notulen raad 22 april 2021

Notulen van de raadsvergadering op donderdag 22 april 2021 Aanwezig de voorzitter de griffier

mr. J.Th.C.M. Verheijen drs. J. Vis

de leden:

GOB: Y.G. Salvino-Meijer, M.W.C. Claessens, M.P.A. Dormans, R.E.W. Breidenbach, C.G.M. Creemers, I.A.M.H. Tillie, J.H.M. Vroemen, L.W. van Rijswijk, M.E.J. Wijnen-Verbruggen, P.G. Verjans CDA: P.T.H.M. Henssen, P.J. Brouwers, J.E.E.A. Schlössels, J.P.G. Dols, G.M.M. Den Rooijen, W.M.M.P. Clerx, M.J.H.M. Mastenbroek, T.A. Salvino GroenLinks: M.J.M. De Loo, G.M.R. Dumernit, J.E. Janssen, M.H. Schipper PVV: T.H.J. Klaassen, D.D.W. Pfoster, A.P.C. Roest Stadspartij: N.I.M. Kaufmann, J.F. van Mourik DNA: P.J.G.M. Boonen D66: A.J.M. Kamphuis, J.G.J. Engelhart VVD: F.A. van Montfoort 50PLUS: H.L.J. Kamps PvdA: P.H.J. Kubben A.G. Baars SPA: J.J. Renet Fractie Fredrix: Fractie Klein: S.A.J. Klein

het college:

P. M. Meekels, L.G.A.J. Geilen, K. Schmitz, A.L.W.G. Houtakkers, J.G.L.M. Buhler, A.C.M. Raven

Afwezig: de leden het college

A.J.C. Fredrix-Pilon (Fractie Fredrix) -

notulen:

F.J.G. van Vlodrop (Notuleerservice Nederland)

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de raadsvergadering – in verband met technische problemen – om 18.55 uur en heet iedereen van harte welkom op deze digitale raadsvergadering. De voorzitter stelt samen met de griffier vast dat 36 raadsleden aanwezig zijn. Mevrouw Fredrix (Fractie Fredrix) is verhinderd.

2.

Vaststellen agenda De heer Klein (Fractie Klein) geeft de voorkeur aan meer spreektijd bij de bespreking van Het Groene Net (agendapunt 15). De voorzitter legt dit voor aan de raad en stelt vervolgens vast dat de fracties er niet mee instemmen, gezien de al ruim geplande spreektijd.

3.

Benoeming plaatsvervangend voorzitter gemeenteraad De voorzitter deelt mee dat de heer Pfoster (PVV) wordt voorgedragen als plaatsvervangend voorzitter van de gemeenteraad. De fractievoorzitters hebben ingestemd met een behandeling van dit agendapunt als hamerstuk. De voorzitter stelt daarom vast dat de heer Pfoster bij acclamatie is benoemd tot derde plaatsvervangend voorzitter van de raad. Hij wenst hem veel succes.

4.

Notulen rondes van 1, 8 en 12 april 2021 en de raadsvergadering van 25 maart 2021

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

1

De heer Henssen (CDA) merkt op dat bij de presentielijst in de notulen van de raadsvergadering van 25 maart 2021 de heer Lebens nog is genoemd. Hij heeft in januari 2021 de raad verlaten. De heer Klein (Fractie Klein) stelt voor om in de notulen van 12 april 2021 op te nemen dat hij op een gegeven moment is verwijderd uit de vergadering. Op het gegeven zelf zal hij later terugkomen. De notulen worden met deze opmerkingen vastgesteld. 5.

Lijst ingekomen stukken Er zijn geen doorverwijsverzoeken.

6.

Verordening gemeentelijke onderscheidingen Sittard-Geleen 2021 De voorzitter deelt mee dat onder andere de toekenning van de onderscheidingen scherper is beschreven. De raad besluit zonder verdere beraadslagingen unaniem conform het voorstel.

7.

Kadernota grondbeleid De voorzitter deelt mee dat het college in de ronde toezeggingen heeft gedaan. Zo wordt de normering van maatschappelijke thema’s in kaart gebracht en voorgelegd aan de raad, worden de ontwikkelingen in de commissie Begroting en Verantwoording geëvalueerd en wordt de Nota Vastgoedbeheer digitaal aangeleverd. De raad besluit zonder verdere beraadslagingen unaniem conform het voorstel.

8.

Voorbereidingsbesluit Middengebied Noord De voorzitter benadrukt dat met dit besluit niet wordt vooruitgelopen op de inhoud van het nieuwe bestemmingsplan. Dat is pas aan de orde bij de bespreking van het conceptbestemmingsplan. Met het vaststellen van het voorliggende besluit committeert de raad zich dus niet met het bestemmingsplan. De heer Renet (SPA) is tegen de bouw van woningen tegenover het ziekenhuis. Daarom stemt de fractie tegen het voorstel. De heer Klein (Fractie Klein) is tegen het voorstel. De raad besluit zonder verdere beraadslagingen conform het voorstel.

9.

Binnenstedelijke ontwikkeling centrum Sittard De voorzitter deelt mee dat wordt voorgesteld een bedrag van 7,2 miljoen euro beschikbaar te stellen onder meer voor het terugbrengen van water in de grachten en in het aanleggen van een groene verbindingszone tussen het centrum van Sittard en de Kollenberg. Wethouder Houtakkers heeft in de ronde toegezegd dat alle voorstellen die betrekking hebben op de V&D-locatie aan de raad worden voorgelegd en onderzoek te doen naar de verwijdering van de graffiti bij Fort Sanderbout. De heer Van Rijswijk (GOB) is blij met de voorgenomen investeringen in de opwaardering van de binnenstad van Sittard. Hij prijst de kennis en kunde van de betrokken wethouders. De heer Renet (SPA) is niet tegen het project om water in de grachten terug te brengen en de voorgenomen vergroening. De kosten bedragen echter 5 miljoen euro. Voor SPA kan dat bedrag beter ingezet worden voor meer urgente doelen. Dat zal er echter voor zorgen dat de provincie de eerder toegekende subsidie terugvraagt. SPA stemt in met het voorstel met de kanttekening dat realisatie binnen de budgetten moet plaatsvinden. De heer Janssen (GroenLinks) is blij met de voorgenomen investering. Dat zal voor meer reuring in Sittard zorgen.

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

2

De heer Baars (PvdA) gaat op hoofdlijnen akkoord met het voorliggende voorstel. De fractie ziet het belang voor een impuls van de binnenstad van Sittard, maar heeft moeite met de hoogte van de kosten voor het terugbrengen van de het water in de grachten. De PvdA stemt in met het voorstel, maar blijft kritisch op dat laatste onderdeel. De heer Boonen (DNA) is blij met de plannen, maar maakt zich zorgen over de voortgang van de te doorlopen procedure en de krappe tijd die de raad krijgt voor bespreking van de invulling van de V&D-locatie. DNA vraagt het college de raad te blijven informeren over tijdsplan en voortgang. De fractie stemt in met het voorstel. De heer Klein (Fractie Klein) maakt liever andere keuzes. Daarom stemt de fractie tegen het voorstel. De raad besluit zonder verdere beraadslagingen conform het voorstel. Fractie Klein stemt tegen. De stemverklaringen worden opgenomen in de besluitenlijst. 10. 1e programmarapportage 2021 De voorzitter deelt mee dat er aan het eind van het jaar een overschot van 181.000 euro wordt verwacht. De raad wordt met deze rapportage voorgesteld om dit jaar geen precario- en reclamebelasting op te leggen, geld te reserveren voor haalbaarheidsonderzoeken voor ontwikkellocaties en middelen te reserveren voor impulsen in het bestaande beleid.

Wethouder Buhler heeft toezeggingen gedaan op het gebied van reservedekkingen en vrijvallende salariskosten door het vertrek van een wethouder. Zij heeft een overzicht aangekondigd met voorzieningen waarop cultuur- en sportverenigingen aanspraak kunnen maken. De heer Kubben (PvdA) blijft de sluiting van de muziekschool een van de grootste dwalingen van deze bestuursperiode vinden. De fractie vindt de nieuwe omgang met subsidie niet de juiste manier van handelen. Daarom stemt de PvdA tegen deze rapportage. De raad besluit zonder verdere beraadslagingen conform het voorstel. De fractie van de PvdA stemt tegen. 11. Raadsvoorstel Rekenkamerrapport Armoedebeleid De voorzitter deelt mee dat wordt voorgesteld om het armoedebeleid nader te formuleren, prestatie-indicatoren te benoemen en om de samenwerking met sociale partners te intensiveren. De commissie Begroting en Verantwoording stelt voor dat het college afspraken maakt over de op te leveren informatieproducten en prestatie-indicatoren. Wethouder Schmitz heeft in de ronde toegezegd om samen met een afvaardiging van de raad een nieuw beleidsplan Armoede op te stellen en een aantal vragen schriftelijk (in iBabs) te beantwoorden. De heer Renet (SPA) staat achter het rapport, maar vindt het raadsvoorstel niet acceptabel vanwege de zin ‘uitstroom uit armoede is geen gemeentelijk doel’.

Volgens SPA is dat wel degelijk een doel van de gemeente. Daarom stemt de fractie tegen het voorstel. De heer Klein (Fractie Klein) sluit zich aan bij de bijdrage van SPA. Ook Fractie Klein stemt tegen het raadsvoorstel. De raad besluit zonder verdere beraadslagingen conform het voorstel. De fracties SPA en Fractie Klein stemmen tegen. 12. Uitgangspuntennotitie voor de Omgevingsvisie De voorzitter deelt mee dat de raad in 2016, vooruitlopend op de nieuwe Omgevingswet, de eerste Omgevingsvisie heeft vastgesteld. Die visie wordt nu geactualiseerd en zal daarmee beter aansluiten op de doelstellingen van de nieuwe Omgevingswet. In iBabs is wethouder Houtakkers conform de wens in de ronde ingegaan op de Global Goals. In de ronde gaf een aantal fracties aan meer concrete thema’s te willen benoemen bij de uitgangspunten.

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

3

De heer Renet (SPA) vindt dat de ontwikkeling van de gemeente niet afhankelijk mag worden van een bedrijf. De fractie vraagt meer aandacht voor de kleine kernen en onder andere de leefbaarheid. De heer Van Montfoort (VVD) stemt in met het voorstel. De heer Baars (PvdA) benadrukt dat het gaat om een uitgangspuntennotitie. De raad krijgt nog voldoende mogelijkheden om in te grijpen. De fractie stemt in met het voorstel. De heer Klaassen (PVV) constateert dat er weinig concrete uitgangspunten staan in deze uitgangspuntennotitie. Slechts een abstracte klimaatmissie (de filosofische Global Goals) vormt de basis voor de Omgevingsvisie. Er is niet gesproken over daadwerkelijke ruimtelijke thema’s en ambities. Waarom beperkt de wethouder zich tot zaken als circulariteit, duurzaamheid en klimaat en houdt hij geen rekening met in de ronde genoemde zaken als veiligheid, leefbaarheid en bijvoorbeeld gezondheid? De heer Janssen (GroenLinks) beaamt dat de voorliggende uitgangspuntennotitie abstract is. Het college legt hiermee een procesvoorstel voor om te komen tot een definitieve Omgevingsvisie begin 2022. In 2021 zal de raad nog spreken over de feitelijke ruimtelijke ambities en thema’s voor de diverse delen van de gemeente conform de waardematrix van het grondbeleid. De fractie ziet uit naar de discussie hierover in de ambtelijke werkgroep.

GroenLinks is blij met de toezeggingen op het gebied van de Global Goals. Daarmee wordt recht gedaan aan het streven naar een duurzame gemeente. GroenLinks kan zich vinden in het voorliggende raadsvoorstel. De heer Schlössels (CDA) heeft eerder bij de bespreking van de visie aandacht gevraagd voor de thema’s wonen, duurzaamheid, leefbaarheid, zorg en gezondheid, ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed. Het CDA roept iedereen op om mee te denken en te participeren. Het college moet daarbij lef tonen om af te wijken van bestaande paden, want niet ieder deel van deze crossovergemeente is hetzelfde. Met dit instrument kan met alle betrokkenen vorm worden gegeven aan de toekomst van SittardGeleen. Hoe ziet het college de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie met minder regels en meer maatwerk? Mevrouw Creemers (GOB) prijst de notitie met aandacht voor de Global Goals, maar vraagt ook aandacht voor andere beleidsvelden als de genoemd in de Toekomstvisie. De fractie ziet uit naar een brede participatie bij de verdere uitwerking; een open proces zonder vooraf zaken dicht te timmeren. Dat zal leiden tot een Omgevingsvisie die door iedereen wordt gedragen. GOB heeft er nog enkele vragen over.

 Hoe wordt de democratische controle binnen deze complexe materie gewaarborgd?  Op welke manier kan de raad de zaken bijstellen? GOB vraagt dan ook om concrete evaluatiemomenten te plannen. Op die manier blijft het beleid altijd actueel. Wethouder Houtakkers geeft aan dat de democratische controle in voldoende mate is gewaarborgd. De notitie bevat een fasering voor het realiseren van de Omgevingsvisie, inclusief de momenten voor bespreking in de raad. Daaraan voorafgaand spreekt een raadswerkgroep over - al dan niet gebiedsgerichte - thema’s. SPA merkte op dat de ontwikkeling van de gemeente niet afhankelijk mag zijn van een bedrijf. Dat staat de gemeente ook niet voor. Er wordt gesproken over brede welvaart met aandacht voor meer dan alleen het bedrijf waar SPA op doelt, met aandacht voor een sterke en gezonde stad en aangename werkomgevingen (ook in het MKB). De PVV mist in de uitgangspuntennotitie aandacht voor een groot aantal thema’s. De wethouder wijst de fractie op een schema in de notitie met daarin een groot aantal thema’s die van belang zijn voor de Omgevingsvisie met ook nieuwe thema’s als verkeersmanagement, verkeersveiligheid en mobiliteit. De notitie bevat verder negen uitgangspunten en negen ambities en is daarmee een goed uitgangspunt om te komen tot de Omgevingsvisie. De slogan van de Omgevingswet is ‘ruimte waar het kan en sturen waar het moet’.

Dat wordt ook toegepast bij de verdere uitwerking, waar het CDA naar vroeg. De Omgevingswet biedt vrijheden,

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

4

maar heeft ook een regulerende rol. Die moet met participatie maar ook met leidend vermogen, tot stand komen met ook aandacht voor maatwerk. Voor de wethouder is de voorliggende notitie een bruikbaar instrument in een open proces. De heer Renet (SPA) is blij met de brede blik van de wethouder op het bedrijfsleven in de gemeente. In de voorliggende petitie wordt gesproken over een maatschappelijke kostenbatenanalyse (mkba), waar SPA al vaker om heeft gevraagd. Maakt daar ook een mkba voor Chemelot deel van uit? Wethouder Houtakkers zal de mogelijkheden van een mkba voor Chemelot nagaan en zo nodig daar schriftelijk op terug te komen. De voorzitter constateert dat er geen behoefte is aan een tweede termijn Besluitvorming Uitgangspuntennotitie voor de omgevingsvisie De heer Klaassen (PVV) kondigt aan - ondanks dat een aantal zaken onderbelicht is - voor het voorstel te stemmen en ziet uit naar de verdere uitwerking. De voorzitter stelt vast dat voorstel unaniem wordt aangenomen. 13. Voorbereidingsbesluit Windpark Holtum-Noord De voorzitter deelt mee dat de raad nog komt te spreken over het bestemmingsplan. Om te voorkomen dat voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan ongewenste ontwikkelingen plaatsvinden, wordt dit voorbereidingsbesluit vastgesteld.

Wethouder Schmitz heeft in de ronde toegezegd te onderzoeken of in de loods van Katoen Natie meer dan vijftig personeelsleden toegestaan zijn. In de ronde heeft de PVV gevraagd om te spreken over de afweging aan de voorkant; SPA heeft gevraagd te spreken over energie versus werkgelegenheid. Dat laatste is geen onderdeel van de besluitvorming. De PVV vraagt in een amendement om vooralsnog niet in te stemmen met een hernieuwd voorbereidingsbesluit. De heer Claessens (GOB) en de heer Verjans (GOB) nemen niet deel aan de stemming. De heer Tillie (GOB) benadrukt dat er bij de bespreking van dit onderwerp niet wordt gesproken over de plaatsing van windmolens. In aanloop naar het bestemmingsplan moet er goed overleg plaatsvinden met alle betrokken partijen. In de ronde is uitgebreid ruimte geweest voor debat. Voor GOB is het raadsvoorstel voldoende besproken. De heer Schlössels (CDA) is eerder akkoord gegaan met de realisatie van drie windmolens. Er is geen aanleiding om van dit standpunt af te wijken. De heer De Loo (GroenLinks) merkt op dat met dit voorbereidingsbesluit de situatie in het gebied wordt bevroren om ongewenste ontwikkelingen te voorkomen. Het besluit is dan ook wezenlijk voor het hele dossier. Er is bij de bespreking van de omgevingsvergunning nog voldoende gelegenheid om er inhoudelijk op in te gaan. Voor GroenLinks is het voorstel een hamerstuk.

De heer Roest (PVV) vindt het voorliggende besluit een goed voorbeeld van dat het in deze gemeente allemaal niet zo soepel verloopt. Er is sprake van vertragingen en onduidelijkheden. Draagkracht en voortgang zijn ver te zoeken en omwonenden en ondernemers worden niet serieus genomen. Wat wordt er voorbereid en welke afwegingen zijn gemaakt? Wat heeft prioriteit? Legio andere mogelijkheden in dat gebied worden niet genoemd. Worden zonnepanelen op platte daken meegenomen in de berekeningen op het gebied van duurzaamheid? Chemelot heeft toegezegd om in 2030 duurzaam te zijn. Dat blijkt met de komst van Black Carbon Fiber geen serieuze toezegging te zijn. Door de komst van de windmolens hebben ondernemers geen mogelijkheden om te investeren. Zijn zij, die ook werken aan duurzaam ondernemerschap, minder belangrijk dan de ondernemers op Chemelot?

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

5

Ook de PVV is van mening dat duurzaamheid belangrijk is voor deze wereld. Er is nu echter sprake van een wirwar van allerlei zaken. De zaken worden niet voortvarend aangepakt. De PVV stelt voor om de vergunningverlening en andere juridische procedures af te wachten. Mevrouw Kaufmann (Stadspartij) vindt dat het voorbereidingsbesluit voldoende is besproken. Voor de fractie is het een hamerstuk. De heer Kamphuis (D66) acht dit voorbereidingsbesluit noodzakelijk. Het voorkomt ongewenste ontwikkelingen. Daarom stemt D66 in met het voorstel. Voor de heer Baars (PvdA) is het voorstel een hamerstuk. De heer Boonen (DNA) merkt op dat de raad nog voldoende gelegenheid krijgt voor een inhoudelijke discussie. De vaststelling van het besluit is een formeel beslismoment. DNA stemt in met het voorstel en roept op in te zetten op een groot draagvlak. De heer Kamps (50PLUS) stemt in met een voorstel, maar blijft hameren op een goed overleg met alle betrokkenen. De heer Renet (SPA) blijft tegenstander van de windmolens in Holtum-Noord. Er is onvoldoende draagvlak voor. Het heeft ook negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid, onder andere bij Katoen Natie. Die zaken zijn net als energieproductie op andere locaties, niet voldoende afgewogen. Er lopen ook nog juridische procedures. De gemeente moet die afwachten.

De heer Klein (Fractie Klein) is van mening dat niemand verplicht is om hetzelfde te stemmen als een jaar geleden. Er kan sprake zijn van nieuwe inzichten en van nieuwe feiten. Er is verder in de directe omgeving weinig sprake van draagvlak en de plannen hebben negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid. Fractie Klein stemt daarom tegen het voorstel. Wethouder Schmitz bestrijdt dat er sprake is van vertraging, zoals de PVV stelt. De procedure voor de totstandkoming van het bestemmingplan kan medio 2021 worden opgestart. Het eerder vastgestelde voorbereidingsbesluit verloopt echter al in mei 2021. De lopende juridische processen kennen hun eigen separate route. De wethouder beaamt het belang van voldoende participatie en draagvlak. Zo vertegenwoordigt Parkmanagement een groot aantal bedrijven in de directe omgeving. De wethouder bestrijdt dat duurzaamheid altijd ten koste gaat van een economische groei, zoals sommige fracties beweren. Het kan een enorme impuls betekenen voor de lokale economie. Katoen Natie kan groeien van tien of twaalf tot vijftig werknemers. Het bedrijf is al gevraagd een plan voor uitbreiding op te stellen. De wethouder kan alle veertien constateringen en vier overwegingen in het amendement van de PVV weerleggen. Daarom adviseert zij het amendement niet over te nemen.

De heer Klein (Fractie Klein) wil weten wanneer de wethouder met de directie van Katoen Natie heeft gesproken. Hij vraagt ook een reactie van de wethouder op de laatste brief van BLOW. De heer Roest (PVV) wil weten hoe Katoen Natie überhaupt kan uitbreiden als er 40 m verderop een windmolen wordt geplaatst. Dat is wettelijk niet toegestaan. Wethouder Schmitz prijst de inzet van de PVV binnen dit dossier, maar benadrukt dat er een aantal verschillen van mening blijven ontstaan, onder andere over de mogelijke uitbreiding van Katoen Natie. Die uitbreiding hoeft niet te bijten met de grootschalige opwekking van energie in de omgeving. De nieuwe Omgevingswet biedt daartoe - wellicht - mogelijkheden. Dat wordt op dit moment juridisch getoetst. Het bestuurlijk overleg met Katoen Natie heeft in oktober 2020 plaatsgevonden. Er vindt verder regelmatig ambtelijk overleg plaats. De brief van BLOW gaat in op het antwoord van de wethouder op een vraag van de fractie van de PVV over wat het college doet om draagvlak creëren. De wethouder heeft daarvan en op het gebied van acceptatie vele voorbeelden genoemd. Het is belangrijk dat de nieuwe situatie - onder voorwaarden, die samen met betrokkenen worden opgesteld - wordt aanvaard. Het is een illusie te denken dat het draagvlak nog verder vergroot kan worden. Het gaat nu om acceptatie.

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

6

De wethouder benadrukt dat het besluitvormingsproces is afgerond. Het is aan de rechter te beoordelen of dat op de juiste wijze is verlopen. De heer Roest (PVV) valt bijna van zijn stoel. Draagvlak was een van de belangrijkste voorwaarden van de provincie. Nu spreekt de wethouder opeens van acceptatie. Zonder draagvlak geen acceptatie! De heer Klein (Fractie Klein) vraagt inzage in de overleggen met Katoen Natie en wil weten wat het ambtelijk overleg inhoudt. De heer Renet (SPA) mist een duidelijke afweging tussen werkgelegenheid en energieproductie. Wethouder Schmitz beschouwt de opmerking van de PVV als een constatering. Zij heeft verder, op verzoek van de raad, direct (in oktober 2020) samen met een collega contact opgenomen met de directie van Katoen Natie. In de ambtelijke gesprekken worden, samen met bijvoorbeeld Engi, oplossingsrichtingen verkend. SPA zegt steeds dat de economische groei belemmerd wordt; de wethouder is echter overtuigd van mogelijke groei (naar vijftig werknemers op die plek). Katoen Natie heeft nog steeds niet aangetoond waarin zij belemmerd wordt voor groei en uitbreiding van de werkgelegenheid. De heer Roest (PVV) wil weten waarom de wethouder nu opeens draagvlak niet meer belangrijk vindt, maar slechts spreekt over acceptatie. De voorzitter geeft aan dat de wethouder daar al een reactie op heeft gegeven.

De heer Renet (SPA) herhaalt zijn vraag naar het afwegingskader tussen energieproductie en werkgelegenheid. Wethouder Schmitz zegt toe die vraag schriftelijk te beantwoorden. De heer Klein (Fractie Klein) kondigt - na een korte leespauze – aan het amendement van de PVV te steunen. Tweede termijn De heer Tillie (GOB) stelt vast dat de voorstanders van het amendement van de PVV nu geen nieuw voorbereidingsbesluit willen nemen. Dat kan tot gevolg hebben dat er na 11 mei 2021 ontwikkelingen in dat gebied plaatsvinden, die gevolgen kunnen hebben voor de realisatie van het windpark en die vervolgens kunnen leiden tot schadeclaims. De heer Renet (SPA) merkt op dat het niet gaat om een verlenging, maar om een nieuw voorbereidingsbesluit, ongeacht wat er in het verleden besloten is. De heer Tillie (GOB) benadrukt dat door de afloop van het eerder genomen voorbereidingsbesluit een verlenging noodzakelijk is om schadeclaims te voorkomen. De heer Klein (Fractie Klein) is geen voorstander van windmolens op die plek. Als er geen windmolens komen, komen er ook geen schadeclaims. De heer Tillie (GOB) benadrukt dat de raad eerder een besluit heeft genomen om er windmolens te realiseren. Er is dus wel degelijk gevaar voor schadeclaims. De heer Roest (PVV) merkt op dat alleen ondernemers schadeclaims kunnen indienen. Engi moet dat via de rechter doen.

De heer Klaassen (PVV) constateert dat er wordt gesproken over een nieuw element (het claimrisico). Dat zou dan in de financiële paragraaf van het voorstel moeten zijn opgenomen. Dat is niet het geval. Over het onderwerp kan dan ook nu geen eerlijk gesprek worden gevoerd. Is er überhaupt sprake van een claimrisico?

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

7

Wethouder Schmitz legt uit dat schadeclaims naar aanleiding van de vergunning voor rekening komen van Engi. Schadeclaims naar aanleiding van het niet doorgaan van het windpark zijn voor rekening van de gemeente. Die zaken zijn echter niet aan de orde bij dit voorbereidingsbesluit. De heer Tillie (GOB) merkt als reactie op de bijdrage van de heer Klaassen op dat een mogelijke negatieve ontwikkeling door het niet vaststellen van dit voorbereidend besluit, het indienen van schadeclaims kan zijn. De heer Klaassen (PVV) vindt dat GOB met zijn opmerking over schadeclaims de voorstanders van zijn amendement framet. De wethouder heeft aangegeven dat schadeclaims niet aan de orde zijn. Besluitvorming Amendement PVV De heer Roest (PVV) vind het triest als mensen niet verder kijken. Dat is triest voor omwonenden en omliggende bedrijven. Er is wel degelijk iets veranderd in het afgelopen jaar. De heer Van Montfoort (VVD) heeft zich meermalen uitgesproken tegen de realisatie van de windmolens op Holtum-Noord. Daar is echter al een besluit over genomen. De VVD zal het voorbereidingsbesluit steunen. Dat beoogt slechts een garantie voor de veiligheid in het gebied. De fractie is dan ook tegen het amendement. De heer Klein (Fractie Klein) stemt voor het amendement en tegen het raadsvoorstel. De voorzitter stelt vast dat het amendement wordt verworpen.

De fracties van de PVV, SPA en Fractie Klein zijn voor het amendement; alle andere fracties zijn tegen. Voorbereidingsbesluit Windpark Holtum-Noord De voorzitter stelt vast dat het raadsvoorstel wordt aangenomen. De fracties van de PVV, SPA en Fractie Klein zijn tegen; alle andere fracties zijn voor. 14. Bekrachtiging geheimhouding De heer Pfoster wordt tijdelijk voorzitter van de raadsvergadering. De voorzitter deelt mee dat de heer Klaassen (PVV) gevraagd heeft om een groot aantal documenten, ook documenten met vertrouwelijke gegevens, over Het Groene Net beschikbaar te stellen, zodat de raad zijn controlerende functie kan uitoefenen. Het college kan stukken onder geheimhouding voorleggen aan de raad. Die geheimhouding moet in de eerstvolgende raadsvergadering worden bevestigd, anders worden de documenten openbaar. Het college heeft een groot aantal documenten aan de gemeenteraad verstrekt; stukken waarop geheimhouding van toepassing is of - slechts - beperkt openbaar zijn, liggen ter inzage bij de griffie. Voorgesteld wordt om de geheimhouding te bekrachtigen om benadeling van de personen en bedrijfsbelangen te voorkomen. De heer Renet (SPA) merkt op dat de categorie Beperkt openbaar niet in de wet is opgenomen. Hij merkt verder op dat het college met de openbaarmaking van de stukken de privacy van enkele inwoners heeft geschonden.

De raad is opdrachtgever van het college en moet daarom voldoende geïnformeerd worden door het college. Het voorliggende raadsvoorstel voldoet niet aan die eis. Enkele stukken onder geheimhouding hebben betrekking op reacties op het rapport van Berenschot. De stukken hadden ook met het zwart maken van vertrouwelijke informatie, openbaar kunnen worden verstrekt; de zwart gemaakte informatie had onder geheimhouding kunnen worden verstrekt. Door de werkwijze van het college kan de raad niet in het openbaar spreken over deze stukken. Dat is een aantasting van de democratie. Veel stukken gaan over opmerkingen over het conceptrapport van Berenschot, informatie waar raadsleden om gevraagd hebben. Wethouder Schmitz zei dat er geen wijzigingen zijn aangebracht in het conceptrapport, maar weigert om dat rapport openbaar te maken. Dat is verdacht. Daarmee ontstaat de schijn dat het college de raad niet volledig wil informeren.

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

8

SPA en Fractie Klein zullen dit aan de rechter voorleggen en vragen om de geheime stukken openbaar te maken, tenzij het college de gevraagde informatie alsnog ter beschikking stelt en de raad voldoende tijd krijgt om de stukken te bestuderen. De heer Klein (Fractie Klein) benadrukt dat de stukken tot wel vier keer zijn opgevraagd. De burgemeester heeft in het fractievoorzittersoverleg toegezegd de stukken zo snel mogelijk boven water te krijgen. Alle stukken, ook de conceptstukken, zouden op 11 maart 2021 aan de raad ter beschikking worden gesteld. Voor verstrekken van stukken onder geheimhouding bestaan regels. Dat moet gedegen worden onderbouwd. Dat is niet gebeurd. Verder was onduidelijk of de stukken wel volledig waren. Een periode vanaf 2 februari 2021 tot 22 april 2021 moet voor een professionele organisatie voldoende zijn om de raad goed te informeren. De fracties zullen de gang van zaken daarom aanvechten bij de rechter als het college vasthoudt aan zijn strategie. Burgemeester Verheijen benadrukt dat de raad alle informatie die hij heeft gevraagd, heeft gekregen. SPA wil weten waarom er niet gekozen is om zaken openbaar te maken gecombineerd met het aflakken van vertrouwelijke informatie. De burgemeester legt uit dat met die werkwijze inzicht kan worden verkregen in wat afgelakt is.

Met zijn manier van werken heeft het college de raad zo optimaal mogelijk en zo transparant mogelijk geïnformeerd. Het is aan de raad om te bepalen of de geheimhouding in stand blijft. De burgemeester benadrukt dat de eindconclusies van de rapportage van Berenschot stroken met eerdere constateringen. Dat blijkt uit de geheime stukken. De heer Renet (SPA) benadrukt dat raadsleden die onder geheimhouding stukken hebben ingezien, er niet in de openbaarheid over kunnen spreken. Belangrijke zaken moeten in het openbaar kunnen worden besproken. Door de werkwijze van het college (door de stukken niet openbaar - met afgelakte vertrouwelijke informatie - beschikbaar te stellen) is dat niet mogelijk. De heer Klein (Fractie Klein) vindt dat de burgemeester zich er gemakkelijk vanaf maakt. Hij vervolgt met enkele concrete vragen en opmerkingen.  Waarom was er op 8 april 2021 geen gedegen onderbouwing en geen inhoudsopgave beschikbaar?  Op 1 april 2021 zouden aanvullende vragen zijn gesteld. Fractie Klein is van mening dat het niet om aanvullende vragen ging. De vragen zijn ook al op 2 februari 2021 gesteld. Het college had daarmee voldoende tijd om zaken op orde te hebben.

 Waarom zei de burgemeester op 25 februari 2021 dat de raad op 11 maart 2021 alle stukken zou krijgen en ze vervolgens pas een paar uur voor de vergadering beschikbaar te stellen; en dan ook nog eens onder geheimhouding? Burgemeester Verheijen herhaalt dat het een bevoegdheid van de raad is om de door het college opgelegde geheimhouding te bekrachtigen dan wel te verwerpen. Hij benadrukt dat bij de stukken wel degelijk een inhoudsopgave was gevoegd. Hij heeft verder nu te weinig informatie om te reageren op de gedetailleerde vragen van Fractie Klein. De heer Klein (Fractie Klein) kondigt aan zijn vragen schriftelijk te stellen. Tweede termijn De heer Renet (SPA) herhaalt dat het huidige probleem opgelost kan worden door de stukken, met de betrouwbare informatie afgelakt, openbaar ter beschikking te stellen. Die informatie kunnen de fracties vervolgens in een schorsing tot zich nemen. Hij vraagt de andere fracties om een reactie. De heer Klaassen (PVV) prijst de zoektocht van SPA naar zo veel mogelijk openbaarheid. Hij is geen voorstander van een schorsing. Hij ziet de ontwikkelingen als een leermoment voor het college. De heer Klein (Fractie Klein) vindt dat de raad moet streven naar zo veel mogelijk transparantie. Voor de wens voor openbaarheid van de informatie is nu geen meerderheid. Daarmee kunnen de fracties er niet in het openbaar over spreken.

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

9

De heer Klein merkt op dat in het verleden raadsleden zijn vrijgesproken voor het lekken van betrouwbare informatie; destijds woog het algemeen belang zwaarder dan het belang van het college. Hij wil zich dan ook de angst voor de gevolgen van het lekken van informatie niet laten aanpraten. De heer Renet (SPA) vindt zorgvuldigheid belangrijker dan snelheid en stelt voor om de behandeling van dit onderwerp uit te stellen en beter voor te bereiden. De heer Klaassen (PVV) merkt op dat het college al ruimschoots de tijd heeft gehad. Het college is er weliswaar niet in geslaagd om stukken zo veel mogelijk openbaar te maken, maar de PVV zit niet te wachten op uitstel van behandeling van dit dossier. Besluitvorming Bekrachtiging geheimhouding De heer Renet (SPA) is niet tegen het geheim verklaren van informatie als dat nodig is, maar is wel tegen de vorm waarin het college dit nu aan de raad voorlegt. SPA ziet mogelijkheden om dat te verbeteren. Daarom is de fractie tegen dit voorstel. De heer Klein (Fractie Klein) vindt het belachelijk, onnodig en overbodig dat het conceptrapport geheim wordt verklaard. Hij ziet uit naar een uitspraak van de rechter. De voorzitter constateert dat het voorstel wordt aangenomen. De fracties van SPA en Fractie Klein zijn tegen het voorstel. Alle andere fracties zijn voor. Daarmee kan de behandeling van het dossier worden voortgezet. 15.

Onderzoek 213a warmtenet/Het Groene Net De voorzitter deelt mede dat de resultaten van het onderzoek van Berenschot zijn besproken in de commissie Begroting en Verantwoording. In de ronden hebben de fracties aangegeven het onderwerp verder te willen bespreken in de raadsvergadering. Het college heeft aan het raadsvoorstel een beslispunt toegevoegd: bij de Jaarrekening 2020 de algemene reserve risicobeheersing verhogen. De beantwoording van de technische vragen is opgenomen in iBabs. Wethouder Buhler heeft toegezegd om in overleg met de commissie Begroting en Verantwoording een regeling voor het volgen van de ontwikkelingen van Het Groene Net op te stellen in de geest van de Regeling grote projecten. Er is een aantal moties en amendementen ingediend.  SPA vraagt in een amendement een vierde beslispunt toe te voegen waarin de fractie het college vraagt om de raad afzonderlijke beslispunten voor te leggen voor alle investeringen en implicaties voor de begroting.  SPA dient verder een motie van wantrouwen in. Als een raadslid wil spreken over de stukken die onder geheimhouding zijn verstrekt, is daarvoor drempelsteun nodig van tenminste acht raadsleden. De vergadering kan vervolgens aanstaande maandag worden voortgezet. Mevrouw Salvino (GOB) deelt mee dat het college en de gemeenteraad bij de ontwikkeling van Het Groene Net hebben besloten als ondernemer op te treden.

Een ondernemer neemt risico’s, investeert, maakt fouten, komt tot andere inzichten en stelt de koers bij. Met dit project komt de gemeente tegemoet aan de eisen in het klimaatakkoord, in dit geval de afkoppeling van het gas. Daarvoor moet de gemeente risico’s nemen, maar ook verantwoording afleggen. In het 213a-onderzoek zijn alle feiten op een rijtje gezet. Met die informatie kan lering worden betrokken en kan een nieuwe weg worden ingeslagen om het doel te behalen. GOB roept het college op om met veel energie verder te gaan met de door de raad gevraagde transparantie en te handelen binnen de door de raad gestelde termijnen. GOB betreurt het dat sommige partijen zich op sociale media met beledigingen en onwaarheden negatief uitlaten over de burgemeester. De fractie hoopt dat de burgemeester voortgaat met het zetten van stappen in deze gemeente, waar de raad eerder om heeft gevraagd. Spreekster kondigt aan later terug te komen op de opmerking van SPA die voor haar geen verrassing was. De heer Dols (CDA) hekelt de met veel knip en plakwerk geplaatste posts van enkele fracties op sociale media, waardoor de context verloren ging. Het Groene Net is een belangrijk project voor de realisatie van de klimaatdoelstellingen. De afgelopen jaren is een aantal zaken niet goed

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

10

gegaan, zo blijkt uit het rapport. Het college geeft dat ruiterlijk toe en neemt de aanbevelingen uit het rapport over. De fractie heeft daarin alle vertrouwen. In punt 4 van de outline van het plan van aanpak wordt gesproken over het voorstel Ontwikkeling van Het Groene Net Zuid. Daarvoor is een ambtelijke werkgroep geformeerd. Die zou op 1 april 2021 met een plan van aanpak komen. Wat is de stand van zaken? Wordt er een businesscase opgesteld en volgt er nog een second opinion door Berenschot? Het CDA vindt het belangrijk dat het project wordt opgenomen in de Regeling grote projecten. Is daarvoor een apart raadsbesluit nodig of wordt dat meegenomen in het plan van aanpak? Verder, welke consequenties heeft de provinciale bestuurlijke impasse voor dit project? Het CDA ziet uit naar het plan van aanpak. Zij zal de ontwikkelingen kritisch blijven volgen op weg naar een duurzame samenleving. De heer Schipper (GroenLinks) benadrukt dat hij spreekt namens de fractie van GroenLinks en niet namens de fractie Schipper. Hij verwijst daarbij naar de vele - misplaatste - posts over hem en anderen op sociale media. Die doen de discussie geen recht. In het raadsvoorstel wordt de raad gevraagd om in te stemmen met de aanbevelingen, in te stemmen met de outline en aanvullingen aan te brengen daar waar nodig. De discussie spitste zich echter slechts toe op de aanbevelingen.

Onder andere D66 wilde niet spreken over de outline. GroenLinks steunt het voorliggende voorstel, ondanks dat er onvoldoende debat is gevoerd over de outline. De fractie is blij dat het college zelf het initiatief heeft genomen voor onderzoek, de aanbevelingen overneemt en verantwoordelijkheid draagt voor het project. De fractie roept het college daarbij op om de raad in de toekomst beter mee te nemen. De heer Klaassen (PVV) merkt op dat het doel van een 213a-onderzoek is om te komen tot een betere projectstructuur en onder andere tot een betere doelmatigheid. In het rapport van Berenschot is echter meer naar boven komen drijven, namelijk over het functioneren van het college. Wethouders schieten tekort in hun informatieverstrekking aan de raad. Het college heeft toegegeven dat er op dat gebied fouten zijn gemaakt, zodanig dat de raad zijn controlerende taak niet heeft kunnen uitoefenen. De heer Klaassen kondigt daarom een motie aan die in lijn ligt met het beschadigde vertrouwen. Wethouder Buhler heeft de raad vorig jaar een besluit voorgelegd over de verwatering van aandelen. In de ronde is daarbij gesproken over tegenstrijdige adviezen. Had de raad destijds wel de beschikking over alle benodigde informatie om een weloverwogen besluit over de verwatering te kunnen nemen? Ook het functioneren van wethouder Meekels wordt genoemd in het rapport van Berenschot.

Heeft hij de raad tijdens de rit wel voldoende gewaarschuwd? Mevrouw Kaufmann (Stadspartij) merkt op dat het college zelf het onderzoek heeft aangevraagd nadat in 2019 bleek dat het project 2 miljoen euro meer zou gaan kosten. Uit de rapportage blijkt dat er ernstige fouten zijn gemaakt gebied van risicomanagement, aansturing, bedrijfsvoering, rendement en informatieverstrekking aan de gemeenteraad. Het college erkent de fouten en komt met een plan van aanpak. De aanleg van een warmtenet is te groot voor deze gemeente en is alleen mogelijk met particuliere investeringen. De Stadspartij stelt voor om de aandelen in het project te verdelen, met daarbij ook een rol voor de provincie. In het coalitieakkoord is opgenomen dat de financiële risico’s in kaart worden gebracht en dat er een toekomstgericht plan wordt opgesteld met daarbij de aantekening dat een dergelijk groot project wellicht beter kan worden overgelaten aan hogere overheden en marktpartijen. Dat, hoe de gemeente de risico’s kan verkleinen, is in het plan van aanpak opgenomen. De Stadspartij heeft vertrouwen in het huidige college en steunt het voorstel. Daarbij gaat de fractie ervan uit dat het college lering trekt uit de gemaakte fouten ook ten behoeve van andere projecten. Mevrouw Engelhart (D66) heeft in de rondes over dit onderwerp haar teleurstelling richting het college en sommige raadsleden uitgesproken.

De debatten hebben voor een pittige nasmaak gezorgd. Er was weinig aandacht voor inhoudelijke argumenten, elkaars motieven en kritieken. Coalitiepartijen beschouwen kritiek als een regelrechte aanval en smoren ieder inhoudelijk debat daarover in de kiem.

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

11

Een warmtenet is een belangrijke pijler om de klimaatdoelstellingen te realiseren. D66 steunt daarom de voorliggende outline. Daarvoor zijn een degelijke dossiervorming, tijdlijnen en voldoende expertise nodig. De raad moet daarvoor de kaders benoemen en heeft daarbij dus een proactieve rol. Daarvoor moet de raad correct en volledig worden geïnformeerd. D66 vindt dat echter onvoldoende terug in de outline. De venijnige reactie van D66 waar GroenLinks over sprak, had te maken met de intimiderende toon van de heer Schipper. Het college is onvoldoende bereid geweest om te reflecteren, terwijl de gemaakte fouten een grote impact hebben op de toekomst. D66 kan niet voorbijgaan aan de conclusie van het onderzoek dat de informatieverstrekking van het college aan de raad onvolledig en onjuist is geweest. De fractie vraagt het college dan ook om zich te verantwoorden voor bepaalde keuzes. Met die informatie kunnen blunders in de toekomst worden voorkomen en kan er vervolgens gewerkt worden aan het herstel van het ernstig geschonden vertrouwen. Portefeuillehouders hebben in meerdere raadsperiodes verzuimd om de raad in positie te brengen. Mevrouw Engelhart roept de wethouders op om bij kritische vragen niet gelijk in de loopgraven te duiken en alsnog verantwoording af te leggen voor het onvolledig en onjuist informeren van de raad. D66 overweegt om daarover een motie in te dienen.

De heer Kubben (PvdA) constateert dat de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen al is begonnen. Het zou moeten gaan over de opwarming van de aarde, over de toekomst, in plaats van discussies en posts op sociale media over het beschadigen van personen. De gemeenteraad moet kritisch zijn, maar dat is niet het doel. Het is ook niet de bedoeling dat fracties daarmee hun eigen politieke stokpaardjes gaan berijden. Het is belangrijk dat door de raad vastgestelde doelstellingen op een oorbare manier worden gerealiseerd. Het rapport laat duidelijk zien wat er beter kan, maar ook dat er ook niets onoorbaars is gebeurd met gemeenschapsgeld en dat het project een maatschappelijke meerwaarde heeft. Het Groene Net is in deze regio een belangrijk onderdeel om de klimaatdoelstellingen te realiseren. Spreker heeft in zijn twee jaar raadslidmaatschap geconstateerd dat er sprake is van een (te) besloten bestuurscultuur. Zo sprak het college de oekaze uit dat er geen enkele wijziging in de begroting mogelijk was. De PvdA pleit voor meer transparantie. Goede voorbeelden daarvan zijn de raadsconferentie over de toekomstvisie en de voorliggende outline. Het voorliggende rapport is geen middel om de gang van zaken van Het Groene Net te veroordelen of om koppen te laten rollen. Met de aanbevelingen kunnen verbeteringen worden aangebracht in de ontwikkeling van Het Groene Net.

Daarom stemt de PvdA in met de outline en met Het Groene Net Noord (met snoeiafval energie opwekken) en Het Groene Net Zuid (met de aansluiting op Geleen). De PvdA pleit daarbij voor een campagne voor het juist aanbieden van snoeiafval. De heer Boonen (DNA) stemt in met beslispunt 1 van het voorstel met de aanbevelingen en het voorgestelde plan van aanpak. In de outline is echter geen ruimte voor onderzoek naar de mogelijkheden, kosten en risico’s als het project aan de markt wordt overgelaten. Is het wel een taak van de gemeente? Er is sprake van hoge kosten en hoge risico’s. De kans bestaat dat de gemeente geldezel wordt van maatschappelijke partijen. De gemeente heeft genoeg andere uitdagingen. Daarom stemt DNA vooralsnog niet in met beslispunt 2. In de rondes zijn veel verwijten over en weer gemaakt. Spreker constateerde ook weinig reflectie en gevoel voor urgentie van het college bij de zorgen van de raad over de onvolledige informatievoorziening. Is het college wel in staat om met dit project voort te gaan (of om het besluit te nemen om ermee te stoppen)? Er worden veel opmerkingen gemaakt over de bestuurscultuur. De heer Boonen roept iedereen op om eens na te denken over zijn eigen rol en de mogelijke individuele bijdragen aan het herstel van het vertrouwen. Slechts 17% van de inwoners heeft vertrouwen in de politiek van deze gemeente.

Spreker hekelt de steeds weer terugkerende oude reflexen van zowel coalitie- als oppositiepartijen om enerzijds voorstellen erdoor te drukken en anderzijds om anderen te beschadigen. In dit dossier lijkt het opnieuw om niets anders te gaan. De heer Van Montfoort (VVD) vindt het van cruciaal belang dat de raad met de voorliggende aanbevelingen instemt. Het college heeft het werk van de raad (om het college te controleren) onmogelijk gemaakt door onvolledige en onjuiste informatie. Daardoor kwamen de misstanden rond Het Groene Net niet boven water. Dat mag nooit meer gebeuren. De VVD heeft weinig vertrouwen meer in de informatievoorziening van het college en ziet ernaar uit hoe het college dat vertrouwen gaat herstellen. De fractie stelt voor om bij grote projecten,

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

12

zoals Het Groene Net, ieder kwartaal een overzicht met planmatige en financiële informatie op te stellen (als dat nodig is onder geheimhouding). Daarmee wordt de raad juist en volledig geïnformeerd. De fractie was bijvoorbeeld niet op de hoogte van de mogelijke extra subsidie voor aardgasvrije wijken. De VVD pleit dan ook voor een periodieke themasessie over lopende grote projecten. De VVD stemt in met het voorliggende voorstel. De heer Kamps (50PLUS) heeft in de ronde gevraagd hoe dit heeft kunnen gebeuren en wat eraan wordt gedaan dat het niet weer gebeurt. De wethouder heeft daar geen bevredigend antwoord op gegeven. Na vervolgens veel gezwets heeft de fractie besloten er geen tijd meer aan te besteden. De heer Renet (SPA) sluit zich aan bij de bijdragen van D66 en de PVV met focus op de duurzaamheid. Hij vraagt zich af of het geld niet veel effectiever besteed kan worden aan alternatieven die bijdragen aan een beter klimaat. Het is verder geen moeilijk of pionierend project. Het kan dan ook geen excuus zijn voor de door Berenschot geconstateerde bestuurlijke fouten en financiële verliezen. Het is belangrijk te weten hoeveel warmte BES kan leveren op het moment dat er warmte nodig is. Het bedrijf moet het grootste deel van het jaar te veel geproduceerde warmte wegkoelen. Veel aangeleverd biomassa levert daarmee geen bijdrage aan de duurzaamheid.

Bovendien wordt de minste biomassa geleverd als er de meeste warmte nodig is (in de winter) vice versa. Als meer woningen op Het Groene Net worden aangesloten, moeten die veelvuldig met gas worden verwarmd. De directeur van Het Groene Net Noord heeft al gezegd dat de gemeente veel geld moet bijdragen, onder andere omdat de aansluitkosten niet terugverdiend kunnen worden. De directeur gelooft zelf ook niet in de gebiedsbrede aanpak. Voor hetzelfde geld kun je het energieverbruik structureel verlagen. Met het toevoegen van woningen aan Het Groene Net lopen ook de transportverliezen op. Met Het Groene Net wordt zelfs de geplande 49% CO2uitstootbesparing in 2030 niet gehaald. De outline gaat uit van verdere uitbouw van Het Groene Net. Dat is prematuur. Eerst moet onderzocht worden hoeveel duurzaamheidswinst Het Groene Net oplevert en tegen welke kosten. Dat moet vergeleken worden met alternatieven. De heer Klein (Fractie Klein) stelt vast dat de wethouders Schmitz en Buhler hebben besloten om de raad niet volledig te informeren. Zo informeerde wethouder Buhler de raad in eerste instantie verkeerd over de verwatering, maar bedacht zich net op tijd. Hij roept op om te allen tijde eerlijk te zijn. Wethouder Schmitz verzuimde de raad te informeren over de misstanden. Fractie Klein vermoedt opzet.

Ook zou wethouder Schmitz moeten weten dat wethouder Meekels in het verleden rapporten heeft vervalst. De voorzitter vraagt Fractie Klein zich te beperken tot feitelijkheden. Hij kondigt aan de bewoordingen die de fractie gebruikt, niet toe te staan. De heer Klein (Fractie Klein) kondigt aan dat deel van zijn bijdrage op Facebook te zetten. Hij constateert een gebrek aan zelfcorrigerend vermogen en een tekort en tegenwicht tegen de machtige gevestigde orde. Wethouder Meekels moet erkennen dat hij een blok aan het been is bij zaken als vertrouwen, misstanden en bestuurscultuur. Oud-wethouder Guyt is aangesteld als directeur van Het Groene Net. Een dag voor de installatie van het nieuw college zijn onomkeerbare besluiten genomen door wethouder Meekels en de heer Guyt. De heer Klein heeft hierover enkele vragen.  Was oud- burgemeester Cox op de hoogte van de misstanden? De voorzitter accepteert het niet dat Fractie Klein mensen noemt die zich niet kunnen verdedigen. Hij herhaalt zich te beperken tot het voorliggende voorstel. De heer Klein (Fractie Klein) leest in het rapport van Berenschot dat wethouder Meekels en de heer Guyt andere collegeleden niet op de hoogte hebben gesteld. Vervolgens hebben ze onomkeerbare besluiten genomen.

Wie waren daarvan op de hoogte?  Waarom heeft wethouder Meekels zijn collega’s destijds niet geïnformeerd?  Was de wethouder zich ervan bewust dat het nieuwe college een dag later met een voldongen feit werd geconfronteerd?  Waarom heeft het aanbod van En Natuurlijk de raad nooit bereikt?

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

13

Burgemeester Verheijen geeft na een korte schorsing een reactie. In het rapport van Berenschot staat hoe het anders moet. Het college loopt niet weg voor de noodzakelijke verbeterpunten en heeft daarom gekozen voor een openbare behandeling van dit onderwerp. Ook het college wil het - samen - beter doen met een betere informatievoorziening aan de raad. Daarom zijn alle stukken - deels onder geheimhouding - aan de raad ter beschikking gesteld. De PVV verwijt het college vertraging bij het opleveren van de stukken. Het college had daar de raad inderdaad actief over moeten informeren. Het voorliggende rapport is een leerinstrument voor het college om de interne processen te verbeteren. Bij de vaststelling van de 4e Programmarapportage 2019 heeft het college aangekondigd dat er een audit zou komen over Het Groene Net. De eerste aanzet daartoe ligt nu voor. Het vervolg vindt plaats als de raad de outline, al dan niet aangepast, vaststelt. Wethouder Schmitz beaamt, zoals blijkt uit het rapport Berenschot, dat er in de afgelopen jaren fouten zijn gemaakt. De wethouder is het echter niet eens met de opvatting van andere fracties over de intentie waarmee de fouten zijn gemaakt. De fouten zijn niet willens en wetens gemaakt en ook niet verdoezeld. De wethouder betreurt de respectloze discussies in de ronde en vervolgens op sociale media. Zij is nu blij met de inhoudelijke behandeling.

Zij is aangenaam verrast met de positieve opstelling van D66. Die fractie vraagt het college echter ferm om nog meer verantwoording af te leggen. Het college neemt nagenoeg alle aanbevelingen uit het rapport over en is bereid om dat met de raad in alle openheid te bespreken. Het gaat om een lerend onderzoek. De wethouder gaat daar graag met D66 over in gesprek. De ambities van Het Groene Net zijn groot. Destijds pikte de markt dat niet op. De gemeente toonde wel lef en heeft ervoor gezorgd dat de gemeente nu beschikt over een warmtenet. Het is verstandig om te leren van de eerste fase (van pionieren) met veel onverwachte hobbels. Daar is inderdaad te laat op bijgestuurd en de informatievoorziening aan de raad had beter gekund. Dat is echter niet moedwillig gebeurd. Het college zegt toe om dat beter, frequenter, gestructureerder en uitgebreider te doen. Op de momenten dat er sprake was van kredietvoteringen en kaderstellingen is de gemeenteraad altijd volledig in positie gebracht. Het pionieren is echter nog niet voorbij. Heel Nederland pioniert op het gebied van duurzaamheid. De subsidie waar de VVD over sprak, betreft de landelijke standaard ISDEsubsidie waar iedereen in Nederland aanspraak op kan maken. Aan het Groene Net Zuid kleeft een aantal risico’s. Die zijn in kaart gebracht. Een ambtelijke werkgroep zoekt nu naar oplossingen.

De wethouder zegt toe de raad actief op de hoogte te stellen van de ontwikkelingen. Het beoogde rendement van Het Groene Net bleek al snel niet haalbaar. Ook het vorige college heeft al een toets laten uitvoeren. Daaruit bleek wat er anders moet. Vanaf 2018 zijn al maatregelen genomen. Nu moet - samen met de raad - gewerkt worden aan een betere organisatie en een betere informatievoorziening aan de raad. De wethouder vindt, als inhoudelijk portefeuillehouder, een solide organisatie rondom de warmtenetten belangrijk. De overschakeling mag de inwoners niks extra’s kosten en moet een bijdrage leveren aan de klimaatdoelstellingen. Zij is blij dat ze daar een bijdrage aan mag leveren. De heer Renet (SPA) wil weten of de aanvragen van inwoners van Sittard Geleen voor ISDEsubsidie ook zullen worden gehonoreerd en wanneer. De wethouder geeft aan dat er ook, na tien jaar, nog wordt gepionierd. Daar moet een einde aan komen. Tot slot, als de gemeente het destijds niet had opgepakt en er geen warmtenet was geweest, had de gemeente ook geen verliezen geleden. Wethouder Schmitz deelt mee dat het besluit over de ISDE-subsidie is aangepast, waardoor inwoners tot 2500 euro extra subsidie boven op de subsidie voor de woningisolatie kunnen krijgen. Zij herhaalt dat de energietransitie een kwestie blijft van verkennen en pionieren.

De heer Renet (SPA) zet vraagtekens bij het feit dat nieuwe aanvragen voor subsidie ook zullen worden gehonoreerd. Daarmee wordt het voor inwoners ontzettend duur. Hij herhaalt zijn vraag over de capaciteit van het warmtenet in de winter. Wethouder Schmitz herhaalt dat het hier gaat om een proeftuin om de woningen in SittardGeleen aardgas vrij te maken. De laatste vraag is van technische aard en nu niet aan de orde.

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

14

Mevrouw Engelhart (D66) merkt op dat de raad een proactieve rol heeft bij het opstellen van het plan van aanpak. Zij gaat ervan uit dat het college de raad daarin vertrouwt. Wethouder Schmitz beantwoordt die laatste vraag volmondig met ja. Het is belangrijk dat de raad een rol krijgt bij het opstellen van een plan van aanpak. Mevrouw Engelhart (D66) wil daar graag aan meewerken. De heer Kubben (PvdA) herhaalt dat er weinig kennis aanwezig is over de koppeling van snoeiafval voor het opwekken van energie. Hij vraagt opnieuw om een campagne. Wethouder Schmitz beaamt dat het weinig bekend is dat het snoeiafval wordt gebruikt om huizen te verwarmen. Zij neemt de suggestie om daarvoor campagne te voeren over. De heer Klein (Fractie Klein) heeft er begrip voor als er fouten worden gemaakt bij onverwachte hobbels. Het probleem was dat dat niet goed is gecommuniceerd. Het college zegt de aanbevelingen over te nemen, maar vervolgens gaat het weer mis in de informatieverstrekking en wordt er daarna nonchalant op gereageerd. Kan de wethouder de raad overtuigen dat het straks niet meer misgaat? Wethouder Schmitz heeft het idee dat ze daar al haar best voor doet. Het lukt haar echter niet om bij de heer Klein door te dringen. Zij herhaalt dat er niets is misgegaan met de recente informatievoorziening. Alles is nu - geheel transparant - in te zien.

Zij baalt zelf van de bevindingen van Berenschot. Wat wil Fractie Klein nou? Wat moet er straks anders? Hoe kunnen alle betrokkenen, zoals DNA zei, zorgen voor een andere politieke cultuur? De heer Klein (Fractie Klein) heeft over dat laatste een uitgesproken mening en kondigt aan daar later op terug te komen. Het mag niet meer voorkomen dat het college, ook met zijn beste bedoelingen, gecorrigeerd moet worden. Hij prijst de toon van de wethouder. Die verschilt van haar toon in de ronde. Wethouder Buhler was bij de bespreking van de 4e programma 2019 raadslid voor een oppositiepartij. Zij heeft toen verdiepende vragen gesteld over de financiën van Het Groene Net. Het college worstelde met deze materie. Zij kon er echter niet de vinger op leggen wat niet goed was en heeft ingestemd met een onderzoek. Nu is duidelijk op welke manier de organisatie moet worden verbeterd. Het is goed om af en toe te reflecteren en zich te bezinnen. De wethouder zegt toe om in de geest van de Regeling grote projecten samen met de commissie Begroting en Verantwoording en met de raad een plan voor monitoring en rapportering op te stellen. De VVD heeft een vraag gesteld over de onderliggende stukken. Die zijn opgenomen in een tijdlijn in de outline. Op die manier wordt aan dossiervorming - en dus ook aan informatieverstrekking - gedaan.

De raad mag integrale en professionele voorstellen en verantwoording verwachten met inzage in de risico’s en de besluitvorming. Zo was er voor verwatering van de aandelen (waar de PVV over sprak) ook sprake van een weloverwogen voorstel, inclusief alle risico’s en een brede afweging. Daar is in de ronde, mede gezien de complexiteit, uitgebreid over gesproken. Ook is er een spreekuur voor ingericht. Daarmee heeft de raad alle informatie gekregen om een goede afweging te maken. Het college geeft toe dat het fouten heeft gemaakt, maar is bereid om de raad alle informatie, zoals nu het geval is, te verstrekken. DNA vraagt naar een plan voor een mogelijke exitstrategie. De wethouder benadrukt dat voor de voortgang van Het Groene Net duidelijke afwegingen worden gemaakt met een duidelijke businesscase. Op basis daarvan worden besluiten genomen, onder andere ook over het belang van de gemeente in de vennootschap. Maar eerst moet de casuïstiek goed in beeld worden gebracht. Het college wil graag leren van zijn fouten, maar wil ook stappen zetten naar de toekomst, ook de toekomst van Het Groene Net. De heer Renet (SPA) heeft drie vragen.  Waarom is het memo van de directeur van HGNO niet voor de verwatering beschikbaar gesteld?

Gemeenteraad Sittard-Geleen 22 april 2021

15

 

Wie heeft adviezen gegeven? In welke documenten zijn die opgenomen? Waarom is het AKD-rapport niet voor de verwatering opgesteld?

Wethouder Buhler legt uit dat in het betreffende memo zaken staan die het college in zijn afweging heeft meegenomen. Daarin worden ook partijen genoemd. Met hen is gesproken over de risico’s. Er bestaan geen andere documenten met adviezen. Het AKD-rapport heeft te maken met Het Groene Net Zuid en heeft geen betrekking op Het Groene Net Noord waar de verwatering heeft plaatsgevonden. De heer Renet (SPA) merkt op dat het AKD-rapport wel degelijk gaat over de verwatering. Hij vraagt zich af hoe de raad een zelfstandige afweging kan maken zonder de inhoud van de memo te kennen en geen inzage te hebben in de adviezen (waar geen documenten van zijn). Wethouder Buhler deelt mee dat in het document over de verwatering mitiganten zijn genoemd. Daaruit kun je afleiden dat zaken op een goede manier zijn weggezet. De andere vragen zijn al in de ronde beantwoord. Zij heeft er nu niets meer aan toe te voegen. De heer Klein (Fractie Klein) vraagt de wethouder te reageren op zijn voorbereide motie van treurnis, gezien de mist die de wethouder opwerpt. Als wethouders voorstellen waar miljoenen euro’s mee zijn gemoeid, niet voorleggen aan collega’s en de raad, heeft ook een plan van aanpak geen enkele zin. Heeft het college wethouder Meekels voldoende onder controle dat hij die informatie in de toekomst wel deelt? De voorzitter merkt op dat de fractie de motie van treurnis niet heeft ingediend.

De wethouder hoeft er dan ook niet op te reageren. Wethouder Buhler vindt dat de fractie met de persoonlijke vraag over wethouder Meekels vraagt naar de bekende weg. Zij zal daar niet op ingaan. De heer Klein (Fractie Klein) verwijst naar het rapport Berenschot. Daar wordt gesproken over een vertrouwenskwestie. Het gaat om een (demissionaire) wethouder die informatie achterhoudt. Daar mag je niet zomaar aan voorbijgaan. De wethouder zat zelfs in de raad van commissarissen van Het Groene Net. Wethouder Buhler bestrijdt dat wat Fractie Klein beweert, de waarheid is. Zo zit de wethouder niet in de raad van commissarissen en is de raad (zoals ook in rapport Berenschot staat) goed geïnformeerd over de projecten waar miljoenen mee zijn gemoeid. Zij beschouwt de opmerking van Fractie Klein als een persoonlijke aanval. De heer Klein (Fractie Klein) merkt op dat hij gesproken heeft over de 95%-5%-regeling. De voorzitter beëindigt deze discussie en geeft het woord aan wethouder Meekels voor een reactie. Wethouder Meekels vindt dat hij destijds, zoals de PVV vroeg, voldoende waarschuwingen heeft gegeven. Hij heeft destijds zelf voorgesteld om een artikel 213a-onderzoek in te stellen naar de doelmatigheid en doeltreffendheid. Hij kondigt aan de opmerkingen van Fractie Klein te laten onderzoeken op smaad en laster.