Notulen Ronde Raadzaal 13 maart 2025

Ze vergelijkt de huidige situatie met het boek 1984 van George Orwell, waarin ze zich zorgen maakt over de controle en het gebrek aan echte participatie in toekomstige plannen. Ze vraagt zich af of haar kinderen in de toekomst nog vrij kunnen spelen en of ze niet worden

15

geregistreerd door camera's. Ze roept op om terug te keren naar een maatschappij van vertrouwen en samenwerking, in plaats van een gecontroleerde en angstige samenleving. Inspreker mevrouw Knarren uit haar zorgen over de omgevingsvisie, waarbij volgens haar belangrijke kwesties zoals privacy, gezondheid, eigendomsrecht, migratie, klimaat en mobiliteitstransitie onvoldoende ruimte krijgen voor nieuwe inzichten. Ze beschrijft haar ervaring met burgerparticipatie, waarbij haar pogingen om in gesprek te komen met de gemeente vaak onbeantwoord bleven. Ze benoemt voorbeelden van gebrek aan transparantie, zoals onduidelijkheid over kavels en het negeren van privacy en straling bij cameratoezicht en smart city-installaties. Ze vraagt zich af of de belangen van inwoners wel serieus worden genomen en waarschuwt dat de gemeenteraad een keuze moet maken tussen het vertegenwoordigen van de inwoners of het volgen van de belangen van externe organisaties en de industrie. Inspreker de heer Wittemans uit zijn zorgen over de omgevingsvisie 2040, specifiek over het gebied van de Yard in Nieuwstad, dat nu nog agrarisch is maar voorgesteld wordt voor een bedrijfseconomische bestemming. Hij pleit ervoor om dit gebied groen te houden, omdat de provincie heeft aangegeven dat de oorspronkelijke plannen voor de N276 en de samenwerking met VDL niet door zullen gaan.

De inspreker wijst erop dat de situatie nu kansen biedt om de Yard een groene bestemming te geven, wat ook gesteund wordt door de gemeente Echt-Susteren. Hij benadrukt dat dit haalbaar is, maar dat er wel een bewuste keuze voor gemaakt moet worden. Inspreker de heer van Kampen, toekomstambassadeur, benadrukt zijn langdurige betrokkenheid bij de ontwikkeling van de omgevingsvisie voor Sittard-Geleen en Born, vanuit het perspectief van het beroepsonderwijs. Hij prijst de inspanningen van de gemeente, wethouders en ambtenaren om de maatschappij zo goed mogelijk te betrekken bij het proces, ondanks dat er soms mensen zijn die gemist zijn. Hij waardeert de balans tussen sociale, groene en economische belangen in de visie, en hoewel niet iedereen tevreden zal zijn, kijkt hij liever naar de positieve elementen. De inspreker hoopt dat de gemeente de visie goed kan vaststellen en degenen die nog niet betrokken zijn, opnieuw zal betrekken voor eventuele nieuwe inzichten. De heer Paauwe (Stadspartij) vraagt de inspreker of hij, gezien zijn achtergrond in het onderwijs, voldoende toekomstperspectief voor het onderwijs in Sittard-Geleen-Born ziet binnen de omgevingsvisie. De inspreker benadrukt dat er veel kansen liggen voor het onderwijs in Sittard-Geleen-Born, vooral door de samenwerking tussen mbo, hbo en het bedrijfsleven.

Zuid-Limburg, en met name Sittard-Geleen, loopt voorop in het opleiden van mensen die zowel maatschappelijke als bedrijfsbehoeften vervullen. Het aantal verschillende opleidingen is hoog, ondanks de kleinere aantallen, wat een groot compliment is voor de onderwijsinstellingen en hun samenwerking met het bedrijfsleven. De heer Klein (Sittard-Geleen-Born) uit zijn bezorgdheid over de balans in de omgevingsvisie. Hij merkt op dat de insprekers vanavond aangeven dat de natuur telkens benadeeld lijkt te worden, terwijl de inspreker spreekt van een evenwichtige visie. Hij vraagt de inspreker waar volgens hem de balans zit. De inspreker geeft aan dat hij de stem van de ondernemers deze avond mist. Volgens hem waren de ondernemers bij de discussie de afgelopen jaren wel betrokken en was er toen sprake van balans. Mevrouw Joosten (VVD) vraagt de inspreker hoe hij als toekomstambassadeur denkt de mensen te bereiken die zich niet gehoord voelen, ondanks de inspanningen van de gemeente. Ze vraagt of hij plannen heeft om deze mensen alsnog bij het proces te betrekken als toekomstambassadeur. De inspreker geeft aan dat het een verstandige stap zou zijn om met de mensen in gesprek te gaan. Hij laat het aan de gemeente over om dit gesprek te organiseren en staat er open voor om dit aan te gaan.

De heer Renet (SPA) vraagt of het MKB voldoende wordt aangesproken in de omgevingsvisie, vooral in vergelijking met de aandacht voor Chemelot.

16

De inspreker geeft aan dat het lastig is om de balans tussen het MKB en de grotere bedrijven (zoals Chemelot) precies aan te geven. Hij heeft veel MKB'ers gesproken tijdens het traject vanaf 2022, maar erkent dat er veel verschillende soorten MKB-bedrijven zijn (zoals retail en beveiliging), en niet iedereen heeft zich laten zien. Inspreker de heer De Beer, directeur bij DSM-Firmenich en vertegenwoordiger van de Chemelot-partijen, vindt dat Sittard-Geleen meer erkenning verdient voor de positieve ontwikkelingen in de regio. Hij benadrukt de gezamenlijke ambitie om een duurzame samenleving te creëren met behoud van kwaliteit van de leefomgeving. Volgens hem speelt Chemelot hierin een cruciale rol, met ongeveer 8500 directe en drie keer zoveel indirecte werkplekken. Hij stelt dat Chemelot in 2050 de eerste volledig circulaire chemieen materialensite van Europa wil zijn. De inspreker ziet echter drie belangrijke knelpunten in de omgevingsvisie. Allereerst vreest hij dat beperkingen in de ontwikkelmogelijkheden van Chemelot de verduurzaming in de weg staan. Hij stelt dat beleidsmaatregelen die de inrichtingsgrens verkleinen of uitbreiding bemoeilijken, de transitie naar circulariteit kunnen vertragen. Hij wijst erop dat de energietransitie en grondstoffentransitie juist meer ruimte voor de industrie vragen, niet minder.

Daarnaast vindt hij dat er geen kwetsbare of gevoelige gebouwen in de nabijheid van Chemelot moeten worden gebouwd. Dit zou volgens hem in strijd zijn met de veiligheidsnormen en eerdere afspraken met de overheid. Tot slot wijst hij op het ontbreken van cruciale infrastructuur voor de energietransitie, zoals de Delta Rhine Corridor en transformatorstations. Hij stelt dat deze expliciet in de omgevingsvisie moeten worden opgenomen om de plannen realistisch en haalbaar te maken. De heer Janssen (GroenLinks/PvdA) vraagt om verduidelijking van het specifieke gebied waarop de veiligheidscontour betrekking heeft, zodat de gemeenteraad kan begrijpen welke activiteiten mogelijk niet meer plaatsvinden. Verder vraagt hij naar het standpunt van DSM-Firmenich over het mogelijk aantasten van het Lexhybos, aangezien het bedrijf eerder voor een open groene buffer pleitte. Ten slotte vraagt hij of DSM-Firmenich bereid is mee te werken aan een onderzoek naar de toekomstige ruimtebehoefte, met betrekking tot de uitbreiding van de campus. De inspreker geeft aan dat de risicopunten al deels buiten de inrichtingsgrens liggen en noodzakelijk zijn voor zowel de huidige als toekomstige operaties. Het mee ademen heeft alles te maken met de verduurzaming, waarvoor extra industriële activiteiten nodig zijn. Dit is in lijn met de doelstellingen van Chemelot, die zich richt op verduurzaming van de site.

Wat betreft het Lexhybos legt de inspreker uit dat er in het verleden uitgebreid onderzoek is gedaan naar de mogelijkheden voor groei op de campus. De conclusie van dit onderzoek was dat uitbreiding naar het noorden eerst moet plaatsvinden. Pas wanneer de volledige capaciteit van de campus benut is, kan de mogelijkheid om naar het Lexhybos uit te breiden in overweging worden genomen, altijd met respect voor de natuur. Tot slot gaat de inspreker in op de vraag over verdichting van de site. Hij benadrukt dat dit een zeer complexe zaak is, aangezien er milieu- en veiligheidsrisico’s zijn die in de planning meegenomen moeten worden. Activiteiten met hogere risico’s kunnen niet zomaar overal plaatsvinden. Verdichting moet zorgvuldig worden overwogen, waarbij rekening wordt gehouden met de milieucategorieën van de site. Het is daarom moeilijk om concreet te zeggen of verdere verdichting mogelijk is zonder de integriteit van het systeem te verstoren. De heer Renet (SPA) vraagt of de inspreker bereid is om de grootte van tankenpark 2 en tankenpark 3 aanzienlijk te verkleinen. De inspreker geeft aan dat het moeilijk is om een antwoord te geven op de vraag, omdat deze assets niet in eigendom zijn van DSM, maar van een derde partij. Daarom kan hij daar op dit moment geen concreet antwoord op geven.

De heer Renet (SPA) uit zorgen over de veiligheid van de burgers, met name in verband met mogelijke incidenten zoals ontploffingen, die tot dodelijke slachtoffers kunnen leiden, zelfs op een afstand van drie kilometer. Daarnaast vraagt hij om een fact-check van de genoemde 8500 medewerkers, aangezien de cijfers die hij heeft ontvangen van de provincie aangeven dat het aantal medewerkers op de Chemelot-

17

site en de Chemelot Campus veel lager ligt, respectievelijk 4056 en 3010. Hij vraagt zich af waar de 8500 vandaan komt, aangezien de provinciale cijfers per 11 februari schriftelijk zijn bevestigd. De inspreker legt uit dat het aantal van 8500 medewerkers gebaseerd is op een recente berekening, waarbij zowel het initiële park, de campus, als Haven Stein zijn meegerekend. Van deze 8500 medewerkers zijn er meer dan 3000 actief op de campus, die zich richt op toekomstgerichte activiteiten. De heer Renet (SPA) stelt dat het lijkt alsof de omgeving zich moet aanpassen aan Chemelot, vooral op het gebied van veiligheid. Hij is niet tegen Chemelot zelf, maar wel tegen de onveiligheid die het met zich meebrengt. Hij vraagt wanneer Chemelot van plan is om grenzen te stellen en bepaalde activiteiten elders voort te zetten. De inspreker reageert door te zeggen dat hij zich niet kan herinneren dat hij ooit zei dat de omgeving zich moet aanpassen aan Chemelot. Hij benadrukt dat het niet de bedoeling is om dit zo over te brengen. In plaats daarvan probeert Chemelot samen met de omgeving een duurzame toekomst voor de regio te creëren, met respect voor zowel de natuur als de omwonenden. Hij voegt toe dat Chemelot serieus bezig is met deze aanpak en intensief samenwerkt met de kenniswereld, de technische wereld en NGO's om een route te vinden die door vele stakeholders ondersteund kan worden.

De heer Raven (Stadspartij) vraagt waarom het Lexhybos niet toegankelijk wordt gesteld, terwijl de veiligheid als argument wordt aangevoerd. Hij wijst erop dat de Urmonderbaan, waar dagelijks veel verkeer langskomt, dichter bij het Chemelot-complex ligt dan het bos aan de andere kant van de straat. Hij vermoedt dat de veiligheid als argument wordt gebruikt om te voorkomen dat het bos toegankelijk wordt, en vraagt naar de onderliggende cijfers of gegevens die dit standpunt ondersteunen. De inspreker legt uit dat als de campus in de toekomst uitbreidt naar het Lexhybos, dit niet op gelijkvloers niveau zal gebeuren, maar boven de grond, bijvoorbeeld via een viaduct. Wat betreft de veiligheid van het Lexhybos, benadrukt hij dat er ooit een bruinkoolmijn in het gebied was, die diepe wanden heeft. Het bedrijf wil voorkomen dat er publiek in het bos komt, omdat dit veiligheidsrisico’s met zich meebrengt waarvoor zij geen verantwoordelijkheid willen dragen. De heer Raven (Stadspartij) vraagt of de gemeenteraad toegang kan krijgen tot de onderliggende gegevens waarop de beslissing om het Lexhybos niet open te stellen is gebaseerd. Hij vindt het vreemd en heeft de indruk dat de reden voornamelijk te maken heeft met het voorkomen van pottenkijkers vanuit de Chemelot-gedachte.

Hij geeft aan dat hij graag objectieve gegevens zou willen hebben om deze beslissing in de omgevingsvisie op te nemen. Mevrouw Joosten (VVD) vraagt of het openstellen van het Lexhybos inderdaad te maken heeft met veiligheidsrisico's door de staat van het terrein, zoals mogelijk vallen, en niet door de chemische gevaren in het gebied. De inspreker legt uit dat het niet verantwoord is om het Lexhybos open te stellen vanwege de steile wanden, die gevaarlijk zijn voor bezoekers. Het besluit is dus gebaseerd op veiligheidsredenen. De heer Klein (Lokaal Sittard-Geleen-Born) vraagt zich af hoe Chemelot, met de geplande veranderingen naar circulaire activiteiten, gaat omgaan met de mogelijke overlast voor de omgeving, zoals stank- en vliegenoverlast, die eerder al is ervaren bij een kleine stortplaats in Neerbeek. Hij vraagt specifiek wat Chemelot gaat doen om deze overlast in de toekomst te voorkomen. De voorzitter geeft aan dat de heer Klein geen spreektijd meer krijgt, omdat hij vragen stelt die niet bij het onderwerp passen. De heer Habets (PIT) stelt dat de inspreker heeft gesproken over zowel uitbreiding van veiligheidscontouren als geen bebouwing richting Chemelot. Een groot deel van Chemelot wordt echter begrensd wordt door bebouwing, zeker bewoning. Hij vraagt zich af hoe deze verhouding gezien moet worden.

18

De inspreker geeft aan dat nieuwe kwetsbare objecten niet dichter bij de site van Chemelot moeten komen. Bestaande bewoning is volgens de huidige bestemmingsplannen toegestaan, en daarmee moet rekening gehouden worden. In de toekomst kunnen nieuwe activiteiten echter leiden tot gesprekken met het bevoegd gezag, waarbij mogelijk wordt gevraagd om meer ruimte te creëren voor de veiligheidscirkel rondom de site. De heer Kremers spreekt namens de bewoners van Graetheide en uit zijn bezorgdheid over de invloed van verschillende ontwikkelingen, zoals de verbreding van de A2, energieopwekking en het Julianakanaal, op de rust en groene ruimte in de omgeving. Hij wijst erop dat de bewoners van Graetheide hun inspraak hebben gegeven in de omgevingsvisie, maar dat hun opmerkingen niet terug te vinden zijn in de plannen. Vooral het behoud van de groene ruimte en het voorkomen van grindwinning zijn belangrijke punten voor hen. Hij roept de gemeente op om de belangen van de bewoners serieus te nemen en de juridische stappen te zetten tegen grindwinning, indien nodig. Verder benadrukt hij dat de bewoners zich blijven inzetten voor hun leefomgeving, ondanks dat hun inspraak vaak niet wordt gehoord. De voorzitter schorst de vergadering tot 20 maart a.s. om 23.15 uur.

19