Bijlage 2 Jaarstukken 2021 definitief (gewaarmerkt)

Vele honderden mensen hebben de pop-up expo aan de Markt bezocht en in totaal hebben ruim 1.100 mensen gereageerd op het ontwerp. De reacties zijn verwerkt in de hernieuwde aanbesteding. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Het programma richt zich op de dienstverlening aan en de samenwerking met onze inwoners, ondernemers, organisaties en andere overheden. Bij onze dienstverlening staat de inwoner of ondernemer centraal. De afgelopen jaren heeft Sittard-Geleen flinke slagen gemaakt in dienstverlening die uitgaat van behoeften van mensen in plaats van systemen. En de komende jaren blijven we hier aandacht voor hebben.

22

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten*

Begroting voor wijziging 2021

Begroting na wijziging 2021

236.924

256.621

Rekening 2021 259.833

Resultaat 2021 3.212

Lasten*

-48.423

-56.666

-57.361

-695

Saldo Baten en Lasten

188.501

199.955

202.472

2.517

Onttrekkingen

6.741

29.339

31.686

2.346

Toevoegingen

-7.620

-33.126

-35.220

-2.094

Saldo Reserves

-879

-3.786

-3.534

252

187.622

196.169

198.938

2.770

0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING

* de baten en lasten van programma 0 zijn inclusief algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en vennootschapsbelasting

Analyse resultaat De (gesaldeerd) voor het programma beschikbare gelden betreft de dekking voor de lasten van de overige programma’s. De totale baten bestaan voornamelijk uit de diverse uitkeringen van het gemeentefonds en belastingenontvangsten in het kader van OZB en overige belastingen. De belangrijkste uitgavenposten betreffen kosten overhead. Hierin zijn de budgetten opgenomen die verband houden met de bedrijfsvoering. Het gaat om de uitvoering van de volgende taken: personeel en organisatie, financiën, inkoop, facilitaire zaken en huisvesting, informatiemanagement en ICT en communicatie. Daarnaast worden ook de budgetten die direct verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen (college, raad) en de directe ondersteuning hiervan geboekt. Binnen het taakveld burgerzaken is er een verscheidenheid van wettelijke verplichtingen. De uitvoering hiervan is georganiseerd binnen de stadswinkel (onder andere burgerzaken en klantcontactcentrum). Ook zijn alle toevoegingen en onttrekkingen van reserves in dit programma geboekt welke betrekking hebben dit programma. Het voordelig saldo van dit programma wordt met name veroorzaakt door: Voordelig resultaat op het Gemeentefonds met betrekking tot de decembercirculaire inclusief het 6e steunpakket voor corona.

Hogere opbrengsten OZB-woningen en niet-woningen door volume-effecten van de WOZ-waarden, onder andere door minder aanpassingen door bezwaren dan verwacht (€ 0,68 mln.), positief resultaat BsGW 2021 (€ 0,1 mln.), vrijval voorziening dubieuze debiteuren (€ 52.000) en minder inhuur/ advies (€ 20.000). Nadelig resultaat € 0,7 mln. in programma 0 als gevolg van minder parkeeropbrengsten. Het saldo van de totale parkeeropbrengsten inclusief programma 2 bedraagt € 0,2 mln. en is voornamelijk coronagerelateerd. Het positieve saldo van de kosten van de bedrijfsvoering als gevolg van incidenteel lagere kosten als gevolg van uitstel projecten (o.a. telefonie en hybride werken) en corona-gerelateerd als gevolg van thuiswerken. Daarnaast wordt het resultaat op dit programma negatief beïnvloed door de niet gerealiseerde taakstelling ESCS-locatie. Wie heeft mee betaald? Onze inwoners en bedrijven betalen leges voor individuele diensten, denk hierbij aan reisdocumenten en vergunningen. De gemeente ontvangt een bijdrage uit het gemeentefonds en int gemeentelijke belastingen. Deze opbrengsten heeft de gemeente nodig om haar taken uit te voeren.

23

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen. Taakveld 0. Bestuur en ondersteuning

Naam indicator

Eenheid

Waarde

Periode

Waarde

Periode

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

10

2021

10

2020

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

10

2021

9

2020

780

2021

688

2020

12,5%

2021

10%

2020

Kosten inhuur externen

€ 8.977.892

2021

€ 6.439.600

2020

% van de totale lasten

10,05%

2021

9,23%

2020

Apparaatskosten Kosten per inwoner Externe inhuur Overhead

Kosten als % van totale loonsom

Gerelateerde beleidsnota’s

Gerelateerde verbonden partijen

Vanzelfsprekend in Verbinding; Communicatievisie 20172021 Ondernemend Sittard-Geleen; Merkvisie 2015-2019

Belastingsamenwerking gemeenten waterschappen NV Bank Nederlandse Gemeenten

Online Strategie gemeente Sittard-Geleen; Digitale ambitie voor online communicatie en online dienstverlening 2016

Claim Staat Vennootschap (CSV) Amsterdam BV Enexis NV Publiek Belang elektriciteitsproductie BV NV Waterleidingmaatschappij Limburg

24

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

en

2.1.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID ”Onze inwoners hebben recht op een veilige samenleving. Niet alleen in cijfers, maar ook in beleving.” Een veilige en prettige woon-, werk en leefomgeving voor onze inwoners vraagt om doorlopende aandacht voor de veiligheid. Het programma Veiligheid richt zich op de wettelijke- én de niet wettelijke taken van veiligheid. Denk daarbij aan brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, openbare orde en veiligheid. De externe veiligheid hoort daarbij. Dit programma kent de volgende taakvelden: 1.1. Crisisbeheersing en Brandweer 1.2. Openbare Orde en Veiligheid Wat wilden we bereiken? In 2019 heeft de raad de kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek voor de jaren 2019-2022 vastgesteld. In deze Kadernota zijn een aantal aandachtthema’s opgenomen: • High Impact Crimes (HIC) • Personen met verward gedrag • Radicalisering en Polarisatie • Ondermijning • Externe Veiligheid Op basis van de Kadernota Integrale Veiligheid wordt tweejaarlijks een Actieplan Integrale Veiligheid vastgesteld. Het college heeft dit actieplan in 2021 voor de periode 2021-2022 vastgesteld. In het actieplan worden de doelen en acties op het gebied van veiligheid beschreven.

Het Actieplan Integrale Veiligheid Sittard-Geleen 2021-2022 is te bereiken via de URL: https://gemeentesittardgeleen.foleon.com/publicaties/actieplan-veiligheid/cover/ Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Hieronder wordt op diverse veiligheidsthema’s kort – op hoofdlijnen – toegelicht welke activiteiten in 2021 zijn uitgevoerd. CRISISBEHEER & BRANDWEER Crisisbeheersing De coronacrisis heeft in 2021 impact gehad op de werkzaamheden van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en de gemeentelijke crisisorganisatie. Dit heeft ertoe geleid dat de gewenste doorontwikkeling van de gemeentelijke crisisorganisatie pas eind 2021 is gestart. In 2022 krijgt dit meer vorm, onder meer via een nieuw lokaal OTOprogramma (opleiden, trainen en oefenen). In 2021 zijn stappen gezet in de doorontwikkeling van risicocommunicatie via het maken van een risicocommunicatieplan, samen met partijen als Chemelot en de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Dat plan leidt in april 2022 tot de campagne ‘Samen veilig rondom Chemelot’. Het traject SamenRedzaam, waarbij samen met inwoners die wonen nabij Chemelot wordt gekeken naar het bevorderen van handelingsperspectief in geval van een calamiteit, heeft in 2021 vertraging opgelopen. Nu de coronamaatregelen ruimte bieden, wordt dit weer opgepakt in het tweede kwartaal van 2022.

25

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Evenementenveiligheid In aansluiting op het evenementenvergunningenbeleid is er in 2021 een beoordelingskader ontwikkeld op het gebied van evenementenveiligheid en crowd-management. Dit is gebeurd samen met gemeentelijke en externe partners als de politie, GGD GHOR en brandweer. Het kader is een raamwerk dat ondersteunt in de uitvoeringspraktijk waarin samen met adviseurs (onder meer politie, GHOR, brandweer) en met de organisator van het evenement tot gedeelde beelden over risico’s en een gedeelde beoordeling wordt gekomen. Dit komt de veiligheid van het evenement ten goede. Externe Veiligheid In 2021 is, naast het voldoen aan de wettelijke normen en ons externe veiligheidsbeleid, onze inzet op externe veiligheid vooral gericht geweest op twee hoofdpunten: (1) voorbereidingen en ook actualisatie beleid in de lijn van de Omgevingswet, en (2) een bovenwettelijk veiligheidskader op en nabij de Chemelot site. − Advisering en toetsing ruimtelijke ontwikkelingen en vergunningen Het adviseren en toetsen van externe veiligheid in ruimtelijke plannen en vergunningen is een permanent onderdeel binnen onze gemeente. Het vormt daarmee de basis om te voldoen aan de wettelijke normen maar ook aan de vastgestelde uitgangspunten en ambities als benoemd in ons externe veiligheidsbeleid (Spoorvisie en Chemelot). − Gezamenlijke veiligheidsvisie Chemelot e.o.

Eind 2019 hebben de colleges van GS en van B&W van de gemeenten Sittard-Geleen, Stein en Beek de ‘Veiligheidsvisie Chemelot e.o.’ vastgesteld. Eén van de in de visie aangekondigde maatregelen betrof de inrichting van een zogenoemde Technische VeiligheidsCommissie (TVC) die onder meer tot opdracht heeft het opstellen van een bovenwettelijk veiligheidskader. De TVC heeft haar opdracht afgerond met de aanbieding van haar rapport ‘Veiligheid in samenwerking’ aan het Bestuurlijk Overleg Veiligheid op 31 juli 2021. Hoewel de aanbevelingen van de TVC als zodanig helder zijn verwoord, is voor een aantal ervan een nadere inhoudelijke verdieping noodzakelijk. Dit om de consequenties van de aanbevelingen in een breder verband in beeld te brengen en preciezer te duiden. Deze inhoudelijke verdieping vindt inmiddels ambtelijk plaats. We hopen deze in de eerste maanden van 2022 tot een afronding te brengen en vervolgens tot genoemde integrale bestuurlijke afweging te komen. Ondertekening van het convenant als sluitstuk van dit proces is voorzien in Q2 van 2022. − Voorbereidingen Omgevingswet Met de introductie van de Omgevingswet wordt de huidige externe veiligheidswetgeving gemoderniseerd. Wat niet verandert is dat de gemeente een belangrijke rol speelt in de lokale veiligheidsafweging rondom de opslag en het transport van gevaarlijke stoffen.

Wat wel verandert is de wijze waarop deze afweging plaatsvindt. Het huidige veiligheidsbeleid van de gemeente Sittard-Geleen moet afgestemd worden op deze verandering. In een traject met interne en externe betrokkenen zijn beleidsuitgangspunten voor de vernieuwing tot stand gekomen en afgestemd met de raadswerkgroep. De uitdaging is om deze uitgangspunten te operationaliseren in de nieuwe instrumenten onder de Omgevingswet. Een tweede uitdaging is om de nieuwe externe veiligheidswetgeving (omgevingsveiligheid) te implementeren. We hebben er voor gekozen om de (beleids-)ambities integraal en gebiedsgericht onder te brengen in de Omgevingsvisie van de gemeente Sittard-Geleen. − Programma Externe veiligheid Eén van kerninstrumenten van de Omgevingswet is het programma. Hierin wordt uitgewerkt wat het te voeren beleid op het gebied van de fysieke leefomgeving is. De gemeente Sittard-Geleen gaat in haar ambities voor externe veiligheid soms verder dan de wettelijke verplichtingen. Naast het beschermen van nieuwe ontwikkelingen heeft de gemeente aandacht voor de externe veiligheidssituatie van bestaande (woon)gebieden. Aangezien dit een langere termijn ambitie is waarvoor geen wettelijke kaders zijn, krijgt dit een plek in het programma.

26

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Vaststelling van dit Programma is mede afhankelijk van vaststelling van de Omgevingsvisie omdat hierin de gemeentelijk opgaves integraal en gebiedsgericht zijn verwoord. Het college van B&W is bevoegd om een programma vast te stellen. − Emplacementen en Basisnet (spoor) De vervoersstromen, de overschrijdingen en de (on)mogelijkheden van sturing hierop, gaven aanleiding voor het Rijk om nog eens fundamenteel te kijken naar de systematiek van het Basisnet (inclusief emplacementen). Het in het ministeriële actieplan opgenomen actiepunt naar een volwaardig onderzoek van het emplacement Sittard is uiteindelijk gekoppeld aan het onderzoek dat door Dordrecht is getrokken naar mogelijkheden voor het nemen van veiligheidsverhogende maatregelen. Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Inmiddels zijn evenwel de contouren van het robuuste basisnet redelijk helder en is de tijd opportuun een of meer pilots te starten. Daarbij is een (door ons gevraagde) pilot Sittard, wat het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat betreft, een goede kans om ook naar een emplacementsomgeving te kijken. In een dergelijke pilot ligt de focus op omgevingsveiligheid van een concrete bouwopgave. Wij hebben daarbij gevraagd om eveneens aan te haken bij het Rijks emplacementenproject geluid.

OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Sociale veiligheid In de afgelopen jaren is het aantal woninginbraken in onze gemeente gedaald. Door een uitgebreide aanpak hebben we het aantal in 2021 verder weten te reduceren. Van 328 woninginbraken in 2019, naar 170 in 2020 en 140 in 2021. We werken onder meer samen met politie, woningcorporaties, het Openbaar Ministerie en andere Limburgse gemeenten. Acties die we in 2021 gezamenlijk hebben uitgevoerd in de aanpak van woninginbraken zijn: het aanpakken van veelplegers, preventieve acties in onze wijken, opkopers hun spullen laten registreren, dwangsommen voor personen die inbrekerswerktuig vervoeren en de aanpak van onveilige sleutelkluisjes. De afname in woninginbraken wordt overigens gezien in het hele land en lijkt mede een gevolg van de Covid-19 maatregelen. Onze inwoners leveren een actieve en essentiële bijdrage in de aanpak van sociale onveiligheid. Via Whatsappgroepen en de twaalf buurtpreventieteams verbeteren inwoners de veiligheidsbeleving in de buurten van onze gemeente. In 2021 hebben we deze vorm van inwonerparticipatie ondersteund. Tevens hebben we in 2021 buurtbemiddeling ondersteund. Via buurtbemiddeling helpen inwoners mee om onenigheid tussen wijkbewoners op te lossen en de onderlinge contacten tussen de wijkbewoners te herstellen. Inwoners die zich inzetten als buurtbemiddelaar volgen een training via Partners in Welzijn.

De gemeenten en de woningcorporaties in de Westelijke Mijnstreek betalen de inzet van Partners in Welzijn. Na een pilot gestart in 2019 is in 2021 besloten om buurtbemiddeling structureel te continueren. Door de coronacrisis heeft cybercriminaliteit zich snel ontwikkeld, ook in onze gemeente. Duidelijk is dat cybercrime niet meer weggaat en een groeiend veiligheidsprobleem is. Het vraagt dan ook een internationale en nationale aanpak. Om de gevolgen voor inwoners van onze gemeente te minimaliseren, pakken we cybercrime lokaal aan. Zo hebben we in 2021 gewerkt aan het creëren van extra bewustzijn rondom cybercrime bij onze ondernemers en inwoners. We werken daarbij samen met de gemeenten in (Zuid-) Limburg, het cybercrime team van de politie en het Openbaar Ministerie. Ondermijning In 2021 is op diverse manieren gewerkt aan de aanpak van ondermijning. Dit is gebeurd samen met partners als de politie, het Openbaar Ministerie, de belastingdienst en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Limburg. De focus lag daarbij op de thema’s drugscriminaliteit, witwassen, spookbewoning en mensenhandel. Uitvoering is gegeven aan de projecten ‘Spookbedrijven Westelijke Mijnstreek’, ‘Hensplantages de wijk uit’ en ‘Spookburgers’. Deze projecten zijn geëindigd eind 2021 (Spookburgers) of eindigen in 2022 (twee anderen).

27

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Hierover volgen eindverslagen aan de gemeenteraad. De handhaving op illegale prostitutie in woningen is in 2021 verstevigd. In 2021 zijn 21 situaties van thuisprostitutie aangetroffen. Drugspanden zijn gesloten op basis van de Wet Damocles. In 2021 zijn 70 panden tijdelijk gesloten. De gemeentelijke Beleidsregels Wet Bibob zijn in 2021 aangepast. Het toepassingsbereik van deze beleidsregels is verruimd naar onder andere omgevingsvergunningen, vastgoedtransacties, subsidies en aanbestedingen. De nieuwe Beleidsregels Wet Bibob zijn per 1 november 2021 in werking getreden. Zorg en Veiligheid De taken en verantwoordelijkheden van de gemeente op het snijvlak zorg en veiligheid blijven groeien. De samenwerking tussen de zorg- en veiligheidsketen is essentieel. Om dit te bewerkstelligen werken we als gemeente vanuit verschillende teams samen. Daarnaast werken we onder andere samen met de politie, het Openbaar Ministerie, woningcorporaties, Veilig Thuis, instellingen voor geestelijke gezondheidszorg, Reclasseringsorganisaties, de Dienst Justitiële inlichtingen en het voormalig Veiligheidshuis, dat in 2021 is doorontwikkeld naar het Zorg- en Veiligheidshuis. Samenwerken doen we niet alleen lokaal, maar ook regionaal. Binnen de Westelijke Mijnstreek en waar mogelijk op Zuid-Limburgse schaal.

De versteviging van de samenwerking tussen de Zuid-Limburgse Zorg & Veiligheidshuizen in 2021 is daar een voorbeeld van. Vanuit het gedeeld portefeuillehouderschap (zorg en veiligheid) hebben we in 2021 gewerkt aan thema’s als: − Nazorg ex-gedetineerden: In juli 2019 hebben de Dienst Justitiële Inrichtingen, de reclassering en de gemeenten het bestuurlijk akkoord ‘Kansen bieden voor re-integratie’ ondertekend. Afgesproken is om bij aanvang van detentie vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid samen te werken aan het detentie- en re-integratietraject. In 2021 hebben we conform afspraken de gezamenlijke aanpak, via de Commissie zorg en veiligheid (ZL), verstevigd en randvoorwaarden opgesteld voor een succesvolle uitvoering. Het doel is een succesvolle re-integratie en verlaagde kans op recidive. − Personen met verward gedrag: Er is gewerkt aan de uitwerking en borging van het project ‘Aanpak kwetsbare personen met verward gedrag en een hoog veiligheidsrisico Zuid-Limburg’ en de pilot Verbindingspunt Informatie en Advies (VIA) Zuid-Limburg. De specifieke aanpak gericht op personen met verward gedrag en een hoog veiligheidsrisico loopt tot de eerste helft van 2022 door. Het onderdeel VIA is per 1 januari 2022 financieel geborgd. Alle gemeenten in Zuid-Limburg dragen hieraan bij.

− Geweld in afhankelijkheidsrelaties: We werken in de regio samen aan een aanpak tegen Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA). In 2020 zijn de Zuid-Limburgse Regiovisie GIA en de Uitvoeringsagenda Geweld Hoort Nergens Thuis 2019-2022 vastgesteld. In 2021 zijn acties ontplooid om slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties zo vroeg en goed mogelijk in beeld te krijgen en het geweld zo snel mogelijk en voor lange tijd te stoppen. In 2021 is gestart met de versteviging van het beleid mensenhandel gericht op slachtoffers. − Radicalisering: In 2021 is aan preventie gewerkt via een jaarlijkse opdracht aan Partners in Welzijn. Meldingen van mogelijke radicalisering zijn behandeld door het Zorg & Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek. Het gebiedsgericht werken, een integrale aanpak van sociaal domein, leefbaarheid en veiligheid is ook in 2021 ingezet. Bij ernstige multi-problematiek en veiligheidsproblematiek wordt vanuit het gebiedsgericht werken opgeschaald naar het Zorg & Veiligheidshuis. Het Zorg & Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek is belangrijk in de uitvoering van thema’s op het gebied van zorg en veiligheid. Het Zorg & Veiligheidshuis is een netwerk van gemeente, zorg- en justitiepartners. Het Zorg & Veiligheidshuis heeft als doel te komen tot een succesvolle aanpak van multi-probleem gezinnen, criminaliteit en ernstige overlast.

28

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Dit wordt gedaan door een gezamenlijke aanpak waarbij de meerwaarde van het Zorg & Veiligheidshuis ligt op de focus van de complexe problematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Deze aanpak is ook in 2021 weer een belangrijke succesfactor gebleken voor het terugdringen van criminaliteit en overlast. Buitengewoon Opsporingsambtenaren De coronapandemie had veel impact op de inzet van boa’s. Sinds het begin van de pandemie halverwege maart 2020 hadden de boa’s de taak om zorg te dragen voor toezicht op en handhaving van de coronaregels. Door de golfbewegingen aan versoepelingen en aanscherpingen leidde de coronamaatregel-moeheid bij de inwoners/ondernemers tot minder naleefbereidheid in het algemeen. Het imago van de boa’s heeft landelijk gezien, vanwege de corona-maatregelen, een extra deuk opgelopen. Dit bracht extra weerstand met zich mee bij het uitvoeren van de dagelijkse werkzaamheden. Door het onvoorspelbare karakter van het coronavirus moeten we voor de toekomst rekening houden met een scenario waarbij er weer beperkende maatregelen en dus extra boa-inzet nodig is. De krapte op de arbeidsmarkt maakt dat het vinden van geschikte kandidaten lastig is én blijft. Binnen de boa’s is er de afgelopen jaren een enorme dynamiek ontstaan ten aanzien van het personeelsbestand.

De gemiddelde leeftijd van de 34 in dienst zijnde boa’s is 37 jaar, waarvan de afgelopen jaren 22 boa’s in dienst zijn getreden die jonger dan 27 jaar zijn. Daarnaast zijn er de afgelopen jaren 11 boa’s uit dienst gegaan in verband met pensioen, werkaanvaarding elders en gedwongen ontslag. Alle vacatures zijn in de loop van 2022 ingevuld. Het intern begeleiden, coachen, opleiden en verder ontwikkelen van deze minder ervaren jonge boa’s heeft hierbij veel aandacht. Dit vergde naast tijd, de juiste begeleiding, facilitering, coaching en (bij-)scholing. Ondanks corona investeren we zoveel mogelijk in het wijkgericht werken door in corona-situaties volgens de uitgangspunten van het wijkgericht werken te handelen. In 2021 heeft de gemeente Sittard-Geleen van overheidswege subsidiebijdragen toegewezen gekregen om te handhaven op de van toepassing zijnde coronamaatregelen. Feit is dat er door de worst case scenario voor corona in de vorm van lockdowns en de bovengenoemde arbeidsmarktproblematiek er geen optimaal gebruik van de regelingen is gemaakt.

Het betreft de volgende subsidieregelingen: − Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving (via de gemeente): In deze regeling stelde het ministerie van Justitie en Veiligheid over de periode van 15 december 2020 tot en met 30 juni 2021 (verlengd tot 30 september) eenmalig een specifieke uitkering van € 60 mln. ter beschikking waarmee kosten voor de inzet van extra arbeidskrachten ten behoeve van de ondersteuning bij de uitvoering van toezicht en handhaving (deels) worden vergoed. Het aandeel voor de gemeente Sittard-Geleen is door het ministerie bepaald op € 0,29 mln. In de aanvraag is een bedrag van € 0,13 mln. aangevraagd en wordt de definitieve verantwoording vastgesteld op een bedrag aan gerealiseerde kosten van € 0,12 mln. − Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (via de veiligheidsregio’s): Het kabinet heeft € 45 mln. ter beschikking gesteld aan de veiligheidsregio’s als bijdrage in de kosten die de veiligheidsregio’s maken voor de inzet van ondersteunend personeel en voor materiele kosten die het controleren van het CTB bevorderen/faciliteren. Sittard-Geleen kan, naar rato van het aantal inwoners met peildatum 1 januari 2021 (verdeelsleutel), aanspraak maken op een gedeelte van deze € 45 mln. Voor Sittard-Geleen geldt een maximumbedrag van € 0,24 mln.

Binnen dit budget wordt het systeem/instrument van de polsbandjes bekostigd, dat actief is van 22 oktober tot en met 31 december 2021 (harde einddatum van kabinet). De verrekening van de gemaakte kosten vindt achteraf in 2022 plaats met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL). De definitieve verantwoording wordt vastgesteld op een bedrag aan gerealiseerde kosten van € 23.000.

29

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

− Handhaving quarantaine (veiligheidsregio’s via centrumgemeenten): Gemeenten ontvangen voor het handhaven van de quarantaineplicht in 2021 € 3 miljoen. De quarantaineplicht wordt centraal via de 25 veiligheidsregio’s via handhavingsteams gehandhaafd. De uitvoering is in samenwerking tussen Rijk, VNG en gemeenten voorbereid en er wordt voorzien in een handreiking, modelbesluiten en een mandaatregeling. De verdeling over de Veiligheidsregio’s via de centrumgemeenten is bepaald op € 0,12 mln. De verrekening van de gemaakte kosten vindt achteraf in 2022 op declaratiebasis plaats met de gemeente Maastricht (centrumgemeente van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg). Informatiepositie (intelligence) Onze informatiepositie is steeds belangrijker in de aanpak van onveiligheid. In 2021 hebben we geïnvesteerd in onze informatiepositie zodat we informatie over trends, ontwikkelingen en fenomenen op een goede manier bij elkaar kunnen brengen, kunnen analyseren en benutten. Met een goede informatiepositie kunnen we de aanpak van veiligheidsfenomenen, zoals jeugdoverlast en woninginbraken, immers versterken. We hebben in 2021 de driehoek middels sturingsrapportages in positie kunnen brengen om betere keuzes te kunnen maken in de verdeling van de inzet (onder meer van politiecapaciteit). In 2021 is de informatiepositie ingezet bij veiligheidsprojecten en ontwikkeling van beleid.

Ook is de informatievoorziening in 2021 uitgebreid door als gemeente aan te sluiten bij Meld Misdaad Anoniem (MMA). MMA is een onafhankelijk meldpunt waar inwoners, ondernemers en bezoekers anoniem informatie kunnen geven over criminaliteit. Samen met de politie en andere partners proberen we snel en goed te reageren op dergelijke meldingen (bijvoorbeeld via extra toezicht door onze lichtblauwe, groene boa’s of boa’s taakveld sociale veiligheid en ondermijning). Overige aandachtspunten − Communicatie: In 2021 zijn we steeds meer actief gaan communiceren over veiligheid. Dit is gebeurd via online, offline of via externe media. Zo is het Actieplan Integrale Veiligheid in digitale (website)vorm opgesteld, met cijfers en informatie over veiligheid. Ook communiceren de boa’s over bijzondere situaties tijdens hun werkzaamheden via sociale media en is de publiekscommunicatie over de evaluatie van het cameratoezicht verlopen via een video gericht aan onze inwoners en ondernemers. − Gemeentelijk cameratoezicht: Gemeentelijk cameratoezicht is niet meer weg te denken in de veiligheidsaanpak van onze gemeente. De projectmatige doorontwikkeling van het gemeentelijk cameratoezicht is begin 2021 samen met de politie gestart. Er heeft een gedegen evaluatie van het gemeentelijk cameratoezicht plaatsgevonden. Middels een themasessie is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van de evaluatie.

De aanbevelingen van de evaluatie zijn overgenomen. De aanbevelingen vormden de basis voor het Programma van Eisen van de aanbesteding van het nieuwe cameratoezichtsysteem en de basis voor de verstevigde borging in de gemeentelijke en politieorganisatie. In 2021 is een nieuw cameratoezichtsysteem aanbesteed en is gestart met de ontwikkeling van het beleid. De boa’s zijn opgeleid tot cameraobservant. We werken samen met het VISTA college aan het nieuwe informatiebord en overige communicatie uitingen. − Betaald voetbal: 2021 was vanwege de geldende coronamaatregelen en de wisselende aanwezigheid van supporters in het stadion opnieuw een bijzonder jaar. Op het gebied van veiligheid rondom voetbalwedstrijden hebben we in 2021 minder acties hoeven uit te voeren. Wel is in 2021 ingezet op het handhaven van het parkeerbeleid tijdens voetbalwedstrijden op Bedrijvenstad Fortuna. Dit onder meer om onveilige situaties in de omgeving en hinder voor bedrijven te voorkomen. Daarnaast is de openbare verlichting aan de Eggerweg aangepast om de in- en uitrijroute van uit-supporters(bussen) tijdens risicowedstrijden veiliger te laten verlopen.

30

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Samen met allerlei andere partijen wordt iedere dag gewerkt aan de aanpak van veiligheid. Zo werken we voor een doelmatige en slagvaardige hulpverlening rondom de openbare veiligheid, regionaal samen in de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Hieronder vallen rampenbestrijding, crisisbeheersing en brandweerzorg. Onze belangrijkste samenwerkingspartners bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit zijn het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Limburg, het Openbaar Ministerie, de politie, de Belastingdienst en (boven)lokale partners. Als het gaat om de sociale veiligheid en persoonsgerichte aanpak, dan speelt het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek een belangrijke rol. Daarin werken we samen met een groot aantal ketenpartners en partijen uit het zorg- en veiligheidsdomein. Voor de aanpak van de High Impact Crimes trekken gemeente, politie en corporaties samen op. De samenwerking met het sociaal domein is van essentieel belang voor de persoonsgerichte aanpak van personen met verward gedrag en mogelijke radicalisering. Op al deze thema’s werken we samen met de Provincie en met de andere gemeenten in de Westelijke Mijnstreek, in de regio en/of in de Euregio. Tenslotte werken we samen met onze inwoners en ondernemers. Zeker voor het verbeteren van het veiligheidsgevoel hebben we ook hún betrokkenheid nodig.

Via de buurtpreventieteams en WhatsApp groepen leveren zij een belangrijke bijdrage aan het signaleren van onveilige en ongewenste situaties. Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten

Begroting voor wijziging 2021

Begroting na wijziging 2021

Rekening 2021

Resultaat 2021

1.517

1.545

2.012

467

Lasten

-14.695

-15.123

-15.415

-291

Saldo Baten en Lasten

-13.178

-13.578

-13.403

176

Onttrekkingen

250

375

347

-28

Toevoegingen

0

-230

-275

-45

Saldo Reserves

250

145

72

-73

1 VEILIGHEID

-12.928

-13.433

-13.331

102

Analyse resultaat De (gesaldeerd) voor het programma beschikbare € 13,4 mln. werd in 2021 besteed aan crisisbeheersing, brandweer (1.1) en openbare orde en veiligheid (1.2). De budgetten op het gebied van crisisbeheersing en brandweer (1.1) bedroegen in 2020 € 8,2 mln. en hadden voornamelijk betrekking op de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. De beïnvloedbaarheid van deze budgetten was vrij beperkt aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betrof. De budgetten op het gebied van openbare orde en veiligheid (1.2) bedroegen in 2021 € 5,2 mln. en hadden met name betrekking op: − De inzet van boa’s ad € 2,7 mln. bij team Toezicht en Handhaving; − De inzet van budgetten ad € 2,5 mln. bij Sociale Veiligheid (onder andere Zorg & Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek, High Impact Crimes, ondermijning) binnen team Openbare orde en Veiligheid. Het incidenteel voordeel ad € 0,1 mln. binnen Sociale Veiligheid wordt met name veroorzaakt door de niet benutte exploitatieruime bij evenementen, betaald voetbal en buurtpreventie als gevolg van de geldende coronamaatregelen. Wie heeft mee betaald? De acties/werkzaamheden op het gebied van veiligheid worden gefinancierd via bestaande budgetten opgenomen in programma 1 Veiligheid. Ook ontvangt de gemeente subsidies van andere organisaties, zoals het ministerie van Justitie en Veiligheid. 31

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Net als in 2020 heeft de coronacrisis in 2021 behoorlijke impact gehad op de veiligheid in de gemeente SittardGeleen. Sommige criminele activiteiten, zoals bijvoorbeeld woninginbraken, zijn door de coronamaatregelen afgenomen. Andere criminele activiteiten, zoals cybercriminaliteit, zijn juist ten gevolge van de coronamaatregelen toegenomen. We hebben hierdoor onze focus, in onze dagelijkse werkzaamheden, regelmatig moeten prioriteren. We hebben onze werkzaamheden in de wijken soms anders dan normaal moeten uitvoeren of uitstellen. Waar dit het meest voor geldt zijn crisisbeheersing en de werkzaamheden van onze boa’s. Met betrekking tot de inzet van boa’s heeft het toezicht op de coronamaatregelen in 2021 prioriteit gekregen. Dit heeft tot gevolg gehad dat reguliere werkzaamheden in mindere mate konden worden uitgevoerd. Illustrerend hiervoor zijn twee momenten in 2021, toen binnen onze gemeente werd opgeroepen tot wanordelijkheden die relatie hadden met de geldende coronamaatregelen. Samenvattend kan gesteld worden dat de coronamaatregelen behoorlijke invloed hebben gehad op de uitvoering van de dagelijkse werkzaamheden. Beleidsindicatoren BBV indicator* Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Diefstal/inbraak woning Vernielingen en beschadigingen

Eenheid jongeren inwoners inwoners inwoners

Sittard-Geleen Maastricht** Heerlen Limburg Periode Nnb Nnb Nnb Nnb 2021 20,50 22,38 31,29 15,53 2021 15,26 10,73 17,14 13,76 2021 50,70 48,51 57,86 39,86 2021

*Aantal per 10.000 **ter vergelijking zijn gemeente Maastricht en de gemeente Heerlen opgenomen.

Gerelateerde beleidsnota’s Kadernota integrale veiligheid Westelijke Mijnstreek 2019-2022 Actieplan Integrale Veiligheid Sittard-Geleen 2021-2022 Beleidsvisie externe veiligheid Chemelot site/Westelijke Mijnstreek 2011 Veiligheidsvisie Spoorzone Sittard-Geleen 2012 Veiligheidsvisie Chemelot en Omgeving 2019

32

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

2.1.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT “Wij willen de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en daarmee de leefbaarheid van de gemeente duurzaam en vernieuwend in stand houden en ontwikkelen.” Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we de bereikbaarheid van Sittard-Geleen over de weg, het spoor en het water op niveau houden. En liefst nog verbeteren. Het gaat dan niet alleen over de lokale, maar ook de (boven)regionale doorstroming én de verkeersveiligheid. Het programma draagt bij aan de economische en maatschappelijke ambities van de gemeente: we vergroten hiermee de leefbaarheid en versterken de economische kracht. Binnen dit programma is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. Daartoe zetten we in op een Mobiliteitstransitie naar meer duurzame en gezonde mobiliteit. Het programma kent de volgende taakvelden: 2.1. Verkeer en vervoer 2.2. Parkeren 2.3. Recreatieve havens 2.4. Economische havens en waterwegen 2.5. Openbaar vervoer Wat wilden we bereiken? Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we op de middellange termijn: • de lokale en regionale bereikbaarheid van de stad, kernen en bedrijven optimaliseren, • een verkeersveilige gemeente, • een verschuiving naar duurzame manieren van vervoer.

Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, zijn we in 2021 met de volgende (voorbereidende) werkzaamheden, acties en ontwikkelingen aan de slag gegaan. Mobiliteitsvisie 2040 Zuid-Limburg Algemeen: Het afgelopen jaar (2021) zijn de eerste stappen gezet in het uitvoering geven aan de Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg. Zo is aan de slag gegaan met de risico analyse in het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV), het Fietsnetwerk Zuid-Limburg en de gebiedsopgave Smart Mobility ZuidLimburg. M.b.t. het SPV : zie de betreffende paragraaf in dit programma. T.a.v. het Fietsnetwerk Zuid-Limburg: In het Bestuurlijk Regionaal Mobiliteits Overleg (BRMO) Zuid-Limburg van 7 april zijn door adviesbureau RHDHV het plan van aanpak en de daaruit voortvloeiende eerste resultaten gepresenteerd van het op te stellen utilitair fietsnetwerk voor Zuid-Limburg. De uitgangspunten voor het opstellen van het utilitaire fietsnetwerk zijn in het betreffende BRMO geaccordeerd. Deze uitgangspunten vinden aansluiting op het provinciaal beleidsplan ‘Focus op fiets 2019-2023’.

De, op basis van theoretische uitgangspunten gedefinieerde, hoofdverbindingen tussen woongebieden en bestemmingen zijn, in overleg met alle gemeenten, vertaald in concrete, utilitaire, fietsroutes van onderscheidend belang: doorfietsroutes, regionale hoofdroutes en regionale fietsroutes. Tevens zijn de grensoverschrijdende verbindingen en aansluitingen op het buitenlandse netwerk verder in kaart gebracht.

33

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

In het hierdoor ontstane netwerk zijn vervolgens de knelpunten, ontbrekende schakels en kansen inzichtelijk gemaakt, die de basis kunnen vormen voor gemeentelijke en regionale investeringsbeslissingen en daarmee tevens als input dienen voor de Limburgse ambities en projectenlijsten in het kader van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets. Het concepteindrapport is voor commentaar aan alle gemeenten voorgelegd en dit commentaar is verwerkt. In het BRMO van januari 2022 is het eindrapport ter accordering voorgelegd. Deelfietssysteem: Bij de realisatie van een deelfietssysteem is in 2021 gebleken dat aansluiting bij het E-bike project van Parkstad niet mogelijk bleek. Daarom is de keuze gemaakt om vooralsnog verder te gaan met de realisatie van een niet- elektrisch deelfietssysteem. In het kader van de aanbesteding heeft daarbij een marktconsultatie plaatsgevonden en zal aanbesteding in 2022 plaatsvinden. Op termijn kan er naast dit systeem wellicht een E-bike deelfietssysteem worden gerealiseerd. Dit zal dan echter op grotere schaal, in het kader van de Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg, dienen te worden opgepakt.

In het kader van gedragsbeïnvloeding/Smart Mobility Zuid-Limburg hebben de 16 gemeenten van Zuid-Limburg in het bestuurlijk RMO ZL van 23/9/21 besloten de ‘zachte’ kant van de mobiliteitsvisie ZL gezamenlijk uit te voeren en Zuid-Limburg Bereikbaar (ZLB) als Uitvoeringsorganisatie daarvoor in te zetten. ZLB is daarvoor gevraagd een jaarprogramma op te stellen dat in het BRMO van jan. 2022 zal worden voorgelegd. Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek In 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders, samen met de gemeenten Echt-Susteren, Stein, Beek en Beekdaelen en de provincie Limburg, de Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek vastgesteld inclusief een lijst met uitvoeringsprojecten. De gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek heeft geresulteerd in de Mobiliteitsagenda Westelijke Mijnstreek met als stip op de horizon 2040. De Mobiliteitsagenda bestaat uit een gezamenlijk geformuleerde ambitie, een programma dat invulling geeft aan het realiseren van deze ambitie en een actieplan voor de komende jaren. Hierbij maken we onderscheid tussen de korte(re) termijn (tot 20272030) en de lange termijn (2031-2040). Deze agenda is erop gericht om de vele economische, sociale en maatschappelijke ontwikkelingen met betrekking tot mobiliteit die vandaag de dag en in de toekomst spelen, te ondersteunen.

Deze verkenning is voor de gemeente het startpunt hoe we in de Westelijke Mijnstreek invulling geven aan de mobiliteitsopgaven én welke rol wij als overheid daarbinnen kunnen vervullen. Om de mobiliteitstransitie in onze regio mogelijk te maken, hebben we iedereen nodig. We nodigen onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, mede in het licht van de Toekomstvisie 2030, daarom uit om samen met ons te werken aan het realiseren van deze mobiliteitstransitie. Met de Mobiliteitsagenda geven wij invulling aan onze rol hierbinnen en benoemen wij de eerste concrete stappen om in 2021 en 2022 mee te starten. Dit zal gebeuren in een integrale afweging binnen het Integraal Plan Mobiliteit dat in het voorjaar van 2022 zal worden gepresenteerd en waarin álle regionale projecten en onderzoeken die in de afgelopen periode samen met de regio, gemeenten en provincie zijn opgesteld, op een rij worden gezet, vertaald in concrete maatregelen en in tijd geprioriteerd. A76 Met betrekking tot dit onderwerp zijn er in 2021 geen nieuwe ontwikkelingen geweest. Onduidelijk is waarom gemeente Beek deze aansluiting niet heeft ingebracht in de Gebiedsverkenning. Dit onderwerp is daarom geen onderwerp van gesprek geweest in de Gebiedsverkenning.

Ontwikkeling Holtum-Noord als logistiek knooppunt Het bedrijventerrein Holtum Noord met twee gemeentelijke havens maakt deel uit van de samenwerking Blueport Limburg en ook van een groter logistiek knooppunt, het zogenoemde Goederenvervoerknooppunt 046. De in Nederland aangewezen goederenvervoerknooppunten maken op hun beurt onderdeel uit van een landelijke aanpak van goederenvervoercorridors (in het kader van het MIRT Goederenvervoercorridor).In deze

34

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

programmatische aanpak worden diverse actiepunten uitgezet op onderwerpen zoals het stimuleren van de modal shift, ontwikkelen van Clean Energy hubs en digitalisering. Naast deze aanpak zijn er nog andere programma's gericht op verduurzaming en circulariteit die gevolgen hebben voor het Knooppunt 046. Denk hierbij aan programma's waarbinnen de Delta corridor (buisleidingenstrook naar Chemelot), de waterstof Backbone de verzwaring van het elektriciteitsnet tot uitvoering komen. Wij volgen deze ontwikkelingen en de kansen en mogelijkheden voor ons knooppunt nauwlettend. A2 verbreding Het Vonderen – Kerensheide In 2021 is de voorbereiding van de realisatie van de verbreding van de A2 doorgegaan. Cruciaal daarbij was de positieve uitspraak van de Raad van State in april n.a.v. bezwaren die door omwonenden en bedrijven gemaakt waren tegen het tracé-besluit “A2 Het Vonderen-Kerensheide”. Dit betekent dat er geen vertraging zal optreden van het project en de voorbereidingen van de verbreding van de A2 onverminderd en volgens planning doorgaan. Intussen zijn de voorbereidende werkzaamheden voor de aanbesteding van de realisatie in volle gang.

Vrachtwagenparkeren In september 2021 heeft de provincie de haalbaarheidsfase voor drie beveiligde vrachtwagen-parkeerlocaties afgerond. De provincie concludeert op basis hiervan dat de discrepantie tussen kosten en mogelijke opbrengsten dermate groot is dat zij haar ambitie niet verder kan oppakken. In een brief aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat geeft de provincie hierover aan dat zij met de minister in gesprek willen treden om te bezien of er andere kostendragers zijn, of kosten kunnen worden gedrukt. Voor de gemeente betekent het uitblijven van een beveiligde vrachtwagen-parkeerlocatie in de regio dat er nog geen zicht is op het kunnen weghalen van gemeentelijke parkeerlocaties voor grote voertuigen. Automatisering inning havengelden De gemeente heeft een Automatic Identification System (AIS) geïnstalleerd welke alle scheepvaartbewegingen in de havens registreert. Het innen van havengelden is inmiddels op basis van deze AIS-gegevens geautomatiseerd. Parkeren In 2021 hebben we het langer parkeren in de centra van Sittard en Geleen gestimuleerd door op het parkeerterrein Steenweg, in de Odaparking en in de Marktgarage het maximum dagtarief vast te stellen op €5. Daarnaast is het uurtarief in de Marktgarage op €1,= vastgesteld met bovendien het eerste uur gratis parkeren (behalve zaterdag).In de parkeergarage Zuyderland wordt betaald in kleinere tijdseenheden.

Voorheen diende men minimaal één heel parkeer-uur te betalen.

35

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

A76 – aansluiting Spaubeek De gemeente Beek heeft de gemeente Sittard-Geleen benaderd om gesprekken te voeren over de aansluiting Spaubeek op de A76. Met betrekking tot dit onderwerp zijn er in 2021 geen nieuwe ontwikkelingen geweest. Onduidelijk is waarom gemeente Beek deze aansluiting niet heeft ingebracht in de Gebiedsverkenning. Dit onderwerp is daarom geen onderwerp van gesprek geweest in de Gebiedsverkenning. Snelfietsroute De provincie heeft op haar prioriteitenlijst de snelfietsroute Maastricht-Sittard via Stein en Chemelot staan. De gemeenten Stein en Beek hebben deze verbinding opgenomen in de in 2021 opgeleverde rapporten van zowel de Gebiedsverkenning WM als het Fietsnetwerk Zuid-Limburg. Uitgevoerde infrastructurele werkzaamheden Het project Reconstructie Napoleonbaan Noord/ Einighauserweg is in 2021 opgeleverd. Het project Wilhelminastraat – Engelenkampstraat Sittard zit in de ontwerp- en voorbereidingsfase. Het project Graetheide heeft in 2021 de ontwerp- en voorbereidingsfase doorlopen. Uitvoering start in 2022. De voorbereidingsfase van het project Windraak Munstergeleen is in 2021 afgerond. Uitvoering start begin 2022, en medio 2022 vindt oplevering plaats. Daarnaast zijn er, in het kader van de 1e tranche Investeringsimpuls SPV, diverse verkeersveiligheids-maatregelen getroffen op zowel 30, 50- als 60 km wegen binnen onze gemeente.

Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2030 In de bestuurlijke RMO’s van een jaar geleden zijn verschillende besluiten rondom de te nemen stappen in Limburg richting een uitvoeringsprogramma voor Limburg/RMO en gemeenten op het gebied van verkeersveiligheid genomen. Dit in het kader van de Limburgse invulling van de landelijke afspraken rondom het SPV om: • Naast een reactieve aanpak (ongevallen analyse) ook een preventieve aanpak van de verkeersonveiligheid (risicoanalyse) toe te gaan passen. • In Limburg te komen tot een uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid mede op basis van risicoanalyses. Besloten was om fase 1 en 2 op te pakken en uit te voeren: • Fase 1: opzetten en vullen van de GIS-omgeving, inwinning data, uitvoeren van verdiepende risicoanalyse per gemeente en opstellen van de uitvoeringsagenda op RMO-Limburg niveau omtrent de 3 E’s (Engineering-Education-Enforcement, oftewel Infra, Gedragsbeïnvloeding en Handhaving). Hierbij moesten de gemeenten nadrukkelijk betrokken worden. • Fase 2: samen met de gemeenten opstellen van de uitvoeringsagenda per gemeente omtrent de 3 E’s. Fase 1 en 2 zijn in 2021 uitgevoerd en opgeleverd. Begin 2022 zal dan begonnen worden met de laatste stap, nl.

fase 3 : naar aanleiding van de resultaten uit fase 1 en 2 het gezamenlijk opstellen van het uitvoeringsprogramma (=maatregelpakket) voor Limburg/RMO en per individuele gemeente omtrent de 3 E’s. Dit zal voor Sittard-Geleen uiteindelijk landen in het Integraal Plan Mobiliteit dat in het voorjaar van 2022 zal worden gepresenteerd. Onbewaakte spoorwegovergangen Beide ondertunnelingen zijn in 2021 conform planning en beschikbaar budget door ProRail, i.s.m. de gemeente, gerealiseerd. De ondertunneling bij de Raadskuilderweg onder zowel het spoor als Westelijke Randweg is in november 2021 opengesteld voor fietsers en voetgangers. De spoortunnel bij de Lintjesweg is in december 2021 opengesteld. De officiële opening van beide tunnels heeft in het voorjaar van 2022 plaatsgevonden.

36

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Door de ligging aan een internationaal netwerk van wegen, spoorlijnen, buisleidingen en waterwegen vormt onze gemeente een belangrijk logistiek knooppunt voor de regio. Om het optimale te bereiken op het gebied van mobiliteit en infrastructuur is het noodzakelijk dat we samenwerken met de gemeenten binnen en buiten Limburg, Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail, en andere partners. Maar we hebben ook onze inwoners en bedrijven nodig gehad. Immers alle partijen zijn afhankelijk van en dienstbaar aan de bereikbaarheid, mobiliteit en infrastructuur van onze stad en zijn daarmee belangrijke doelgroepen. En iedereen kan op eigen wijze een bijdrage hieraan leveren. Bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen, het goede voorbeeld te geven en door elkaar aan te spreken op onjuist (verkeers-)gedrag. Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten

Begroting voor wijziging 2021

Begroting na wijziging 2021

Rekening 2021

Resultaat 2021

5.010

5.296

6.168

872

Lasten

-24.131

-25.119

-25.324

-205

Saldo Baten en Lasten

-19.121

-19.822

-19.156

667

Onttrekkingen

20

902

881

-21

Toevoegingen

0

-1.400

-1.341

59

Saldo Reserves

2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

20

-498

-460

38

-19.101

-20.320

-19.616

705

Analyse resultaat De budgetten in dit programma zijn besteed aan het op niveau houden van de bereikbaarheid van SittardGeleen over de weg, het spoor en het water. Er resulteert een positief resultaat. Dit resultaat wordt opgeheven door een tekort in programma 0 m.b.t. parkeeropbrengsten. Per saldo zou programma 2 dan op 0 uitkomen. De verschillen in baten en lasten worden o.a. veroorzaakt door niet begrote activiteiten/werkzaamheden zoals herstellingen asfalt en elementen door aannemers inzake kabels en leidingen met inkomsten nutsbedrijven. Wie heeft mee betaald? Omdat dit programma veelal onze gemeentegrenzen overstijgt, dragen onze partners op diverse terreinen bij in de kosten. Het gaat hier dan om de Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail en – indien van toepassing – het bedrijfsleven. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? De in de programmabegroting omschreven werkzaamheden, acties en ontwikkelingen zijn in 2021 uitgevoerd en worden in 2022 voortgezet. Beleidsindicatoren Het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat heeft geen wettelijke indicatoren uit het BBV. Gerelateerde beleidsnota’s Fietsbeleidsplan Meer op de fiets in Sittard-Geleen 2008 Mobiliteitsbeeld 2012 Mobiliteitsplan 2013 Onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte 2020-2023 IBOR beleidsplan 2016-2026 Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg 2020 Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen 37

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

2.1.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE “Wij willen een duurzame economie als basis voor duurzame werkgelegenheid en kansen voor iedereen en waarin welzijn, gezondheid en leefbaarheid in evenwicht zijn.” Sittard-Geleen heeft een sterk economisch profiel met de Brightlands Chemelot Campus, de Chemelot-site, logistiek knooppunt Holtum, de automotive industrie en de zorgsector. Ook het midden- en kleinbedrijf is in onze gemeente sterk vertegenwoordigd, vooral de sectoren bouw, detailhandel/horeca, zorg en commerciële dienstverlening. Via het programma Economie willen we ons samen met het bedrijfsleven, kennis- en onderzoeksinstellingen inzetten voor een sterke economie. We faciliteren (startende) ondernemers en bedrijven en we proberen op regionaal niveau met het acquisitieoverleg van de provincie Limburg en het LIOF, nieuwe bedrijven te werven. Overigens is ook de vrijetijdseconomie onderdeel van dit programma. Tenslotte hebben we een belangrijke taak in de ontwikkeling c.q. herstructurering van bedrijventerreinen. Bij de uitvoering van ons gemeentelijk economische beleid verliezen we de leefbaarheid en veiligheid van onze inwoners niet uit het oog. Het programma kent de volgende taakvelden: 3.1. Economische ontwikkeling 3.2. Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3. Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3.4.

Economische promotie Wat wilden we bereiken? Met het programma Economie willen we op de middellange termijn: • Bouwen aan een duurzame en toekomstbestendige economie • Een evenwichtige balans vinden tussen leefbaarheid en economie • Een economie die arbeidskansen biedt aan iedereen Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om de doelstellingen uit het programma te bereiken, hebben we voor 2021 de volgende (voorbereidende) werkzaamheden en acties in gang gezet. Chemelot Circular Hub Begin 2021 is een “Circular Economy Action Plan” (CEAP) opgesteld als onderdeel van een Europese subsidieaanvraag. Dit actieplan is een concretere uitwerking van de Investeringsagenda en zal regelmatig worden bijgewerkt om aan te blijven sluiten bij de op dat moment logische vervolgstappen. In 2021 zijn er twee Europese subsidieaanvragen ingediend, waarvan er één recent is toegekend. In 2021 is er gewerkt aan de uitwerking van de plannen en de bijbehorende governance, die passend is bij deze nieuwe fase van de Chemelot Circular Hub in 2022 tot en met 2024. De gemeente draagt financieel en inhoudelijk bij aan het uitwerken van de plannen en de governance. Komende jaren blijft de gemeente actief betrokken als partner van de Chemelot Circular Hub, onder andere als lid van de Regioboard Chemelot Circular Hub.

38

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Ten slotte, de verbinding van Chemelot Circular Hub met de samenleving en de regio Zuid-Limburg is verder versterkt door het verder bouwen aan een breed netwerk met partijen die bezig zijn met de transitie naar een circulaire samenleving. Daarnaast is Chemelot Circular Hub als onderwerp een aantal keer besproken met de andere Zuid-Limburgse gemeenten. MKB De voortdurende beperkingen als gevolg van Covid-19 hebben een grote impact gehad op MKB en specifiek op sectoren als horeca, detailhandel, evenementen en contactberoepen. De ondernemersdienstverlening zowel op lokaal als op regionaal niveau heeft in 2021 veel aandacht gehad voor ondersteuning en doorverwijzing naar instanties rond Corona gerelateerde vragen en problemen. In frequente nieuwsbrieven zijn ondernemers op de hoogte gehouden van alle regelingen vanuit het Rijk en de lokale maatregelen. Met ondernemer- en winkeliersverenigingen is in 2021 intensief overleg geweest over de impact en problematiek en om oplossingen te bedenken. In 2021 zijn er diverse lokale maatregelen getroffen, aanvullend op de Rijksmaatregelen, om ondernemers te ondersteunen. Vanwege de aanhoudende crisis en de behoefte aan ondersteuning bij herstel van het MKB is eind 2021 een aanvullend maatregelenpakket voor MKB samengesteld, dat begin 2022 door de gemeenteraad is vastgesteld.

Dit maatregelenpakket is deels gericht op korte termijn crisis aanpak en lastenverlichting en deels gericht op herstel aanpak met organisatorische ondersteuning van centra en individuele noodsteun aan ondernemers. De coronacrisis heeft een aantal ontwikkelingen versneld met grote impact voor het MKB, zoals online winkelen, digitalisering, thuiswerken en reshoring. Voor de ontwikkelingen op het gebied van energietransitie, verduurzamen van gebouwen en omgeving en circulaire produceren dient er juist versnelling te worden aangebracht. In overleg met het lokale MKB en op regionale schaal van ZL is er een beeld gevormd over de opgaven die het MKB heeft de komende jaren. Het gaat hierbij om de combinatie van herstel van het MKB en een toekomstbestendig MKB met innovatieopgaven, inspelen op de ontwikkelingen en transities. Dit heeft geresulteerd in een impuls voor MKB dienstverlening die vanaf 2022 uitgevoerd zal worden, zowel lokaal als regionaal. Strategische veiligheidsvisie Eind 2019 hebben de colleges van GS en van B&W van de gemeenten Sittard-Geleen, Stein en Beek de ‘Veiligheidsvisie Chemelot e.o.’ vastgesteld. Eén van de in de visie aangekondigde maatregelen betrof de inrichting van een zogenoemde Technische VeiligheidsCommissie (TVC) die onder meer tot opdracht heeft het opstellen van een bovenwettelijk veiligheidskader.

De TVC heeft haar opdracht afgerond met de aanbieding van haar rapport ‘Veiligheid in samenwerking’ aan het Bestuurlijk Overleg Veiligheid op 31 juli 2021. Hoewel de aanbevelingen van de TVC als zodanig helder zijn verwoord, is voor een aantal ervan een nadere inhoudelijke verdieping noodzakelijk. Dit om de consequenties van de aanbevelingen in een breder verband in beeld te brengen en preciezer te duiden. Deze inhoudelijke verdieping vindt inmiddels ambtelijk plaats. We hopen deze in de eerste maanden van 2022 tot een afronding te brengen en vervolgens tot genoemde integrale bestuurlijke afweging te komen. Ondertekening van het convenant als sluitstuk van dit proces is voorzien in Q2 van 2022. Voor de detailhandelsstructuur Westelijke Mijnstreek is bureau Seinpost ingeschakeld. De uitkomsten voor de Westelijke Mijnstreek en specifiek de beide stadscentra worden eerst uitgebreid besproken met de stakeholders voordat er besluitvorming in de colleges en raden wordt voorbereid. De planning is dat definitieve besluitvorming begin 2023 aan de orde is. Een herijking van de centrumvisies is o.b.v. de toekomstvisie pas aan de orde als de ontwikkelpaden centrum Sittard en/of centrum Geleen daar aanleiding voor geven. Traditionele visies worden niet verwacht omdat we meer van onderop met de samenleving aan de slag willen gaan.

39

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022

Tactisch beraad De portefeuillehouders economie van de gemeenten van de Westelijke Mijnstreek hebben begin 2021 het Tactisch Beraad geëvalueerd naar aanleiding van signalen dat het overleg niet naar verwachting functioneerde. Na een check per gemeente op behoefte aan continuering is geconcludeerd dat het niet zinvol is met de Tactisch Beraad door te gaan, mede gezien de vele (bestuurlijke) overlegtafels die er al zijn. Het Tactisch Beraad is daarop beëindigd en alle betrokkenen zijn hiervan in kennis gesteld. Sterke ruimtelijke economische structuur Voor de ruimtelijk economische thema’s detailhandel, bedrijventerreinen en kantoren, is het belangrijk om aan klanten, ondernemers en vastgoedeigenaren een herkenbare structuur te bieden. Een structuur die gebaseerd is op een actuele inventarisatie van de vraag- en aanbodsituatie. Op basis daarvan kan duidelijkheid geboden worden waar gewinkeld en gewerkt wordt en waarom keuzes worden gemaakt. De keuzes worden vertaald in beleid en uitvoering. Winkelen en werken kent geen gemeentegrenzen. Evident is dat hierin de samenwerking met Zuid-Limburg en meer in het bijzonder met de gemeenten in de subregio Westelijke Mijnstreek wordt opgezocht. In 2021 is de voorbereiding gestart van de herijking van het detailhandelsbeleid Westelijke Mijnstreek. De gemeenteraad is hierover separaat geïnformeerd.

Het is een intensief proces gebleken en de vaststelling van het beleid zal in 2023 plaatsvinden. In afwachting van de totstandkoming van het nieuwe detailhandelsbeleid is het opstellen van het uitvoeringsprogramma in het kader van de SVREZL uitgesteld. Het beleid zal nieuwe kaders bieden voor het op te stellen uitvoeringsprogramma in kwalitatieve en kwantitatieve zin. Ook de resultaten van de evaluatie van de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL), die in 2021 is gestart, zullen mede basis zijn voor een uitvoeringsprogramma. Die evaluatie van de SVREZL is in 2021 door een extern bureau uitgevoerd en de aanbevelingen die in de evaluatie worden gedaan worden in 2022 verder uitgewerkt en gewogen. Dan zal blijken of de SVREZL en zo op welke onderdelen aanpassing behoeft. De raad is per separate brief geïnformeerd. De analyse en behoefteraming van bedrijventerreinen en kantoren heeft op niveau van de Westelijke Mijnstreek in 2021 plaatsgevonden en op basis van de resultaten is besloten een verdiepingsslag te maken op aanbod, kwaliteitsverbetering, verduurzaming en circulariteit van de bedrijventerreinen. Deze verdiepingsslag is in 2021 gestart en wordt in 2022 afgerond. De resultaten van de analyse zijn ter kennis gebracht van de raad en het vervolg zal met de raad worden besproken in 2022.

Versterking bestaande winkelgebieden De verplaatsing van de ingang van het Kasteelpark Born en het creëren van extra parkeergelegenheid op piekmomenten is in overleg met betrokken partijen in bestek uitgewerkt. Aanbesteding vindt in het 1e kwartaal 2022 plaats waarna de feitelijke realisatie van dit project start. Eind 2021 is de Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek onder leiding van de Provincie Limburg door alle betrokken overheden vastgesteld. Bij het vaststellen hiervan is afgesproken dat er dit jaar gestart gaat worden met een haalbaarheidsstudie voor een 2e ontsluiting van Gardenz aan de N294. De kosten en de financiering zijn onderdeel van deze studie. Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030 Deze regionale visie voor de regio Zuid-Limburg geeft richting aan het (gezamenlijke) beleid voor de vrijetijdseconomie in Zuid-Limburg. Het Actieprogramma VTE Sittard-Geleen is de lokale uitwerking van deze visie. We versterken de extensieve recreatie – een vorm van dagrecreatie, nauwelijks verstorend voor de natuur en bewoners - binnen onze gemeente door het (regionaal) recreatief routenetwerk van wandel- en fietspaden te verbeteren. Het Visit Experience Centrum Sittard-Geleen maakt onderdeel uit van dit actieprogramma.