Gewaarmerkte Jaarstukken 2023

De plaatsingsperiode loopt nog tot en met juli 2024. De exploitatieperiode van deze concessie loopt nog tot 2031. De nieuwe collectieve concessie start in augustus 2024 o.l.v. provincies Noord-Brabant en Limburg. Afspraken over de uitvoering worden begin 2024 gemaakt. Daarnaast is een aanbesteding gedaan met als doel de uitbreiding met 40 laadpunten in de gemeentelijk parkeergarages. Hierbij wordt de veiligheid van het laden in de parkeergarage geborgd. De realisatie vindt plaats in 2024. - Parkeren: In 2023 is het gehele Parkeermanagementsysteem van parkeergarage Zuyderland vervangen voor een systeem met kenteken parkeren. Met dit systeem kan zowel aan de kassa’s betaald worden als aan de slagboom. Dit zorgt voor meer gebruiksgemak en een snellere doorstroming. Een andere grote wijziging in 2023 is de invoering van een Digitaal parkeerloket. Via deze dienst kunnen 24/7 parkeervergunningen en abonnementen worden aangevraagd en gewijzigd, in de meeste gevallen zonder tussenkomst van een backoffice. Ook parkeerbezoek kan hier worden aangemeld. Het digitaal parkeerloket biedt tijd- en financiële besparing voor gebruikers. Maatwerk blijft daarbij mogelijk via de backoffice. • -

Mobiliteitsprojecten Aan de ontsluiting van de nieuwbouwwijk Absbroek en de duurzame inrichting van de infrastructuur Rijksweg Geleen (tussen Geleenbeeklaan en de Middenweg) is in 2022 door het ministerie van Binnenlandse Zaken een subsidie toegekend van € 1.587.523 incl. BTW. Voor deze subsidie geldt dat de Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

40

-

-

bouw van de eerste woningen binnen 3-5 jaar moet zijn gestart en dat minimaal 50% van de woningen betaalbaar moet zijn. Inmiddels is gestart met de voorbereidingen voor realisatie (fase 1 – initiatieffase). Verbreding A2 Het Vonderen – Kerensheide: In het najaar 2023 is de opdracht gegund aan aannemer BOSKALIS. Deze aannemer is sindsdien volop bezig met de voorbereidingen op de werkzaamheden. Begin maart 2024 is gestart met de kap van bomen langs en het verwijderen van begroeiing langs de A2. Begin april wordt er gestart met archeologisch en Niet Gesprongen Explosieven onderzoek. Verder is BOSKALIS volop bezig met het uitwerken van de ontwerptekeningen voor het onderliggend wegennet dat verlegd moet worden ten faveure van de verbreding. Baakhoven: Hiervoor geldt hetzelfde als bovenstaande. Het aanleggen van de geluidswal is nog niet in de planning opgenomen. Daarnaast is de gemeentelijke bijdrage aan de dwarsverbindingen ’t Rooth en Gebroek als gevolg van de verbreding van de A2 via een garantstelling beschikbaar gesteld. Eind 2022 is de Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek onder leiding van de Provincie Limburg door alle betrokken overheden vastgesteld. Inmiddels is gestart met een nadere verkenning van de opgave voor een 2e ontsluiting van Retailpark Sittard-Geleen aan de N294.

Uitgevoerde infrastructurele werkzaamheden (IBOR-BSW) In 2023 zijn diverse infrastructurele projecten opgestart, voorbereid en uitgevoerd. Onderstaand een overzicht: Uitgevoerd en opgeleverd: - Elsbeek Geleen - Kapellerweg Sittard - Parkeerplaats in de Camp Sittard - Herinrichting Graetheide - Gulicksestraat Sittard - Everstraat e.o. Einighausen - Wateroverlastmaatregel Heerlenerweg - Wateroverlastmaatregel Watersleyerweg - Wateroverlastmaatregel Gelrestraat In uitvoering: - Hemelsley Sittard - Rozenlaan e.o. Geleen - Vredeslaan en Vrijheidslaan Limbricht Voorbereid en naar verwachting klaar voor uitvoering (in 2024): - Parklaan Sittard / Wieër Sittard - Bovenstraat, Dr. Nolensstraat en De Gronckelstraat Limbricht - Norbertijnenstraat inclusief parkeerplaats en Joden- en Leurstraat Geleen - Emissiemaatregelen 2024-2027 - BBB St. Jorisstr, BBB en open buffer Daniken, Zeefconstructie Allee Limbricht en Einighauserweg Einighausen, open buffer Nieuwe Weideweg Holtum en bergingsriool Aldenhof Bord., - Buffers Spaans Vonderen – Rijstraat - Plein Evertsenstraat Geleen (proeftuin Zeeheldenbuurt Geleen) - Herinrichting Geleenbeek Millen-Nieuwstad (KRW-buffer Millenerweg) - Aansluiting Spaubeeklaan-Biesenweg Geleen Conform planning voorbereiding gestart in 2023, verdere voorbereiding in 2024: - Wilhelminastraat – Engelenkampstraat Sittard - Rijksweg Noord Sittard

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

41

-

Proeftuin Zeeheldenbuurt Geleen Ontkluizen Keutelbeek Geleen-Zuid Sittarderweg Munstergeleen Herinrichting Watersleyerweg Herinrichting Bergerweg-Theresiastraat

•

Havenbeheer In 2023 is een raadsbesluit genomen met betrekking tot de uitvoering van baggerwerkzaamheden en bijbehorende metingen en inspecties. Dit besluit omvatte een toewijzing van € 0,6 mln. voor de uitvoering van deze werkzaamheden. Vanwege de omvang van dit financiële budget, is een Europees inkoop- en aanbestedingstraject gestart. Derhalve zijn er in 2023 nog geen feitelijke onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Het doel is om in 2024 te starten met de benodigde werkzaamheden aan de Franciscushaven en de Gelre Gulik haven.

Bluswatervoorzieningen Eind 2023 is door de Veiligheidsregio een nieuwe Leidraad bluswatervoorziening en bereikbaarheid vastgesteld. Gemeenten zijn eindverantwoordelijk voor de openbare bluswatervoorzieningen en de bereikbaarheid er van Enige tijd geleden is vanuit de raad gevraagd of de dekking van bluswatervoorzieningen voldoet in SittardGeleen. Bij vervangingen van waterleidingen en bij bouwplannen toetst de brandweer of de bluswatervoorziening voldoende is. De onlangs vastgestelde leidraad is hierbij de kapstok voor de adviseur van de brandweer om risicogericht te adviseren. In de meeste gevallen voldoet de huidige bluswatervoorziening. Als het niet voldoet geven zij advies over mogelijke oplossingen. In eerste instantie zal geprobeerd worden dit te organiseren met WML. Als dat niet mogelijk blijkt, worden alternatieven bekeken zoals putten en bluswatersloten. In de leidraad is opgenomen dat deze in principe niet bedoeld is om bestaande situaties te beoordelen. Op vragen vanuit onze gemeente is ook aangegeven dat de brandweer hier geen capaciteit voor vrijmaakt. Met name omdat ze constateren dat er in de praktijk geen grote problemen zijn. In principe zijn alle brandkranen aangelegd naar de toen gebruikte richtlijnen en is daarmee voldoende dekking aanwezig. Dat richtlijnen veranderen betekent niet meteen dat bestaande situaties onveilig zijn.

Ook in de gevallen dat wel bestaande situaties bekeken zijn, constateren ze geen grote tekortkomingen. Op dit moment is er dus geen aanleiding om gemeentebreed de dekking opnieuw te beoordelen. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Door de ligging aan een internationaal netwerk van wegen, spoorlijnen, buisleidingen en waterwegen vormt onze gemeente een belangrijk logistiek knooppunt voor de regio. Om het optimale te bereiken op het gebied van mobiliteit en infrastructuur is het noodzakelijk dat we samenwerken met de gemeenten binnen en buiten Limburg, Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail, en andere partners. Maar we hebben ook onze inwoners en bedrijven nodig gehad. Immers alle partijen zijn afhankelijk van en dienstbaar aan de bereikbaarheid, mobiliteit en infrastructuur van onze stad en zijn daarmee belangrijke doelgroepen. En iedereen kan op eigen wijze een bijdrage hieraan leveren. Bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen, het goede voorbeeld te geven en door elkaar aan te spreken op onjuist (verkeers-)gedrag.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

42

Wat heeft het gekost? Begroting voor Begroting na wijziging 2023 wijziging 2023

bedragen x € 1.000

Rekening 2023

Resultaat 2023

Baten

4.228

5.187

6.894

1.707

Lasten

-28.838

-34.037

-32.501

1.536

Saldo Baten en Lasten

-24.611

-28.850

-25.607

3.244

20

2.353

1.837

-516

Toevoegingen

0

-1.726

-2.446

-720

Saldo Reserves

20

627

-610

-1.236

-24.591

-28.223

-26.216

2.007

Onttrekkingen

2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT Totaal

Analyse resultaat De budgetten in dit programma zijn besteed aan het op niveau houden van de bereikbaarheid van SittardGeleen over de weg, het spoor en het water. Er resulteert een positief resultaat. De verschillen in baten en lasten worden o.a. veroorzaakt door niet begrote activiteiten/werkzaamheden zoals herstellingen asfalt en elementen door aannemers inzake kabels en leidingen met inkomsten nutsbedrijven en de aanleg van glasvezelnetwerk. Daarnaast zijn de lasten lager door het niet aanwenden van het extra energiebudget voor de openbare verlichting door verhoging van voorschotnota's en een voordelige jaarafrekening. De reservemutaties betreffen met name verplichtingen aangegaan in 2023 in kader van het uitvoeringsprogramma mobiliteitsaanpak en de Sittard-Geleense bijdrage in de verbreding van de A2. De financiële afwikkeling van beide trajecten hangt af van de uitvoeringstermijn van deze werken door derden. Ten aanzien van de A2 is de grondwal bij Baakhoven wel al verrekend met het waterschap. Wie heeft mee betaald? Omdat dit programma veelal onze gemeentegrenzen overstijgt, dragen onze partners op diverse terreinen bij in de kosten. Het gaat hier dan om de Provincie, Rijkswaterstaat, Waterschap, ProRail en – indien van toepassing – het bedrijfsleven. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Niet van toepassing. Beleidsindicatoren Taakveld 2. Verkeer en vervoer

Naam indicator

Eenheid

Ziekenhuisopname na % verkeersongeval

Waarde

Periode

Waarde

Periode

5,9

2021

6,6

2022

Gerelateerde beleidsnota’s Fietsbeleidsplan Meer op de fiets in Sittard-Geleen 2008 Koersnotitie Parkeren en Mobiliteit 2009 Integrale Nota Parkeren 2012 Mobiliteitsbeeld 2012 Mobiliteitsplan 2013 IBOR beleidsplan 2016-2026 Onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte 2020-2023 Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg 2020 Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek 2021 Mobiliteitsaanpak Sittard-Geleen 2022

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

43

2.1.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE Dit programma legde in 2023 de focus op het vergroten van de economische veerkracht van de industrie, mkbondernemers in (wijk)centra en bedrijventerreinen en werknemers die hun boterham verdienen bij industriëleen mkb-bedrijven. Het belang ervan werd al eerder vastgelegd in de Toekomstvisie 2030 en de begroting 2023. De urgentie hiervan is groot omdat: • de toekomst van de industrie zeer hoopvol is en tegelijkertijd onzeker omdat besluiten over de industrie door multinationals in andere landen genomen worden; • de helft van alle mkb-ondernemers geen toekomstbestendige producten en bedrijfsprocessen heeft; • de leegstand in de centra van Sittard en Geleen ver boven het landelijke gemiddelde ligt; • er een groot personeelstekort is en werknemers een steeds groter aanpassings- en leervermogen moeten hebben Wat hebben we bereikt? Voor de werkgevers en de werknemers in de industrie leverden wij in 2023 ons gemeentelijke aandeel in: • het scheppen van de randvoorwaarden om de transformatie naar een non-fossiele en circulaire industrie op het gebied van: o ontwikkeling van nieuwe technologieën; o de logistieke infrastructuur van- en naar locaties buiten de regio; o het opleiden en aantrekken van personeel; o het verbinden van de transformatie van de industrie met de transformatie naar een circulaire samenleving; o het versterken van het woon- en leefklimaat

in de wijken en dorpen die overlast (kunnen) hebben van de industriële activiteiten • de versterking van het profiel van Sittard-Geleen als Circulaire Productiestad; • de versterking van de gemeentelijke netwerkposities onder andere om een belangrijke rol van het rijk te krijgen in Regiodeals en andere nationale programma’s voor de opgave om te transformeren naar een circulaire samenleving; Voor mkb-ondernemers leverden wij in 2023 ons gemeentelijke aandeel in: • de ondersteuning om hun producten en bedrijfsprocessen klimaat-neutraal, inclusief en digitaal-veilig te maken; • de ondersteuning van mkb-ondernemers in winkelgebieden en toeristische plekken om meer consumenten aan te trekken die hun producten kopen; • de ondersteuning van mkb-ondernemers in Geleen Centrum om dit gebied te transformeren naar een broedplaats voor de circulaire samenleving; • het (letterlijk) scheppen van fysieke ruimte voor bestaande en nieuwe mkb-ondernemers om hun bedrijf uit te breiden of te vestigen; • de ondersteuning van de samenwerking van mkb-ondernemers met inwoners, onderwijs- en andere maatschappelijke instellingen, vastgoedeigenaren en gemeentelijke adviseurs op een onafhankelijke samenwerkingsplatform, c.q. de Stadslabs Sittard-Geleen.

• de versterking van de gemeentelijke nationale netwerkposities om bij te dragen aan betere mkbondersteuning van het ministerie van EZK, de Kamer van Koophandel, de Rijksdienst voor Ondernemers en de Regionale Ontwikkelmaatschappijen. Voor werknemers leverden we in 2023 het gemeentelijke aandeel in: • het vergroten van de mogelijkheden om in het Nederlandse, Duitse en Belgische deel van de Euregio te werken; Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

44

• • • •

de samenwerking van werkgevers, kennisinstellingen en overheden om de kwaliteit van de arbeidsmarkt te versterken; internationaal talent aan te trekken en te behouden; weerbaar maken van werknemers in de transformatie naar een circulaire samenleving de versterking van de gemeentelijke Euregionale netwerkposities, onder andere om Europese subsidies en beleidsruimte te krijgen voor een beter functionerende arbeidsmarkt;

Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om de doelstellingen uit het programma te bereiken, hebben we in 2023 de volgende (voorbereidende) werkzaamheden en acties in gang gezet. - Chemelot circulair Chemelot heeft kenbaar gemaakt de eerste volledig klimaat neutrale en circulaire chemiesite van Europa te willen worden. Dit wil Chemelot bereiken door in te zetten op drie transities. Te weten op gebied van grondstoffen (geen gebruik meer van aardgas en aardolie), een energietransitie (elektrificeren van processen) en een watertransitie (water circulair). In 2023 is aan diverse activiteiten bijgedragen om deze transities in gang te kunnen zetten. Zo is in 2023 ingezet op de gebiedsopgave haven Stein en multimodale verbinding tussen haven en Chemelot. De haven in Stein en de verbinding naar Chemelot moet aangepast worden om andere grondstoffen naar Chemelot te kunnen brengen. Dit project wordt ook ondersteund door de regiodeal. Daarnaast wordt ook ingezet op het project Delta Rijn Corridor om andere stoffen, waaronder waterstof, van en naar Chemelot te transporteren. Door het elektrificeren van bedrijfsprocessen kan het gebruik van aardgas fors afnemen. Denk hierbij aan het elektrificeren van het maken van stoom, maar mogelijk ook aan elektrisch kraken van (aard)olie.

Voor Chemelot is het verzwaren van het elektriciteitsnet van 150 kv naar 380 kv daarom een wezenlijke randvoorwaarde. Aanpassingen aan het huidige 150kV systeem zijn in 2023 doorgevoerd waaronder ook het ondergronds aansluiten van hoogspanningsstation Graetheide. Ten aanzien van “circulair’ water zijn stappen gezet om de kwaliteit van het afvalwater te verbeteren en het verbruik van water te verminderen. Voornoemde projecten zijn (naast andere projecten en andere opgaven) ook opgenomen in de Strategische gebiedsvisie voor de omgeving van Chemelot en het actieplan dat is opgesteld binnen de Chemelot Circular Hub. De voortgang van opgaven en projecten worden door de Stuurgroep Chemelot en door de Chemelot Circular Hub gevolgd. In september 2023 was nog 100 ha beschikbaar op Chemelot, daarvan zit 14 ha al in lopende formele opties met bedrijven. Van de resterende 86 ha ligt op 24% een zachte reservering. Daarmee is er nog ca 65 ha voor nieuwe leads beschikbaar. Uitgangspunt is dat deze ruimte beschikbaar is voor bedrijven die passen binnen de Chemelot Strategie, die huidige waardeketen versterken, een nieuwe waardeketen kunnen realiseren of van toegevoegde waarde zijn voor Chemelot als geheel.

Voor de doorontwikkeling van de Brightlands Chemelot Campus is op de huidige campus locatie een initiatief gestart onder de naam Circular Space waarmee de nog beschikbare ruimte geheel ingevuld gaat worden. VDL Nedcar In 2023 is duidelijk geworden dat er nog geen nieuwe opdrachtgever voor grootschalige autoproductie bij VDL Nedcar is gevonden. Dit betekende ook dat er voor de medewerkers geen alternatief werk aangeboden kon worden en ontslag aangezegd is. Aanvullend op de zoektocht naar een nieuwe opdrachtgever voor grote volumes automobielen werd en wordt daarom nog steeds ook gezocht naar andere automotive productieactiviteiten. Nieuwe innovatieve producties Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

45

zouden in dit scenario een plek kunnen krijgen in het Mobility Innovation Center. Daarnaast zouden ook andere automotive activiteiten vanuit de VDL Groep verplaatst kunnen worden naar de locatie VDL Nedcar. In 2023 heeft de provincie nog geen besluit kunnen nemen over de aanpassing van de provinciale wegenstructuur. Zo is na 60 jaar een einde gekomen aan de auto-industrie in Sittard-Geleen. Bijna alle energie is in de laatste fase besteed aan het onontkoombaar beëindigen van de bedrijfsactiviteiten en het begeleiden van de ontslagen werknemers naar nieuw werk. Een groot gedeelte van deze werknemers waren hierin succesvol. Nu is de tijd aangebroken dat VDL Nedcar, rijk, provincie en gemeente veerkracht tonen om op het fundament van de auto-industrie te bouwen aan nieuwe (circulaire) economie voor de brede welvaart van onze inwoners. • MKB De dienstverlening aan het MKB is gericht op het creëren van een gunstig vestiging -en ondernemersklimaat en het ondersteunen van de ontwikkeling van ondernemingen. Sittard-Geleen biedt verschillende diensten en ondersteuning aan ondernemers om het ondernemersklimaat te bevorderen en ondernemersactiviteiten te vergemakkelijken. Ondernemerscontact is het aanspreekpunt dat fungeert als een centraal contactpunt voor ondernemers. Hier kunnen ondernemers informatie krijgen over lokale regelgeving, vergunningen, subsidies en andere zaken.

Het ondernemerscontact en de accountmanagers van de afdeling economie richten zich op het ondersteunen en begeleiden van bedrijven bij het zoeken van geschikte bedrijfsruimte, vergunningaanvragen en bijdragen aan het oplossen van zakelijke uitdagingen. In de uitvoering van de centrale dienstverlening is intensief samengewerkt met partijen met aanbod en dienstverlening voor ondernemers, waaronder Stadslabs Sittard-Geleen, Centrummanagement, Streetwise, KVK, Parkmanagement, BSG (Bedrijven Sittard-Geleen), Starterscentrum, IMK (Instituut voor Midden- en Kleinbedrijf). In 2023 zijn diverse netwerkevenementen en bijeenkomsten georganiseerd waaronder de Brilliant Business Awards en Lagerhuis Rosa om ondernemers met elkaar in contact te brengen en samenwerking te bevorderen. Tevens is er een koepeloverleg gevormd van alle ondernemersverenigingen in de gemeente in het Ondernemersberaad. Voor de leden van het Ondernemersberaad en voor geïnteresseerde ondernemers is er in 2023 een excursie georganiseerd naar projecten rondom centrum aanpak in Eindhoven, Venlo en Roermond. Maandelijks zijn ondernemers op de hoogte gebracht middels de Ondernemers Nieuwsbrief gericht op het verstrekken van informatie over relevante lokale en regionale economisch ontwikkelingen en informatie rondom ondernemerschap en MKB.

Voor het MKB was 2023 een turbulent jaar waarbij steeds meer aandacht werd gevraagd voor de opgaven van verduurzaming en specifiek de energietransitie, digitalisering en het aanhoudende personeelstekort. In Sittard-Geleen en in de Westelijke Mijnstreek zijn daarom de krachten gebundeld om het MKB te ondersteunen bij deze opgaven. In 2023 is hiervoor het programma MKB Green Deal uitgevoerd, een triple helix samenwerking en een uitvoeringsprogramma met diverse dienstverlenende organisaties, om mkbondernemers op een zo direct mogelijke manier te ondersteunen bij de economische transitie. Het doel van het programma is om MKB-ers te ondersteunen met workshops en programma’s bij het verwerven van essentiële kennis en praktische tools op het gebied van circulair ondernemen, duurzaam ondernemen, digitalisering, het ontwerpen van toekomstgerichte en veerkrachtige businessmodellen, evenals het aantrekken en behouden van getalenteerd personeel. De uiteindelijke doelstelling van elk programmaonderdeel is om concrete plannen te ontwikkelen en een aanpak voor de implementatie van deze plannen inclusief een businesscase en financiering. In 2023 hebben 71 MKB-ers succesvol deelgenomen aan de MKB Green Deal. Gerelateerd aan het programma MKB Green Deal is in 2023 financiële steun aan ondernemers in de vorm van de subsidieregeling Duurzaam Ondernemen MKB beschikbaar gesteld.

De subsidieregeling is bedoeld als financiële bijdrage uit het stimuleringsfonds MKB voor deelname aan de MKB Green Deal. Algemeen heeft de regeling tot doel om ondernemers te ondersteunen in hun ontwikkeling naar duurzaam en toekomstbestendig Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

46

ondernemen. Ondernemers kunnen een subsidie aanvragen voor een bijdrage aan de kosten van deelname aan een van de 5 modules van de MKB Green Deal en een subsidie voor de kosten van inhuur van een expert voor de implementatie van het plan van aanpak dat wordt opgesteld. In 2023 zijn er 65 subsidies aan MKB-ers verstrekt. Binnen het thema MKB dient ook The Circular Mile benoemd te worden. Het project is gericht op het ontwikkelen van een bedrijventerrein voor circulaire bedrijvigheid in Geleen-Lindenheuvel (Professor van Krevelenstraat). The Circular Mile dient als proeftuin voor innovatief ondernemerschap, de verbetering van het vestigingsklimaat voor circulaire bedrijven, economische groei voor Chemelot en een verbeterde leefbaarheid voor Geleen. Het project sluit aan op de toekomstvisie Sittard-Geleen voor een circulaire samenleving met Chemelot als sleutelrolspeler en het project is onderdeel van de Strategische Gebiedsvisie Omgeving Chemelot. In 2023 is gewerkt aan het opstellen van een projectdefinitie op basis van een marktanalyse en een ontwikkelperspectief. Dit vormt de basis om in 2024 te starten met de uitvoering van het project. Vanuit de regiodeal is 0,7 miljoen toegekend.

• Sterke ruimtelijke economische structuur Voor de ruimtelijk economische thema’s detailhandel, bedrijventerreinen en kantoren, is het belangrijk om aan klanten, ondernemers en vastgoedeigenaren een herkenbare structuur te bieden. Een structuur die gebaseerd is op een actuele inventarisatie van de vraag- en aanbodsituatie. Op basis daarvan kan duidelijkheid geboden worden waar gewinkeld en gewerkt wordt en waarom keuzes worden gemaakt. De keuzes worden vertaald in beleid en uitvoering. Winkelen en werken kent geen gemeentegrenzen. Daarom is bij het bepalen van de gewenste structuur de samenwerking met Zuid-Limburg en meer in het bijzonder met de gemeenten in de subregio Westelijke Mijnstreek opgezocht. Het nieuwe detailhandelsbeleid Westelijke Mijnstreek is na een intensief traject in de raad van december 2023 vastgesteld. De kaders zijn hiermee vastgelegd, de vervolgstap in dit traject is het opstellen van een uitvoeringsplan detailhandel voor de winkelgebieden en stadscentra in onze gemeente. De gemeenteraad heeft hier in de begroting 2024 ook (speerpunt)middelen voor beschikbaar gesteld. Voldoende ruimte bieden aan het MKB met kwalitatieve werklocaties is de basis voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en de ontwikkeling van een toekomstbestendige economie.

Uit analyse blijkt dat de ruimtebehoefte voor het MKB 26 tot 62 hectare is in de periode 2022-2030 en daaraan verbonden is er de opgave om bedrijventerreinen te verduurzamen. De gemeente Sittard-Geleen is in verband van de Westelijke Mijnstreek in 2023 een traject gestart voor het opstellen van een Uitvoeringsagenda Bedrijventerreinen. Het doel is om bestaande bedrijventerreinen te optimaliseren en te herstructureren, met een focus op efficiënt ruimtegebruik en het verhogen van de kwaliteit en duurzaamheid. Hierdoor willen we een aantrekkelijke, duurzame en toekomstbestendige bedrijfsomgeving creëren, waarbij zowel bedrijven als de gemeenschap profiteren van deze inspanningen. Het voornemen is om 5 terreinen te selecteren voor herstructurering en er worden diverse kavels geïdentificeerd die getransformeerd kunnen worden om het aanbod te versterken. Voor de kwaliteitsverbetering en verduurzaming zijn speerpunten opgesteld die vervolgens toegepast gaan worden op de geselecteerde bedrijventerreinen. Het opstellen van de Uitvoeringsagenda gebeurt in samenspraak met ondernemersverenigingen, ondernemers, eigenaren en parkmanagement. De Uitvoeringsagenda wordt volgens planning medio 2024 opgeleverd waarna gestart wordt met de uitvoering.

• Versterking bestaande winkelgebieden In 2023 is gestart met de realisatie van de verplaatsing van de ingang van het Kasteelpark Born en het creëren van extra parkeergelegenheid. De werkzaamheden zullen medio 2024 gereed zijn. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

47

Eind 2022 is de Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek onder leiding van de Provincie Limburg door alle betrokken overheden vastgesteld. Inmiddels is gestart met een nadere verkenning van de opgave voor een 2e ontsluiting van Retailpark Sittard-Geleen aan de N294. • Centra Onze beide stadscentra hebben het zwaar. De leegstand loopt op na de zware coronajaren, de oorlog in Oekraïne en de stijgende kosten voor energie en personeel. Het nieuwe detailhandelsbeleid gaat uit van nog compactere centra waarbij in de aanloopstraten ook andere functies mogelijk worden. Daardoor wordt ruimte geboden om de stap te maken naar een meer ‘gemengd’ gebied waar niet alleen kan worden gewinkeld maar waar winkelen, werken, ontmoeten en wonen in onderlinge samenhang zorgen voor vitale en leefbare binnensteden. In Sittard is dit vanuit het perspectief van een historisch stadscentrum waar toerisme, ontmoeting, cultuur(historie) en groen nauw met elkaar verbonden zijn. En in Geleen vanuit het perspectief waarbij wonen, werken, winkelen en ontmoeten nauw verbonden is met enerzijds innovatie en circulariteit en anderzijds jong en oud.

Stadslabs Sittard Geleen hebben als aanjager en onafhankelijk platform van ondernemers, instellingen, inwoners en gemeente bijgedragen aan het organiseren en faciliteren van experimenten en innovaties op de thema's aantrekkelijke stad, circulaire stad en ondernemende stad. Ter voorkoming en In de bestrijding van de leegstand in de kernwinkelgebieden Geleen en Sittard hebben Streetwise (nieuwe ondernemers) en IMK (bestaande ondernemers) hun expertise en begeleiding ingezet ten behoeve van vragen van individuele ondernemers. • Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030 Deze regionale visie voor de regio Zuid-Limburg geeft richting aan het (gezamenlijke) beleid voor de vrijetijdseconomie in Zuid-Limburg. Het Actieprogramma VTE Sittard-Geleen is de lokale uitwerking van deze visie. Na de vaststelling van de Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030 door alle ZuidLimburgse gemeenteraden is in 2023 verder invulling gegeven aan de uitvoering van deze visie. In 2023 is een bestuurlijke kopgroep gevormd en is gestart met de werving van een programmamanager voor de regio ZuidLimburg om verder sturing/invulling te geven aan de uitvoering van de visie.

Regionale projecten waar in 2023 mee is gestart en/of invulling is gegeven zijn de ontwikkeling van een dataportaal Limburg, de (door)ontwikkeling van een kwalitatief hoogwaardig recreatief routenetwerk, het spreiden van recreatieve drukte en het inzetten op kwalitatieve verblijfaccommodaties. Begin 2023 is na het doorlopen van een Europese aanbestedingsprocedure de opdracht gegund aan Folkersma Routing en Sign (hierna: Folkersma). De opdracht heeft betrekking op het ontwikkelen en realiseren van het nieuwe wandelroutenetwerk. In Q2 2023 heeft Folkersma invulling gegeven aan het inventariseren van de gemeentelijke input, het ophalen van nieuwe informatie en het ontwikkelen van een concept wandelroutenetwerk. Het concept wandelroutenetwerk is in de zomer van 2023 tijdens inloopbijeenkomsten (opnieuw) aan stakeholders voorgelegd. In de tweede helft van 2023 heeft Folkersma samen met natuur- en terrein beherende instanties en diverse belangenorganisaties het concept wandelroutenetwerk geïnventariseerd en verder ontwikkeld tot een geoutilleerd wandelroutenetwerk. • Rivierpark Maasvallei De Grensmaasgemeenten, de Provincie Limburg (NL en BE), Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en VisitZuid-Limburg werken samen in het project Rivierpark Maasvallei. Het Projectbureau Regionaal Landschap Kempen en Maasland coördineert het programma.

Sittard-Geleen heeft als deelnemer mede invulling gegeven aan de recreatieve aantrekkingskracht van het Rivierpark Maasvallei. In 2023 is gezamenlijk gewerkt aan het realiseren van het uitvoeringsprogramma dat betrekking heeft op het verder verhogen van de basiskwaliteit Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

48

van het gebied, de (natuur)beleving verbeteren en de kwaliteit van het gebied in combinatie met de grensoverschrijdende samenwerking uitdragen naar een breed publiek. Het Rivierpark Maasvallei heeft in 2023 door de Vlaamse Regering erkend als ‘Landschapspark’. Deze erkenning zorgt voor versterking van de euregionale streekidentiteit, kan worden ingezet bij de promotie van het gebied en resulteert in een extra financiële bijdrage vanuit de Vlaamse overheid voor de ontwikkeling van het gebied. • Passantenhaven De gemeenteraad heeft besloten om geld beschikbaar te stellen voor de aanleg van een passantenhaven in de Berghaven bij Schipperskerk. Begin 2023 is naar aanleiding van het aanbestedingstraject de opdracht gegund aan de externe aannemer. Door obstakels gericht op kabels die zijn gelegen op de bodem van de Berghaven en het realiseren van een veilige draaicirkel voor de beroepsvaart in de Berghaven, heeft in 2023 een aanpassing plaatsgevonden van de bevestiging van de constructie en positionering aan de kade van de passentenhaven. Vervolgens is gestart met de voorbereiding en aanvraagprocedure van de omgevingsvergunning. • Visit Experience Sittard-Geleen In 2023 is samen met Visit Zuid-Limburg en stakeholders verder invulling gegeven aan het promoten en beleefbaar maken van de vijf toeristisch recreatieve verhaallijnen van Sittard-Geleen.

Als resultaat hiervan is in 2023 de themaroute Geleen Vertelt ontwikkeld en geopend die is gericht op het mijnverleden in (de omgeving van) Geleen. • Extensieve recreatie In de regio Zuid-Limburg kent extensieve recreatie, een vorm van dagrecreatie die niet zo verstorend is voor natuur en bewoners, een toename. Wandelen en fietsen vormen de hoofdmoot. Vanwege het aantrekkelijke landschap, een rijke culturele historie en een uitgebreid aanbod aan recreatieve routes is deze relatief laagdrempelige vorm van vrijetijdsbesteding in de regio Zuid-Limburg in trek. In 2023 is invulling gegeven aan het versterken van gethematiseerde wandel- en fietsroutes op basis van lokale en regionale verhaallijnen om Sittard-Geleen in de (eu)regio reactief beter te ontsluiten. Concreet zijn de fietsroutes Van Vestingstad naar Vestingstad (Sittard – Valkenburg) en de Oerboerroute (omgeving Westelijke Mijnstreek) gerealiseerd. Langjarige aanpak euregionale en internationale arbeidsmarkt Zuid-Limburg De Zuid-Limburgse economie en arbeidsmarkt staat voor grote uitdagingen die samenhangen met de transities waarvoor de samenleving staat. Onder aanvoering van de Brightlands campus(sen), kennisinstellingen en kennisintensief bedrijfsleven wordt de regionale economie kennisintensiever en internationaler.

Werkgevers stellen hogere eisen aan de beschikbaarheid van voldoende en gekwalificeerde arbeidskrachten, zowel kenniswerkers als goed opgeleide vakmensen en productiekrachten. Een cruciale vestigingsfactor voor bedrijven. De grensregio Zuid-Limburg kan zelf qua beschikbare beroepsbevolking niet in die groeiende vraag voorzien. Grens- en (internationale) kenniswerkers zijn een onmisbare schakel in onze Zuid-Limburgse economie en dat vraagt bijpassende dienstverlening. Daarom hebben de centrumgemeenten Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen (met o.a. onderwijsinstellingen en bedrijfsleven, provincie en Rijk (Ministerie van SZW) de afgelopen jaren de basisinfrastructuur voor de grensoverstijgende (Euregionale en internationale) arbeidsmarkt ontwikkeld.

• • • •

Sinds 2021 zet Zuid-Limburg vol in op het in samenhang ontwikkelen van de grensoverstijgende arbeidsmarkt van Zuid-Limburg. Onder regie van Maastricht is samen met Heerlen en Sittard-Geleen gewerkt aan één samenhangende (Eu)regionale aanpak, waarbij: de continuïteit van de diensten voor de grensoverstijgende arbeidsmarkt geborgd wordt. de noodzakelijke groei in kwantiteit en kwaliteit mogelijk wordt gemaakt. de werking niet alleen voor, maar ook ín en mét de regio van deze diensten versterkt wordt. een coalition of the willing met ondersteunden ‘triple helix’ partners is opgezet Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

49

•

de synergie onderling en complementair met de diensten voor de lokale en regionale arbeidsmarkt (m.n. UWV,WSP’-en) versterkt wordt (effectieve en efficiënte werking, incl. kpi’s). De werking is (Eu)regionaal en internationaal, gericht op inwoners, (potentiële) werknemers en werkgevers, voor alle kunde- en kennisberoepen. De centrumgemeenten nemen hierin hun verantwoordelijkheid voor ‘hun’ deelregio. Eind 2023 hebben de colleges van de drie centrumgemeenten besloten over deze aanpak en gaan samen jaarlijks € 1,2 mln. investeren om de bijbehorende diensten langjarig te continueren. De afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Beoogd is een structurele samenwerking met vierjarige financieringsperiodes. Maastricht zal namens ook Heerlen en Sittard-Geleen de subsidierelatie met de diensten onderhouden, binnen de afgesproken kaders. Voor deze Aanpak is een projectleider aangesteld door Gemeente Maastricht, die verantwoordelijk is voor de uitvoering namens de drie gemeenten/regio Zuid-Limburg.

•

Aantrekken en behouden van euregionaal en internationaal talent: ECMR en Talent Coalition Voor het programma rondom het aantrekken en behouden van Euregionale en internationale werknemers en studenten zijn de diensten van het Expatcentre Maastricht Region (ECMR) en de “Talent Coalition” belangrijk. Door de samenwerking van Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen neemt de grensregio Zuid-Limburg nu ook deel aan het rijksprogramma Talent Coalition. Expatcentre Maastricht Region (ECMR) Het Expat Centre MR heeft als doel om het vestigingsklimaat voor werkgevers zo aantrekkelijk mogelijk te maken en de expat te helpen zich thuis te voelen in onze regio, in de hoop dat hij/zij hier blijft wonen en werken. Het ECMR informeert onder meer werkgevers over wettelijke kaders en stimulansen voor het (ook) in dienst nemen van internationale werknemers. Er wordt nauw samengewerkt met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en het Gemeenteloket van alle 16 gemeenten van Zuid-Limburg (waarmee samenwerkingsovereenkomsten zijn gesloten). Rijksprogramma ‘Talent Coalition’ Clusters (zoals Brightlands campussen) en/of grotere werkgevers worden ondersteund bij het invullen van strategische vacatures. Dat gebeurt bij voorbeeld door gericht land/regio en de vacatures onder de aandacht te brengen bij internationale opleidingsinstituten in Europa en ‘de wereld’ en via beurzen.

Ook worden (afgestudeerde) internationale studenten in contact gebracht met regionale werkgevers en hun carrièrekansen. De aanpak van de Talent Coalition is als programmalijn 4 opgenomen in de Regiodeal. Zo zijn extra middelen (€ 1 mln. cofinanciering) verkregen om deze aanpak op het aantrekken en behouden van internationaal talent voor de euregionale arbeidsmarkt een extra impuls te geven.

•

Just Transition Fund, Spoor 3 Een weerbare en wendbare beroepsbevolking Het Just Transition Fund (JTF) draagt bij aan de overgang naar een Klimaatneutraal Europa. Hoofddoel van het JTF is regio’s die sterk afhankelijk zijn van inkomsten en werkgelegenheid uit fossiele brandstoffen op een rechtvaardige gelijkwaardige manier in staat te stellen een energietransitie in te gaan. De JTF-inzet van de regio Zuid-Limburg richt zich op het opvangen van de sociaal-economische gevolgen in de grondstoffen- en energietransitie van de chemie. Zuid-Limburg zet het JTF in om nieuwe, duurzame banen te creëren, waarbij het Chemelotcluster (CCH) als basis dient voor toekomstbestendige, duurzame werkgelegenheid in de groene chemie en in aanpalende sectoren (diversificatie). Hierbij ligt de focus op circulair materiaalgebruik (mechanische en chemische recycling, restafval als grondstof), bio grondstoffen en een duurzame energievoorziening (elektrificatie, waterstof).

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

50

• Evenementen In 2023, het eerste volledige jaar na corona, is duidelijk geworden dat het publiek geen terughoudendheid meer kent om evenementen te bezoeken. Het was bij uitstek een mooi evenementenjaar met vaste waardes als Mama’s Pride, Sint Rosafestival en Oktoberfeesten en met nieuwe evenementen als Spectaculo en het NK Wielrennen. De sector heeft echter wel te maken met flinke prijsstijgingen en complexe regelgeving. De prijsstijgingen waren ook terug te zien in de subsidieaanvragen voor (boven)regionale evenementen. De aanvragen overschreden het subsidieplafond van de subsidieregeling evenementen. Scherpe beoordeling van de evenementen is dan ook noodzakelijk. Het gemeentelijke evenementenbureau ontkomt ook niet aan de prijsstijgingen. Zo vallen de stroomkosten in 2023 velen malen hoger uit dan begroot. Het zijn ontwikkelingen die vooralsnog niet tot al te grote problemen hebben geleid, maar wel nauwlettend in de gaten gehouden moeten worden. Stadsmarketing In 2023 is conform programmabegroting een onderzoeks- en positioneringsproces gestart om te komen tot een voldragen stadsmarketing. Dit proces wordt voortgezet in 2024 met betrokkenheid van een bredere groep stakeholders. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? De economie trekt zich niets aan van gemeentegrenzen. Daarom participeren we in diverse samenwerkingsverbanden om de doelen uit dit programma te realiseren.

Thema’s als energietransitie, de krappe arbeidsmarkt en circulaire economie zijn actuele onderwerpen die we niet alleen kunnen oplossen. Samenwerking op verschillende niveaus is voor dit programma een absolute noodzaak. Sinds 2011 werken de Limburgse havengemeenten, Rijkswaterstaat en de Provincie Limburg samen voor het havenbeheer, in de zogeheten Blueports Limburg. Ondernemers, de Brightlands-campussen, Zuyd Hogeschool, DaCapo College, onderwijskoepel Kindante en de gemeente Sittard-Geleen zijn allen vertegenwoordigd in een Triple-Helix samenwerking. Het is bedoeld om verbindingen te leggen tussen het bedrijfsleven, overheids- en onderwijsinstanties en maatschappelijke partners. Daar waar voor bepaalde taken niet de gemeente maar de provincie verantwoordelijk is, heeft de gemeente een adviserende rol. Zo kunnen we erop toezien dat bij de uitvoering voldoende rekening wordt gehouden met gemeentelijke belangen en de leefbaarheid van onze wijken en dorpen. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging 2023

Begroting na wijziging 2023

Rekening 2023

Resultaat 2023

Baten

5.869

5.947

6.808

861

Lasten

-11.733

-13.350

-13.571

-222

Saldo Baten en Lasten

-5.865

-7.402

-6.763

639

Onttrekkingen

0

414

1.107

693

Toevoegingen

-39

-39

-870

-831

Saldo Reserves

3 ECONOMIE - Totaal

-39

375

237

-137

-5.904

-7.028

-6.526

502

Analyse resultaat Het totale programma economie eindigt 2023 met een voordelig resultaat van € 0,5 mln. Dit resultaat is met name ontstaan door de incidentele meeropbrengst aan toeristenbelasting van € 0,1 mln. Het najaar van 2023 had meer hotelovernachtingen dan verwacht op basis van de cijfers in het voorjaar van 2023. Verder is er Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

51

binnen het programma een vrijval van middelen van € 0,2 mln. Dit betreft enerzijds een verlaging van de boekwaarde ESCS locatie en anderzijds het vervallen van een vestigingssubsidie. De onttrekkingen en toevoegingen in reserves betreffen vooral de financiële verwerking van het gevoerde grondbeleid. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen in de paragraaf grondbeleid. Ook meerjarige trajecten zoals de ontwikkelpaden Sittard-centrum en Geleen-centrum, de MKB green deal worden uitgevoerd door incidenteel geld. Alhoewel dit onder de streep niet tot een resultaat leidt, brengt dit wel fluctuaties van baten, lasten en reserves met zich mee welke niet op voorhand kunnen worden geraamd. Voor zover deze middelen niet zijn besteed, blijven ze in reserves behouden voor uitvoering in de komende jaren. Wie heeft mee betaald? De provincie Limburg financiert de provinciale taken. Indien van toepassing betaalt het bedrijfsleven mee. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? We maken ons sterk voor een gemeente waar het prettig wonen en werken is. Dat doen we onder meer door de best mogelijke voorwaarden te scheppen voor de toekomstbestendige ontwikkeling van de werkgelegenheid, welzijn en welvaart. Daarom is het zo belangrijk dat het vestigingsklimaat voor ondernemers aantrekkelijk is en blijft.

We willen immers dat al onze inwoners een kans hebben op de arbeidsmarkt en daarmee in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Doen we niets, dan zal op den duur het vestigingsklimaat minder aantrekkelijk worden. En de kans op banenverlies groter. Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator Functiemenging

3. Economie

Vestiging bedrijven)

(van

Eenheid

Waarde

Periode

Waarde

Periode

%

54,7

2021

54,9

2022

Aantal per 1.000 inwoners

118

2021

124,4

2022

Gerelateerde beleidsnota’s Omgevingsvisie Sittard-Geleen Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg Actualisatie Centrumplan Geleen Actualisatie Masterplan Zitterd Revisited Nota horecabeleid (geactualiseerd met logies Paracommerciebeleid 2013 Beleidsvisie externe veiligheid Chemelot Compacte stadscentra met onderscheidend profiel Handboek en deelbeleid Reclame 2015 (reclames op en bij gebouwen) Informatieplicht energiebesparing bedrijven Regionale Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030

Gerelateerde verbonden partijen Economische samenwerking Limburg (ESZL)

Zuid-

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

52

2.1.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS De ontwikkelingen en de ambities vanuit het programma Onderwijs raken het programma Sociaal Domein. Om de samenhang in beeld te brengen zijn de onderdelen van het programma Onderwijs opgenomen in het programmablad Sociaal Domein behoudens “Wat heeft het gekost?” en de beleidsindicatoren. Het programma kent de volgende taakvelden: 4.1. Openbaar (basis)onderwijs 4.2. Onderwijshuisvesting 4.3. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat wilden we bereiken? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging 2023

Begroting na wijziging 2023

Rekening 2023

Resultaat 2023

Baten

4.461

5.528

5.473

-55

Lasten

-12.855

-14.353

-14.084

269

Saldo Baten en Lasten

-8.395

-8.825

-8.612

214

Onttrekkingen

0

179

143

-36

Toevoegingen

0

-340

-340

0

Saldo Reserves

0

-161

-197

-36

-8.395

-8.987

-8.808

178

4 ONDERWIJS - Totaal

Analyseresultaat In de exploitatie heeft de uitvoering van dit programma per saldo € 0,2 minder gekost dan begroot; wat met name wordt veroorzaakt door lagere lasten in de uitvoering van leerplicht/RMC/jongerenloket en lagere incidentele kosten voor het basisonderwijs. De uitgaven voor peuteropvang waren vrijwel volgens begroting. Leerlingenvervoer In dit programma is ruim € 2,5 miljoen uitgegeven aan leerlingenvervoer. Tegenover deze uitgaven staan € 1,23 miljoen aan vergoedingen van andere gemeenten en eigen bijdrage ouders voor uitgevoerde werkzaamheden. De realisatie leerlingenvervoer is lager dan begroot, omdat steeds meer leerlingen gebruik maken van andere vormen van leerlingenvervoer door de inzet van vervoersontwikkelgesprekken. Doel van een vervoersontwikkelgeprek is om leerlingen zo zelfstandig als mogelijk, gezien de situatie van de leerling en diens gezin, te laten reizen naar school en terug. Zelfstandigheid, toekomstperspectief en ontwikkelingsmogelijkheden van het kind staan hierbij centraal. Leerplicht/RMC/jongerenloket In dit programma is ruim € 1,4 miljoen uitgegeven aan zaken als leerplicht/RMC/jongerenloket. Tegenover deze uitgaven staan € 0,43 miljoen aan rijksbijdragen, € 0,34 miljoen aan Europese subsidie en € 0,28 miljoen aan vergoedingen van andere gemeenten voor uitgevoerde werkzaamheden. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden.

Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

53

Behalve via de exploitatiebudgetten zijn er voor Onderwijs middelen uit Specifieke Uitkeringen beschikbaar via de balansrekeningen. Deze middelen voor onder andere Onderwijsachterstanden, Nationaal Programma Onderwijs zijn waar mogelijk benut in 2023 en restanten blijven behouden voor komende periode. Voor de Unilocatie Grevenbicht-Obbicht en andere onderwijsinstellingen zijn, conform communicatie in programmarapportages, investeringskredieten beschikbaar voor de realisatie van de nieuwbouw of geaccordeerde uitbreiding en renovaties. Wie heeft mee betaald? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Beleidsindicatoren Taakveld

4. Onderwijs

Naam indicator

Eenheid

Waarde

Periode

Waarde

Periode

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

1,0

2021

2,8

2022

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

25,0

2021

28

2022

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

2,3

2021

3,4

2022

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

54

2.1.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE “Wij willen dat Sittard-Geleen een aantrekkelijke gemeente is om in te verblijven. Met een omgeving en voorzieningen die je van een eigentijdse gemeente met een regionale functie mag verwachten.” Een aantrekkelijk aanbod van sport, cultuur, sociale ontmoeting en recreatie voor zowel de inwoners als gebruikers van de stad. Daar draait het om bij het programma Sport, Cultuur en Recreatie. Een aantrekkelijk aanbod sluit aan bij de speerpunten uit de Toekomstvisie en de opgaven van het NOVI gebied Zuid-Limburg. Sport, bewegen en cultuur draagt bij om maatschappelijke doelen te realiseren. Zo dragen sport en cultuur bij aan een positieve gezondheid(sbeleving) en sociale verbinding. Het stimuleert ontmoeting, helpt om jezelf uit te drukken en draagt bij aan oplossingsgericht te denken. Ook zorgt het voor identiteitsvorming en trots. We zetten in op toekomstbestendige (sport)accommodaties en voorzieningen in de openbare ruimte, die uitnodigen tot ontmoeting en beweging, en een bijdrage leveren aan het realiseren van duurzaamheidsdoelstellingen. Eveneens streven we naar een herkenbaar cultureel profiel in co-creatie met onze culturele partners en een sterke culturele basis en breed cultureel ecosysteem dat elkaar aanvult, om zo cultuurbeoefening en cultuurbeleving te stimuleren. Ook willen wij een aantrekkelijke woon- en leefomgeving.

Dat bereiken we onder meer door beheer en inrichting van de openbare ruimte/ openbaar groen aan de eisen van deze tijd aan te passen. Daarnaast draagt een passend sport- en cultureel aanbod bij aan een rijke leefomgeving. Sport en cultuur dragen immers bij aan actieve deelname aan de omgeving en een mentale en fysieke gezondheid. Tevens zorgen sport en cultuur voor visuele aantrekkelijkheid, een interessant vestigingsklimaat en een herkenbare uitstraling. Tot slot is het eveneens een bron van inkomsten. Het programma sport, cultuur en recreatie kent de volgende taakvelden: 1.1 Sportbeleid en activering 1.2 Sportaccommodaties 1.3 Kunst- en cultuurbeleid 1.4 Openbaar groen en recreatie Wat wilden we bereiken? Het programma sport, cultuur en recreatie draagt direct of indirect bij aan de volgende speerpunten en doelen: • We dragen via de beleidsvelden inrichting van de openbare ruimte, armoede, arbeid, onderwijs, cultuur en sport bij aan een gezonde ontwikkeling van de gemeenschap. • We faciliteren en stimuleren daar waar logisch en zinvol een samenspel tussen mensen, verenigingen, ondernemers, maatschappelijke organisaties en maatschappelijk vastgoed. • We stimuleren mensen - jong en oud – om te bewegen en gezond te leven.

• We zetten in op de realisatie van gezonde plekken in buurten en dorpen, waar natuur-, recreatie-, ontmoeting-, sport-, cultuur- en klimaatdoelen samen komen. • We zetten in op vitaliteit door buitensport, recreatie en kwalitatieve ontmoetingsplekken in en rond de woongebieden. • We zetten in op het versterken van een gezonde leefstijl door bij te dragen aan een gezonde leefomgeving, waarin een gezond binnenklimaat door verduurzaming van woningen en maatschappelijk vastgoed, het vergroenen van de leefomgeving, en het verminderen van milieubelasting belangrijke dragers zijn. • We ontwikkelen activiteiten voor, door en met jongeren. • We werken aan een passend voorzieningenaanbod gericht op ontmoeten Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

55

•

• •

We streven naar een herkenbaar cultureel profiel in co-creatie met onze culturele partners en een sterke culturele basis en breed cultureel ecosysteem dat elkaar aanvult, om zo cultuurbeoefening en cultuurbeleving te stimuleren voor de inwoners en gebruikers van Sittard-Geleen. We organiseren, branden, subsidiëren en faciliteren evenementen om een bijdrage te leveren aan een rijke woonomgeving in Sittard-Geleen We zoeken met dit programma verbinding met de speerpunten (veerkrachten) uit de Toekomstvisie en sluiten aan bij de ontwikkelpaden

Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2023 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden. Sport • Sportakkoord In 2023 is het Sportakkoord Sittard-Geleen herijkt, wat heeft geresulteerd in het Sportakkoord Sittard-Geleen II. Met dit Sportakkoord werken we de komende jaren aan het versterken en verbinden van het sport- en beweegaanbod binnen Sittard-Geleen. Drie ambities uit het landelijke Sportakkoord staan hierbij centraal, namelijk het versterken van het fundament, het bereik en de betekenis van sport. Om deze ambities te bereiken wordt in Sittard-Geleen vanaf 2023 ingezet op de volgende strategieën: inclusie en diversiteit, sociaal veilige sport, vitale sportaanbieders, vaardig in bewegen, ruimte voor sport en bewegen en maatschappelijke waarde van topsport. Voor concrete initiatieven van sportaanbieders die bijdragen aan deze strategieën zijn in 2023 subsidies verleend vanuit de rijksmiddelen die hiervoor toegekend zijn aan Sittard-Geleen. Hiervoor is een nieuwe subsidieregeling vastgesteld die ook de komende jaren van kracht is. Naast deze subsidieregeling wordt ook op andere wijze gewerkt aan de doelstellingen binnen dit sportakkoord. Het Sportakkoord Sittard-Geleen is echter meer dan deze subsidieregeling.

Samen met partners wordt invulling gegeven aan de doelstellingen van het Sportakkoord. Hiervoor wordt onder meer met marketingcommunicatiebureau Triple Double en Infocaster (namens NOC*NSF) samengewerkt om een platform op te zetten dat inwoners en sport(gerelateerde) partners met elkaar verbindt en samenwerking stimuleert. Dit platform moet in 2024 gerealiseerd zijn. Tevens hebben we ook in 2023 ontwikkelingen gezien en gefaciliteerd waarbij verenigingen en sportaanbieders samenwerken om gezamenlijk het sport- en beweegaanbod te vergroten en sportfaciliteiten toegankelijker te maken voor sporters en inwoners om te (gaan) sporten en bewegen. De gemeente heeft hier een meewerkende en participatieve rol genomen in het realiseren van ambities en acties, waarbij tevens de kracht van de bestaande sportinfrastructuur in Sittard-Geleen en het beweegstimuleringsprogramma - uitgevoerd door Ecsplore - optimaal worden benut. • Programma beweegstimulering Ecsplore voert het programma beweegstimulering voor de gemeente Sittard-Geleen uit. Dit programma richt zich op het bevorderen van een gezonde en actieve leefstijl van onze inwoners. Vanuit het gedachtegoed van JOGG (jongeren op gezond gewicht) richt Ecsplore zich op preventie.

In 2023 heeft Ecsplore een bijdrage geleverd aan het herijkte Sportakkoord, de gezonde basisschool (en kinderopvang), bewegen in de openbare ruimte met onder meer programmering rondom de nieuwe sportcontainer. Voor volwassenen organiseren zij de programma’s HealthyLife en Meer Bewegen voor Ouderen. Om iedereen te laten meedoen op het gebied van sport dragen zij bij aan inclusief sporten middels de sportpedagoog en de combinatiefunctionaris Iedereen Kan Sporten.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

56

• Infrastructuur sporten en bewegen In 2023 is gestart met de vernieuwbouw van sportcomplex Glanerbrook. Allereerst met de sporthallen, waarvan sporthal 1 eind 2023 is opgeleverd. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor de nieuwbouw van het 50m zwembad, ijshal en overkapping van de ijsbaan. Tevens is het project Glanerbrook (met het Burgemeester Damenpark) onderdeel geworden van de Regiodeal, waarbij middelen vanuit het Rijk zijn toegekend om de leefbaarheid in de omgeving te versterken. In 2023 hebben we de plannen van Het Anker BV ontvangen voor de vernieuwing van Sportcomplex Het Anker. De gevraagde jaarlijkse exploitatiebijdrage en het door de Raad beschikbaar gestelde budget liggen ver uiteen. Daarop is eind 2023 besloten om de huidige exploitatieovereenkomst met Het Anker BV niet te verlengen om daarmee ‘het heft in eigen hand te nemen’. In 2024 wordt, onder meer samen met Het Anker BV, onderzocht hoe in de toekomst invulling gegeven kan blijven worden aan een toekomstbestendige en betaalbare sportvoorziening in het cluster Born, Buchten en Holtum. Daarover hebben wij ook overleg met de betrokken verenigingen. Daarnaast zijn ook gesprekken gevoerd over hoe sportverenigingen en hun sportaccommodaties een vitale toekomst tegemoet gaan. Er is daarbij gesproken over hoe deze sportinfrastructuur het beste ingezet kan worden om mensen (meer) te laten sporten en bewegen.

Tevens zijn er voorbereidende werkzaamheden gedaan om het clubhome van het Tom Dumoulin Bikepark in 2024 te realiseren. In 2023 is ingezet op het stimuleren van bewegen in de openbare ruimte. Dit past bij de ontwikkeling dat mensen steeds meer individueel of buiten verenigingsverband willen sporten op eigen gekozen momenten. Zo is onder meer gestart met de Sportcontrainer, die iedere twee maanden op een andere plek in de gemeente wordt geplaatst. Een Sportcontrainer is een (verplaatsbare) zeecontainer, die opengeklapt in een wijk wordt geplaatst en daarmee de wijk voorziet van een sporttoestel met meerdere beweegmogelijkheden. Enerzijds om het bewegen in de openbare ruimte te stimuleren, anderzijds om te onderzoeken wat de exacte behoefte is van inwoners rondom deze plekken in de gemeente wat betreft het bewegen in de openbare ruimte. • Toekomst Sportstichting In 2023 heeft besluitvorming plaatsgevonden over de toekomst van de Sportstichting Sittard-Geleen. Er is besloten om de Sportstichting niet te insourcen in de gemeentelijke organisatie en samen met de Sportstichting een vervolgtraject te starten gericht op de herstructurering van de Sportstichting. Hiervoor hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met de Raad van Toezicht en directeur-bestuurder van de Sportstichting om een statutenwijziging vorm te geven, waarbij de gemeente meer grip krijgt op de Sportstichting.

In 2024 zal de statutenwijziging verder vorm krijgen. • Talentontwikkeling en topsport Topsport en breedtesport versterken elkaar. Uit breedtesport komen talenten naar voren en topsporters inspireren om zelf te sporten en te bewegen. We hebben in 2023 het topsportprogramma Triatlon in de gemeente ondersteund in het gebruik van zwembad De Nieuwe Hateboer. Er is nog geen nieuwe subsidieregeling opgesteld ten behoeve van het ondersteunen van het gebruik / tegemoetkomen in de huurkosten van de accommodaties. Daarnaast hebben we in samenwerking met de coöperatie Limburg Sport talenten en topsporters in de gemeente Sittard-Geleen ondersteund door middel van het Topsporttalentenfonds Sittard-Geleen. Tot slot zijn we in 2023 gestart met het opstellen van een visie gericht op het versterken van de handbalsport in SittardGeleen en omstreken van breedtesport tot topsport. Deze visie krijgt in 2024 verder vorm.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2024

57

Cultuur In 2023 is het nieuwe cultureel kader Gedeeld Plezier door de raad vastgesteld. Daarin is onder andere de complementariteit en samenwerking tussen de theaters in de regio vastgelegd. Een samenwerking tussen het Toon Hermans Theater en Parkstad Limburg Theaters is gestart en heeft in de eerste maanden van samenwerking al geleid tot meer bezoekers en een gevarieerdere programmering. Ook is cultuur meer in de breedte gestimuleerd door naast het cultuurbedrijf in te zetten op nieuwe ontwikkelingen zoals The Breakfast Hub, Spectaculo, Tekstverslaafd, de samenwerking tussen popband Hard2Get en harmonie Sint Joep, de live opvoering van Dagboek van een Herdershond, de muurschilderingen in Geleen. De transitie van De Domijnen zit verder weer in het juiste spoor en het cultuurbedrijf heeft een goede eerste stap voorwaarts gezet. De ontwikkelingen hebben een eerste invulling gegeven aan een rijker en gevarieerder cultuuraanbod in SittardGeleen, zoals geschetst in de Toekomstvisie 2030. • Bestuursopdracht duurzame accommodaties Zoals in de programmabegroting 2023 is deze bestuursopdracht afgerond en is besloten tot een andere insteek bij maatschappelijk vastgoed. • Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed zijn alle accommodaties die nodig zijn om activiteiten mogelijk te maken.

Maatschappelijke vastgoed maakt het mogelijk dat verenigingen en andere maatschappelijke organisaties kunnen voetballen, repeteren, oefenen, ontmoeten, zorgen, feesten, etc. Maatschappelijk vastgoed is het samenstel van voorzieningen dat nodig is om het inhoudelijke beleid (jeugd, cultuur, sport, zorg, onderwijs, etc.) te kunnen uitvoeren. Wij zorgen ervoor dat voldoende adequate voorzieningen voorhanden zijn, opdat verenigingen en andere maatschappelijke organisaties hun activiteiten kunnen blijven uitvoeren. Daarbij zorgen wij voor een goede mix in de verschillende buurten en een duidelijke afstemming met accommodaties die eigendom zijn van de gemeente en die particulier eigendom zijn. In 2023 hebben wij het overzicht van de accommodaties geactualiseerd en op basis daarvan onderzoeksvragen uitgezet. Wij hebben in beeld gebracht welke accommodaties wij moeten aanmerken als voorzieningen. Daarmee weten wij wat nodig is voor de verenigingen om te kunnen blijven functioneren. De vervolgstap zal zijn of de accommodatie (al dan niet na aanpassingen) behouden kan blijven voor de toekomst, of dat een andere/nieuwe accommodatie nodig is. • Verduurzaming maatschappelijk vastgoed Een belangrijk onderdeel van deze afwegingen is de mogelijkheid om een accommodatie te verduurzamen. Daarvoor is een onderzoek gestart.