Bijlage 2 Jaarstukken 2021 definitief (gewaarmerkt)
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2021
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
JAARSTUKKEN 2021
Datum: 07-06-2022 Colofon Jaarstukken 2021 Samenstelling Gemeente Sittard-Geleen team Financiën Postbus 18 6130 AA Sittard Inlichtingen Tel: 14 046
2
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE ............................................................................................................................................ 3 VOORWOORD .................................................................................................................................................. 4 CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT ................................................................. 5 1. INLEIDING ..................................................................................................................................................... 6 2. JAARVERSLAG............................................................................................................................................. 16 2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING ........................................................................................................... 18 2.1.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING ................................................................................................... 18 2.1.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID ............................................................................................................................ 25 2.1.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT ...........................................................................................
33 2.1.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE ............................................................................................................................. 38 2.1.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS ............................................................................................................................ 45 2.1.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE.................................................................................................. 47 2.1.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN .................................................................................................................... 52 2.1.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU ................................................................................................... 63 2.1.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING ......................................... 67 2.1.10 OVERZICHT ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ..................................................................................................... 76 2.1.11 OVERZICHT OVERHEAD ................................................................................................................................. 78 2.1.12 BEDRAG HEFFING VENNOOTSCHAPSBELASTING...................................................................................................
79 2.1.13 ONVOORZIEN .............................................................................................................................................. 79 2.2 PARAGRAFEN ........................................................................................................................................... 80 2.2.1 LOKALE HEFFINGEN ........................................................................................................................................ 80 2.2.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING.................................................................................................. 94 2.2.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .................................................................................................................. 109 2.2.4 FINANCIERING ............................................................................................................................................ 116 2.2.5 BEDRIJFSVOERING........................................................................................................................................ 122 2.2.6 VERBONDEN PARTIJEN ..................................................................................................................................
128 2.2.7 GRONDBELEID ............................................................................................................................................ 142 2.2.8 CORONA .................................................................................................................................................... 148 3. JAARREKENING......................................................................................................................................... 151 3.1 BALANS ........................................................................................................................................................ 151 3.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING OVER HET BEGROTINGSJAAR ................................................... 154 3.3 TOELICHTINGEN ............................................................................................................................................. 155 3.3.1 GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ............................................................................... 155 3.3.2 TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER 2021 ........................................................................................ 159 3.3.3 TOELICHTING OP DE BATEN EN LASTEN .......................................................................................................
171 3.3.4 ANALYSE BEGROTINGSAFWIJKINGEN EN RECHTMATIGHEID ................................................................................... 173 3.3.5 INCIDENTELE BATEN EN LASTEN JAARREKENING 2021 ......................................................................................... 175 3.3.6 STRUCTURELE MUTATIES RESERVES JAARREKENING 2021 .................................................................................... 189 3.4 RESERVES EN VOORZIENINGEN .......................................................................................................................... 191 3.5 SPECIFICATIE GEWAARBORGDE GELDLENINGEN ..................................................................................................... 217 3.6 SISA BIJLAGE JAARREKENING 2021 ..................................................................................................................... 218 3.7 BIJLAGE TAAKVELDEN ...................................................................................................................................... 234 4. BIJLAGEN .................................................................................................................................................. 272 4.1 COLLEGEVERKLARING ENSIA (2021) .................................................................................................................
272 4.2 PORTEFEUILLEVERDELING ................................................................................................................................. 273 4.3 BEGRIPPENLIJST ............................................................................................................................................. 274
3
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
VOORWOORD Aan de raad, Hierbij ontvangt u ter vaststelling de jaarstukken 2021, waarin het College van B&W zowel inhoudelijk als financieel verantwoording aflegt over het beleid dat zij het afgelopen jaar heeft uitgevoerd. De jaarstukken zijn onderverdeeld in het jaarverslag en de jaarrekening 2021. Deze vormen de afsluiting van de planning en control-cyclus 2021 (P&C). De jaarstukken maken onderdeel uit van de accountantscontrole. Het oordeel van de accountant is gebaseerd op getrouwheid en rechtmatigheid. Voor de uitvoering van deze controle heeft de accountant het vastgestelde controleprotocol gehanteerd. Daarnaast beoordeelt de gemeentelijke auditcommissie de jaarstukken en adviseert de gemeenteraad hierover. De jaarstukken 2021 verschijnen zowel als gedrukt boekwerk als digitaal. Daarnaast wordt aan de raad een jaarrekening op hoofdlijnen beschikbaar gesteld bestaande uit een bestuurssamenvatting, programma- en themabladen. De jaarrekening op hoofdlijnen bevat de onderdelen die belangrijk zijn voor het college en de raad. De jaarstukken zijn bedoeld als naslagwerk. De managementsamenvatting geeft een overall beeld van de financiële situatie en belangrijke ontwikkelingen. Het doel van de programmabladen is de raad meer inzicht te verschaffen in het programma. De digitale versie Jaarstukken 2021 staat op de website www.sittard-geleen.nl.
De gemeenteraad stelt de Jaarstukken 2021 vast in de raadsvergadering van 13 juli 2022. Sittard-Geleen, 13 juli 2022
Burgemeesters en Wethouders van Sittard-Geleen
4
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Wordt separaat verstrekt.
5
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
1. INLEIDING 1.1 INLEIDING EN LEESWIJZER Met de jaarstukken 2021 ronden wij de P&C-cyclus 2021 af. In deze jaarstukken leggen wij verantwoording af over het in 2021 gevoerde beleid. Wij blikken hierbij terug op onze voornemens, inclusief de inzet van de bijbehorende budgetten uit de begroting 2021. Overeenkomstig de indeling van de begroting doen wij dit aan de hand van de programmastructuur die overeenkomt met de landelijke indeling van taakvelden. De indeling van onze jaarstukken 2021 stemt overeen met de wettelijk voorgeschreven indeling. Naast het jaarverslag, bestaande uit de programmaverantwoording en de verplichte paragrafen, betreft dit de jaarrekening en een aantal verplichte bijlagen. Naast deze jaarstukken vatten wij de belangrijkste inhoudelijke en financiële resultaten samen in een afzonderlijk document, de jaarrekening 2021 op hoofdlijnen. In hoofdstuk 1 lichten wij het jaarrekeningresultaat 2021 op hoofdlijnen toe. Hoofdstuk 2 ‘Jaarverslag’ bestaat uit de programmaverantwoording en de – verplichte - paragrafen. In de programmaverantwoording blikken wij per programma terug op de bereikte resultaten en de hiervoor ingezette middelen. Wij volgen hiervoor net als in de begroting 2021 de systematiek van ‘7W-vragen’. Tot slot geven wij in de programmaverantwoording een toelichting op de algemene dekkingsmiddelen en de overhead.
In de verplichte paragrafen gaan wij in op het gevoerde gemeentelijk beleid met betrekking tot een aantal specifieke onderwerpen. Dit onderdeel omvat de 7 verplicht voorgeschreven paragrafen, zoals lokale heffingen, verbonden partijen en weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hieraan hebben wij, net als vorig jaar, vanwege de betekenis van corona op onze begroting een paragraaf corona aan toegevoegd. Vervolgens presenteren wij in hoofdstuk 3 onze gemeentelijke jaarrekening. Deze jaarrekening bestaat uit de balans, inclusief toelichting en de programmarekening. In deze programmarekening lichten wij per programma de verschillen tussen de begroting en de realisatie toe. Verder hebben wij in dit hoofdstuk de analyse op de begrotingsrechtmatigheid en de incidentele baten en lasten opgenomen. De accountantsverklaring heeft met name betrekking op dit onderdeel uit de jaarstukken. Tot slot geven wij de volgende onderwerpen een plek in de jaarstukken: SISA-verklaring 1, ENSIA-verklaring 2, portefeuilleverdeling college en een begrippenlijst. Ook het jaar 2021 heeft nog steeds voor een belangrijk deel in het teken gestaan van de coronacrisis, inclusief de effecten daarvan op onze bedrijfsvoering en begroting. De effecten op de begroting komen versnipperd terug op de programma’s in onze programmaverantwoording. Deze wereldwijde pandemie raakt immers veel gemeentelijke beleidsterreinen.
In dit hoofdstuk hebben wij een centrale analyse opgenomen van de betekenis van corona voor ons jaarrekeningresultaat. Ook in 2022 zijn nog corona-effecten te verwachten die invloed hebben op de uitvoering van onze begroting. Hetzelfde geldt voor de Oekraïnecrisis. De gevolgen van deze crisis bestempelen wij voor de jaarrekening 2021 als een gebeurtenis na balans. Deze crisis heeft immers geen impact op de feitelijke cijfers per balansdatum. Via onze tussentijdse rapportages monitoren wij in 2022 de gevolgen van de corona- en Oekraïnecrisis op onze begroting en stellen wij waar nodig het begrotingsbeeld bij.
1 2
SISA: Single Information Single Audit. Dit betreft de verantwoording van specifieke rijksuitkeringen ENSIA: Eenduidige Normatiek Single Informatie Audit. Dit betreft het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten. 6
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Leeswijzer financiën Voor het opstellen van de jaarstukken heeft het Rijk regels opgesteld. Deze regels zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Voor wat betreft het opnemen van financiële tabellen hebben de belangrijkste voorschriften betrekking op: het maken van onderscheid in baten (opbrengsten), lasten (kosten) en mutaties in reserves; het presenteren van bedragen op basis van de begroting - voor wijziging - (primitieve begroting), de begroting - na wijziging (actuele begroting) - en rekening (realisatie). De financiële cijfers in de tabellen zijn weergegeven in duizendtallen, tenzij anders is aangegeven. Een plusbedrag betekent een voordeel, een negatief bedrag een nadeel. Dit geldt zowel voor de baten als lasten. In paragraaf 2.1 Programmaverantwoording gaan wij per programma op hoofdlijnen in op de besteding van de budgetten en de analyse van het resultaat. De gedetailleerde verschillenanalyse per programma hebben wij uitgewerkt in paragraaf 3.7 Bijlage taakvelden. FINANCIËLE RESULTATEN IN 2021 In deze paragraaf vatten wij de financiële resultaten over het jaar 2021 samen. Voor een gedetailleerdere toelichting van de inhoudelijke en financiële resultaten op programmaniveau verwijzen wij naar eerder genoemde paragrafen 2.1 Programmaverantwoording en 3.7 Bijlage taakvelden.
In onderstaande tabel hebben wij de saldi uit de programmaverantwoording samengevat. Tabel: Samenvatting programmaverantwoording
bedragen x € 1.000
Primitieve begroting 2021 a)
Actuele begroting 2021 b)
Rekening 2021 c)
Resultaat 2021 (c - b)
0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING
187.622
196.169
198.938
2.770
1 VEILIGHEID
-12.928
-13.433
-13.331
102
2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT
-19.101
-20.320
-19.616
705
3 ECONOMIE
-4.856
-5.651
-5.204
447
4 ONDERWIJS
-8.411
-8.534
-8.362
172
5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE
-27.846
-28.902
-28.961
-58
6 SOCIAAL DOMEIN
-111.927
-112.778
-112.884
-106
7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU
1.532
812
663
-149
8 VOLKSHUISV., RUIMT.ORDENING EN STED.VERNIEUWING
-4.085
-7.364
-6.124
1.240
0
0
5.119
5.119
Leeswijzer tabel In de primitieve begroting (kolom a) zijn de bedragen uit de oorspronkelijke begroting, conform raadsbesluit van 12 november 2020, opgenomen. De actuele begroting (kolom b) geeft de bedragen tot en met de 4de rapportage 2021 weer. In deze rapportage hebben wij het begrotingsbeeld voor het laatst bijgesteld. De daadwerkelijke realisatiecijfers per programma hebben wij in de kolom rekening (kolom C) opgenomen. Het resultaat per programma blijkt tenslotte uit kolom d. Dit is het verschil tussen de actuele begroting en de realisatiecijfers. De gepresenteerde bedragen zijn saldobedragen; het verschil tussen de totale baten en lasten van het programma. Voor programma 0 is dit een positief saldo. Dit komt doordat binnen dit programma de uitkeringen uit het gemeentefonds en de belastingopbrengsten worden verantwoord. De saldi van de overige programma’s zijn, met uitzondering van programma 7, negatief. Binnen deze programma’s worden afgezien van eventuele specifieke inkomsten de lasten verantwoord om het betreffende programma uit te kunnen voeren.
7
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Toelichting tabel Uit de tabel blijkt dat wij zowel voor als na wijziging een sluitende begroting hadden. Deze sluitende begroting is het gevolg van de toepassing van de begrotingskaders in onze begroting en tussentijdse rapportages. Hierbij hebben we het incidentele tekort in de 3de rapportage 2021 en de overschotten in de 1ste , 2de en 4de rapportage 2021 verrekend met onze algemene reserve. Voor een verdere toelichting hierop verwijzen wij naar het onderdeel ‘terugblik’ in deze paragraaf. Het totale saldo van de rekening (realisatie) bedraagt € 5,1 mln. voordelig. Omdat wij een sluitende begroting hadden, bedraagt het resultaat van de jaarrekening eveneens € 5,1 mln. voordelig. In het vervolg van deze paragraaf gaan wij achtereenvolgens in op: terugblik op de ontwikkeling van het begrotingsbeeld, een analyse op hoofdlijnen van het jaarrekeningresultaat, de ontwikkeling van het weerstandsvermogen. TERUGBLIK Algemeen Op basis van het coalitieakkoord Samen Duurzaam en het Addendum hierop, hebben wij in 2021 verder gewerkt aan het duurzaam op orde houden van onze financiën.
Dit hebben wij onder andere ingevuld door: toepassing van het raadsbesluit begrotingskaders van 28 maart 2019, waarbij meevallers worden toegevoegd aan de algemene reserve en tegenvallers achtereenvolgens worden opgelost binnen het product, programma of totale begroting; toepassing van de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarbij wij ons gekwantificeerd risicoprofiel, inclusief restrisico 3 volledig hebben afgedekt via de algemene reserve risicobeheersing; bij de producten uit de P&C-cyclus te sturen op sluitende jaarschijven en borging van het structureel en reëel begrotingsevenwicht; de invloed van corona op onze budgetten te compenseren uit de ontvangen Rijkscompensatie via de steunpakketten en reservering van onderuitputting van activiteiten die door corona niet zijn doorgegaan. In de beoordeling van de begroting 2021 heeft de provinciaal toezichthouder geconstateerd dat wij aan de voorwaarden voldoen om voor repressief begrotingstoezicht in aanmerking te komen. Hiermee werd de conclusie uit het Financieel Verdiepingsonderzoek, dat eind 2020 is uitgevoerd, bevestigd. Zowel uit dit onderzoek als de beoordeling van onze begroting blijkt dat onze financiële positie en functie voldoende basis biedt voor meerjarig repressief toezicht. Begroting 2021 In de begroting 2020 hebben we het fundament gelegd voor het duurzaam op orde brengen van onze financiën.
In de begroting 2021 hebben deze lijn doorgetrokken. We hebben een begroting aangeboden met: voordelige begrotingssaldi in alle jaarschijven; borging van het structureel en reëel begrotingsevenwicht; versterking van de algemene reserve en het weerstandsvermogen; inclusief incidentele middelen voor de afdekking van het risicoprofiel corona; een investeringsprogramma voor nieuwe investeringen van ruim € 75 mln., en een investeringsprogramma voor IBOR-vervangingen van ruim € 45 mln.; een exploitatieprogramma van jaarlijks ca € 3 mln.; 3 Restrisico = 1% van het begrotingstotaal
8
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Na jaren van bezuinigingen konden we door het op orde hebben van onze financiën weer vooruit kijken. We hebben het investerings- en exploitatieprogramma ingezet om: De impact van een aantal ombuigingen uit de programmabegroting 2019 op ons voorzieningenniveau te repareren. Hierbij hebben wij tevens invulling gegeven aan een aantal door de raad vastgestelde moties (onder andere verhogen beheerniveau IBOR, parkeertarieven, mantelzorgcompliment); Invulling te geven aan accenten uit het addendum / coalitieakkoord, waaronder het invulling geven aan de schaats- en zwemvoorziening Glanerbrook en het realiseren van de unilocatie GrevenbichtObbicht, Uitvoering te geven aan de afspraken uit het Bestuurlijk Afsprakenkader en de Toekomstvisie 2030. Rapportages Na de vaststelling van de begroting 2021 hebben wij in 4 tussentijdse rapportages het begrotingsbeeld bijgesteld. Net als in 2020 hebben wij naast verwerking van autonome ontwikkelingen en beleidskeuzes met betrekking tot de reguliere bedrijfsvoering het begrotingsbeeld telkens aangepast voor de gevolgen van corona. In onderstaande tabel hebben wij de begrotingsaanpassingen groter dan € 0,25 mln. op een rij gezet. Tabel – begrotingsaanpassingen Onderwerpen
1ste rapportage
2de rapportage
3de rapportage
4de rapportage
Bedragen x € 1.000 Begrotingsaanpassingen tussentijdse rapportages Corona Rijkscompensatie in de vorm van steunpakketten Corona effecten (parkeerexploitatie, reclame- en precariobelasting, markten, verkiezingen, gemeenschapsaccommodaties, culturele infrastructuur Verrekening corona effecten met reservering coronamiddelen
2.793 -2.214
1.538 -437
-1.510
1.644 172
-579
-1.101
1.510
-1.816
-
-
-
-
Saldo Corona Autonome ontwikkelingen Afbouw subsidie Artamuse
287
Onderuitputting kapitaallasten
411
Meicirculaire
403
Beëindiging project Zuidelijke Spooraansluiting Chemelot
-1.483
Volumeontwikkeling Jeugd
-2.790
Extra incidentele middelen Jeugd
2.682
Volumeontwikkeling Wmo
-770
BUIG/ Participatiewet
2.736
Debiteuren Vidar
-342
Saldo autonome ontwikkelingen
287
411
-1.958
2.394
Saldo afwijkingen < € 250.000
-106
-352
-226
-446
Saldo begrotingsaanpassingen
181
59
-2.184
1.949
Toelichting tabel Uit bovenstaande samenvatting blijkt dat de begrotingsaanpassingen voornamelijk betrekking hebben op de effecten door corona, inclusief de ontvangen Rijkscompensatie via de steunpakketten. De saldi van de coronabijstellingen hebben wij telkens met de reservering coronamiddelen verrekend, zodat de resterende bedragen aan Rijkscompensatie beschikbaar blijven om toekomstige gevolgen van corona op onze begroting op te vangen. Door de coronagevolgen op deze wijze te verwerken, heeft corona geen invloed op ons begrotingssaldo. 9
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
De grotere autonome ontwikkelingen hebben betrekking op de bijstelling van budgetten in het sociaal domein (Wmo, Jeugdzorg en Participatiewet) en de afwaardering door de beëindiging van het project Zuidelijke Spooraansluiting. De bijstellingen van het begrotingsbeeld door corona en ontwikkelingen binnen het sociaal domein zijn niet uniek voor onze gemeente. Voor het borgen van de begrotingsstabiliteit binnen het sociaal domein zijn gemeenten afhankelijk van het Rijk. Passend binnen onze begrotingskaders hebben wij de voordelen uit de 1ste, 2de en 4de rapportage toegevoegd aan de algemene reserve. Het incidentele tekort uit de 3de rapportage hebben afgedekt uit de algemene reserve. JAARREKENINGRESULTAAT 2021 Uit de tabel ‘Samenvatting programmaverantwoording blijkt dat het jaarrekeningresultaat € 5,1 mln. voordelig is. In paragraaf 3.7 hebben wij per programma de verschillen tussen de begroting - na wijziging - en rekening geanalyseerd. Op basis van deze gedetailleerde analyse maken wij een onderscheid in resultaten uit de reguliere bedrijfsvoering en resultaten als gevolg van corona. Tabel: jaarrekeningresultaat Specificatie resultaat corona
regulier
bedragen x € 1.000 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING
1.350
1 VEILIGHEID
totaal
1.420
2.770
13
89
102
2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT
-130
834
705
3 ECONOMIE
397
51
447
4 ONDERWIJS
172
-
172
5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE
-82
24
-58
6 SOCIAAL DOMEIN
101
-207
-106
7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU
103
-252
-149
8 VOLKSHUISV., RUIMT.ORDENING EN STED.VERNIEUWING
1.240
-
1.240
Totalen jaarrekeningresultaat
3.160
1.959
5.119
Toelichting tabel jaarrekeningresultaat Uit bovenstaande tabel blijkt dat het resultaat uit de reguliere bedrijfsvoering € 3,16 mln. voordelig is. Het resultaat als gevolg van corona bedraagt € 1,96 mln. voordelig. In onderstaande tabellen hebben wij de resultaten uit de reguliere bedrijfsvoering respectievelijk corona op hoofdlijnen naar oorzaken geanalyseerd. Voor een gedetailleerde verschillenanalyse verwijzen wij naar paragraaf 3.7 ‘Bijlage taakvelden’. In deze paragraaf wordt het resultaat per programma in detail geanalyseerd en toegelicht.
10
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Tabel resultaat corona Bedragen
Programma
V-voordeel N-nadeel
x € 1.000
0
RESULTAAT CORONA Lagere uitgaven representatie bestuur door annulering representatieve bijeenkomsten
96
V
0
Lagere uitgaven facilitaire budgetten door beperkt gebruik gemeentelijke kantoren
160
V
0
6de steunpakket van het Rijk, ontvangen via de decembercirculaire
1.904
V
0, 2
Parkeerexploitatie minder nadelig dan aangenomen via bijstelling tussenrapportages
124
V
3
Lagere uitgaven door het niet doorgaan van een aantal evenementen/ volksfeesten
51
V
1
89
V
6
Lagere uitgaven openbare orde en veiligheid bij betaald voetbal, evenementen en buurtpreventie Uitgaven voor coronacompensatie gemeenschapsaccommodaties
-197
N
7
Hogere uitgaven inzameling en verwerking afval door hoger aanbod
-252
N
0
Ondersteuning van het lokaal MKB via waardebonnen aan het personeel
-60
N
Diverse kleinere posten (< 30.000); BsGW, subsidiëring Topsport en gebruikt TONK
44
V
1.959
V
0,5,6
Totaal resultaat corona
Toelichting tabel resultaat corona Uit bovenstaande tabel blijkt dat het saldo van de resultaten door corona € 1,96 mln. voordelig is. Dit voordeel komt voornamelijk door het 6de steunpakket aan Rijkscompensatie voor een bedrag van € 1,9 mln. Dit bedrag hebben we als onderdeel van de decembercirculaire ontvangen. Daarnaast hebben wij de coronaeffecten op de uitvoering van onze programma’s in beeld gebracht. Dit betreft onderuitputting vanwege het niet doorgaan van een aantal activiteiten/ evenementen. Corona(compensatie) op het gebied van afval en gemeenschapsaccommodaties heeft een nadelig effect. Wij merken op dat wij een aantal effecten als gevolg van corona al in onze tussentijdse rapportages hebben verwerkt. Dit hebben wij eerder in dit hoofdstuk bij het onderdeel ‘rapportages’ toegelicht. Voor een uitgebreide toelichting op de betekenis van corona op onze jaarrekening verwijzen wij naar paragraaf 2.2.8. Overigens stellen wij als onderdeel van de resultaatbestemming voor het resultaat op corona beschikbaar te houden om toekomstige coronaeffecten op onze begroting 2022 e.v. op te vangen. Door deze wijze van verwerking, waarbij het resultaat op corona wordt verrekend met de gereserveerde coronamiddelen, heeft corona per saldo geen invloed op jaarrekeningresultaat, respectievelijk ons begrotingssaldo. Tabel resultaat reguliere bedrijfsvoering Bedragen
Programma
Posten > € 100.000
0
Voordeel op belastingen door hogere WOZ-waarden (woningen € 305.000 , niet-woningen € 374.000), vrijval voorziening belastingdebiteuren (€ 72.000) en bijstelling resultaat BsGW (€101.000) Via de decembercirculaire ontvangen compensatie voor een aantal wettelijke taken zijn nog niet ingezet Vrijval taakmutaties sociaal domein inzake Jeugdzorg ter dekking van het nadeel het nadelig resultaat op jeugdzorg in programma 6. De ombuiging vermarkten ESCS-locatie, incl. privatisering de Hateboer is niet gerealiseerd. De post onvoorzien is niet ingezet Incidenteel voordeel ICT-budgetten onder andere door latere uitvoering projecten (telefonie, hybride werken en onboarding Vidar) Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 0
x € 1.000
V-voordeel N-nadeel
RESULTAAT REGULIERE BEDRIJFSVOERING
1
Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 1
11
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
852
V
862
V
404
V
-1.200 100 407
N V V
-75 1.350
N
13 13
V
Programma
Bedragen
Posten > € 100.000
x € 1.000
V-voordeel N-nadeel
RESULTAAT REGULIERE BEDRIJFSVOERING -110 199 -201 -18 -130
N V
2
Hogere onderhoudskosten openbare verlichting door aanbesteding Lagere exploitatiekosten parkeergarages en - terreinen Meer (klachten)onderhoud asfalt en elementen Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 2
3
Sportzone; middelen voor tegemoetkoming in accommodatiekosten NTC's/ RTC’s zijn niet ingezet Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 3
204 193 397
V V
4
De ontvangen subsidies voor projecten op het gebied van onderwijs zijn niet volledig benut Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 4
205 -33 172
V N
Door lagere onderhouds- en exploitatiekosten sportaccommodaties is de btw-verrekening (SPUK) lager. Dit betekent per saldo dat de dekking die uit de reserve vastgoed wordt ingebracht, lager is.
-100
N
Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 5
18 -82
V
-2.105
N
1.263
V
273
V
491
V
179 101
V
Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 7
103 103
V
Vrijval reserve grondexploitatie op basis geactualiseerd risicoprofiel
960
V
De hoogte van de reserve implementatie Omgevingswet is toereikend, waardoor de geraamde toevoeging niet plaatsvindt Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 8
153
V
127 1.240
V
Totaal resultaat reguliere bedrijfsvoering
3.160
V
5
6
7
8
Nadeel op jeugdzorg door een toename van het aantal kinderen met een sociaal medische indicatie (€ 110.000). Voor het overige stabiliseert de volumeontwikkeling, maar is er sprake van duurdere zorg, hogere tarieven en een toename van de zorgzwaarte (€ 981.000). Tussen het opmaken van de jaarrekening en de definitieve afrekening (1 maart 2022) zijn nog veel toewijzingen die betrekking hebben op het voorgaande jaar aangevraagd door de zorgaanbieders. Veelal betreffen dit verlengingen of verhogingen van reeds lopende zorgtrajecten of toewijzingen die regulier op een (te) laat tijdstip worden ingediend (€ 1.014.000). Nb. Het nadeel wordt voor een bedrag van € 404.000 gedekt door vrijval aan taakmutaties Sociaal Domein binnen programma 0. Voordeel binnen het Participatiedomein onder andere door: lagere inzet budget aanpak "Kansen voor alle Kinderen" (€ 138.000), minder gebruik van de reguliere regeling voor zelfstandigen (Bbz 2004) (€ 238.000), voordeel uit vaststelling Tozo 2020 (€ 518.000), meer kandidaten geplaatst op een beschutte werkplek, beperktere instroom in en hogere uitstroom uit de P-wet en IOAW (€ 362.000), lager gebruik bijzondere bijstandsverlening en efficiëntere inzet van de projectmiddelen voor de implementatie van de nieuwe Wet Inburgering (€ 168.000).
Per saldo een voordeel op de Wmo door lagere realisatie van de beschikte zorg door uitval aan de clientkant (€ 697.000), daarnaast is er sprake van een hoog ziekteverzuim aan de kant van de zorgaanbieders waardoor er geen levering van zorg mogelijk is Het langer thuis wonen heeft daarentegen een hoger gebruik van de WRV voorzieningen tot gevolg. Het plaatsen van meer woonunits om thuis de zorg aan hulpbehoevende cliënten te kunnen leveren is fors toegenomen (€ 424.000). 'In de decembercirculaire is er nog een extra bedrag beschikbaar gesteld voor Maatschappelijke Opvang. Het extra bedrag is € 490.539 voor de gemeente Sittard Geleen. Diverse kleinere resultaten (posten < € 100.000) Resultaat programma 6
Toelichting tabel resultaten reguliere bedrijfsvoering In bovenstaande tabel zijn de resultaten uit de reguliere bedrijfsvoering per programma gespecificeerd. Hierbij hebben we per programma de belangrijkste onderwerpen genoemd waarop de resultaten betrekking hebben. Voor een gedetailleerde inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 3.7., waarin per programma de financiële resultaten naar oorzaken zijn geanalyseerd.
12
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Ontwikkeling van het resultaat t.o.v. de actuele begroting In de 4de rapportage 2021 hebben wij het begrotingsbeeld 2021 voor het laatst bijgesteld. Budgetoverheveling en begrotingsrechtmatigheid waren hierbij relevante aandachtspunten. Budgetoverheveling met name om de niet (volledige) ingezette budgetten over te hevelen naar 2022 zodat de niet uitgevoerde activiteiten in 2022 alsnog uitgevoerd en afgerond kunnen worden. Daarnaast beoogden wij door een actueel begrotingsbeeld de begrotingsrechtmatigheid in de jaarrekening 2021 te borgen. Én hiermee te voorkomen dat het jaarrekeningresultaat fors afwijkt van het begrotingsbeeld uit de 4de rapportage. In deze rapportage hebben we aangegeven dat deze afwijking niet is te voorkomen. Het gaat dan met name om nieuwe autonome ontwikkelingen in de laatste twee maanden van het jaar. Of ontwikkelingen die we in beeld hadden, maar nog niet financieel konden duiden. Hierbij is een aantal voorbeelden genoemd, onder andere de decembercirculaire 2021, waardeontwikkelingen (niet) woningen en de verdere impact van Corona. Eerder in dit hoofdstuk hebben we aangegeven dat het resultaat in de jaarrekening ten opzichte van de actuele begroting € 5,1 mln. voordelig is. Uit de analyse blijkt dat de totstandkoming van dit resultaat voor een belangrijk deel het gevolg is van onderwerpen die we al in de 4de rapportage 2021 hadden voorzien.
Het betreft: Voordeel uit de decembercirculaire 2021: € 3,2 mln.
-
Voordeel uit belastingopbrengsten door volume-effecten van de WOZ-waarden, onder andere door minder aanpassingen door bezwaren dan verwacht (€ 0,68 mln.), positief resultaat BsGW (€ 0,1 mln.), vrijval voorziening dubieuze debiteuren (€ 52.000) en minder inhuur/ advies (€ 20.000).
In de bovenstaande tabellen ’resultaat corona/ resultaat reguliere bedrijfsvoering’ zijn deze posten inhoudelijk toegelicht. Het voordeel uit belastingopbrengsten is, zoals in de 4de rapportage 2021 aangekondigd, gebaseerd op de laatst bijgestelde prognose van de OZB over 2021. Deze laatste actualisatie heeft begin 2022 plaatsgevonden. Wij gaan met de BsGW in gesprek om de aanlevering van prognoses in tijd en kwaliteit te verbeteren In onderstaand overzicht hebben wij de ontwikkeling van de omvang van het jaarrekeningresultaat ten opzichte de actuele begroting voor de jaren 2018 tot en met 2021 in beeld gebracht. Tabel verhouding resultaat/ begrotingstotaal bedragen x€ 1.000 Begrotingsjaar
Actueel begrotingstotaal
Actueel begrotingssaldo
Resultaat reguliere bedrijfsvoering
afwijking
Resultaat corona
afwijking
ontwikkeling resultaat t.o.v. begrotingstotaal 2018
333.507
0
6.281
1,9%
-
0,0%
2019
326.781
0
1.930
0,6%
-
0,0%
2020
387.095
0
1.541
0,4%
2.130
0,6%
2021
412.460
0
3.160
0,8%
1.959
0,5%
Uit het overzicht blijkt dat de relatieve afwijking van het jaarrekeningresultaat uit reguliere bedrijfsvoering ten opzichte van het actueel begrotingstotaal in 2021 0,8% bedraagt. Hierbij in aanmerking nemend dat dit resultaat voor een belangrijk deel wordt verklaard door ontwikkelingen die ná de 4de rapportage 2021 zijn gebleken; met name de decembercirculaire en waardeontwikkeling (niet) woningen. De relatieve afwijking van het resultaat corona ten opzichte van het actueel begrotingstotaal is 0,5%. Hier is de decembercirculaire, met het 6de steunpakket Rijkscompensatie, van invloed.
13
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Bovendien zijn de gevolgen van corona op onze begroting lastig te voorspellen. Als we het resultaat na de 4de rapportage 2021 elimineren 4, bedraagt de relatieve afwijking van het jaarrekeningresultaat ten opzichte van het begrotingstotaal 0,2%. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Voor een goed inzicht in onze financiële positie kijken we naast het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten 5 en de balans 6 naar onze financiële weerbaarheid. Hierbij gaat het over de mate waarin wij in staat zijn financiële risico’s op te vangen. Dit komt tot uitdrukking in ons weerstandsvermogen. Dit weerstandsvermogen geeft aan over hoeveel incidentele middelen we beschikken om risico’s en/of onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de begroting in het gedrang komt. In de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing hebben wij de kaders voor de minimale omvang van ons weerstandsvermogen vastgelegd. Het gaat dan over de algemene reserve en de algemene reserve risicobeheersing. In onderstaande tabel hebben we de toepassing van deze kaders voor beide reserves inzichtelijk gemaakt. De hierin opgenomen informatie presenteren wij vanaf jaarschijf 2022. Het inventariseren en kwantificeren van risico’s vindt immers toekomst gericht plaats; het jaar 2021 is voorbij.
Algemene reserve risicobeheersing In de algemene reserve risicobeheersing dekken wij ons risicoprofiel af. Dit doen we op basis van onderstaande spelregels uit de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing. De dekkingsgraad weerstandsvermogen bedraagt 100% (1,0); In deze reserve vindt 100% risicoafdekking plaats. Het risicoprofiel is gebaseerd op het totaal van de gekwantificeerde risico’s en het restrisico. Het restrisico wordt gebaseerd op 1% van het begrotingstotaal; Overschotten/ tekorten in deze reserve verrekenen we met de algemene reserve. Tabel opbouw algemene reserve risicobeheersing Bedragen x € 1.000 Kwantificeerbare risico's
31-12-2022 Opbouw algemene reserve risicobeheersing 8.830
Genormeerd risicoprofiel - restrisico 1% van het begrotingstotaal
4.000
Dekking ombuiging privatisering ESCS-locatie, incl. de Hateboer
1.200
Dekking post onvoorzien
31-12-2023
31-12-2024
31-12-2025
11.230
12.430
13.630
4.000
4.000
4.000
-100
-100
-100
-100
13.930
15.130
16.330
17.530
Algemene reserve risicobeheersing (eindstand 2021)
9.890
10.390
10.470
10.520
Aanvulling uit de algemene reserve (surplus)
4.040
4.740
5.860
7.010
weerstandscapaciteit na aanvulling
100%
100%
100%
100%
Benodigd in algemene reserve risicobeheersing
Uit bovenstaande tabel blijkt dat wij om ons gekwantificeerd risicoprofiel 100% te kunnen afdekken aanvulling uit de algemene reserve nodig is. Deze aanvulling vindt plaats uit het surplus van de algemene reserve. Het saldo van de algemene reserve risicobeheersing loopt op van € 13,9 mln in 2022 naar € 17,5 mln. in 2025. Voor een gedetailleerde toelichting op bovenstaande tabel verwijzen wij naar paragraaf 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
4
Jaarrekening resultaat € 5,1 mln. -/- decembercirculaire € 3,2 mln. -/- actualisatie belastingopbrengsten € 0,9 mln.
5 Zie tabel samenvatting programmaverantwoording 6 Paragraaf 3.1
14
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Algemene reserve In de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing is de ondergrens van de algemene reserve bepaald op 2% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel geven wij inzicht in het verloop van de algemene reserve. Tabel Opbouw algemene reserve Bedragen x € 1.000 Omvang algemene reserve
31-12-2022
31-12-2023
Opbouw algemene reserve 16.337 15.923
31-12-2024
31-12-2025
15.876
16.673
Bestemmingen
-7.589
-6.756
-6.756
-6.756
Ondergrens (2% van het begrotingstotaal)
-7.996
-7.458
-7.451
-7.391
752
1.709
1.669
2.526
Surplus in algemene reserve
Uit bovenstaande tabel blijkt dat het saldo van de algemene reserve toeneemt van € 16,3 mln. in 2022 tot € 16,7 mln. in 2025. In deze saldi is al rekening gehouden met de benodigde aanvulling van de algemene reserve risicobeheersing om het risicoprofiel volledig af te dekken (100%). Na inzet voor een aantal specifieke bestemmingen en rekening houdend met de ondergrens resulteert het surplus in de algemene reserve. Dit surplus loopt op van € 0,8 mln. in 2022 tot € 2,5 mln. in 2025. Wij benadrukken dat het surplus een incidenteel karakter heeft. De toename van de algemene reserve en het surplus in het bijzonder draagt bij aan het versterken van onze financiële positie respectievelijk aan de ontwikkeling van onze financiële kengetallen.
15
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
2. JAARVERSLAG De begrotingsstructuur kent de volgende opbouw: Programma
Taakvelden
nr. naam
nr.
naam
0.
0.1
Bestuur
0.2
Burgerzaken
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
0.4
Overhead
0.5
Treasury
0.61
OZB-woningen
0.62
OZB-niet woningen
0.63
Parkeerbelasting
0.64
Belasting overig
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
0.8
Overige baten en lasten
0.9
Vennootschapsbelasting (Vpb)
0.10
Mutatie reserves
0.11
Resultaat van de rekening van baten en lasten
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
1.2
Openbare orde en veiligheid
2.1
Verkeer en vervoer
2.2
Parkeren
2.3
Recreatieve havens
2.4
Economische havens en waterwegen
2.5
Openbaar vervoer
3.1
Economische ontwikkeling
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
3.3
Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen
3.4
Economische promotie
4.1
Openbaar (basis)onderwijs
4.2
Onderwijshuisvesting
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
5.1
Sportbeleid en activering
5.2
Sportaccommodaties
5.3
Cultuurpresentatie, cultuurparticipatie
5.4
Musea
5.5
Cultureel erfgoed
5.6
Media
5.7
Openbaar groen en recreatie
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
6.2
Wijkteams
1. 2.
3.
4.
5.
6.
Bestuur en Ondersteuning
Veiligheid Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Economie
Onderwijs
Sport, Cultuur en Recreatie
Sociaal Domein
16
cultuurproductie
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
en
Programma
Taakvelden
nr. naam
nr.
naam
6.3
Inkomensregelingen
6.4
Begeleide participatie
6.5
Arbeidsparticipatie
6.6
Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
6.71
Maatwerkdienstverlening 18 +
6.72
Maatwerkdienstverlening 18 -
6.81
Geëscaleerde zorg 18 +
6.82
Geëscaleerde zorg 18 -
7.1
Volksgezondheid
7.2
Riolering
7.3
Afval
7.4
Milieubeheer
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
8.1
Ruimtelijke ordening
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
8.3
Wonen en bouwen
7.
8.
Volksgezondheid en Milieu
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing
Conform de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording worden naast genoemde programma’s de onderdelen algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en Vpb afzonderlijk opgenomen. De budgetten en realisatiecijfers die aan deze onderdelen zijn gekoppeld maken ook onderdeel uit van programma 0 Bestuur en ondersteuning. De uitwerking van de programma’s vindt plaats langs de beantwoording op de volgende W-vragen: 1. Wat wilden we bereiken? 2. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? 3. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? 4. Wat heeft het gekost? 5. Wie heeft meebetaald? 6./7. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Per programma zijn de belangrijkste, financiële afwijkingen (groter dan € 50.000) ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting toegelicht. Bij de toelichting “Wat heeft het gekost?” geven wij op hoofdlijnen aan waarvoor de programmabudgetten zijn ingezet. Tevens analyseren wij het resultaat op hoofdlijnen. Voor een gedetailleerde verschillenanalyse - begroting na wijziging versus realisatie - verwijzen wij naar paragraaf 3.7. In de financiële overzichten zijn de cijfers in duizendtallen weergegeven. De kosten en de nadelige (financiële) afwijkingen zijn vermeld met een ‘ – ‘ teken.
Beleidsindicatoren In het gewijzigde BBV is aangegeven dat het voor gemeenten steeds belangrijker wordt om te kunnen sturen op basis van meetbare prestaties en hierbij vergelijkingen te kunnen maken met andere gemeenten. In dit verband is in het BBV een set van uniforme beleidsindicatoren voorgeschreven. De aan de indicatoren gekoppelde waardes zijn conform voorschrift ontleend aan www.waarstaatjegemeente.nl respectievelijk de gegevens uit de eigen begroting. De beleidsindicatoren zijn opgenomen bij de betreffende programma’s.
17
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING 2.1.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING “Een gemeentebestuur met en voor de inwoners. De inwoner neemt steeds meer zelf het initiatief, wil gehoord worden, wil meedoen.“ De dienstverlening aan en samenwerking met inwoners, ondernemers, andere overheden en organisaties is de kern van het programma Bestuur en Ondersteuning. En daarmee vormt dit programma de randvoorwaarden voor de resultaten van andere programma’s. In dit programma zijn de volgende taakvelden ondergebracht: 0.1. Bestuur 0.2. Burgerzaken Taken ter ondersteuning van de gemeentelijke organisatie (bedrijfsvoering) Tot het programma behoren de taken die een relatie hebben met de bedrijfsvoering en de algemene middelen. Over de stand van zaken met betrekking tot de bedrijfsvoering rapporteren wij in paragraaf 2.2.5. Bedrijfsvoering. In paragraaf 2.1.10 presenteren wij het overzicht algemene dekkingsmiddelen en geven wij een inhoudelijke toelichting op de ontwikkeling van de omvang van deze middelen. In dit programma blikken wij terug op de behaalde resultaten van de onderdelen bestuursstijl, bestuurlijke samenwerking en dienstverlening aan de inwoner.
Wat wilden we bereiken? Binnen het programma Bestuur en Ondersteuning willen we op de middellange termijn: • Een goede uitvoering van onze “kernactiviteit” (in de rol van rechtmatige en presterende overheid) die aansluit op de behoeften van de samenleving. • Inclusieve dienstverlening door fysieke toegankelijkheid van de gebouwen, toegankelijkheid van producten (denk aan de thuisbezorgmogelijkheden) en toegankelijkheid van informatie (bijvoorbeeld eenvoudig taalgebruik en de voorleesknop op de website). • Samenwerking, (mentaal) eigenaarschap en eigen initiatief in de samenleving stimuleren en faciliteren (in de rol van netwerkende en participerende overheid). • Een eigentijds antwoord op integrale opgaven. • Klantgerichte werkprocessen. • Nieuw elan en een positief imago. • De lobby versterken zodat gemeenten blijvend extra middelen krijgen voor gemeentelijke taken en integrale opgaven. • De doelen uit dit programma zijn overkoepelend. Het effect van een sterke samenwerking en krachtige lobby komt op den duur tot uitdrukking in de andere programma’s. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2021 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden.
Doorontwikkeling Dienstverlening In 2021 is (als onderdeel van de organisatievisie) een nieuwe dienstverleningsvisie “de mens centraal” vastgesteld. Met behulp van deze visie is er gewerkt aan de gastvrijheid en de klantgerichtheid en klantgedrevenheid van de organisatie. 18
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Enerzijds door te investeren in team- en medewerkersontwikkeling anderzijds door de (her)inrichting van processen en de inrichting van systemen vanuit het perspectief van de inwoner, maatschappelijke organisaties en ondernemers. De intaketafel (ruimtelijke initiatieven), omgekeerde toets (sociaal domein), de op basis van klantreizen ingerichte digitale dienstverlening en de trainingen voor het schrijven op B1 niveau zijn hier enkele voorbeelden van. We hebben wederom stappen gezet in de doorontwikkeling van onze online-dienstverlening. Enerzijds is het aantal producten en diensten, dat online kan worden aangevraagd gestegen van 56 in 2020 naar 66 in 2021. Daarnaast is het online aanvraagproces van een vijftal producten en diensten fors vereenvoudigd. (Bijvoorbeeld door het vervangen van pdf-documenten door digitale formulieren). De stijging van het aantal digitale aanvragen bedraagt 22%. Dit betekent dat er in 2021 ruim 27.000 digitale aanvragen zijn gedaan. In 2022 zijn er voorbereidingen getroffen om een digitaal parkeerloket te implementeren waarmee parkeervergunningen, parkeerontheffingen en bezoekers-parkeren digitaal geregeld kan worden. Een extern onderzoeksbureau heeft vastgesteld dat de toegankelijkheid van onze onlineproducten en diensten is toegenomen van 87.4% in 2020 naar 98.1% in 2021.
Hiermee scoort Sittard-Geleen boven het landelijk gemiddelde, dat 87.4% bedraagt. Het aantal producten en diensten dat online betaald kan worden is uitgebreid. De omzetstijging van digitale betalingen bedraagt 23%. Steeds meer producten en diensten zijn aangesloten op het zaaksysteem. Door zaakgericht te werken verbeteren we de dienstverlening en communicatie naar burgers en bedrijven. Onder andere doordat er meer zicht is op de status van een aanvraag en de doorlooptijden beter bewaakt kunnen worden. De stabiliteit en beveiliging van onze systemen vormt een steeds grotere uitdaging. Er is wederom geïnvesteerd in het beheer en de ontwikkeling van ondersteunende systemen om de stabiliteit en informatieveiligheid goed te kunnen borgen. Samen Sterk 2021 heeft in het teken gestaan van corona. De ervaringen die we hebben opgedaan in 2020 hebben ertoe geleid dat we in 2021 adequaat hebben kunnen inspelen op vragen, behoefte en knelpunten die inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers hebben ervaren. De gemeentelijke aanpak met betrekking tot corona was enerzijds gericht op ondersteuning en anderzijds op versterking. Ook in 2021 zijn er maatwerkoplossingen geboden voor verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers.
Voorbeelden hiervan zijn het vervroegd betalen en/of doorbetalen van subsidies, het mede zorgdragen voor de noodopvang voor kinderen van ouders met vitale beroepen, het inrichten en uitvoeren van het noodzakelijke toezicht in samenwerking met de politie en het informatiepunt Samen Sterk. Ook is er veel contact met ondernemers geweest. Om ondernemers tegemoet te komen hebben we mede op basis van frequent overleg met de ondernemersverenigingen meerdere maatregelen (o.a. niet heffen reclamebelasting, tijdelijke verruiming van terrassen, verkeersmaatregelen) genomen om ondernemers ruimte te geven om te ondernemen, passend in de landelijke wisselende beperkingen vanwege COVID-19. Met de ondernemers is gesproken over een herstelplan dat in 2022 zal worden uitgevoerd. En in 2021 is sprake geweest van een tegemoetkoming aan ondernemers (TOZO). Daarnaast hebben specifiek de lokale culturele infrastructuur en jongerenparticipatie in 2021 een impuls gekregen. Met behulp van extra Impulsmiddelen van het Rijk hebben we mogelijkheden gecreëerd voor zowel lokale culturele instellingen alsook voor jongeren- en maatschappelijke organisaties om te investeren in cultuur en participatie. De gevolgen van corona zijn groot, voor inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers. Voor Nederland en voor Sittard-Geleen van een ongekende impact.
De coronacrisis heeft voor letterlijk iedereen voelbaar gemaakt waarom veerkracht zo belangrijk is. 19
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Veerkracht om klappen op te kunnen vangen, veerkracht om beter om te kunnen gaan met nieuwe situaties/crises en veerkracht om niet of minder geraakt te worden door een volgende crisis. Het heeft van iedereen veel gevraagd, ieder vanuit een eigen rol en verantwoordelijkheid. En het heeft het besef doen laten groeien dat ‘veerkracht’ niet zomaar een centraal begrip is in onze Toekomstvisie 2030. Veerkracht In de toekomstvisie 2030 is het concept veerkracht van de stad als uitgangspunt genomen. Sittard-Geleen heeft in het verleden laten zien dat zij kan omgaan met grote veranderingen; denk aan transitie van de Mijnen naar de chemische industrie. Naar de toekomst toe is het voor Sittard-Geleen belangrijk opgewassen te zijn tegen nationale en mondiale ontwikkelingen (bijvoorbeeld een pandemie maar ook klimaatverandering, CO2 neutraal etc.). En daarbij gaat het om de veerkracht van de mensen zelf (sociale veerkracht) en van economische spelers, grote en kleine bedrijven en ondernemers (economische veerkracht), van de natuur (de ecologische veerkracht) en van netwerken, de wijze van organiseren en samenwerken (de institutionele veerkracht). Participatieve overheid ‘Inwoners laten meepraten, meedoen en samenwerken’ was reeds een kernwaarde in de Kadernota 2015. Participatie heeft zich van daaruit doorontwikkeld.
Activiteiten in het kader van Samen Duurzaam en de Toekomstvisie 2030 alsook ervaringen in de afgelopen jaren met andere participatievraagstukken, vormen de basis voor een vooruitstrevende relatie met de samenleving. In een nieuw samenspel willen we gelijkwaardig samenwerken; inwoners, organisaties, bedrijven en gemeente. Met de Toekomstvisie 2030 (‘de doelen van de samenleving’) als kompas, bouwen we nu sámen aan onze stad. Met onze inwoners, organisaties en bedrijven. Drager zijn van deze visie is niet vrijblijvend. We hebben daarom in 2021 een maatschappelijk contract opgesteld met de samenleving. Dit schept verwachtingen en verantwoordelijkheid en we spreken elkaar daar op aan. Dynamiek in de samenwerking, vraagt wisselende rollen. Soms voert de gemeente zelf uit, veel vaker zal dat samen met of door de andere partners gebeuren. Waar nodig bieden wij de gevraagde ondersteuning. Hierbij borduren we voort op onze ambities op het vlak van inwonersparticipatie en wijk- c.q. gebiedsgericht werken. Deze wijze van werken vraagt van ons een investering en organisatie-brede bereidheid de handschoen op te pakken. Voor de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Ook dit is een groeiproces, een ontwikkeling die in 2021 nadrukkelijk in gang is gezet. De dialoog met de samenleving ontwikkelt zich nog dagelijks.
De Toekomstvisie, het maatschappelijk contract en de uitvoering daarvan in gebiedsgerichte ontwikkelpaden versterkt de beweging naar een participatieve overheid. Participatie is in deze werkwijze niet langer een eenmalige actie. Het evolueert naar een doorlopende samenspraak met de samenleving, een investering in de lange termijn relaties. De gemeente wil een betrouwbare partner zijn, die openstaat voor vernieuwing, samenwerkt, meewerkt, ondersteunt, en waar nodig haar verantwoordelijkheid neemt. De gemeente is een democratisch gelegitimeerd bestuursorgaan, heeft haar wettelijke taken en kent waarden die beschermd moeten worden. Dat levert mogelijk spanning op tussen de representatieve en participatieve overheid. Het blijft de taak van de gemeente om elk initiatief af te wegen in relatie tot het algemeen belang. Lobby Om voldoende middelen te krijgen voor onze opgaven, zijn we met onze partners, zowel regionaal als landelijk, doorgegaan met de lobby richting het Rijk. De begrotingen van veel gemeenten staan al jarenlang onder druk, mede door de blijvende kostenstijging in het sociaal domein. Hierdoor hebben we te beperkte financiële ruimte om onze zeven opgaven (coalitieakkoord Samen Duurzaam/ addendum) te realiseren.
20
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
In onze lobby om meer middelen te verwerven, werken we samen met (Zuid-)Limburgse gemeenten, G40stedennetwerk en de VNG. Deze partners onderkennen de slechte financiële situatie van veel gemeenten en ondersteunen de lobby. Dit is wat we gerealiseerd hebben: • Wethouder Meekels is pijlervoorzitter economie en werk van de G40. Met andere wethouders en het Rijk worden thema’s als MKB, binnensteden en human capital uitgebreid besproken, thema’s die extra belangrijk zijn in de huidige pandemie. Onder andere door druk vanuit G40 en VNG is er geld vrijgemaakt voor de impulsregeling winkelgebieden, deze regeling is in 2021 aangekondigd en zal begin 2022 worden gepubliceerd. We bereiden nu een aanvraag voor om het centrum van Geleen te herstructureren. Bij een toekenning van dit fonds zal het centrum van Geleen aantrekkelijker worden voor ondernemers en inwoners. • Er is 3,7 miljoen euro subsidie verleend voor verduurzaming van 251 woningen in Geleen-Zuid en het milieubewust herinrichten van straten. Bewoners van de wijk Geleen-Zuid zullen de mogelijkheid krijgen om hun huis te verduurzamen; er zal minstens 2 energie labels omhoog worden gegaan. Dit is goed voor het klimaat en de bewoners zullen minder uitgeven aan hun energierekening. Tevens zullen verschillende straten worden geadapteerd om zo klimaatuitdagingen aan te kunnen.
We zijn begonnen met de voorbereidingen voor een eventuele 2e tranche. • In 2021 heeft de lobby van VNG en G40, waar onze gemeente onderdeel van is, geholpen om incidenteel 1,3 miljard euro beschikbaar te krijgen in 2022 voor gemeenten die urgente problemen binnen het sociaal domein ondervinden. • Gemeente Sittard-Geleen is toegetreden tot Euregio Maas-Rijn en heeft zo meer mogelijkheden om kennis en financiële middelen op te halen bij onze Duitse buren. • Er is vanuit Chemelot Circular Hub een aanvraag ingediend voor een Europese subsidie, die helaas niet is toegekend. Wel. Wel hebben we onze positie versterkt door deel te nemen in een consortium en zijn we gepromoot door marktpartijen. Het is belangrijk dat er meer wordt ingezet op externe netwerken om zo consortiums te vormen met partijen binnen de gemeente. Bij volgende lobby of subsidieaanvragen is de drempel minder en zijn de contacten al gelegd. Euregio 1. Versterken van het Oost-West denken • Nauwe banden met de bestuurlijke en ambtelijke evenknieën aan zowel de Belgische als Duitse kant. Er zijn kennismakingsgesprekken geweest met zowel bestuurders uit Belgisch Limburg als de Duitse gemeenten in onze regio. Ook is er regelmatig overleg geweest over concrete zaken met de burgemeester van Selfkant.
• Een economisch gelijk speelveld is nodig om de transities waar Limburg voor staat mogelijk te maken, te ontwikkelen en door te voeren. Uit de diverse euregionale netwerkverbanden is opgehaald dat het behoud van talent voor de regio bij eenieder hoog op de agenda staat. Onder andere vanuit het MAHHL+ netwerk, als EGTS EMR willen we bekijken hoe we hier als euregio samen in kunnen optrekken. • Draagvlak ontwikkelen bij de burger door samenwerking binnen het onderwijs (buurtalen in alle onderwijslagen), culturele sector, verenigingsleven en jongerenorganisaties. Door de impact van Covid-19 op de samenleving, is er weinig aandacht besteed aan de euregionale kansen voor verenigingsleven etc. Ook het buurtalenonderwijs had in 2021 verminderde prioriteit. 2. Aantrekkingskracht van de Regio De aantrekkingskracht van de regio staat hoog op de agenda. Via de relevante netwerken, maar ook via NOVI hebben we dit beter op de kaart gezet. Branding en regioambassadeurs hebben geen prioriteit gehad in 2021.
21
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 13 juni 2022
Per 1.1.2022 zijn we officieel lid van Euregio Rijn-Maas Nord. Dit voorstel is in 2021 door de Raad goedgekeurd. Hierdoor hebben we als Sittard-Geleen een 360-graden euregionale verbondenheid. Ook vormen we hierdoor een belangrijke schakelgemeente doordat we zowel (via MAHHL+) zijn verbonden aan EGTS EMR en op gemeentelijke titel lid zijn van Euregio Rijn-Maas Nord. De werkwijze van MAHHL+ is in 2021 grondig onder de loep genomen en we zijn tot een hernieuwd MAHHL+ gekomen, waarbij we in ambtelijke werkgroepen samen optrekken op de 5 inhoudelijke hoofdthema’s van de jaaragenda. Hiermee willen we zichtbaarder worden en impact creëren. Met de diverse buurgemeenten is in 2021 een kennismakingsgesprek geweest. Ambtelijke netwerkvorming heeft nog de aandacht nodig. Op toeristisch vlak is er goede samenwerking met zowel Selfkant als de Belgische gemeenten langs de Grensmaas. Intensievere kennisdeling met Provincie en andere grensgemeenten en het stimuleren van lokale initiatieven gericht op grensoverschrijdende samenwerking heeft weinig aandacht gehad a.g.v. Covid-19. Tevens zijn er in 2021 constructieve gesprekken geweest met Stichting Geen Grens. Het voornemen is om hen periodiek uit te nodigen en bij te praten in 2022. Global Goals In 2021 zijn de global goals verder ingebed in de bedrijfsvoering van de organisatie.
In elk collegevoorstel wordt verantwoording afgelegd over de toegevoegde inclusieve waarde. In de uitgangspuntennotitie Omgevingsvisie van 16 maart 2021 staat dat bij de Omgevingsvisie wordt gezocht naar samenhang tussen het fysieke, sociale en economische domein waarbij wordt aangesloten bij Global Goals en wordt ingezet op brede welvaart. In het handboek Inkoop staan de doelen 1, 4, 10, 11, 14 en 15 genoemd als te handhaven criteria/maatschappelijke uitgangspunten voor het inkoopbeleid. Huisvesting De huisvesting van de gemeente is verouderd. De huidige gebouwen zijn technisch en functioneel afgeschreven. Door college en raad is in 2021 gekozen om de gebouwen te renoveren of af te stoten en niet meer te investeren in de huidige huisvesting. Op dit moment kennen wij vier soorten huisvestingsthema’s en daardoor vier projecten met elk een eigen tempo. 1. Representatieve functie gemeente d.m.v. realisatie Huis aan de Markt (herontwikkeling V&D locatie) 2. Bestuurlijke en ambtelijke huisvesting te Geleen 3. Huisvesting Vidar 4. Huisvesting Wijkbeheer Bij het realiseren van de huisvesting wordt rekening gehouden met de vereisten die gelden voor duurzaamheid en worden de stakeholders actief betrokken. Een mooi voorbeeld hiervan is de expo over het ontwerp van het Huis aan de Markt.