Bijlage 1 vraag 17 - Jaarverslag 2022 inclusief jaarrekening
Tekst van het document
RUBRIEK
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
1
OPEN VOOR CULTUUR JAARVERSLAG 2022 TOON HERMANS THEATER ● MUSEUM ● BIBLIOTHEEK DE DOMIJNEN ● POPPODIUM VOLT ● FILMHUIS
RUIK MET JE HUID. PRIKKEL JE ZINNEN.
DE DOMIJNEN
KLEUR DE STAD.
●
RUBRIEK
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
3
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
“Iedereen afzonderlijk is van belang voor de stad en de regio, in gezamenlijkheid kunnen wij het verschil maken.”
4
INHOUDSOPGAVE
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
06
Vooraf
45
Educatie
08
Verslag van de Raad van Toezicht
51
Code diversiteit en inclusie
12
Directieverslag
56
Personeel en Organisatie
17
Verslag van de 5 Huizen
59
Onze gebouwen
18
Toon Hermans Theater
63
Financieel Verslag
23
Museum
65
Realisatie Activiteitenoverzicht
31
Bibliotheek De Domijnen
36
Filmhuis
40
Poppodium VOLT
5
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
6
VOORAF De Domijnen is dé culturele instelling van Sittard-Geleen en omstreken. Wij willen de stad en onze regio verrijken met kunst en cultuur, in de overtuiging dat kunst en cultuur bijdragen aan meer geluk, welzijn en creativiteit en voor de verbinding zorgen die een samenleving verder brengt. Maatschappelijke impact, daar zetten wij met onze programma’s op in. Deze ambitie zit in ons DNA en is leidraad in alles wat wij doen. Om dit doel te bereiken, hebben we in 2022 de transitie ingezet om onze vijf huizen voor theater, muziek, film, beeldende kunst, erfgoed, literatuur, informatie en een leven lang leren zichtbaarder en herkenbaarder te maken voor makers en publiek. Zodat meer mensen van alle leeftijden in onze regio én daarbuiten zien wat er in Sittard-Geleen te beleven valt én dat zij in onze ‘stad’ als maker of bezoeker willen bijdragen aan een dynamisch, veelzijdig en bloeiend kunst- en cultuurleven. Wij stellen ons Open voor Cultuur.
RUBRIEK
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
7
VERSLAG VAN DE RAAD VAN TOEZICHT Stichting De Domijnen wordt bestuurd volgens het Raad van Toezicht-model, waarbij de directie verantwoordelijk is voor de dagelijkse sturing en de Raad van Toezicht toeziet op het beleid van de directie. De Raad van toezicht staat de directie met raad en daad bij en heeft een belangrijke klankbordfunctie. De Raad van Toezicht volgt de Governance Code Cultuur, welke staat voor goed bestuur, adequaat toezicht en transparante verantwoording.
Bij aanvang van het verslagjaar bestond de Raad van Toezicht uit de volgende personen: Harrie Hox (voorzitter), Peggy van Sebillen, Esther Urlings-Willems, Catharien Romijn, Casper Bruens, Tom van Vliet. Na de benoeming van vijf nieuwe leden op 1 december 2021 zijn wij als raad van Toezicht begin 2022 in de nieuwe samenstelling aan de slag gegaan. Inlezen, kennismaken met de organisatie en het bestuur kost tijd. In deze periode hebben wij geconstateerd dat het meerjarig veranderproces, ingezet na het evaluatierapport van BMC in 2020, vertraging opliep. De belangrijkste doelen van deze transitie zijn de verbinding met de stad te herstellen en de zichtbaarheid te vergroten. Halverwege 2022 heeft de Raad van Toezicht daarom aan BMC gevraagd een second
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
8
opinion uit te brengen op de voortgang van de transitie. De uitkomst hier van is opgeleverd in november en uitgebreid besproken met directie, managementteam, ondernemingsraad en personeel. Op basis hiervan heeft de Raad een aangepaste en aangescherpte bestuursopdracht geformuleerd voor de komende jaren. De Raad van Toezicht complimenteert de directie, de medewerkers en alle vrijwilligers met de betrokkenheid, het doorzettingsvermogen en de getoonde verantwoordelijkheid waarmee ze zich afgelopen jaar zijn blijven inzetten voor De Domijnen. De Raad van Toezicht heeft vijf keer formeel vergaderd met de directie, twee keer met
VERSLAG VAN DE RAAD VAN TOEZICHT de OR en is afgelopen jaar in wisselende samenstellingen en op informele basis nauw betrokken geweest bij alle aspecten van De Domijnen. De belangrijkste onderwerpen op de agenda waren: DE GOVERNANCE CODE CULTUUR. De code is geïmplementeerd in de vergadercyclus. Belangrijke zaken en eventuele afwijkingen van de code worden genotuleerd en onderbouwd. Afgelopen jaar heeft ook een eerste summiere zelfreflectie plaatsgevonden over het functioneren van de Raad van Toezicht. De planning is om dit in 2023 uitgebreider te doen. DIRECTIE EN RAAD VAN TOEZICHT. In goed overleg en na afronding van een groot aantal complexe dossiers uit het verleden heeft mede-directielid Gijsje van Honk in juni 2022 afscheid genomen. Wij danken haar voor haar enorme inzet en betrokkenheid, en ook voor de plezierige samenwerking. Door onverenigbaarheid van functies nemen wij ook afscheid van onze steun en toeverlaat Peggy van Sebillen. Haar kennis van het verleden is
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
9
onontbeerlijk geweest in de lastige opstartfase van deze Raad van Toezicht. Tenslotte Esther Urlings-Willems. Ook aan haar veel dank voor haar inzet en scherpe, kritisch opbouwende bijdrage tijdens alle vergaderingen. Inmiddels hebben wij drie enthousiaste nieuwe Raad van Toezicht leden gevonden die ons vanaf 1 maart 2023 versterken. Met zeven leden hebben we het maximum bereikt zoals vastgelegd in ons reglement. Hun expertise is een welkome aanvulling en complementair aan de vakkennis en ervaring van de huidige Raad van Toezicht-leden.
Om sneller en adequater te kunnen reageren hebben wij Orgfit gevraagd een goede planningen controlecyclus op te zetten met reguliere rapportages inclusief dashboard zodat de Raad van Toezicht haar toezichthoudende rol kan vervullen. De verwachting is dat we deze halverwege 2023 kunnen inzetten. Deze rapportage dient ook om de uitgangspunten van de bestuursopdracht en de belangrijkste doelen, betere zichtbaarheid en verbinding met de stad, te monitoren.
SAMENWERKING MET DE GEMEENTE SITTARDGELEEN. De directie en de leden van de Raad van Toezicht voeren op reguliere basis overleg met de wethouder van cultuur en zijn ambtenaren. Op deze manier worden wij vroegtijdig geïnformeerd over inzichten en mogelijke beleidsaanpassingen van de gemeente.
Bij de Domijnen is het afgelopen jaar hard gewerkt aan het aanhalen en intensivering van contacten met verenigingen en partners, bijvoorbeeld met de Toon Hermans Stichting, Laagland en Ad Mosam. Ook is er een samenwerkingsovereenkomst met PLT tot stand gekomen om zo het artistieke programma, de bezetting en culturele uitstraling van het Toon Hermans Theater te verhogen.
ACCOUNTANT EN RISICOMANAGEMENT. Op reguliere basis wordt (m.n. door de Auditcommissie) overleg gevoerd met accountant waarbij gesignaleerde risicoaspecten worden doorgesproken.
SAMENWERKING.
De Raad van Toezicht heeft in de vergadering van 21 april 2022 het bestuursverslag 2021 en het jaarverslag 2021 vastgesteld.
VERSLAG VAN DE RAAD VAN TOEZICHT Dit is mede gebeurd op basis van de goedkeurende verklaring van accountant Koenen en Co. Vaststelling van de jaarrekening strekt tot décharge van de directie voor het gevoerde beleid en van de leden van de Raad van Toezicht voor hun toezicht daarop. De Raad van Toezicht dankt iedereen bij De Domijnen die heeft bijgedragen aan het artistieke, educatieve en culturele werk van onze instelling en het positieve effect op ons allemaal. Laten wij er met zijn allen voor zorgen dat 2023 een succesjaar wordt, zonder corona maar met wel veel andere uitdagingen. Wij helpen jullie daar graag bij. DE RAAD VAN TOEZICHT Harrie Hox (voorzitter) Catharien Romijn Casper Bruens Tom van Vliet Angelique Heckman Hannie Derksen Arijan van Bavel
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
10
DIRECTIEVERSLAG Het kan niemand in de regio Sittard-Geleen ontgaan zijn: de huizen van De Domijnen zijn volop in beweging. Dat heeft alles te maken met de transitie waarin onze organisatie als geheel en elk huis afzonderlijk zich bevindt. In 2022 zochten wij de verbinding en stelden onze huizen zich letterlijk en figuurlijk open voor cultuur. Voor de stad.
Die dynamiek ‘van binnen naar buiten’ is in 2022 in elk huis van De Domijnen zichtbaar. In het theater dat in december met het publiek zijn eerste verjaardag als Toon Hermans Theater vierde. Het filmhuis waar een groeiend publiek geniet van, zoals een bezoeker het omschrijft, ‘de betere/beste/ bijzondere films.’ Het museum dat zelfbewust en nieuwsgierig haar eigen koers durft te varen met vooruitstrevende exposities en een eigen kunstcollectie van een uitzonderlijk hoge kwaliteit. Het archief en erfgoedcentrum dat onze historische schatten koestert en de toegang daarvan faciliteert voor vele geïnteresseerden. Poppodium VOLT dat op weg is om met een divers programma voor een divers publiek een plek in de voorhoede van de Limburgse popscene te veroveren.
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
11
En de bibliotheek die fier meebeweegt met haar dynamische werkveld en traditionele functies als uitleencentrum en literair centrum combineert met haar nieuwe sociaalmaatschappelijke rol. EEN ORGANISATIE IN ONTWIKKELING De bron van de transitie waar wij nog altijd middenin zitten, ligt in 2020 toen een extern onderzoek door Bureau BMC onderstreepte wat iedereen eigenlijk wel wist; dat de samenvoeging van alle gemeentelijke culturele clubs in Sittard-Geleen onder één dak niet helemaal geslaagd was. Dat de verschillende organisaties onder de eenduidige koepel van De Domijnen te weinig zichtbaar en herkenbaar waren en te weinig (ver)binding hadden met de stad.
DIRECTIEVERSLAG Het advies was om de verschillende huizen met al hun kwaliteiten en hun eigen culturele identiteit en programma in de etalage te zetten. Zichtbaar, herkenbaar, open en toegankelijk voor iedereen. De huizen voorop en de inhoud centraal; dat is het credo van de transitie die wij in 2021 hebben ingezet – van een centraal georganiseerde organisatie naar een decentrale organisatie. Het zwaartepunt van die transitie lag in 2022. In dat jaar hebben we de koers ingezet om de Domijnen te ontvlechten en vijf afzonderlijke en ondernemende cultuurhuizen te rebranden en zichtbaar te maken. In 2023 zal dit traject afgerond zijn.
“DE HUIZEN VOOROP EN DE INHOUD CENTRAAL; DAT IS HET CREDO VAN DE TRANSITIE DIE WIJ IN 2021 HEBBEN INGEZET. ” Er gebeurde nog meer. Om de huizen die op afstand van De Domijnen gaan werken, op een efficiënte manier te kunnen ondersteunen, ontwikkelden wij shared services die de
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
huizen vanuit De Domijnen faciliteren bij hun bedrijfsvoering en op het gebied van educatie, marketing en communicatie. Door juist deze aspecten te bundelen, voorkomen dat we dat er dingen dubbel worden gedaan en faciliteren we de mogelijkheid voor de huizen om optimaal te profiteren van elkaars aanbod en expertise. Want dat je straks vijf prachtige culturele huizen hebt in de stad is mooi. Maar wat ben je dan nog samen? Samen zijn wij ‘Open voor Cultuur’. Dat is de verbindende factor in al onze huizen en onze belofte aan de bewoners van Sittard-Geleen en omstreken. RESULTATEN In 2022 zijn we met de rebranding van de huizen gestart. Elk huis ontwikkelt zich in dit proces tot een eigen merk - met een eigen naam, identiteit/huisstijl en website - dat zichtbaar en ondernemend gaat bijdragen aan een aantrekkelijk en dynamisch cultureel leven in de regio Sittard-Geleen; in eerste instantie gebeurde dit achter de schermen en door corona zelfs achter gesloten deuren, maar gaandeweg steeds meer voor de ogen van én met het publiek.
12
“WE STAAN MIDDEN IN DE STAD EN DE SAMENLEVING EN VULLEN VANUIT DIE CENTRALE POSITIE HET CULTURELE LEVEN IN: IN, VOOR EN SAMEN MET DE STAD. ” De transitie vindt plaats met de winkel open. Terwijl we op de achtergrond onze nieuwe huizen bouwen, hebben wij in 2022 vele enthousiaste bezoekers en cursisten ontvangen. Daar zijn we trots op. Zeker als in de loop van het jaar ook de eerste resultaten van de transitie zichtbaar worden. Bezoekers en leden van Bibliotheek De Domijnen zagen in de loop van 2022 online en mondjesmaat ook al in de bibliotheek de vertrouwde, Koninklijke Bibliotheek huisstijl terugkeren. Op de bibliotheekwebsite is de transitie in 2022 afgerond, op de fysieke locaties gebeurt dit in 2023. Bij deze transformatie nemen we ook afscheid van de naam leeswinkels; alle vestigingen worden weer ‘gewoon’ bibliotheekvestingen. Waarom terug naar de bron? Omdat we als herkenbaar onderdeel van de landelijke bibliotheken onze functies
DIRECTIEVERSLAG en meerwaarde voor de stad zichtbaarder kunnen maken. De bibliotheken hebben zich ontwikkeld tot een vaste waarde binnen het sociaal-maatschappelijke domein. Je kunt er informatie ophalen bij het Informatiepunt Digitale Overheid, cursussen doen, er worden taalcafés en andere programma’s tegen laaggeletterdheid georganiseerd, noem maar op. Overal waar wij bibliotheekwerk uitvoeren komen deze functies sterker naar voren als partner en onderdeel van die sterke Nederlandse organisatie, de bieb. In het theater heeft in 2022 misschien wel de grootste ontwikkeling plaatsgevonden. Het Toon Hermans Theater ontwikkelde zich voor de ogen van de stad van een – volgens bezoekers – tamelijk gesloten bastion naar een open huis dat trots de naam van één van de meesters uit de geschiedenis van de Nederlandse podiumkunsten draagt. Als eerbetoon maar ook om zichtbaar te maken welke rol het theater in en voor de stad wil vervullen. Deze eerste stap alleen al heeft bijgedragen tot een opleving van de aandacht voor theater en cultuur in bredere zin. De ontwikkeling doet denken aan Parkstad waar in 2000 de verbouwing van het iconische
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
Glaspaleis en de kracht die tegelijkertijd ontstond doordat verschillende instellingen meer gingen samenwerken, voor een culturele lente zorgde. Door samen te werken ontstaat iets groters: 1+1=3. Die samenwerking zoeken wij niet alleen op binnen het culturele netwerk van de regio Sittard-Geleen, maar op theatervlak ook met Parkstad Limburg Theaters in Kerkrade en Heerlen. Samen gaan Parkstad Limburg Theaters en het Toon Hermans Theater aan een sterk en divers programma voor de podiumkunsten in Zuid- en Midden-Limburg werken, waarin het juiste aanbod samenkomt met het juiste podium voor het juiste publiek. Elk podium krijgt een programma dat past. Dit zaadje dat in 2022 is geplant, gaat van invloed zijn op het hele culturele leven in onze regio. Noem het gerust onze culturele lente… Je ziet dat de puzzelstukjes, die eerst nog los op de tafel lagen, in elkaar beginnen te schuiven. Daar gaan heel mooie dingen uit voortkomen die gezien en beleefd worden door steeds meer publiek.
“MENSEN ZIJN TROTS OP HUN THEATER. HET IS IETS VAN ONS.”
13
VOORUITBLIK In de eerste helft van 2023 gaan ook de overige huizen één voor één hun nieuwe identiteit en plannen voor de stad onthullen. 2023 wordt het jaar van de verankering. De naam ZICHT voor het filmhuis gonst aan het einde van 2022 al rond; in maart 2023 gaan we het filmhuis nieuwe stijl presenteren aan het publiek. VOLT is hard op weg om een culturele krachtpatser te worden. Alleen al vanwege de rijke historie van voorgangers Fenix en Donkiesjot is dit podium de stad schatplichtig om haar potenties te herontdekken. Die zoektocht ondernemen wij niet alleen, die tijd ligt achter ons, maar met lokale partners zoals platenzaak Music Machine, Festival Mama’s Pride, Breakfast Club en niet te vergeten Pop in Limburg én al die andere podia in de rijke Limburgse popscene; De Muziekgieterij in Maastricht, poppodium NIEUWE NOR in Heerlen en de ECI Cultuurfabriek in Roermond. Er ligt een belangrijke opdracht om in gezamenlijkheid de kracht voor de hele provincie te zoeken. Tenslotte presenteert in april 2023 ook ons mooie museum haar nieuwe identiteit.
DIRECTIEVERSLAG Op de – in 2022 verbouwde – locatie van het Museum Historie & Archeologie draait het om het vertellen en doorgeven van de lokale verhalen. Dat willen wij op de best geëigende manieren doen, dus ook met audio en video, zodat deze bijzondere verhalen toegankelijker worden voor een breed publiek. Dit concept gaat in 2023 landen. De belangrijkste pijler voor het Museum voor Hedendaagse Kunst in Ligne blijft de presentatie van hedendaagse kunst. Ook beheert het museum de omvangrijke en bovenal zeer waardevolle kunstcollectie van de gemeente Sittard-Geleen. In 2016 noemde het Mondriaan Fonds ons museum vanwege zijn voor Nederland unieke verzameling hedendaagse kunst nog ‘één van de onmisbare parels in het Zuiden’. Die reputatie danken wij aan fantastische aankopen die het museum in het verleden heeft gedaan, zoals de monumentale sculptuur Eén van Berlinde De Bruyckere – een sleutelstuk binnen de hedendaagse kunst – en toonaangevende werken van het Braziliaanse kunstenaarsduo Os Gemeos, van Sidi El Karchi, Ulay en Rineke Dijkstra; dat zijn kunstenaars van naam en faam. In 2022 zijn daar topstukken van onder andere Anouk Kruithof, Sidi el Karchi en Stefan Cools aan toegevoegd.
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
Het mooiste: de collectie is van iedereen. Betere zichtbaarheid van het museum moet ervoor gaan zorgen dat meer mensen ervan gaan genieten. Er ligt zoveel potentie die nu (nog) niet benut wordt; daar ligt een belangrijke opgave voor ons in opdracht van de kunstenaars, het publiek en beeldend talent. Deze opdracht gaan we in 2023 uitvoeren.
Marketing & Communicatie; de huizen kunnen specifieke ondersteuning voor bijvoorbeeld marketing automation, data-analyse en andere corporate zaken op afroep inschakelen bij de Shared Services.
●
Educatie is de verbindende factor tussen alle huizen. Educatie maakt bovendien een laagdrempelige vertaalslag mogelijk van wat je in een cultureel huis doet naar de stad toe. Elk huis zal zijn eigen educatieve programma vormgeven, op corporate niveau willen we verbindingen leggen en kijken waar nieuwe kansen liggen voor de regio en daar producten voor ontwikkelen. Ook zal vanuit de corporate helicopterview duidelijk worden welke doelgroepen onze huizen nog niet bedienen en waar we interessante dwarsverbindingen kunnen leggen om invulling te geven aan onze ambities op het gebied van inclusiviteit. Wij willen iedereen bereiken voor kunst en cultuur,
●
De vijf huizen krijgen bij de uitvoering van hun taken ondersteuning van Shared Services De Domijnen. Deze serviceafdeling functioneert op de achtergrond en biedt expertise op het gebied van: Bedrijfsvoering (o.a. ICT, HR); om de bedrijfsvoering naar een hoger niveau te tillen hebben wij in 2022 een planningsysteem gekocht. Dit systeem vormt het hart van een culturele organisatie; het geeft aan wat waar en wanneer gebeurt en verbindt de activiteiten rechtstreeks met de ticketing bij de kassa. Dit nieuwe systeem wordt in 2023 geïntegreerd.
●
14
DIRECTIEVERSLAG
ongeacht leeftijd, kleur, achtergrond, status, herkomst, gender… Iedereen. VERBINDEN EN SAMENWERKEN Om onze doelstellingen te kunnen verwezenlijken moeten we samenwerken. Dat geldt zowel voor onze eigen organisatie en de vijf huizen als met externe partners. We moeten verbinden om elkaar sterker te maken en van betekenis te kunnen zijn voor een zo
“IEDEREEN AFZONDERLIJK IS VAN BELANG VOOR DE STAD EN DE REGIO, IN GEZAMENLIJKHEID KUNNEN WIJ HET VERSCHIL MAKEN.” groot mogelijk publiek. De samenwerking met Parkstad Limburg Theaters gaat ons vooruit helpen bij de ontwikkeling van een mooi, divers programma op het gebied van podiumkunsten. In de eigen regio hebben we met Het Laagland,
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
VIA ZUID, Collegium ad Mosam, Pop in Limburg e.a. een cultuurnetwerk opgericht, waarin de partners over hun plannen en beleid spreken. Ook de heemkundeverenigingen en PodiumPlus zijn samenwerkingspartners. En in een breder verband zitten we sinds vorig jaar aan tafel met organisaties die een groot publiek bereiken, zoals MIK & PIW, het onderwijs, ZOWonen en Fortuna om te bespreken of we op belangrijke overstijgende maatschappelijke thema’s kunnen samenwerken, elkaar kunnen versterken en samen een nog groter publiek kunnen bereiken. Het zal duidelijk zijn: er zijn plannen genoeg en mogelijkheden zat. In die fase zitten we in Sittard-Geleen waar kunst en cultuur veel te weinig aandacht hebben gehad en daardoor onvoldoende uit de verf zijn gekomen. Puur omdat het cement, het onderliggende en verbindende weefsel nooit gemaakt is; die verbinding wordt nu gevoed. Corona heeft in 2021 en ook in 2022 vertragend gewerkt en de nodige hindernissen opgeworpen om de veelomvattende effecten van de transitie al zichtbaar te maken. Maar, in 2023 zal iedereen in de stad zien dat er iets gaande is. Dat onze huizen zichtbaar reuring brengen in de stad.
15
Niet als solist maar in samenwerking met elkaar, met andere culturele partners en met het onderwijs en maatschappelijke veld. Via verschillende toegangswegen openen de huizen van De Domijnen de blik op cultuur, waardoor bezoekersaantallen gaan stijgen, de participatie aan cultuur toeneemt en er een rijke voedingsbodem ontstaat voor nieuw talent. Ik wil iedereen bedanken die vorig jaar een bijdrage heeft geleverd aan het opnieuw op de kaart zetten van cultuur in onze stad en regio. In het bijzonder de Raad van Toezicht, de gemeenten Sittard-Geleen, Beek, Stein, Beekdaelen en Echt-Susteren en onze samenwerkingspartners. Bovenal dank ik alle medewerkers en vrijwilligers waarvoor het niet altijd makkelijk is geweest het voorbije jaar, niettemin hebben zij met z’n allen de schouders onder de ontwikkeling van hun huis en in een breder verband onder de ontwikkeling van kunst en cultuur in SittardGeleen en omgeving gezet. Daar ben ik ongelooflijk dankbaar voor! JOERY WILBERS, DIRECTEUR-BESTUURDER DE DOMIJNEN
RUBRIEK
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
16
RUBRIEK
VERSLAG VAN DE 5 HUIZEN
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
17
TOON HERMANS THEATER
TOON HERMANS THEATER De transitie en ontrafeling uit De Domijnen werd als eerste zichtbaar bij het theater. Sinds 2021 pronkt trots het silhouet van Toon Hermans op de gevel. De eerste conclusie? Programmeur Mikos Pieters: “Dat wij een eigen smoel hebben, heeft ons meteen al in 2022 geholpen.”
“Het Toon Hermans Theater wil het theater zijn met een glimlach; overzichtelijk, laagdrempelig en vooral vriendelijk. Wij willen het podium voor de stad en de regio zijn, we laten de mensen genieten van de theaterkunst om het alledaagse even te vergeten. Daarnaast geven we de samenleving letterlijk en figuurlijk een podium. Naast het programmeren en faciliteren willen we voorstellingen, concerten en activiteiten initiëren en (co)produceren. Allereerst wilden we na de eerste coronacrisis de harten en zielen van trouwe theaterbezoekers terugwinnen met de nieuwe naam, een betere programmering en hogere gastvrijheid. Doordat we horeca in eigen beheer exploiteren, hebben we naast een inkomstenbron, meer grip op het complete
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
19
avondje theater. De nieuwe naam, de betere programmering en hogere gastvrijheid van het Toon Hermans Theater hebben gezorgd voor een vliegende start en de reacties van bezoekers en artiesten zijn hoopvol. Helaas maakte de coronacrisis begin 2022 nog altijd de dienst uit, vergezeld door hogere energiekosten en inflatie. In januari mochten de theaters in ons land alleen overdag open, in de tweede helft van februari vervielen de beperkingen. Pas in maart konden wij volledig open en zonder restricties beginnen aan onze opdracht om het vertrouwen bij het publiek te herwinnen. Dat duurde even, omdat lange tijd ongewis was wat het virus zou doen; zou er een nieuwe variant opduiken of was de pandemie nu écht achter de rug? Niemand had het antwoord.”
TOON HERMANS THEATER
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
20
Uitgelicht
RESULTATEN Na een voorzichtige opstart in het voorjaar kwam het theaterseizoen 2022-2023 pas écht op gang bij de Mega Sing Along tijdens het Sint Rosafestival; met Bloemen als speciale gast, big band Time Out, muzikaal leider Rob Mennen en Davinia van der Zee als Stem van Limburg werd het een waardige opening van het culturele seizoen. De belangstelling en bezoekersaantallen geven een goede richting en tonen een flinke stap vooruit, geholpen door een eigen website, programmaboekje en eigen marcom-team. Met een enthousiast en klein team heeft het Toon Hermans Theater in 2022 90 voorstellingen geprogrammeerd: 77 in de grote zaal en 13 in de Laaglandzaal. 27.201 bezoekers hebben in ons huis van theater genoten. Het Sint Rosafestival is bezocht door 2.500 bezoekers. Via L1 hebben wij een veelvoud daarvan
bereikt met de tv-registraties van de Mega Sing Along en uitgestelde opening van het festival op 17 december. Daarnaast hebben veel verhuringen plaatsgevonden en trokken ook alle voorstellingen en activiteiten van Het Laagland en educatietheatervoorstellingen veel publiek.
TOON HERMANS NOBLESSE OBLIGE Toon Hermans is zeer zichtbaar in het theater en ook in de programmering klinkt zijn stem door. Zo mochten we in februari het Metropole Orkest verwelkomen die met drie solisten de mooiste liedjes van TOON! vertolkte. In maart stond In de schaduw op het programma waarin zijn manager Herman van Hove en sopraan Lissa Meyvis een Vlaamse hommage aan Toon Hermans brachten. Ook op het Sint Rosafestival was de muziek van de grootste zoon van Sittard van de partij. En op 17 december vierden we de naam en werd de Toon Hermans Prijs uitgereikt aan Jochem Myjer. INCLUSIEF THEATER Het Toon Hermans Theater wil een theater zijn voor iedereen. Jong en oud moet zich kunnen verrijken met theater, ongeacht kleur, gender, sociale status of afkomst. De breedte van ons programma met bijdragen van Opera Zuid en Toneelgroep Maastricht tot Trio Ôngeplök en Fanfare Concordia uit Einighausen leverde mooie verrassingen op. Tisjeboy Jay was spraakmakend in 2022; hij stond maar liefst
TOON HERMANS THEATER drie maal voor een uitverkochte grote zaal. De Zittesje Revuu trekt elke drie jaar een breed publiek. Bij de nieuwste productie Oukouk die in 2022 te zien was, hebben ruim 200 vrijwilligers samen met het complete theaterteam ruim 6.000 bezoekers laten genieten van 10 voorstellingen waaronder één speciaal voor ouderen. Een eigen educatieproject heeft ruim 1.000 leerlingen laten kennismaken met theater voor en achter de schermen. Een opvallend hoogtepunt was ook Rubens Meisjes van Club Lam.
“RUBENS MEISJES BULKT VAN ORIGINEEL, SCHERP EN HILARISCH COMMENTAAR OP EIGENTIJDSE FENOMENEN.” DE VOLKSKRANT ★★★★★
In deze nieuwste voorstelling stelt ons ‘huisgezelschap’ de hedendaagse schoonheidsidealen aan de kaak. Het resultaat is een geheel nieuw toneelstuk over vergeten muzes, niet erkende kunstenaressen en hedendaagse schoonheidsidealen dat niet
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
alleen het publiek maar ook de recensenten kon bekoren. NRC riep Rubens Meisjes uit tot beste theatervoorstelling van het moment. De Volkskrant beloonde het stuk met 4 sterren. In aanloop naar deze voorstelling presenteerde Club Lam hun onderzoekstraject tijdens een Sneak Peek in samenwerking met VIA ZUID. Door een nieuwe samenwerking streek in het najaar de Sneak Peek van VIA ZUID neer in het Pitboeltheater. HET LAAGLAND Het Laagland is al 20 jaar thuis in SittardGeleen. In eigen stad, op locatie en op (inter) nationale podia verrijkt dit vooraanstaande theatergezelschap een breed publiek met eigenzinnig en energieke kwaliteitstheater. Het motto van Het Laagland is ‘theater waar je van groeit’. De voorstellingen moedigen kinderen én volwassenen aan hun drijfveren te ontdekken en op eigen veerkracht te vertrouwen. Hun voorstellingen Boel gevoel en Wil je een snoepje? werden in februari 2022 gemonteerd en gerepeteerd in hun eigen Laaglandzaal in het Toon Hermans Theater. Ook zijn wij de thuisbasis voor de tientallen jonge amateurspelers die wekelijks bij Jong Laagland repeteren.
21
AD MOSAM BAROK AD MOSAM is ons Limburgs topensemble dat verrast met avontuurlijke programma’s en boeiende concerten. Dit jaar stond de Messiah op het programma waarmee AD MOSAM hun concerten toegankelijk maakt maar altijd in staat is óók de fijnproever te laten genieten.
WE WANT PEACE In juli organiseerden wij met Sittard-Geleen Helpt het benefietconcert WE WANT PEACE met optredens van artiesten met diverse nationaliteiten en achtergronden. De boodschap was en is duidelijk: stop het geweld en geef onze kinderen het goede voorbeeld. Het was een zeer geslaagde avond. “Dankbaar dat dit in het mooiste theater in de omstreken kon plaatsvinden”, plaatste een bezoeker op Facebook.
TOON HERMANS THEATER SAMENWERKING Doel is om de komende jaren te werken aan verbetering en versterking van de reputatie van het theater. In december hebben we hiervoor de langgekoesterde samenwerking met Parkstad Limburg Theaters bezegeld. Samen gaan we de door ons allen gewenste uitbreiding, verbreding en verdieping van het theaterprogramma vormgeven om het theaterleven in Sittard-Geleen, Heerlen en Kerkrade tot volle bloei te brengen. Doel is het genereren van een ruim en divers podiumkunsten aanbod voor de regio(s) – met behoud van de eigen identiteit per theater. Joery Wilbers, directeur-bestuurder Stichting De Domijnen: “Het plan is dat we alle uitvoerende en inhoudelijke afdelingen zullen samenvoegen. Bijvoorbeeld op het gebied van PR en Marketing gaan we samen aan de slag. In werkgroepen die nu geformeerd worden bespreken we wie waar aan de slag gaat binnen de transitie. Ik verwacht dat de samenwerking leidt tot vernieuwing en verbreding van het
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
aanbod en resulteert in meer publiek en een sterker draagvlak in stad en regio.” Janine Dijkmeijer, directeur Parkstad Limburg Theaters: “We zijn meer dan verheugd en enorm trots op deze bijzondere samenwerking tussen onze theaters en het Toon Hermans Theater. Publiek, internationale en nationale makers, medewerkers en in het bijzonder de Euregio profiteren straks van een rijker aanbod en nog meer keuze, waardoor onze organisaties nog doelgerichter en slagvaardiger kunnen werken.” De effecten van de samenwerking zullen vanaf seizoen 2023/2024 zichtbaar zijn voor het publiek.
22
MUSEUM
MUSEUM Begin 2022 werden de musea in ons land nog geplaagd door corona. Ook Museum De Domijnen begon met de deuren dicht. “Deze openden we voor het eerst in het protestweekend eind januari 2022 als ‘pop-up winkel’”, vertelt Kris Vleugels. Zij is manager van het museum. “Bij deze actie konden wij rekenen op de steun van ruim 200 bezoekers, die een kijkje kwamen nemen naar de groepstentoonstelling Landschap 2.1.”
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
24
“Gelukkig konden we een maand later in snel tempo afscheid nemen van alle coronamaatregelen en vonden mensen daarna hun weg terug naar het museum. Uiteindelijk veerden de bezoekersaantallen voor ons Museum voor Hedendaagse Kunst terug naar de aantallen van vóór de coronacrisis. Het Museum voor Historie en Archeologie bleef wel nog ruim driekwartjaar dicht, vanwege de verbouwing.” MUSEUM MET MAATSCHAPPELIJKE IMPACT Museum De Domijnen is het museum voor Hedendaagse Kunst en Erfgoed van MiddenLimburg, gelegen in het centrum van Sittard. We zijn hét museum voor oude en nieuwe verhalen, voor en door inwoners van SittardGeleen en omgeving. In 2022 hebben we
MUSEUM de eerste stappen gezet om de verbinding met de regio te versterken en het vergroten van de zichtbaarheid en de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het museum te vergroten. De komende jaren hopen we uit te groeien tot een publieksmuseum dat sterk verbonden is aan de regio, maar met een aansprekende programmering voor liefhebbers uit het hele land.
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
collectie en een aantrekkelijk publieksprogramma waarbinnen de verbinding met de regio centraal staat. In 2022 hebben we hier met onze tentoonstellingen en activiteiten vorm aan gegeven.
fotografeerden wij in samenwerking met het Museum of Humanity 150 inwoners uit de regio. De portretten van de inwoners vormde het hart van de tentoonstelling. Aantal bezoekers: 1.789
Uitgelicht
Museum voor Hedendaagse Kunst
Museum De Domijnen is het museum voor Hedendaagse Kunst en Erfgoed van MiddenLimburg, gelegen in het centrum van Sittard. Hedendaagse Kunst is gehuisvest in de nieuwbouw aan het Ligne plein. Erfgoed is samen met het archief gehuisvest in het Erfgoedcentrum De Domijnen aan de Kapittelstaat in Sittard. EEN NIEUWE WIND Sinds 2022 werken twee nieuwe conservatoren in het museum, Rannilt Pol conservator Erfgoed en Guus van Engelshoven conservator Hedendaagse Kunst. Zij willen samenwerken om beide museumafdelingen met inwoners van de regio te verbinden. Het is hun taak om het museum te gaan positioneren de komende jaren. Samen zijn zij verantwoordelijk voor de artistieke visie van het museum, de samenstelling van de
25
PORTRETKUNST Ieder-Een: Het Portret Voorbij toonde een grote diversiteit aan portretkunst van o.a. de lokale kunstenaar Sidi El Karchi en het kunstenaarsduo Marie Stams en Jose Fijnaut. Daarnaast toonden wij een rijke verscheidenheid aan portretten uit onze hedendaagse kunstcollectie en
EEN NIEUWE TRADITIE In 2022 organiseerden wij onze eerste Museumweek. Om de drempel voor het brede publiek te verlagen waren we in het weekend gratis open. We organiseerden ook kinderactiviteiten en workshops in het museum. Vanwege het hoge aantal van 207 bezoekers en deelnemers is een nieuwe traditie geboren.
MUSEUM UIT HET LEVEN VAN EEN VLINDER In Uit het leven van een vlinder stond het werk van de talentvolle kunstenaar Stefan Cools (Inspiratieprijs van het Prins Bernhard Cultuurfonds Limburg 2022) centraal. Zijn uitgangspunt is ondubbelzinnig: als natuur en landschap al zoveel eeuwen onderwerp van de kunst zijn, is het dan niet tijd dat natuur, landschap en vlinders zelf een stem krijgen? Parallel aan zijn tentoonstelling ontwikkelde Stefan Cools het Observatorium voor het museum. Dit kunstwerk daagde het publiek uit om door de ogen van Cools met verwondering naar de natuur te leren kijken. De installatie was later in het jaar nog te beleven tijdens het Sint Rosa Festival, Cultura Nova, Bright Festival, Ecsplore en Sapdag van #Fruit. Aantal bezoekers tentoonstelling: 2.422 Aantal bezoekers Obersavorium: 250 KUNSTROUTES Samen met de Meiden van Sittard initieerden wij de Zittesje Art Fair (ZAF); en kunstbeurs door de gehele stad als knipoog naar de TEFAF in Maastricht. Zowel het museum als de ondernemers omarmden verschillende lokale kunstenaars. Met de Kleine Cultuur Club
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
26
organiseerden wij daarnaast de Kunst Safari; een kunstroute tijdens het Sint Rosa Festival. Op de route waren kunstwerken uit de hedendaagse kunstcollectie van het museum en werken van lokale talenten te zien. Zittesje Art Fair: 750 bezoekers Kunst Safari: 1.500 bezoekers
AUTOPIA De sculpturen en installaties in de solotentoonstelling Autopia van Olaf Mooij belichtten onze innige relatie met de auto en de gevolgen daarvan. In de tentoonstelling waren ook enkele verhalen van verkeersslachtoffers te horen uit het Project 46 van De Limburger. Aantal bezoekers: 744
MUSEUM Erfgoedcentrum HEROPENING In maart 2022 sloot het museum voor Historie en Archeologie zijn deuren voor een zes maanden durende verbouwing. De permanente tentoonstelling 24 Topstukken was eerder al preventief ontmanteld wegens de klimatologische omstandigheden in de museumzalen. Bij de verbouwing zijn de buitenmuren beter geïsoleerd, klimaatsystemen geïnstalleerd en schuifdeuren geplaatst. Met deze aanpassingen voldoen de museumzalen aan de kwaliteitseisen en kon het museum heropend worden op 1 oktober 2022. De heropening was een groots feest met de wisseltentoonstelling KwANT, de popup tentoonstelling Wat een ramp!, de tentoonstelling van kunstenaar Dave de Leeuw A warrior never worries en een rondleiding door het stadsarchief. Aantal bezoekers: 1.060 In 2023 en 2024 werken wij aan de herinrichting van de permanente
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
27
tentoonstelling over de geschiedenis van de regio. In deze periode zullen de museumzalen gebruikt worden voor verschillende publieksprojecten waarbinnen actief de verbinding wordt gemaakt met de regio.
IN 2022 ONTVINGEN WIJ BIJ 17 ACTIVITEITEN 9.330 BEZOEKERS. BIJ DEZE ACTIVITEITEN ORGANISEERDEN WIJ 30 RONLEIDINGEN. Gemeentecollectie Sittard-Geleen Het Museum voor Hedendaagse Kunst en Erfgoed beheert de gemeentecollectie Sittard-Geleen. Deze is ruwweg te verdelen in drie deelcollecties; Hedendaagse Kunst, Stedelijke Historie en Archeologie. Werken uit de collectie waren in 2022 te zien in verschillende exposities in het Erfgoedcentrum en Museum Hedendaagse Kunst. Ook zijn er verschillende kunstwerken aangekocht met steun van het Mondriaanfonds.
AANKOPEN 2022 ● Anouk Kruithof (Dordrecht, NL) /
Universal Tongue ● Sidi el Karchi (Sittard, NL) / Daydream ● Stefan Cools (Sittard, NL) / Observatorium ● Pieter Paul Pothoven (Amersfoort, NL) / Laguard & In Absentia ● Jessica Segal (New York, USA) / Say When + (Un)Common Intimacies ● Wafae Ahalouch el Keriasti (Tanger, MA) / Soul Solitude ● Ehsan Ul Haq & Iqra Tanveer (Lahore, PA & Karachi, PA) / Ark of the Lost Sea ● Marawn Bassiouni (Morges, CH) / New Dutch Views #24 ● Herman de Vries (Alkmaar, NL) / Ambulo Ergo Sum ● Bep Scheren (Schinnen, NL) / Terugwijzen
MUSEUM/HET ARCHIEF NIEUWE DEPOTS In 2020 is een extern onderzoek gedaan naar de gesteldheid van de museale depots. Op basis van de uitkomsten is het museum de afgelopen jaren met de gemeente in gesprek gegaan om verschillende aandachtspunten voor de korte en de lange termijn op te lossen. In 2022 hebben we hierin de eerste stappen kunnen zetten en afspraken gemaakt. De gemeente collectie Sittard-Geleen zal over de periode van 2022 – 2024 verhuisd worden naar het Limburgs Depot in Geleen. Hier huren we vanaf september 2022 een geklimatiseerd en niet-geklimatiseerd depot. Door de verhuizing kunnen we aanzienlijke verbeteringen aanbrengen in het beheer en behoud van de collectie. Daarnaast krijgen we steeds meer inzicht in de samenstelling van de collectie. Samen met de gemeente wordt nog onderzocht waar de collectie definitief opgeslagen zal worden. HET ARCHIEF Stadsarchivaris Peer Boselie is de linking-pin tussen Museum De Domijnen en het archief van Sittard-Geleen.
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
De scheiding tussen de culturele en wettelijke archieffunctie van het Erfgoedcentrum, die in 2022 zijn beslag kreeg, was volgens hem onoverkomelijk: “De wettelijke taken zijn door de AVG en Wet Open Overheid zo ingrijpend veranderd, dat wij hier onder de vlag van De Domijnen niet meer aan konden voldoen. De Archiefwet deed daar nog een schepje bovenop. De ontvlechting heeft in 2022 plaatsgevonden. Dat wil niet zeggen dat het archief achter gesloten deuren opgeborgen wordt. Het was, is en blijft toegankelijk om de bijzondere verhalen van onze regio door geven aan de toekomst. Uitgelicht
STUDIEZAAL Door corona en daarna de verbouwing waren onze deuren driekwart jaar gesloten. Hierdoor was ook onze studiezaal dicht. In 2022 ontvingen wij hier ongeveer 250 bezoekers,
28
online ontvingen we echter een veelvoud daarvan. Via onze website, maar vooral ook via AEZEL, de samenwerking tussen heemkundeverenigingen en archieven in Limburg en inmiddels ook Brabant die in ons archief is geboren en getogen, hebben wij online ruim 2 miljoen bezoekers gehad. Mede dankzij tv programma’s zoals Het verhaal van Nederland leeft de interesse voor onze geschiedenis en ons erfgoed meerdan ooit. MAAND VAN DE GESCHIEDENIS De pop-up tentoonstelling Wat een ramp! die wij samengesteld hebben met Museum De Domijnen hoorde thuis in het programma van de Maand van de Geschiedenis. Voor deze bannertentoonstelling had conservator Rannilt Pol samen met ons verschillende rampverhalen opgehaald bij heemkundeverenigingen en werkgroepen in de regio.
MUSEUM
In die maand hebben wij ook met een oude bus, waarmee vroegere mijnwerkers werden vervoerd, alle kernen bezocht om ter plekke verhalen over plaatselijke rampen te delen. In Geleen ging het bijvoorbeeld over de mijnramp van 1958, in Obbicht over de watersnood uit de 17de eeuw. Bij elk verhaal serveerden wij een lokaal gerechtje. Die ervaring vergeet niemand meer. EUROPESE PROJECTEN Wij zijn trots op onze rol in twee Europese Erasmus+ projecten. DIGIPPRIOR leert onze vrijwilligers om verhalen van nu op de juiste manier te prioriteren, scannen en duurzaam te beheren, zodat ze vindbaar en toegankelijk zijn voor toekomstige generaties. MOBIREEL streeft hetzelfde doel na voor de digitalisering van historisch (8 en 16 mm) filmmateriaal. Bij dit project profiteren wij van kennis van bevlogen partners, waaronder de expertise van het Duitse scanbedrijf
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
Zeutschel. Wat wij van hen leren is pure winst voor de toekomst. VERHALEN VAN ONZE MIGRANTEN Sinds 2022 nemen wij deel aan het Creative Europe-project AtoM (Archives and Traces of Migration), met partners uit Spanje, Hongarije en Kroatië. Dit project helpt ons de archieven rondom onze migratiegeschiedenis beter te ontsluiten en presenteren. In het delen en integreren van verhalen van nieuwe community’s in ons erfgoed ligt een belangrijke maatschappelijke opdracht voor ons. Wij focussen ons hierbij op het delen van de oral history, terwijl onze Spaanse partners zich bezighouden met virtual exhibition. MINISYMPOSIUM Elk jaar brengen wij samen met de federatie van heemkundeverenigingen tijdens een minisymposium een persoon, plek of gebeurtenis voor het voetlicht.
Dit is tevens de presentatie van het historisch jaarboek. In 2022 ging het over vervoer in het Land van Zwentibold. Verder hebben wij samengewerkt aan een laagdrempelig boekje van de Jumbo over de geschiedenis van Sittard-Geleen en presenteerden we een monografie over het proces tegen de ‘heks van Limbricht’ samen met de stichting Monografieën.
29
BIBLIOTHEEK DE DOMIJNEN
BIBILIOTHEEK DE DOMIJNEN In 2022 is de transitie ingezet om de bibliotheken een eigen gezicht en positie in de regio te geven. Eén voor één worden de leeswinkels gewoon weer bibliotheken en voor de herkenbaarheid krijgen de locaties de huisstijl van de landelijke Openbare Bibliotheek. Terug naar de basis, maar wel met de naam De Domijnen: die blijft om de verbinding met onze regio te behouden.
De ‘rebranding’ is in oktober 2022 gestart en zal op 1 maart 2023 afgerond zijn: dan zijn alle bibliotheken, affiches, flyers en posters aangepast aan de nieuwe huisstijl. Online is de nieuwe huisstijl al doorgevoerd. Juul Meijers, Hoofd van de Bibliotheek De Domijnen, is erg blij met de stappen die wij vorig jaar hebben gezet. “De nieuwe ‘oude’ huisstijl past ons als een jas.” “De uitstraling is herkenbaar, we hoeven niemand meer uit te leggen wie we zijn en wat we doen. Sinds oktober hebben we ook een nieuwe website en een eigen webshop; bezoekers vinden daar heel overzichtelijk al onze diensten bij elkaar. Het meest trots ben ik op onze bijdrage aan het Informatiepunt Digitale Overheid en de ontwikkeling die
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
31
wij vorig jaar hebben gemaakt in de aanpak tegen laaggeletterdheid. De problematiek voor mensen die niet taal- of digivaardig zijn, was al groot maar is in de coronatijd alleen maar erger geworden. Er kon nóg meer alleen maar digitaal worden geregeld en daardoor liepen nóg meer mensen vast. Des te belangrijker is het dat wij onze diensten zichtbaarder kunnen maken. Mensen weten het IDO in onze bibliotheek intussen goed te vinden. Wij kunnen hen op weg helpen bij hun vraag. Mensen die daar open voor staan kunnen we daarna ook een structurele oplossing bieden. De bibliotheek biedt in Ligne en in de lokale vestigingen kosteloos allerlei cursussen en workshops aan waardoor je zelf beter de weg vindt in de digitale wereld.”
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
EIGEN COLLECTIE Binnen het dienstverleningsconcept beschikt Bibliotheek De Domijnen over een collectie van circa 200.000 mediadragers die voor alle leden beschikbaar is. Door de koppeling van het lokale lidmaatschap met de Digitale Bibliotheek Nederland zijn ook alle e-books en digitale informatieve documenten beschikbaar voor de leden. De totale collectie is niet langer in zijn geheel fysiek aanwezig in de vestigingen. Digitale reserveringsmogelijkheden maken het mogelijk een deel van de collectie in depot te plaatsen en via een distributiesysteem op aanvraag binnen 48 uur in de vestiging van voorkeur af te leveren. SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK PROGRAMMA In 2022 zijn twee medewerkers gestart met de leergang ‘Programmeren in de bibliotheek’. Met deze opleiding helpt Cubiss bibliotheekmedewerkers bij de ontwikkeling van goede maatschappelijke programma’s die aansluiten op de behoefte van de bevolking. De activiteiten zijn bestemd voor zowel autochtone inwoners als nieuwkomers en passen bij de ambities die de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en overige partijen (Kredietbank Limburg, het UWV, de GGD en
32
GGZ) met het Taalakkoord hebben bekrachtigd om laaggeletterdheid effectiever aan te pakken. De taalcafés voeren dit programma uit. Het taalcafé is een activiteit waarbij vrijwilligers en taalleerders met elkaar in gesprek gaan. Het doel is ontmoeten en spreken in de Nederlandse taal. Regelmatig wordt hiervoor in het taalcafé een thema behandeld of er wordt een partner van een (maatschappelijke) organisatie uitgenodigd. Sinds maart 2022 is er wekelijks een taalcafé in bibliotheek Ligne in Sittard en op 12 september 2022 opende wethouder Gina van Mulken midden in de Week van Lezen en Schrijven een maandelijks taalcafé in de bibliotheek van Stein. Deze opent vanaf 2023 wekelijks zijn deuren. Landelijke formats zoals Boekstart en Bibliotheek op School (dBos) slaan de brug naar het onderwijs; de bibliotheek bouwt de komende jaren aan een sluitend netwerk voor de hele regio. Uitgelicht
INFORMATIEVE EN LITERAIRE ACTIVITEITEN In verband met de coronaregels zijn in de eerste helft van 2022 geen grootschalige
BIBILIOTHEEK DE DOMIJNEN lezingen georganiseerd. Toen duidelijk werd dat het virus inderdaad naar de achtergrond verdween, hebben wij vier lezingen van Studium Generale aangeboden waarvan er uiteindelijk één toch is geannuleerd. Daarnaast hebben wij vier literaire activiteiten en drie boekpresentaties georganiseerd.
DOSSIER ENGTEN LUYTEN In het najaar hebben wij drie lezingen in samenwerking met HOVO Limburg (activiteiten voor 50+) aangeboden. En in samenwerking met Boekhandel Krings organiseerden wij eind november een fascinerende lezing door Wim Donners over het ‘Dossier Engten Luyten’. Wim Donners is verwant van Entgen Luijten en auteur van Dossier Entgen Luijten - De heks van Limbricht?. Hij laat in zijn boek en in zijn lezing een verrassend nieuw licht schijnen op het verhaal de laatste vrouw die in 1674 op het grondgebied van het huidige Nederland als heks is vervolgd en gedood.
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
SPECIALE ACTIVITEITEN & SAMENWERKINGEN De animo voor onze eigen Adventure Clubs, het maandelijkse voorleeshalfuurtje en de leesclubs was in 2022 wisselend. Vermoedelijk speelt corona hier toch nog een rol; veel mensen bleven in 2022 een tijdje huiverig om elkaar in een groter gezelschap te ontmoeten. In Ligne, Echt en Stein zaten de leesclubs in 2022 vol. Na de zomer zijn we daarnaast in Ligne en Beek gestart met nieuwe Senia lees- en luisterclubs. LAAGDREMPELIG LOKET Sinds 2020 geven de bibliotheken invulling aan het Informatiepunt Digitale Overheid. Met deze rol groeit de positie van de bieb in het sociaalmaatschappelijke veld. In 2022 hebben wij voor het IDO 420 vragen behandeld. Ook het Sociaal Plein en Juridisch loket openen hun loket wekelijks in onze bibliotheek in Ligne. Zij bieden hun ondersteuning hier laagdrempelig aan. BASISVAARDIGHEDEN De bibliotheek ondersteunt iedereen bij de ontwikkeling van vaardigheden om mee te kunnen doen in de samenleving. Wij hebben binnen deze opdracht in 2022:
33
● 40 Taalcafés georganiseerd in Ligne en Stein voor 297 bezoekers. ● 11 Klik&Tik-cursussen gegeven aan 46 cursisten. ● 2 Digisterker-cursussen gegeven aan 8 cursisten.
CPNB CAMPAGNES Alle bibliotheken binnen De Domijnen hebben vorig jaar meegedaan met de landelijke campagnes van het CPNB. De Nationale Voorleesdagen, De Boekenweek en Kinderboekenweek, Zomerlezen, Nederland Leest en de Kinderjury, die elk jaar de zes beste boeken voor kinderen kiest: al deze campagnes zijn erop gericht een zo breed mogelijk publiek te stimuleren tot lezen. En dat lukt ook in onze bibliotheken.
BIBILIOTHEEK DE DOMIJNEN
34
DAARNAAST HEBBEN WIJ IN TOTAAL 458 ACTIVITEITEN EN CURSUSSEN GEORGANISEERD VOOR 5.889 BEZOEKERS/ DEELNEMERS.
IN 2022 TELDE BIBLIOTHEEK DE DOMIJNEN 6.095 LEDEN OUDER DAN 18 JAAR EN 17.337 LEDEN JONGER DAN 18 JAAR.
IN TOTAAL HEBBEN WIJ 359.454 BOEKEN/MEDIA UITGELEEND.
FILMHUIS
FILMHUIS Het filmhuis heeft in 2022 veranderingen doorgevoerd om goed op het netvlies te komen bij het publiek. Een belangrijke stap is volgens Hoofd Filmhuis Richard Dols de ontwikkeling richting premièretheater. “Zodra een recensie van een nieuwe film in de media verschijnt, willen wij hem kunnen tonen. Hiervoor hebben wij de banden met de distributeurs in 2021 en 2022 flink aangehaald.”
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
“Minstens zo belangrijk is dat elke filmliefhebber in de regio Sittard-Geleen moet weten dat zij de nieuwste en betere films als eerste in hun eigen filmhuis kunnen zien en daarvoor niet meer naar bijvoorbeeld Maastricht of Eindhoven hoeven te reizen. Verspreid over heel 2022 hebben wij allerlei activiteiten op touw gezet om onze zichtbaarheid te vergroten. In 2022 is ook de oriëntatie op een nieuwe naam gestart. Dit traject was een van de aanbevelingen uit 2020 en kreeg in 2022 een definitieve wending. Door de professionele samenwerking met Viastory hebben we een goed begeleid traject kunnen starten, waarin ook onze vrijwilligers betrokken zijn. De nieuwe naam voor Filmhuis De Domijnen zal per april
36
2023 worden gewijzigd in Filmhuis ZICHT; als in zichtbaar zijn en zicht geven op de wereld. Maar ook als verwijzing naar het mooie uitzicht vanuit het filmhuis op de stadswallen van Sittard. Een prachtige plek. Een nieuwe naam die een verantwoordelijkheid met zich meedraagt, aangezien de zichtbaarheid voor de reguliere bezoeker gaat wijzigen. Vooruitlopend op de naamsverandering hebben wij een nieuwe missie en visie geformuleerd. Wij zijn een filmhuis waar verhalen samenkomen. Bekende en onbekende verhalen, van ver en van dichtbij, in woord en vooral in beeld. Een plek waar je kunt ontspannen en ontmoeten, ontdekken en verdiepen. We laten onze bezoekers de nieuwste en betere films als eerste zien.
FILMHUIS Films die verrassen, durven, strelen, leren. We verleiden tot een bredere blik. Maar we zijn ook een inclusieve plek met een maatschappelijke ambitie, waar wij cinema inzetten om het gesprek met elkaar en in de samenleving op gang te brengen. In onze zalen en daarbuiten zoeken we de samenwerking met de stad en haar makers. Wij staan open voor cultuur, met zicht op een nieuwe wereld.” TECHNISCH UP TO DATE Vanaf 10 januari is Mitchel Wagner als filmtechnisch medewerker aangesteld. Hiermee is het team voor het Filmhuis uitgebreid, met de inzet voor een beter technisch verloop van de filmvertoningen. Terugkijkend heeft dat daadwerkelijk tot een positief resultaat geleid voor zowel het dagelijkse verloop en het technisch inzicht voor het Filmhuis. Tevens hebben we geïnvesteerd in een nieuw Theater Management Systeem. FILMHUIS MET IMPACT In 2022 definieerden wij vier lijnen op basis waarvan wij ons programma samenstellen.
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
37
Uitgelicht
Wij tonen: ● films die strelen, waarbij je lekker achterover kunt leunen en ontspannen. ● films die verrassen en je iets nieuws laten beleven. ● films met lef en durf, die je elders niet kunt zien. ● films die je iets (nieuws) leren. Onder alle vier de lijnen schuilt de opdracht die het Filmhuis zichzelf stelt om mensen te verleiden tot een bredere blik op de wereld. Wij willen impact maken en ons publiek uitdagen om zaken vanuit een ander perspectief te zien. Daar zijn wij in 2022 met 1.100 filmvertoningen en bij elkaar 27 activiteiten, specials en buitencinema’s voor verschillende doelgroepen goed in geslaagd. Waarbij het ene project beter uit de verf komt, dan de ander. Wij zien elk project als een leerproces, zodat we bij een volgend project de uitdagingen van de vorige keer beter in de hand hebben.
FILM EN FUN De speciale filmochtend in de herfstvakantie voor kinderen (tot 12 jaar) met een gratis ‘monsterlijk’ ontbijt was een succes. De kinderen konden kiezen tussen Knor, Nelly Rapp of een animatie workshop. Bijna 60 kinderen hebben eerst lekker ontbeten en daarna een film gezien of een eigen animatiefilm gemaakt. FILMCOLLEGE OH LÀ LÀ: LE CINÉMA FRANÇAIS De jaarlijkse filmcolleges worden enorm gewaardeerd door ons publiek. Ditmaal dook Jan Salden met gemiddeld een dertigtal cursisten in de Franse cinéma met een programma rond grote namen zoals Brigitte Bardot, François Truffaut, Alain Delon, Romy Schneider en Jean-Luc Godard én grote films zoals Amour, Jules Et Jim, maar ook de komedie Les Avontures de Rabbi Jacob met Louis de Funès. DOCDAYS SITTARD-GELEEN Een bijzondere special die getuigde van lef waren de DocDays die wij organiseerden met CineSud. Het tweedaagse programma bevatte
FILMHUIS premières, voorvertoningen, een podcasthunt, masterclasses en een talkshow. De talkshow fungeerde in dit programma als een verbindend middel om bezoekers en makers samen te brengen en het publiek vooraf te ‘kietelen’ voor de films, die zij zouden gaan zien. In de ontmoeting maken wij de films toegankelijk en krijgen de makers het podium, naast de filmzaal, dat ze verdienen. DocDays maakt het mogelijk om lokale en regionale verhalen een podium te geven. Zo hebben tijdens dit minifestival de voorpremière mogen organiseren van Meneer Pastoor, een film over de vertrekkend pastoor van Schimmert. Bijzonder én bijzonder mooi was het filmproject Liefde in procedure van Moos Pozzo en Laura Huygen: Film over de liefde tussen Kelly en asielzoeker Fams heeft een cliffhanger van je welste: Ze stellen hun hart voor ons open, maar wij houden ons hart vast”, schreef De Limburger. Veel impact had ook de film Amigo Secreto over de politieke ontwikkelingen in Brazilië. Door de kritische blik van onderzoeksjournalist Sjors van Beek op de documentaire en het inkijkje dat hij gaf in de wereld van onderzoeksjournalistiek ontstond een boeiende discussie. De
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
podcast-hunt en Mini-Docs in de gemeente Sittard-Geleen brachten tenslotte makers in contact met de regio en haar verhalen. RIAS BAARDA & MOONAGE DAYDREAM Een van de highlights was de vertoning van de film Moonage Daydream - een audiovisuele ruimtereis over David Bowie - met een fotoexpositie over Bowie (van Govert de Roos) in de foyer én een soloconcert van ’s-lands beste David Bowie-vertolker, Rias Baarda. Wij organiseerden deze avond met Make that happen (Rien Hochstenbach). Beide zalen waren tot twee maal toe stijf uitverkocht en Baarda en zijn band Starman gooiden daarna nog hoge ogen bij het SBS6-programma Battle of the Bands. Deze opzet smaakt naar meer. LEKKER NAAR BUITEN Samenwerking met de regio is evident voor het bestaan van het Filmhuis. Met de buitencinema kunnen we verhalen op locatie brengen en in samenwerking met partners zorgen voor impact. Impact op het gebied van ontspanning tot aan beleving en herontdekking van bijzondere plekken in de regio. In de zomer trokken we hiervoor naar buiten met onze films. In augustus tijdens een
38
mediterraans diner inclusief film in Jardin d’Isabelle i.s.m. Geroge’s en Hotel Merici. En in september tijdens een Italiaanse filmavond in een Limburgse kersenboomgaard in Munstergeleen bij Buitencinema Plök. Dit zijn telkens perfecte zomeravonden!
WOMEN IN FOCUS Op 6 maart vierden we samen met de andere filmhuizen in Limburg de Internationale Vrouwendag. In ons huis vertoonden wij in samenwerking met het Vrouwengilde Sittard de film Writing with Fire. Journalist Petra Quaedvlieg verzorgde de inleiding.
POPPODIUM VOLT
POPPODIUM VOLT 2022 stond voor Poppodium VOLT nog voor een groot deel in het teken van de naweeën van de pandemie. “Zeker de eerste helft van het jaar voelde nog rommelig”, blikt VOLT-coördinator Bart Becx terug.“ Terwijl wij vooruit keken om nieuwe optredens te boeken stond het programma nog vol activiteiten die vanuit 2020 en 2021 waren doorgeschoven. Maar het was ook een mooi jaar, waarin fantastische bands waarop wij ons al een tijdje verheugden eindelijk op ons podium stonden. We hebben goede stappen gezet in de gewenste verbreding van ons programma én er was ruimte voor nieuw en regionaal talent.”
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
40
“In 2022 was het vooral ons doel de nasleep van de pandemie van ons af te schudden. Tegelijk hebben wij flink gewerkt aan de nieuwe visie en lijnen voor 2023. De belangrijkste ontwikkelingen in 2022 zijn daardoor met name achter de schermen geweest. In de nieuwe visie hebben wij zowel gekeken naar programma en marketing. Zo krijgt de programmering een andere lading. Er wordt meer met ‘de stad’ geprogrammeerd op basis van community-based programma. Hiernaast zal uiteraard ook op eigen initiatief worden geprogrammeerd op basis van het aanbod. In 2022 hebben wij zo al in samenwerking met The Breakfast Club een programma samengesteld voor en door jongeren op het gebied van hiphop. In 2023 wordt deze samenwerking uitgebreid naar andere genres.
POPPODIUM VOLT Onder de interne werktitel ‘Hangjeugd’ gaan we het programma en de marketing voor en door jongeren uitbreiden! Een eerste activiteit Hol van de Mol, waarbij een plaatselijke jongerengroep in maart 2023 een eigen house/ techno-concept presenteert is meteen uitverkocht! Ook de volwassen doelgroep wordt steeds meer betrokken bij het programma. Een belangrijke partner Swing it Back geven we een keer per kwartaal plek om hun ‘ding’ te doen. Ook worden zij steeds meer betrokken bij het reguliere programma. En zo werken wij ook samen met de plaatselijke platenzaak Music Machine; in 2023 presenteren wij samen het concert van El Perro, een geliefde band in de regio. Tenslotte gaan wij activiteiten organiseren met verschillende personen die onderdeel worden van de programmacommissie. Zo komt er een Club Indie-avond, die in het teken staat van alternatieve muziek, én een Thank God It’s Friday, waarin ruimte is voor 70’s en 80’s disco. Poppodium VOLT zal vanaf 2023 steeds meer op andere locaties actief zijn. Zo wordt in 2023 het nieuwe concept ‘Live at the
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
41
Barrelhouse’ geïntroduceerd waarbij wij bij de plaatselijke brouwerij Ambrass intieme concerten organiseren. Ook voorzien wij de aankomende Mama’s Pride van een ‘Talent Stage’ waarop wij samen met Mama’s Pride programma aanbieden in het weekend van Moederdag. Samen met de lokale horeca zijn wij voornemens om sneak peeks en kleinschalige activiteiten in de binnenstad op te zetten. Tenslotte wordt er op het gebied van marketing een nieuwe lijn ingezet om onze zichtbaarheid te vergroten met behulp van nieuwe (offline) campagnes. Waar wij voorheen al te zien waren bij de plaatselijke supermarkten, tankstations en op verschillende plekken langs de wegen zal VOLT in een nieuwe promotieronde Uitgelicht
TWEE EN EEN HALF JAAR WACHTEN Een hoogtepunt was zonder twijfel Blind Guardian. Deze Duitse band is stiekem veel te groot voor onze zaal. Onze bezoekers hebben het optreden als zeer speciaal ervaren, aangezien deze band nooit meer in dusdanig intieme settings speelt. “Woare good”, schreef een bezoeker treffend op Facebook.
PINK VOLTAGE Een absolute topavond was de eerste pink party Pink Voltage die we op 16 juli organiseerden in samenwerking met COC Limburg. Het was de eerste keer dat er in Sittard ruimte was voor een feestavond voor de queer community. In 2022 hebben we ook onze toiletten genderneutraal gemaakt. Wij willen een poppodium zijn voor iedereen, ongeacht gender, herkomst of achtergrond.
JAARVERSLAG DE DOMIJNEN 2022
Deze wens past binnen onze ambitie om een brede programmering aan te bieden voor een breed publiek. Wij willen dat iedereen zich thuis voelt in ons huis en herkent in ons programma. Een zware rockband staat hierin dan ook met gemak naast een Molukse avond of een swingend queer feest.
42
Tijdens Swing it Back gaan we los op de fijnste alternatieve hits uit de Fenix-periode en ook legendarische bands zoals Jaya The Cat en Soulfully Yours zijn terug op ons podium. Tegelijk ontwikkelen we met nieuw muziektalent nieuwe ankers in ons programma, zoals de eindejaarshow van HARD2GET. Hier is een nieuwe traditie geboren. ARTIST IN RESIDENCE In 2022 is VOLT begonnen aan een artist-inresidence project in samenwerking met Pop in Limburg, dit traject was redelijk vergevorderd en er was een artiest uitgekozen om mee aan de slag te gaan. Door samenloop van omstandigheden is de samenwerking vroegtijdig ten einde gekomen, omdat de match toch niet helemaal goed was. Er liggen plannen om dit traject in 2023 opnieuw op te pakken.