren van | de gemeentelijke archieven | en het eenvoudig (digitaal) kunnen raadplegen van deze informatie | . Financiën Het saldo van het subprogramma Dienstverlening en Communicatie bedraagt € 1 miljoen. Binnen het subprogramma bedragen de lasten circa € 6 miljoen. De grootste posten hierin hebben met name betrekking op de wettelijke verplichtingen en bijbehorende lasten van het klantcontactcentrum, burgerzaken en verkiezingen. Daarnaast zijn er circa € 4,96 miljoen. baten. De grootste posten hierin hebben voornamelijk betrekking op inkomsten uit (straat)parkeren en paspoorten, rijbewijzen en huwelijken.

Tabel baten, lasten, onttrekkingen en toevoegingen in een meerjarig beeld Jaarrekening | Actuele | Begroting | Bijstelling | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting begroting | voor | begroting | na bedragen x € 1.000 | bijstelling | bijstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 4.633 | 4.745 | 4.961 | 0 | 4.961 | 4.711 | 3.965 | 3.965 Lasten | -5.705 | -6.083 | -5.940 | -61 | -6.000 | -5.805 | -5.168 | -5.168 Onttrekkingen | 37 | 102 | 37 | 0 | 37 | 37 | 37 | 37 Toevoegingen | -355 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | -1.391 | -1.236 | -942 | -61 | -1.002 | -1.057 | -1.166 | -1.166 Pagina 45 van 226 Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 46 van 226 Tabel financieel overzicht van de meerjarige bijstellingen Nr Onderwerp 2027 Bijstelling Begroting 2028 Bijstelling Begroting 2029 Bijstelling Begroting 2030 Bijstelling Begroting 1 Verkiezingen -55 - - - 2 Administratieve wijzigingen - - - - 3 Diverse kleine verschillen -6 -6 -6 -6 Saldo -61 -6 -6 -6 Tabel toelichting op de meerjarige bijstellingen Nr Onderwerp Toelichting 1 Verkiezingen Bijstelling kosten voor dubbele verkiezingen in 2027. 2 Administratieve wijzigingen Administratieve wijzigingen over de programma's heen, niet zijnde taak-, speerpunt- en reservemutaties. (Zie bijlage) 3 Diverse kleine verschillen Diverse kleine verschillen (Zie bijlage) 1.5.

Weerbaarheid De gemeente Sittard-Geleen staat, net als andere gemeenten, voor een toenemende en structurele weerbaarheidsopgave. De samenleving wordt in toenemende mate geconfronteerd met uiteenlopende vormen van maatschappelijke ontwrichting, zoals langdurige stroomuitval, cyberincidenten, hybride dreigingen, klimaat gerelateerde crises en pandemieën. Deze gebeurtenissen hebben directe en voelbare gevolgen voor inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en vitale voorzieningen in de gemeente. De impact van dergelijke crises manifesteert zich uiteindelijk altijd op lokaal niveau. Inwoners zijn afhankelijk van continuïteit van gemeentelijke dienstverlening, betrouwbare informatievoorziening en een goed functionerende sociale infrastructuur. Tegelijkertijd neemt de afhankelijkheid van digitale systemen en complexe ketens toe, waardoor verstoringen sneller en breder kunnen doorwerken in het dagelijks leven. Dit vraagt van gemeenten niet alleen een goede voorbereiding op acute crisissituaties, maar ook aandacht voor langdurige verstoringen en herstel. Doel De weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie én de samenleving is vergroot. Resultaten De gemeente beschikt over een geteste bedrijfscontinuïteitsaanpak.

Sittard-Geleen beschikt over een voorbereid, getest en regionaal afgestemd netwerk van noodsteunpunten, inclusief locaties, werkwijzen, opgeleide functionarissen en samenwerkingsafspraken.

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 47 van 226 Er is een communicatie-actie uitgevoerd naar inwoners om voorbereid te zijn ‘om zich gedurende minimaal 72 uur zelfstandig te kunnen redden tijdens crises’, onder meer door bewustwording over het belang van een noodpakket, een noodplan en handelingsperspectieven bij langdurige verstoringen. Analoge communicatiemiddelen en samenwerkingsstructuren of netwerken zijn ingericht voor inzet bij crises. Financiën Voor de weerbaarheidsopgave is in de begroting 2027 een budget beschikbaar van € 0,37 miljoen. Deze middelen zijn deels incidenteel om binnen Sittard-Geleen invulling te geven aan de landelijke weerbaarheidsopgave (capaciteit, werkbudget). Daarnaast wordt in deze begroting voorgesteld een structureel bedrag van € 30.000 beschikbaar te stellen voor het onderhoud van de noodstroomaggregaten bij de gemeentelijke noodsteunpunten. Voor de inrichting van deze noodsteunpunten is via de resultaatbestemming bij de jaarstukken een bedrag van € 0,50 miljoen beschikbaar gesteld. Deze budgetten zijn vooralsnog opgenomen bij de algemene (dekkingsmiddelen).

Programmabegroting 2027 - 2030 Pagina 48 van 226 Programma 2. Veiligheid Het programma Veiligheid creëert een veilige en leefbare omgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. De inzet richt zich op het vergroten van het veiligheidsgevoel, het voorkomen en terugdringen van overlast en criminaliteit en het beheersen van risico’s in de fysieke leefomgeving. De gemeentelijke opgave wordt gestuurd door de prioriteiten uit de Integrale Veiligheidsaanpak: cybercrime, ondermijning, sociale kwaliteit en externe veiligheid. Deze worden in samenhang opgepakt: - preventie hand in hand met repressie, - samenwerking met partners - informatie gestuurde aanpak. De uitvoering van het programma is onderverdeeld in meerdere subprogramma’s die elk een specifieke bijdrage leveren aan de totale veiligheidsopgave, variërend van sociale veiligheid en zorg & veiligheid tot toezicht, handhaving en crisisbeheersing. 2.1. Sociale Veiligheid Het subprogramma Sociale Veiligheid richt zich op de veiligheid zoals inwoners en ondernemers die dagelijks ervaren in hun directe leefomgeving. Het gaat hierbij om het voorkomen en terugdringen van overlast en criminaliteit en het vergroten van het veiligheidsgevoel. De aanpak bestaat uit een combinatie van preventie, samenwerking en gerichte inzet op risico- en aandachtsgebieden, zoals uitgaansgebieden, woonwijken en bedrijventerreinen.

Doel 1 Inwoners, ondernemers en bezoekers ervaren een veiligere (leef)omgeving doordat overlast en criminaliteit worden teruggedrongen en zij actief worden betrokken bij het vergroten van het veiligheidsgevoel. Resultaten In 2027 is de bewustwording van cybercrime onder inwoners en ondernemers versterkt, door het uitvoeren van ten minste twee gerichte voorlichtingscampagnes en twee bijeenkomsten voor zowel inwoners als ondernemers. De meldings- en aangiftebereidheid van cybercrime is toegenomen. Het slachtofferschap van cybercrime ligt onder het landelijk gemiddelde. Cameratoezicht draagt bij aan het verminderen en/of beheersen van overlast en criminaliteit. Dat blijkt uit het aantal geregistreerde incidenten op de aangewezen locaties ten opzichte van voorgaande jaren. Aangewezen onveilige plekken worden gefaseerd verbeterd op veiligheid, leefbaarheid en openbare orde. Buurtpreventie is uitgebreid en versterkt; minimaal één nieuw buurtpreventieteam is opgestart. Minimaal 70% van de buurtbemiddelingen is succesvol afgerond en herhaalde meldingen nemen af. Het aantal High Impact Crimes incidenten is niet gestegen ten opzichte van vorige jaren.

Programmabegroting 2027 - 2030 De KVO-aanpak op bedrijventerreinen is operationeel via werkgroepen per cluster en draagt bij aan veilige, schone en hele bedrijventerreinen. Het informatieaanbod aan inwoners over veiligheid, preventiemaatregelen en meldingsmogelijkheden is versterkt, door het uitvoeren van ten minste vier veiligheidsmiddagen. De uitgaansgebieden in Sittard en Geleen zijn veiliger, leefbaarder en socialer geworden. Dat blijkt uit een afname van het aantal geregistreerde incidenten en een stijging van het veiligheidsgevoel onder bezoekers en ondernemers ten opzichte van 2025 (gemeten via de Veiligheidsmonitor). Financiën Het saldo van het subprogramma Sociale Veiligheid bedraagt € 0,39 miljoen Binnen het subprogramma bedragen de lasten circa € 0,49 miljoen. De grootste post hierin is voornamelijk cameratoezicht. Daarnaast zijn er circa € 0,10 miljoen. aan baten.

Tabel baten, lasten, onttrekkingen en toevoegingen in een meerjarig beeld Jaarrekening | Actuele | Begroting | Bijstelling | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting begroting | voor | begroting | na bedragen x € 1.000 | bijstelling | bijstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 117 | 105 | 105 | 0 | 105 | 105 | 105 | 105 Lasten | -558 | -600 | -491 | 0 | -491 | -438 | -436 | -293 Onttrekkingen | 18 | 57 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoegingen | -32 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 -455 | -438 | -385 | 0 | -385 | -333 | -330 | -187 Tabel financieel overzicht van de meerjarige bijstellingen Nr | Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bijstelling | Bijstelling | Bijstelling | Bijstelling Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 1 | Kapitaallasten | - | - | - | 143 2 | Administratieve wijzigingen | - | - | - | - 3 | Diverse kleine verschillen | - | - | - | - Saldo | - | - | - | 143 Tabel toelichting op de meerjarige bijstellingen Nr | Onderwerp | Toelichting 1 | Kapitaallasten | De kapitaallasten zijn geactualiseerd en de afschrijvingen zijn bijgesteld op basis van actuele prognoses voor de voortgang van onze projecten. 2 | Administratieve wijzigingen | Administratieve wijzigingen over de programma's heen, niet zijnde taak-, speerpunt- en reservemutaties.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://sittardgeleen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/95572820-ae40-444a-9867-9eaaeb0fd1ed?agendaItemId=d5b6f342-b942-4d9a-b8e4-fd5509b33d75