Bijlage 1 Jaarstukken 2024

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

JAARSTUKKEN 2024

Colofon Jaarstukken 2024 Samenstelling Gemeente Sittard-Geleen team Financiën Postbus 18 6130 AA Sittard Inlichtingen Tel: 14 046

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

2

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ............................................................................................................................................ 3 VOORWOORD .................................................................................................................................................. 4 CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT ................................................................. 5 1. INLEIDING ..................................................................................................................................................... 6 2. JAARVERSLAG ............................................................................................................................................. 19 2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING ........................................................................................................... 19 2.1.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING ................................................................................................... 19 2.1.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID ............................................................................................................................ 24 2.1.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT ...........................................................................................

30 2.1.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE ............................................................................................................................. 34 2.1.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS ............................................................................................................................ 40 2.1.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE.................................................................................................. 42 2.1.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN .................................................................................................................... 47 2.1.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU ................................................................................................... 59 2.1.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING ......................................... 65 2.1.10 OVERZICHT ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ..................................................................................................... 72 2.1.11 OVERZICHT OVERHEAD ................................................................................................................................. 73 2.1.12 BEDRAG HEFFING VENNOOTSCHAPSBELASTING ..................................................................................................

74 2.1.13 ONVOORZIEN ............................................................................................................................................. 74 2.2 PARAGRAFEN ........................................................................................................................................... 75 2.2.1 LOKALE HEFFINGEN ........................................................................................................................................ 75 2.2.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING.................................................................................................. 89 2.2.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .................................................................................................................. 102 2.2.4 FINANCIERING ............................................................................................................................................ 111 2.2.5 BEDRIJFSVOERING........................................................................................................................................ 118 2.2.6 WET OPEN OVERHEID (WOO) ......................................................................................................................

130 2.2.7 VERBONDEN PARTIJEN .................................................................................................................................. 133 2.2.8 GRONDBELEID ............................................................................................................................................ 155 2.2.9 OEKRAÏNE .................................................................................................................................................. 160 3. JAARREKENING ......................................................................................................................................... 161 3.1 BALANS ........................................................................................................................................................ 161 3.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING OVER HET BEGROTINGSJAAR ................................................... 164 3.3 TOELICHTINGEN ............................................................................................................................................. 166 3.3.1 GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ............................................................................... 166 3.3.2 TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER 2023 ........................................................................................

169 3.3.3. TOELICHTING OP DE BATEN EN LASTEN ............................................................................................................ 183 3.3.4 INCIDENTELE BATEN EN LASTEN JAARREKENING 2024 ......................................................................................... 184 3.3.5 STRUCTURELE MUTATIES RESERVES JAARREKENING 2024 .................................................................................... 193 3.4 RESERVES EN VOORZIENINGEN .......................................................................................................................... 194 3.5 SPECIFICATIE GEWAARBORGDE GELDLENINGEN ..................................................................................................... 219 3.6 SISA BIJLAGE JAARREKENING 2024 ................................................................................................................... 220 3.7 BIJLAGE TAAKVELDEN ...................................................................................................................................... 242 3.8 RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING ............................................................................................................... 284 4. BIJLAGEN ..................................................................................................................................................

285 4.1 JAARREKENING 2024 IN EEN OOGOPSLAG .......................................................................................................... 285 4.2 COLLEGEVERKLARING ENSIA (2024) ................................................................................................................. 286 4.3 PORTEFEUILLEVERDELING ................................................................................................................................. 287 4.4 BEGRIPPENLIJST ............................................................................................................................................. 288

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

3

VOORWOORD Aan de raad, Hierbij ontvangt u ter vaststelling de jaarstukken 2024, waarin het College van B&W zowel inhoudelijk als financieel verantwoording aflegt over het beleid dat zij het afgelopen jaar heeft gevoerd. De jaarstukken zijn onderverdeeld in het jaarverslag en de jaarrekening 2024. Deze vormen de afsluiting van de planning en controlcyclus 2024 (P&C). De jaarstukken worden getoetst door de accountant. De accountant oordeelt over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Voor de uitvoering van deze controle heeft de accountant het vastgestelde controleprotocol gehanteerd. De jaarstukken 2024 zijn te benaderen via onze website www.sittard-geleen.nl , zowel in de Pdf-format als de link naar de digitale webapplicatie Lias. De gemeenteraad stelt de Jaarstukken 2024 vast in de raadsvergadering van 2 juli 2025. Sittard-Geleen, 2 juli 2025

Burgemeesters en Wethouders van Sittard-Geleen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

4

CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Volgt

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

5

1. INLEIDING INLEIDING EN LEESWIJZER Met de jaarstukken 2024 ronden wij de P&C-cyclus 2024 af. In deze jaarstukken leggen we verantwoording af over het in 2024 gevoerde beleid. We blikken hierbij terug op onze voornemens, inclusief de inzet van de bijbehorende budgetten uit de begroting 2024. De gerealiseerde resultaten en bestede budgetten zetten we af ten opzichte van de actuele begroting 2024. De programmabegroting 2024 vormt hiervoor het vertrekpunt. De indeling van onze jaarstukken 2024 stemt overeen met de wettelijk voorgeschreven indeling. Naast het jaarverslag, bestaande uit de programmaverantwoording en de verplichte paragrafen, betreft dit de jaarrekening en een aantal verplichte bijlagen. In hoofdstuk 1 lichten wij het jaarrekeningresultaat 2024 op hoofdlijnen toe. Hoofdstuk 2 ‘Jaarverslag’ bestaat uit de programmaverantwoording en de - verplichte – paragrafen. In de programmaverantwoording blikken wij per programma terug op de bereikte resultaten en de hiervoor ingezette middelen. Tot slot geven wij in de programmaverantwoording een toelichting op wettelijk voorgeschreven onderdelen: algemene dekkingsmiddelen, overhead heffing vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. In de programmaverantwoording volgen wij de begrotingsstructuur uit de programmabegroting 2024.

Om de verschillende onderwerpen op de programma’s in samenhang te rapporteren, maken wij op de programmabladen gebruik van de in de begroting 2025 geïntroduceerde subprogramma’s. In de paragrafen gaan wij in op het gevoerde gemeentelijk beleid met betrekking tot een aantal specifieke onderwerpen. Dit onderdeel omvat de 8 verplicht voorgeschreven paragrafen, zoals lokale heffingen, verbonden partijen en weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wij hebben hier net als in voorgaande jaren een paragraaf Oekraïne aan toegevoegd. Wij blikken in deze paragraaf terug op de uitgevoerde aanpak met betrekking tot de opvang van Oekraïense ontheemden en de middelen die hiervoor zijn ingezet. Vervolgens presenteren wij in hoofdstuk 3 onze gemeentelijke jaarrekening. Deze jaarrekening bestaat uit de balans, inclusief toelichting en de programmarekening. In deze programmarekening lichten wij per programma de verschillen tussen de actuele begroting en de realisatie toe. Verder hebben wij in dit hoofdstuk onder andere de analyse op de begrotingsrechtmatigheid en de verantwoording van de specifieke uitkeringen (SISA) 1 opgenomen. We sluiten dit hoofdstuk af met paragraaf 3.8 ‘de rechtmatigheidsverantwoording’. In deze paragraaf legt het college in de jaarrekening zelf verantwoording af over de mate waarin zij in het boekjaar 2024 rechtmatig heeft gehandeld.

De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2024 van de Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), gepubliceerd in oktober 2024. We ronden de jaarstukken 2024 af met de volgende bijlagen: ENSIA-verklaring2, portefeuilleverdeling college en een begrippenlijst. Voor het opstellen van de jaarstukken heeft het Rijk regels opgesteld. Deze regels zijn vastgelegd in de BBV. Voor wat betreft het opnemen van financiële tabellen hebben de belangrijkste voorschriften betrekking op: • het maken van onderscheid in baten (opbrengsten), lasten (kosten) en mutaties in reserves; • het presenteren van bedragen op basis van de begroting - voor wijziging - (primitieve begroting), de begroting - na wijziging (actuele begroting) - en rekening (realisatie).

1 2

SISA: Single Information Single Audit. Dit betreft de verantwoording van specifieke rijksuitkeringen ENSIA: Eenduidige Normatiek Single Informatie Audit. Dit betreft het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

6

De financiële cijfers in de tabellen zijn weergegeven in duizendtallen, tenzij anders is aangegeven. Een plusbedrag betekent een voordeel voor het begrotingssaldo, een negatief bedrag een nadeel voor het begrotingssaldo. Dit geldt zowel voor de baten als de lasten. In paragraaf 2.1 Programmaverantwoording gaan wij per programma op hoofdlijnen in op de besteding van de budgetten en de analyse van het resultaat. De gedetailleerde verschillenanalyse per programma hebben wij uitgewerkt in paragraaf 3.7 Bijlage taakvelden. FINANCIËLE RESULTATEN In deze paragraaf vatten wij de financiële resultaten over het jaar 2024 samen. Voor een gedetailleerdere toelichting van de inhoudelijke en financiële resultaten op programmaniveau verwijzen wij naar eerder genoemde paragrafen 2.1 Programmaverantwoording en 3.7 Bijlage taakvelden. In onderstaande tabel hebben wij de saldi uit de programmaverantwoording samengevat. Tabel: Samenvatting programmaverantwoording Programma's

Afwijking t.o.v. begroting

Begroting voor wijziging 2024

Begroting na wijziging 2024

Rekening 2024

0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING

223.278

249.727

252.805

3.079

0,7%

1 VEILIGHEID

-14.615

-16.915

-16.902

13

0,0%

2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

-26.421

-27.215

-26.827

388

0,1%

3 ECONOMIE

-6.145

-9.437

-9.079

358

0,1%

4 ONDERWIJS

-8.944

-8.772

-8.429

343

0,1% -0,2%

bedragen x € 1.000

in %

in €

5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

-32.968

-35.502

-36.302

-800

6 SOCIAAL DOMEIN

-121.667

-137.063

-130.235

6.828

1,5%

1.996

803

553

-250

-0,1%

8 VOLKSHUISV., RUIMT.ORDENING EN STED.VERNIEUWING

-11.691

-13.161

-12.589

572

0,1%

Saldo programma's

2.823

2.464

12.995

10.531

2,3%

7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Leeswijzer tabel In de primitieve begroting (kolom a) zijn de bedragen uit de oorspronkelijke begroting, conform raadsbesluit van 8 november 2023, opgenomen. De actuele begroting (kolom b) geeft de bedragen tot en met de 3 de rapportage 2024 weer. In deze rapportage hebben wij het begrotingsbeeld voor het laatst bijgesteld. De daadwerkelijke realisatiecijfers per programma hebben wij in de kolom rekening (kolom c) opgenomen. Het verschil tussen de actuele begroting en de realisatie blijkt tenslotte uit kolom d. De gepresenteerde bedragen zijn saldobedragen; het verschil tussen de totale baten en lasten van het programma. Voor programma 0 is dit een positief saldo. Dit komt doordat binnen dit programma de uitkeringen uit het gemeentefonds en de belastingopbrengsten worden verantwoord. De saldi van de overige programma’s zijn, met uitzondering van programma 7, negatief. Binnen deze programma’s worden afgezien van eventuele specifieke inkomsten, de lasten verantwoord om het betreffende programma uit te kunnen voeren. Toelichting tabel Bedragen x € 1.000 Actueel begrotingssaldo 2024

2024 2.464

Realisatie jaarrekening 2024 (voor bestemming)

12.995

Verschil realisatie jaarrekening t.o.v. actuele begroting

10.531

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

7

Uit de tabel blijkt dat: • de actuele begroting 2024 (na de 3de rapportage 2024) resulteert in een voordelig begrotingssaldo van € 2,5 mln. Bij het onderdeel tussentijdse rapportages gaan we hier verder op in. • de realisatie in de jaarrekening 2024 (verschil tussen de gerealiseerde baten en lasten) per saldo € 13,0 mln. voordelig is. • het verschil tussen de realisatie in de jaarrekening 2024 en de actuele begroting 2024 per saldo € 10,5 mln. voordelig is. Dit verschil van € 10,5 mln. bedraagt gerelateerd aan het begrotingstotaal van € 460 mln. 2,3%. Het saldo van de jaarrekening 2024 (realisatie) bedraagt € 13,0 mln. voordelig. Wij merken op dat dit bedrag het saldo vóór bestemming is. Onder dit voordelige resultaat ligt een aantal verplichtingen die doorwerken naar 2024. Bij het onderdeel ‘Jaarrekeningresultaat 2024’ gaan wij hier nader op in. Ook geven we in dit onderdeel een analyse van het verschil tussen de actuele begroting 2024 en de realisatie 2024 ad € 10,5 mln. In het vervolg van deze paragraaf gaan wij achtereenvolgens in op: • Planning & Control (P&C)-cyclus 2024, • een analyse op hoofdlijnen van het jaarrekeningresultaat, • de ontwikkeling van het weerstandsvermogen. P&C-CYCLUS 2024 Algemeen Met de jaarstukken 2024 ronden wij de P&C-cyclus 2024 af. In deze jaarstukken leggen we verantwoording af over het in 2024 gevoerde beleid.

We blikken hierbij terug op onze voornemens, inclusief de inzet van de bijbehorende budgetten uit de begroting 2024. De gerealiseerde resultaten en bestede budgetten zetten we af ten opzichte van de actuele begroting 2024. De programmabegroting 2024 3 vormt hiervoor het vertrekpunt. Vervolgens hebben we in onze tussentijdse rapportages de begroting waar nodig bijgesteld op basis van autonome ontwikkelingen en beleidskeuzes. Daarnaast hebben wij de invloed van loon- en prijsontwikkelingen op onze begroting en de inzet van eigen uren voor de opvang van Oekraïense ontheemden gecompenseerd uit de middelen die we hiervoor van het Rijk hebben ontvangen. Onderstaand is de cyclus schematisch weergegeven, waarbij we vervolgens de ontwikkeling van het begrotingsbeeld in de begroting 2024 en de 3 tussentijdse rapportages op hoofdlijnen samenvatten.

Begroting 2024 - 9 november 2023 -

1ste rapportage - 30 mei 2024 2de rapportage - 12 november 2024 3de rapportage - 12 december 2024 -

Jaarstukken 2024 - 2/3 juli 2025

3

Vastgesteld in de raadsvergadering van 9 november 2023 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

8

Begroting 2024 In deze begroting 2024 hebben we uitvoering gegeven aan de afspraken die in de kadernota 2023-2026 zijn vastgelegd. De uitvoeringsprincipes worden toegepast en er wordt invulling gegeven aan de speerpunten binnen de ruimte die daarvoor beschikbaar is. Aanvullend hebben we in deze begroting, passend binnen de beschikbare incidentele begrotingsruimte invulling gegeven aan het coalitieakkoord ‘Samen zorgvuldig, verbindend doorpakken!’ en de daarbij horende uitvoeringsafspraken. We hebben het afgelopen jaar gewerkt aan de hand van een begroting 2024-2027: • met voordelige (structurele) begrotingssaldi in de jaarschijven 2024 en 2025; • met een nadelige (structurele) begrotingssaldi vanaf het ‘ravijnjaar’ 2026; • waarbij voor de afdekking van nadelige effecten door loon- en prijsstijgingen de hiervoor ontvangen Rijksmiddelen zijn gereserveerd; • met een uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024- 2026, waarin binnen de beschikbare incidentele begrotingsruimte, via speerpunten activiteiten tijdelijk worden aangejaagd, geïntensiveerd of van een financiële impuls voorzien; • waarbij het geactualiseerd risicoprofiel volledig is afgedekt in de algemene reserve risicobeheersing en bovenop de buffer een surplus in de algemene reserve beschikbaar is; • met incidentele maatregelen om eerder besloten verhogingen voor onze woonlasten (OZB) in 2024 niet door te voeren en de

hondenbelasting in 2024 te halveren; • met een investeringsprogramma 2024 voor IBOR-vervangingen van € 16,0 mln. Op basis van de beoordeling van de begroting 2024 in het algemeen en onze financiële positie in het bijzonder heeft de provinciaal toezichthouder geconstateerd dat wij aan de voorwaarden voldoen om voor (meerjarig) repressief begrotingstoezicht in aanmerking te komen. Tussentijdse rapportages Bijstelling begrotingsbeeld In lijn met het raadsbesluit P&C-cyclus 2024 hebben we in 2024 met 3 tussentijdse rapportages gewerkt. Vooruitlopend hierop is het begrotingsbeeld 2024 ook bijgesteld met de structurele doorwerking uit de 3de rapportage 2023. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingssaldo/- ruimte door de bijstellingen uit de tussentijdse rapportages samengevat. Tabel ontwikkeling begrotingsruimte 2024 Ontwikkeling begrotingsruimte Vertrekpunt - begrotingssaldo programmabegroting 2024 (het voordelig saldo van € 2,8 mln. is ingezet voor dekking van uitvoeringsagenda ('speerpunten') Bijstellingen tussentijdse rapportages

2024 bedragen x € 1.000 0

3e rapportage 2023

-188

1e rapportage 2024

-1.072

2e rapportage 2024

1.412

3e rapportage 2024

2.336

Afrondingsverschillen

-24

Saldo bijstellingen tussentijdse rapportages

2.464

Actueel begrotingssaldo

2.464

Per saldo hebben we de begroting in de tussentijdse rapportages met € 2,5 mln. voordelig bijgesteld. In onderstaande tabel hebben wij de belangrijkste 4 financiële bijstellingen uit deze 4 rapportages in beeld gebracht. Het gaat hier over bijstellingen die van invloed zijn op het begrotingssaldo. 4 Bijstellingen > € 0,20 mln.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

9

Tabel – begrotingsaanpassingen Specificatie tussentijdse bijstellingen

2024 bedragen x € 1.000

Circulaires gemeentefonds (mei, september en december)

5.411

Actualisatie kapitaallasten (financiering/ afschrijvingen)

2.556

Jeugd

-1.001

Wmo

-1.519

BUIG/ Participatie

-546

Gemeenschappelijke regelingen

-432

Asbestsanering st Rosa

-611

Subsidiebeleid maatschappelijke accommodaties

-305

Verankering regulier onderhoud vastgoed

-440

Incidentele middelen duurzaamheid (uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026)

-260

Overige posten (< € 0,2 mln.)

-389

Totaal bijstellingen tussentijdse rapportages

2.464

De voordelige bijstellingen hebben betrekking op financiële vertaling van de effecten uit de circulaires met betrekking tot het gemeentefonds en de bijstelling van de kapitaallasten (ontwikkeling financiering en actualisatie afschrijvingen). De grootste nadelige bijstellingen hebben betrekking op de onderdelen van het sociaal domein (Wmo, Jeugd een BUIG/ Participatiewet). Overige financiële ontwikkelingen Naast de actualisatie van het begrotingsbeeld hebben we in de tussentijdse rapportages een aantal financiële ontwikkelingen verwerkt, die geen invloed hebben op het begrotingssaldo. De belangrijkste ontwikkelingen zijn: • Het verwerken van de gevolgen van de loon- en prijsstijgingen op onze begroting voor een totaalbedrag van € 14,6 mln. ten laste van de middelen die hiervoor in onze begroting zijn gereserveerd (3de rapportage 2024); • Het beschikbaar stellen van (aanvullende) kredieten voor een totaal bedrag van € 15,1 mln. (1 ste rapportage 2024: € 6,3 mln.; 2de rapportage 2024: € 4,1 mln. en 3de rapportage 2024: € 4,7 mln.) • Inzet van middelen uit de reserve samenleving versterkende maatregelen voor: o Pilot op de Rit ad € 75.000 (3de rapportage 2024); o Energietoeslag ad € 0,4 mln. (3de rapportage 2024). • Het overhevelen van een aantal incidentele (restant) budgetten naar 2025 ad € 9,5 mln.

zodat deze budgetten direct in 2025 ingezet kunnen worden voor het verder uitvoeren en afronden van deze activiteiten (3de rapportage 2024). JAARREKENINGRESULTAAT 202 4 Uit de tabel ‘Samenvatting programmaverantwoording” blijkt dat het jaarrekeningresultaat € 13,0 mln. voordelig is. In paragraaf 3.7 hebben wij per programma de verschillen tussen de begroting - na wijziging - en rekening geanalyseerd. Tabel: jaarrekeningresultaat Bedragen x € 1.000 Actueel begrotingssaldo 2024

2024 2.464

Jaarrekeningresultaat 2024 (voor bestemming)

12.995

Verschil jaarrekeningresultaat t.o.v. actuele begroting

10.531

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

10

De verwerking van de bijstellingen uit de 3de rapportage 2024 resulteerde in voordelig begrotingssaldo van € 2,5 mln. De realisatie in de jaarrekening leidt tot een voordelig saldo van € 13,0 mln. Het verschil tussen de actuele begroting en de realisatie op basis van de jaarrekening 2024 bedraagt € 10,5 mln. voordelig. Gerelateerd aan het begrotingstotaal5 betekent dit een afwijking van 2,3%. Onderstaand geven we eerst een analyse op hoofdlijnen, waarna we aan de hand van een tabel de grootste afwijkingen tussen de actuele begroting en de realisatie in de jaarrekening toelichten. Analyse op hoofdlijnen In de 3de rapportage 2024 hebben wij het begrotingsbeeld 2024 voor het laatst bijgesteld. Resulterend in een voordelig begrotingssaldo van € 2,5 mln. In de 3de rapportage 2024 hebben we gemeld dat het niet is te voorkomen dat het jaarrekeningresultaat op onderdelen gaat afwijken van de actuele begroting. In het raadsvoorstel over deze rapportage hebben we expliciet melding gemaakt van onderstaande posten en ontwikkelingen die leiden tot een verschil tussen de realisatie en de jaarrekening en het actuele begrotingssaldo. Concreet ging het over de volgende begrotingsposten en ontwikkelingen: Begrotingsposten • De vrijval van saldo van de post robuuste begroting ad € 2,0 mln. • De vrijval van de post onvoorzien ad € 0,1 mln.

• De niet ingezette middelen van de stelpost inflatie ad € 5,7 mln. Ontwikkelingen Ontwikkelingen die we nu in beeld hebben, maar waarvan de financiële impact bij de voorbereiding van de 3de rapportage nog niet bekend was: • verdere inflatieontwikkeling en impact hiervan op de begroting, • de decembercirculaire 2024, • openeinde regelingen sociaal domein/ afrekening centrumregelingen, • actualisatie waarde- en volumeontwikkeling (niet) woningen / belastingen, • bevindingen accountantscontrole. In onderstaande tabel zien genoemde posten en ontwikkelingen terug als oorzaken voor het verschil tussen de realisatie in de jaarrekening en het actueel begrotingssaldo. Dit toont aan dat wij via de P&C-cyclus de ontwikkelingen zo goed mogelijk proberen te monitoren. Tabel: Toelichting op hoofdlijnen verschil jaarrekening – actuele begroting bedrag x€ 1.000 6.324

Vvoordeel N - nadeel V

-169

N

-416

N

Een toename in de eigen bijdrage ls gevolg van de toename in het gebruik van hulpmiddelen en maatwerkvoorzieningen, dit is een gevolg van de vergrijzing.

190

V

Een toename in de kosten voor de rolstoelen en vervoervoorzieningen als gevolg van een toename van het aantal inwoners die gebruik maken van rolstoelen en vervoersvoorzieningen. Het is belangrijk om de zelfredzaamheid en participatie op peil te houden.

-280

N

onderwerp Loon- en prijs ontwikkeling

afwijking Niet ingezette middelen stelpost inflatie valt vrij ten gunste van het jaarrekeningresultaat Resultaat materiële budgetten kostenplaatsen Stortingen in de voorzieningen spaarverlof en RVU

Openeinde regelingen sociaal domein

5

Wmo

Jaarrekening 2024: € 460 mln. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

11

bedrag x€ 1.000 360

Vvoordeel N - nadeel V

De ramingen in de begroting 2024 gebaseerd zijn op de actuele uitgangssituatie bij de begroting 2025. - De aanbieders Huishoudelijke ondersteuning hebben meer zorg (€ -0,13 miljoen) kunnen leveren dan toen was ingeschat. - De aanbieders individuele- en groepsbegeleiding hebben meer zorg (€ -0,37 miljoen) kunnen leveren dan toen was ingeschat. Tevens is meer uitgegeven aan alternatief onderdak aan dakloze inwoners vanwege de maximale bezetting van dakloze opvang.

-500

N

Participatie

3.323

V

-732

N

689

V

onderwerp

afwijking Beschermd wonen In verband met het uitstellen van het woonplaatsbeginsel ontvangen we nog altijd een bijdrage op basis van het historische verdeelmodel, dit leidt tot een voordeel van € 0,67 miljoen. Safehouses Er is sprake van een toename in de kosten (€ -0,31 miljoen) van beschermd wonen als gevolg van een toename in het gebruik (van waaronder safehouses). Deze kosten worden op dit moment gedekt vanuit de extra inkomsten vanuit Maastricht. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 0,36 mln.

Participatiewet uitkeringen/Ioaw (€ 1,85 mln.); Het aantal huishoudens dat aangewezen is op een bijstandsuitkering valt iets lager uit dan verwacht. 90% van het voordeel vloeit echter voort uit het feit dat de werkelijke kostprijs per uitkering lager is dan de geraamde kostprijs per uitkering. Debiteurensaldo Vidar (€ 0,7 mln.); Eind 2024 was het debiteurensaldo fors gedaald. De voorziening voor het afdekken van het risico op oninbaarheid wordt daardoor ook afgeschaald. Kwijtschelding (€ 0,46 mln.); De kosten voor de kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen zijn lager dan in de begroting 2024 werd aangenomen. Nieuw beschut (€ 0,36 mln.); De toename van het aantal mensen met een indicatie nieuw beschut dat aan het werk is gegaan in een beschutte werkomgeving past bij de raming. Door de iets hogere loonwaarde en de timing van plaatsen (met name het 2e half jaar) is het budget niet volledig benut. GR Vidar Wsw en Werkbedrijf (€ 0,37 mln.); Er maken meer mensen met een diensterband op grond van de Wet Sociale Werkvoorziening gebruik van de Regeling vervroegd uittreden (Rvu) en vroegpensioen. Daardoor vallen de loonkosten voor de Wsw lager uit. De exploitatiebijdrage aan het Werkbedrijf valt gunstiger uit dan verwacht.

Dit komt met name door de kosten voor de bedrijfsvoering in zijn algemeenheid en in het bijzonder de huisvestingslasten bestaande uit de huur-, service- en onderhoudskosten huurder. In 2024 lieten vooral de servicekosten en de onderhoudskosten huurder een gunstig verloop zien. Talentoriëntatie (€ -0,42 mln.); Voor een gerichte en succesvolle ondersteuning zijn meer middelen ingezet voor ontdekken en ontwikkelen van talent en het ombuigen hiervan naar kansen op de arbeidsmarkt. Jeugd een toename in de uitvoeringskosten leidt tot een nadeel van € 0,1 miljoen als gevolg van het feit dat we van de programmabijdrage over 2023 in het jaar 2024 hebben betaald aan de gemeente Maastricht voor de geleverde diensten 2023 een afname in de kosten voor de doelgroep arrangementen periode 2022-2023 leidt tot een voordeel van € 0,3 miljoen een niet gerealiseerde taakstelling op jeugd leidt tot een nadeel van € 0,3 miljoen de toename in Ambulante zorg en Verblijf leidt tot een nadeel van € 0,1 miljoen een toename in de kosten voor crisis leidt tot een nadeel van € 0,4 miljoen

Bijstellingen eind 2024

een toename in de kosten voor Landelijke transitie arrangementen leidt tot een nadeel van € 0,1 miljoen Vrijval voorziening dubieuze publiekrechtelijke debiteuren op basis van analyse oninbaarheid belastingvorderingen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

12

bedrag x€ 1.000 1.135

Vvoordeel N - nadeel V

Hogere opbrengst OZB door meer areaal, minder leegstand en minder bezwaar dan begroot . Via de resultaatbestemming wordt voorgesteld dit voordeel te betrekken in de uitwerking van de belastingmaatregelen 2026.

1.539

V

Vanwege de omvang van het rekeningresultaat is de algemene reserve risicobeheersing niet ingezet voor de dekking van deze ombuiging. De middelen blijven daarmee beschikbaar in genoemde reserve. Gezien het jaarrekeningresultaat is de algemene reserve niet ingezet voor de dekking van de speerpunten uit de uitvoeringsagenda 2024-2026

-1.200

N

-7.763

N

Voordeel schatkistbankieren door hogere liquiditeit bij de schatkist dan eerder aangenomen (na aftrek voordeel projectfinanciering)

232

V

Hogere opbrengst toeristenbelasting door meer overnachtingen dan begroot.

225

V

Door de weersomstandigheden meer inzet en daardoor hogere kosten aan (planmatig) onderhoud samenwerkingsovereenkomst groen

-433

N

Vanwege het opzeggen van grafrechten en omdat er minder gebruik wordt gemaakt van graven, worden er minder grafrechten geïnd

-220

N

De SPUK MEOZ betreft de compensatie voor gestegen energiekosten van openbare zwembaden (Glanerbrook, Het Anker en De Nieuwe Hateboer) in 2022 en 2023. Hiervoor hebben we van de Rijksoverheid in 2023 een beschikking ontvangen op basis van de te verwachten kosten. In februari 2025 is de SPUK MEOZ lager vastgesteld dan beschikt, omdat de daadwerkelijke energiekosten lager bleken te zijn. Voor Glanerbrook is het terug te betalen bedrag echter eerder ten onrechte vrijgevallen ten gunste van het begrotingssaldo. Daarom wordt nu een bedrag van €525.000 gevraagd.

-525

N

De concept jaarrekening 2024 van de GR KBL resulteert in voordeel.

153

V

Afrekening van de investeringen in de dienstverlening en de talentoriëntatie als onderdeel van de Centrumregeling Vidar. Het aandeel voor de gemeenten Stein en Beek is opgenomen in de deelverantwoording 2024 van de gemeenten Stein en Beek

197

V

Op basis van het geactualiseerd risicoprofiel grondexploitatie valt € 0,2 mln uit de reserve grondexploitatie vrij.

208

V

2.000

V

Incidentele vrijval kapitaallasten door latere start van diverse projecten dan gepland

900

V

Diverse assets hebben nieuwe aanbestedingen gehad in 2024 en hierdoor is niet het volledige programma uitgevoerd en ook niet het volledige budget opgemaakt. Daarom waren inflatiemiddelen op de budgetten niet volledig nodig.

325

V

Restant budget 'Peuters en onderwijs'. Door beperkte uitvoeringskracht bij partijen die aan de lat staan voor uitwerking en uitvoering, komen ontwikkelingen minder snel tot stand.

218

V

Onderuitputting in de budgetten voor 'Stimulering van preventie in het sociaal domein' en 'Centra voor Jeugd en Gezin' door ontvangen (incidentele) SPUK GALA gelden.

762

V

Afwikkeling van de regeling 'Tijdelijke tegemoetkoming energielasten maatschappelijke instellingen' uit de middelen voor samenleving versterkende maatregelen. Van het beschikbaar gestelde bedrag van € 1 mln. is € 0,27 mln. ingezet.

727

V

De ontvangen middelen voor noodopvang Oekraïense ontheemden zijn in 2024 niet volledig ingezet. Via de resultaatbestemming wordt voorgesteld deze middelen beschikbaar te houden voor de herhuisvesting van de Oekraïense ontheemden.

2.060

V

317

V

onderwerp

afwijking Decembercirculaire 2024

Onderuitputting Post robuuste begroting is niet ingezet in het kader van weerbaarheid en wendbaarheid

De ontvangen middelen uit de Rijkssubsidieregeling CDOKE ten behoeve van duurzaamheid zijn in 2024 niet volledig ingezet

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

13

onderwerp

Overige verschillen TOTAAL

afwijking Incidenteel voordeel regulier beheerbudgetten (onder andere onderhoud, rente, OZB en uren) strategische locaties op basis van de voortgang van de uitvoering van de gebiedsontwikkelingen. Afwijkingen op de verschillende programma's kleiner dan € 0,2 mln. Verschil actuele begroting 2024 - jaarrekening 2024

bedrag x€ 1.000 238

Vvoordeel N - nadeel V

647

V

10.531

V

In bovenstaande tabel hebben we de oorzaken van het verschil tussen de realisatie in de jaarrekening en het actueel begrotingssaldo geanalyseerd. Oorzaken boven > € 0,2 mln. hebben we afzonderlijk toegelicht. We hebben de oorzaken gerubriceerd in een aantal categorieën, aansluitend op de onderwerpen die in de 3 de rapportage 2024 zijn benoemd. Categorie

Bedragen x € 1.000

Loon- en prijsontwikkeling

5.739

Openeinde regelingen sociaal domein

2.361

Bijstellingen eind 2024

-5.763

Onderuitputting

7.547

Overige verschillen

647

Totale afwijking

10.531

Ad a) In de 3de rapportage hebben we gemeld dat de beschikbare middelen voor het opvangen van effecten van loonen prijsontwikkeling niet volledig in 2024 ingezet zouden worden. Uiteindelijk is in de jaarrekening 2024 een bedrag van € 5,7 mln. niet ingezet. Via de besluitvorming over de jaarstukken 2024 stellen wij voor dit bedrag beschikbaar te houden en toe te voegen aan de stelpost inflatie in 2025. In de 1 ste rapportage 2025 hebben we de noodzaak hiervoor toegelicht. Ad b) Omdat binnen het sociaal domein wordt gewerkt met openeinde regelingen en we voor het onderdeel jeugd afhankelijk zijn van de afrekening uit de centrumregeling (gemeente Maastricht) zijn de daadwerkelijke resultaten pas na het einde van het boekjaar bekend. In de 3 de rapportage 2024 hebben we dit gemeld. Ad c) Zoals eerder in deze paragraaf beschreven, hebben we in de 3de rapportage een aantal posten en ontwikkelingen benoemd die in de jaarrekening 2024 tot een afwijking van het actuele begrotingssaldo kunnen leiden. De oorzaken in deze categorie zijn daar voorbeelden van. Met name voor deze categorie is in de 3 de rapportage 2024 een expliciet besluit genomen om begrotingsafwijkingen die na deze rapportage ontstaan niet onrechtmatig zijn als deze in de jaarstukken 2024 worden gemeld en toegelicht.

Het besluit is van toepassing op begrotingsafwijkingen door lagere lasten/ investeringen en hogere/ lagere baten. Begrotingsafwijkingen door hogere lasten/ investeringen zijn altijd onrechtmatig. Deze posten worden in de rechtmatigheidsverantwoording van deze jaarstukken (paragraaf 3.8) toegelicht. Ad d) Deze categorie betreft voordelige afwijkingen in de jaarstukken 2024 doordat budgetten in het afgelopen jaar niet (volledig) zijn ingezet. Niet-beïnvloedbare externe factoren en of onze uitvoeringskracht kunnen hier debet aan zijn. De belangrijkste posten zijn de niet ingezette middelen uit de post robuuste begroting (€ 2 mln) en de Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

14

niet ingezette middelen voor de opvang van Oekraïense ontheemden. De middelen voor de opvang van Oekraïense ontheemden blijven nodig om voor de realisatie van de herhuisvesting van de 4 opvanglocaties. Via de besluitvorming over de jaarstukken wordt voorgesteld laatstgenoemde middelen in 2025 beschikbaar te houden.

FINANCIËLE POSITIE Algemeen In de Toekomstvisie 2030, het coalitieakkoord “Samen zorgvuldig, verbindend doorpakken’ en de uitvoeringsafspraken hanteren wij een ordening gebaseerd op de 4 veerkrachten: sociaal, economisch, ecologisch en institutioneel. Naast deze inhoudelijke veerkrachten speelt ook financiële veerkracht een belangrijke rol in de uitvoering van onze begroting. Een veerkrachtige financiële positie betekent dat we wendbaar zijn om invulling te geven aan nieuwe ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven en weerbaar zijn om onverwachte tegenvallers of risico’s op te kunnen vangen. Om inzicht te geven in de veerkracht van onze financiële positie kijken wij naar een aantal elementen. Schematisch ziet dat er als volgt uit:

Structureel en reëel sluitende begroting Voor de beoordeling van de financiële positie ligt het accent op het streven naar het realiseren van een structureel sluitende begroting en meerjarenraming. Uit het actueel begrotingsbeeld op basis van de 1 ste rapportage 2025 blijkt dat er in de jaarschijven 2025 tot en met 2028 structureel begrotingsevenwicht is. Daarnaast hebben we in de kaderbrief 2025 een doorkijk in de ontwikkeling van het budgettair kader opgenomen. Hieruit blijkt dat er spanning staat op het structureel begrotingsevenwicht. Dit komt door een aantal autonome ontwikkelingen en een aantal lopende dossiers die nog niet structureel zijn gedekt. Recentelijk heeft het Kabinet in de Voorjaarsnota aangekondigd dat er extra middelen aan gemeenten beschikbaar worden gesteld, incidenteel voor de jaarschijven 2025 tot en met 2027 en met name voor de Jeugdzorg. In de voorbereiding van de begroting 2026 actualiseren wij het begrotingsbeeld rekening houdend met de actuele informatie uit de Voorjaarsnota van het Kabinet en de meicirculaire 2025 en doen wij voorstellen voor het realiseren van een structureel sluitende begroting 2026-2029. De jaarrekening 2024 sluit met een voordelig resultaat voor bestemming van € 13,0 mln. Bij het onderdeel jaarrekeningresultaat 2024 hebben wij de oorzaken van dit resultaat op hoofdlijnen toegelicht.

Zoals aangegeven hebben deze oorzaken voornamelijk een incidenteel karakter. Via de resultaatbestemming wordt voorgesteld dit bedrag volledig te bestemmen. Hiervoor verwijzen wij naar de raadsbesluitvorming over de jaarstukken 2024.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

15

Weerbaar/ weerstandscapaciteit Weerbaarheid gaat het over de mate waarin wij in staat zijn financiële risico’s op te vangen. Dit komt tot uitdrukking in ons weerstandsvermogen. Dit weerstandsvermogen geeft aan over hoeveel incidentele middelen we beschikken om risico’s en/of onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de begroting in het gedrang komt. Ons weerstandsvermogen blijkt uit de algemene reserve en de algemene reserve risicobeheersing. Algemene reserve risicobeheersing In de algemene reserve risicobeheersing dekken wij ons risicoprofiel af. Dit doen we op basis van onderstaande spelregels uit de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing. • De dekkingsgraad weerstandsvermogen bedraagt 100% (1,0); • In deze reserve vindt 100% risicoafdekking plaats. Het risicoprofiel is gebaseerd op het totaal van de gekwantificeerde risico’s en het restrisico. Het restrisico wordt gebaseerd op 1% van het begrotingstotaal; • Overschotten/ tekorten in deze reserve verrekenen we met de algemene reserve. Tabel opbouw algemene reserve risicobeheersing Niet-kwantificeerbare risico's

bedragen x € 1 mln.

kwantificeerbare risico's

Totaal benodigd weerstandscapaciteit

Beschikbaar (stand begroting 2025)

4,00

11,36

15,36

Additionele storting jaarrekening 2024

0,50

1,61

2,11

Additionele onttrekking jaarrekening 2024

0,00

-0,06

-0,06

Benodigde weerstandscapaciteit 2024

4,50

12,91

17,41

Storting van de algemene reserve naar de algemene reserve risicobeheersing t.b.v. 100 % dekkingsgraad

2,05

In bovenstaande tabel zijn de financiële gevolgen van de actualisatie van ons risicoprofiel voor de algemene reserve risicobeheersing in beeld gebracht. Op basis van dit profiel en een 100% dekkingsgraad blijkt dat we in 2024 een aanvulling uit de algemene reserve nodig hebben van € 2,05 mln. Via de besluitvorming over deze jaarstukken 2024 stellen wij voor deze mutatie te verrekenen met het surplus in de algemene reserve, zodat er uiteindelijk sprake is van 100% dekking van ons risicoprofiel. Voor een gedetailleerde toelichting op bovenstaande tabel verwijzen wij naar paragraaf 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Algemene reserve In de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing is de ondergrens van de algemene reserve bepaald op 2% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel geven wij inzicht in het verloop van de algemene reserve. Tabel opbouw algemene reserve Bedragen x € 1.000 Opbouw algemene reserve

31-12-2024

Omvang algemene reserve Bestemmingen Ondergrens (2% van het begrotingstotaal)

38.468 4.264 9.000

Surplus in algemene reserve

25.204

Uit bovenstaande tabel blijkt dat het saldo van de algemene reserve eind 2024 € 38,5 mln. bedraagt. Na inzet voor een aantal specifieke bestemmingen en rekening houdend met de ondergrens (buffer van 2%) resulteert het surplus in de algemene reserve. De specifieke bestemmingen zijn gebaseerd op eerdere raadsbesluiten. Het surplus bedraagt eind 2024 € 25,2 mln. Wij merken op dat het surplus in 2024 komt, doordat we de geraamde dekking voor de uitvoeringsagenda 2024-2026 (speerpunten) en de uitvoering van de belastingmaatregelen Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

16

binnen de reguliere begroting hebben opgenomen, waardoor inzet van de algemene reserve niet nodig was. Overigens zal op basis van eerdere besluitvorming dit surplus in de jaarschijven 2025 en 2026 gedeeltelijk worden ingezet voor de incidentele dekking van genoemde uitvoeringsagenda. Financiële kengetallen De kengetallen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. Wij hebben de kengetallen becijferd op basis van de cijfers in de jaarrekening 2024 en vergeleken met de cijfers uit de jaarrekeningen 2022 en 2023 en de begroting 2024. De streefwaarden zijn in samenwerking met de commissie B&V tot stand gekomen. Voor de definities en streefwaarden van de kengetallen verwijzen wij u naar paragraaf 2.2.2 van de jaarstukken 2024. Tabel -– financiële kengetallen Kengetallen

1a. Netto schuldquote

Jaarrekening Jaarrekening

Begroting Jaarrekening

2022

2023

2024

2024

77,2%

67,2%

105,4%

72,9%

74,8%

67,1%

102,1%

72,6%

18,1%

20,1%

13,2%

22,1%

1,1%

0,5%

0,7%

0,2%

8,4%

4,4%

0,0%

2,0%

112,8%

100,0%

104,0%

98,0%

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit

Uit bovenstaande tabel blijkt dat kengetallen op basis van de jaarrekening 2024 zijn verbeterd of gelijk gebleven ten opzichte van de jaarstukken 2023 en de begroting 2024. De verbetering is voornamelijk te constateren bij de ratio’s solvabiliteit en netto schuldquote. Het jaarrekeningresultaat voor bestemming van € 13,0 mln. heeft een voordelige invloed op de berekening van deze kengetallen. Onze keuze om onze opgaven en ambities voor een groot deel met vreemd vermogen te financieren is van invloed op de omvang van het solvabiliteitsratio. De netto schuldquote geeft aan dat deze schulden wel draagbaar zijn. De structurele exploitatieruimte blijft positief en dit geeft aan dat de structurele baten in 2024 toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Op basis van de jaarrekeningcijfers ligt onze belastingcapaciteit nagenoeg op het niveau van het landelijk gemiddelde. Dit komt door een sterke stijging van het landelijk gemiddelde. In de begroting 2026 becijferen we de kengetallen opnieuw op basis van het geactualiseerd begrotingsbeeld. Wendbare begroting Wendbaarheid gaat over de mate waarin wij over middelen beschikken om tijdig in te kunnen spelen op nieuwe landelijke ontwikkelingen en lokale ambities.

Ofschoon het kengetal structurele exploitatieruimte op basis van de jaarrekening 2024 positief is, staat zoals in de kaderbrief 2025 aangegeven het structureel begrotingsevenwicht onder spanning. Om de wendbaarheid van onze financiële positie te vergroten hebben we vanaf 2024 een structurele post 'robuuste’ begroting in de begroting opgenomen. Dit met het doel om de flexibiliteit in de begroting te vergroten, gericht op weerbaarheid en wendbaarheid. Het beschikbaar bedrag is jaarlijks € 1,9 mln.6.

6

Hierbij is nog geen rekening gehouden met de voorgestelde dekking in het raadsvoorstel Verwerving gronden Graetheide en Lexhy (raadsvergadering 5 juni 2025) Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

17

Samenvatting financiële positie In deze paragraaf hebben we de verschillende elementen die de veerkracht van onze financiële positie bepalen in beeld gebracht. Op basis hiervan kunnen we concluderen dat: • Op basis van de 1ste rapportage 2025 is in de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 het structureel begrotingsevenwicht geborgd is. • Ons geactualiseerd risicoprofiel 100% is afgedekt in de algemene reserve risicobeheerding; • Het surplus in de algemene reserve is toegenomen, omdat de inzet van de algemene reserve voor de dekking van de speerpunten uit de uitvoeringsagenda respectievelijk de belastingmaatregelen niet nodig is gebleken. Het surplus kunnen we incidenteel inzetten om onvoorziene tegenvallers op te vangen; • Onze financiële kengetallen ten opzichte van de jaarrekeningen 2022 en 2023 en de begroting 2024 minimaal gelijk zijn gebleven en voor solvabiliteit en netto schuldquote zijn verbeterd; • In onze begroting vanaf 2024 jaarlijks een (resterend) bedrag van € 1,9 mln.7. beschikbaar is (‘robuuste begroting’) om de flexibiliteit van onze financiële positie te verbeteren respectievelijk de wendbaarheid en weerbaarheid te versterken. Samenvattend kunnen we op basis van de jaarrekening 2024 concluderen dat onze financiële positie veerkrachtig is.

Uit de doorkijk in de ontwikkeling van het budgettair kader in de kaderbrief 2025 blijkt echter dat er spanning op het structureel begrotingsevenwicht komt. Nog te verwerken autonome ontwikkelingen, de effecten van het rijksbeleid en het van structurele dekking voorzien van lopende dossiers zijn hier de oorzaak van. In de voorbereiding van de begroting 2026 doen we voorstellen voor inhoudelijke en/of financiële keuzes zodat het structureel begrotingsevenwicht in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 geborgd blijft;

7

Hierbij is nog geen rekening gehouden met de voorgestelde dekking in het raadsvoorstel Verwerving gronden Graetheide en Lexhy (raadsvergadering 5 juni 2025) Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

18

2. JAARVERSLAG 2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING 2.1.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING We willen in Sittard-Geleen gelijkwaardig samenwerken en beslissen met inwoners, organisaties, bedrijven en overheden. Met een gemeente die transparant is, zich dienstbaar opstelt en waar nodig verantwoordelijkheid neemt. In ons acteren staat het realiseren van waarde voor onze inwoner, ondernemer en partner voorop. Het realiseren hiervan is een samenspel tussen beleidsmatige keuzes, de participatie van onze omgeving en de wijze waarop we onze producten leveren en diensten uitvoeren en communiceren. De richting van Sittard-Geleen is door de samenleving zelf geformuleerd in de Toekomstvisie 2030, gebouwd op vier veerkrachten. De veerkrachten sociaal, ecologisch en economisch geven zicht op ‘wat’ we gaan doen. Deze veerkrachten dienen de inhoud op de gemeentelijke domeinen sociaal, ruimte en economie. De institutionele veerkracht geeft richting in ‘hoe’ we dat dat gaan doen. Het programma bestuur en ondersteuning geeft invulling aan deze institutionele veerkracht en ondersteunt en verbindt de gemeentelijke organisatie. Sittard-Geleen is van de samenleving, en maken we daarom sámen. Met inwoners, organisaties, bedrijven en overheden.

In deze samenwerking: • beslissen inwoners mee hoe de leefomgeving eruit moet zien, • vertrouwen we in actief burgerschap en initiatieven die daaruit ontstaan en ondersteunen de inwoner daar waar dat niet lukt, • werken we vanuit ‘wat buiten nodig heeft’, faciliteren we, en maken mogelijk, • is de gemeente voor iedereen bereikbaar, • houden we in onze contacten met de inwoners meer rekening met verscheidenheid.

INHOUD In richting van bovenstaande motivatie, zijn in 2024 binnen het programma bestuur en ondersteuning verschillende werkzaamheden en acties uitgevoerd.

PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE Het deelnemen van de samenleving bij de opgaven in Sittard-Geleen is het uitgangspunt. In 2023 hebben we als gemeente vastgesteld hoe wij de samenleving bij de opgaven in Sittard-Geleen betrekken. Dit staat beschreven in de Leidraad Doorontwikkeling Participatie, het Participatiekader 2023 en de Participatie-verordening SittardGeleen. In 2024 hebben we samen met de samenleving de verwachte participatie door derden-initiatiefnemers bij vergunningsaanvragen inzichtelijk gemaakt in de nota Participatie initiatiefnemers Omgevingswet; een handreiking voor hoe de samenleving betrokken wordt bij omgevingsplanactiviteiten en hoe wij als gemeente willen bijdragen en toetsen. In veel gevallen werken we al ‘van buiten naar binnen’ en vanuit deze motivatie is bijvoorbeeld gebiedsgericht werken binnen Sittard-Geleen al gebruikelijk. Ook in 2024 werkten we vanuit de verschillende programma’s gebiedsgericht samen (dicht bij de leefomgeving van onze inwoners) in de al bestaande ontwikkelpaden. We zijn in 2024 daarnaast gestart met het proces om samen met de inwoners van de dorpen Einighausen-Guttecoven een Dorpenvisie te ontwikkelen. Onze manier van samenwerken en de focus op gebieden vormen een goede basis voor een volgende stap om van buiten naar binnen te werken, waarbij we ons richten op maatschappelijke vraagstukken.

Deze waarden zijn vastgelegd en worden gepromoot in de Sittard-Geleen Academy (een organisatiebreed leer- en ontwikkelprogramma) en een speciale introductieaanpak voor onze medewerkers (onboarding). Belangrijk uitgangspunt bij participatie is ‘dat iedereen die mee wil doen, ook mee moet kunnen doen’. We sluiten aan bij de uitwerking van de ‘inclusieve samenleving’ en ‘inclusie-agenda’. In 2024 is ook gestart met het Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

19

onderzoek naar de klantreis binnen Vidar, met als doel om een impuls te geven aan de actieve klantrelatie en zodoende onze dienstverlening te verbeteren. Ten aanzien van de verbetering van de informatiepositie van de gemeenteraad is in 2024 gewerkt aan de notitie ‘actieve en passieve informatievoorziening’ en is ook een ‘protocol geheimhouding’ opgesteld. Daarnaast is de Raadsgriffie uitgebreid met een Communicatieadviseur voor de gemeenteraad. Daarmee wordt actief bijgedragen aan de versterking van de informatiepositie van de raad. Evaluatie van samenwerking tussen de raad en college vindt doorlopend plaats in verschillende gremia. In 2024 is samen met stakeholders gewerkt aan 'stadsmarketing', de aanscherping van de positionering van Sittard-Geleen. Dit proces leidt in 2025 tot een raadsvoorstel.

BESTUUR EN PERSPECTIEF In 2024 zijn er stappen gemaakt om de betekenis van de gemeente Sittard-Geleen verder te versterken. We werken hierbij samen met de drie centrumgemeenten in Zuid-Limburg en de provincie Limburg. Het gemeentebestuur heeft actief deelgenomen aan bijeenkomsten van de G40 en VNG. Daarnaast vervullen verschillende bestuurders een actieve rol in het bestuur van G40 of commissie van de VNG. Zo hebben we ook de G40 bestuurdersnetwerkdag georganiseerd. Ook heeft de gemeente samen met de provincie Limburg een strategennetwerkdag met het thema circulaire samenleving georganiseerd. Daarnaast is er besloten om tijdelijk een kwartiermaker aan te stellen met expertise in public affairs. Inzet bij het werven van fondsen heeft aanvullende middelen geleverd (vanuit o.a. het Volkshuisvestingsfonds en Regiodeal). Ook is een nieuw systeem aangeschaft om subsidies beter te beheren. Dit systeem wordt in de eerste helft van 2025 in gebruik genomen.

BESTUURLIJKE SAMENWERKING Het gemeentebestuur heeft zich in 2024 ingezet voor een sterke positie van onze gemeente binnen de Euregio. Dit werd gedaan door deel te nemen aan verschillende overlegstructuren, zoals MAHHL+, euregio Rhein-MaasNord en euregio Maas-Rijn. Speciale aandacht is besteed aan onderwerpen die belangrijk zijn voor onze gemeente, zoals grenscontroles tussen Nederland en Duitsland. In 2024 zijn de eerste stappen gezet om de Grenslandconferentie 2025 te organiseren, om de samenwerking met onze Duitse en Belgische buren te versterken.

DIENSTVERLENING Kwaliteit van de dienstverlening Als vervolg op de ontwikkeling van dienstverleningscompetenties, hebben we in 2024 het interne opleidingsbeleid geactualiseerd. We hebben ook het programma Dienstverlening opgezet om medewerkers te helpen vooruitgang te ervaren in zaken zoals klantvriendelijkheid, communicatie en proactief te zijn in hun werk. Medewerkers krijgen hiermee de mogelijkheid om hun competenties verder te ontwikkelen, zowel individueel als in teamverband. Het opleidingsaanbod wordt ondergebracht binnen de Sittard-Geleen academie. Zo krijgt leren en ontwikkelen een vaste plek in de organisatie. De academie sluit aan op de bredere visie op organisatieontwikkeling, sturing en leiderschap. We willen het opleidingsaanbod beschikbaar maken via een Learning Management Systeem (LMS). Dit maakt trainingen en opleidingen makkelijk toegankelijk. Naar verwachting wordt het LMS in 2025 ingevoerd. In 2024 is iemand aangenomen om klachten te behandelen. Deze medewerker is gestart in 2025. Door klachten systematisch aan te pakken, krijgen we beter inzicht in wat verbeterd kan worden op het gebied van dienstverlening. Duidelijke taal en toegankelijkheid We werken actief aan begrijpelijke communicatie voor alle inwoners en ondernemers. Een belangrijk initiatief hierin is de Meeleesgroep.

Dit testpanel bestaat uit inwoners die laaggeletterd zijn, een beperking hebben of de Nederlandse taal niet volledig beheersen. Zij helpen ons om teksten toegankelijker te maken. In 2024 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.

20

beoordeelde de groep 14 teksten, waaronder brieven en webpagina’s. Ook andere communicatiemiddelen, zoals posters en animaties, werden getest. Deze feedback heeft geleid tot verbeteringen. Om deze kennis breed te delen, zijn de 15 belangrijkste schrijftips van de Meeleesgroep in de organisatie gedeeld. In 2024 zijn trainingen gegeven aan medewerkers over schrijven op B1-niveau en het maken van duidelijke collegevoorstellen. Daarnaast gebruikten 300 medewerkers de tool Klinkende Taal. Deze helpt om brieven, rapporten, webpagina's en andere teksten eenvoudiger te maken. In 2025 stappen we over op een vervangende meer gebruiksvriendelijke tool, Texmetrics. Hiervoor is in 2024 een aanbestedingstraject opgestart. In 2024 zijn ook stappen gezet met het herschrijven van de standaardbrieven. Voor drie verschillende teams (Maatschappelijke Ontwikkeling, Ruimtelijke Ontwikkeling en Team Leren en Jongeren) zijn circa 80 standaardbrieven herschreven. Dit loopt in 2025 door. Onze inzet voor duidelijke en toegankelijke communicatie op B1 niveau, toegankelijkheid van de website en online dienstverlening en e-formulieren, hebben er mede voor gezorgd dat Sittard-Geleen in 2024 een tweede plek behaalde bij de landelijke verkiezing ‘Meest toegankelijke gemeente’. Digitale dienstverlening en communicatie Inwoners kunnen via de Fixi app problemen in de openbare ruimte melden.

In 2024 hebben we knelpunten in het gebruik van Fixi en de afhandeling van meldingen aangepakt; in totaal 28.244 meldingen ontvangen en opgelost. Het aantal online aan te vragen producten en diensten via e-formulieren is in 2024 toegenomen, van 87 in 2022 en 100 in 2023 naar 120 in 2024. Nieuwe toevoegingen zijn bijvoorbeeld het formulier voor anoniem melden en het aanvragen van een energiecoach. In totaal zijn in 2024 ongeveer 24.000 digitale aanvragen ingediend. Ook is MijnSittard-Geleen uitgebreid; een website waar je je aanvragen kunt volgen en documenten kunt uploaden. Vooral aanvragen bij Burgerzaken en Sociale Zaken zijn nu online te volgen. Er wordt ook gewerkt aan het toevoegen van vergunningaanvragen. Ook is de implementatie van de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer verder voorbereid. Deze wet zorgt ervoor dat burgers en bedrijven hun zaken met de overheid digitaal kunnen regelen. Een plan is gemaakt waarmee we als organisatie zorgen dat we voorbereid zijn op de implementatie van de wet op 1 januari 2026. In 2024 zijn we begonnen met het project ‘Nieuwe websites en antwoordportaal’. Het doel: een moderne, gebruiksvriendelijke en toegankelijke website voor zowel sittard-geleen.nl als vidar.nl waar inwoners en ondernemers eenvoudig hun weg vinden. We hebben hiervoor een Europese aanbesteding gedaan.

Bij het maken van de websites hebben we input gekregen van inwoners, ondernemers en collega's. Door onderzoek en testen is de informatie nu logischer en begrijpelijker opgeschreven. De techniek van de websites is ook verbeterd en sluit aan bij moderne principes (zoals open source en common ground). De nieuwe websites worden gelanceerd in maart 2025. In 2024 was ook aandacht voor online participatie, communicatie en informatie; via onze gemeentelijke websites en nieuwssite, maar ook via bijvoorbeeld Metsittardgeleen, e-nieuwsbrieven en social media. Tevens is gestart met de implementatie van een nieuwe kennisbank (antwoordportaal KCC, operationeel vanaf december 2024) met interne informatie voor medewerkers van het KCC en/of gemeente. Dienstverlening aan kwetsbare inwoners Vidar startte in 2024 een project met het Brightlands Institute for Smart Society (BISS) om digitale bijstandsaanvragen te verbeteren. BISS onderzocht het proces en maakte een blauwdruk voor een verbeterd dienstverleningsproces. De inzichten zijn gebaseerd op gesprekken met andere gemeenten, medewerkers en een meeleesgroep. In 2025 werken we verder aan een prototype voor een eenvoudigere digitale aanvragen. In 2024 liep het project briefadressen en actieve klantbenadering Vidar. Om aanvragen voor een briefadres goed te verwerken had Vidar in 2024 wekelijks overleg met Team Zorg, het Jongerenpunt en Moveoo.