Bijlage 01 Beleidsplan Armoede en Schuldhulpverlening 2022-2026

⋅

Betrokkenen

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Vidar PIW Kredietbank Limburg Werkplaats Financiën Humanitas Bewindvoerders Vluchtelingenwerk

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente Formele en informele partners Vrijwilligers Onderwijs Werkgevers Inwoners

⋅

Deze activiteit zal enerzijds preventief ingezet worden. Anderzijds zal deze activiteit opgestart worden naast bv. een schuldhulptraject of naast bewindvoering/ budgetbeheer, zodat trajecten duurzaam succesvol kunnen worden afgesloten. Het vergroten van financiële redzaamheid is een wettelijke taak voor gemeenten als het gaat om statushouders. Doorbreken taboe/ schaamte

Geldproblemen houden we vaak voor onszelf, hierdoor kunnen schulden zich opstapelen. Taboe en schaamte rondom armoede en schulden maken het moeilijk om actie te ondernemen. Mensen hebben minder vertrouwen in zichzelf maar ook in de overheid. Deze gevoelens hebben een invloed op je gedrag en daarmee de beslissingen die je neemt. Samen met professionals en vrijwilligers maken we een beweging om geldzorgen bespreekbaar te maken. Samen verlagen we drempel, in het bijzonder tijdens de “brede intake”, in de spreekkamer en bij de huisbezoeken in het kader van vroegsignalering.

Gebruikmaken van regelingen, toeslagen en kwijtschelding vergroten

31

Inwoners met een minimum inkomen kunnen in aanmerking komen voor gemeentelijke en landelijke regelingen, toeslagen en kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Inwoners kunnen door professionals en vrijwilligers ondersteund worden bij het aanvraagproces. Daarnaast wordt met de BsGW gezocht naar een eenvoudige aanvraagwijze kwijtschelding.

⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente BsGW SVB Formele en informele partners

Tabel 1: Activiteitenoverzicht Voorkomen VERNIEUWEN Activiteit

Toelichting

Aansluiten Geldfit

Veel inwoners met schulden zijn niet bij onze gemeente in beeld en op het moment dat ze in beeld komen zijn hun problemen vaak groot en complex. Schaamte en stress spelen een grote rol. Om onze inwoners eerder te vinden, te bereiken en te helpen sluiten we aan bij Geldfit. Via diverse kanalen worden inwoners en ondernemers bereikt en gewezen op diverse landelijke maar ook lokale initiatieven om ondersteunen en vroegtijdig te helpen. Een duidelijke routekaart, afhankelijk van de situatie die de inwoner, leidt de inwoner (waaronder ook de ondernemer) naar de juiste landelijke of lokale hulpverlening/instantie.

Aandacht voor life-events

Verschillende life events, zoals werkloos raken of scheiden, hebben grote impact op de financiële situatie van een inwoner. Daarom gaan we bij het voeren van gesprekken naar aanleiding van een hulpvraag gerelateerd aan life events de financiële situatie van de inwoner veel meer betrekken. Inwoners wijzen we in een vroeg stadium op mogelijke financiële problemen en bieden hen hulp aan. Met onze ketenpartners maken we afspraken hoe we dit gaan doen.

Werkgeversaanpak financiële problemen werknemers

Eén werknemer met financiële problemen kost een werkgever €13.000 per jaar. Het financieel fit houden van personeel loont. Samen met Kredietbank Limburg en Kom’mit gaan we werkgevers ondersteunen om financiële problemen te signaleren en bespreekbaar. In 2022 starten we met een pilot binnen de productieafdeling van Vidar.

32

Betrokkenen

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente PIW Mee Kredietbank Limburg Humanitas Werkplaats Financiën

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente Formele en informele partners Onderwijs Notariskantoren Mediators (scheiding) UWV SVB

⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente Kredietbank Limburg Kom’mit Vidar

Tabel 2: Activiteitenoverzicht Perspectief betere toekomst VOORTZETTEN

33

Activiteit

Toelichting

Inzet Vidar; participatie naar vermogen

Werk voorop, kansen voor iedereen! Inwoners worden ondersteund bij het vinden van werk, het vergroten van vaardigheden en ondersteuning bij inkomen. Werk kan een betaalde en/of gesubsidieerde baan zijn, maar ook beschut werk, vrijwilligerswerk of mantelzorg. Om onze inwoners op weg te helpen werken wij samen met hen aan een sterke basis.

Ontdek- en ontwikkelplaatsen voor jongeren.

We bieden jongeren die dat nodig hebben de kans om te ontdekken waar hun kansen liggen. Dat doen we samen met maatschappelijk partners en ondernemers. Het gaat om jongeren die vastlopen na of tijdens hun schoolcarrière of voor wie niet duidelijk is hoe zij de volgende stap richting werk of andere vormen van participatie kunnen zetten.

Schuldhulpverlening

Met de stabilisatie van de financiën en schuldhulpverlening kunnen schulden opgelost worden, of beheersbaar gemaakt worden. Het vooruitzicht op een schuldenvrije toekomst of een toekomst waarbij de financiële situatie beheersbaar is, geeft ruimte in het hoofd om eventuele andere problemen op te lossen. .Hiermee krijgen inwoners weer een beter toekomstperspectief. De schuldhulpverlening is voor iedereen toegankelijk, zowel voor particulieren als zelfstandigen.

Pilot schuldhulpverlening voor ondernemers

Vanuit de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening per 01-01-2021 zijn gemeenten verplicht om schuldhulpverlening aan te bieden aan zelfstandigen. Medio 2021 is de start gemaakt met de pilot schuldhulpverlening voor ondernemers. Deze pilot wordt voortgezet tot medio 2022. Na evaluatie van de pilot zal er op een toekomstbestendige wijze invulling gegeven worden aan de wettelijke taak.

Betrokkenen

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

⋅ ⋅ ⋅

Vidar Onderwijs Werkgevers Werknemers-organisaties Economische zaken PIW Maatschappelijke vrijwilligersorganisaties

Vidar Jongerenloket Het Goed Fortuna Sittard Stichting Out of the Box

KBL Humanitas Werkplaats Financien Zelfstandigenloket Aanbieders schuldhulpverlening voor ondernemers

Zelfstandigenloket Kredietbank Limburg Aanbieders schuldhulpverlening voor ondernemers

Tabel 2: Activiteitenoverzicht Perspectief betere toekomst VERGROTEN Activiteit

Toelichting

Sluitende aanpak Jongerenloket

Kinderen en jongeren dienen de kennis en vaardigheden te ontwikkelen die zij later nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te verwerven. Hierbij wordt het recht op onderwijs door Gemeente gewaarborgd. Tot 16 jaar geldt de leerplicht en tot 18 jaar de kwalificatieplicht. Kwetsbare jongeren tussen de 16 en 27 jaar, worden integraal ondersteund.

Betrokkenen

⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Leerplicht Jongerenloket Vidar Onderwijs

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Kredietbank Limburg Werkplaats Financiën Humanitas PIW MEE

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente Kredietbank Limburg PIW MEE Werkplaats Financiën Humanitas

Aanpak voortijdig schoolverlaters: Een gezamenlijke aanpak van gemeente en school om te voorkomen dat jongeren tussen de 18 en 23 jaar vroegtijdig school verlaten zonder startkwalificatie. Op basis van een uitgebreid gesprek worden de leefgebieden in beeld gebracht, waarbij samen met de jongere een plan van aanpak wordt opgesteld. Hierbij wordt gekeken naar wat hij nodig heeft om terug te keren naar school, een baan te vinden of passende dagbesteding of zorg.

34

Budget coaching

Budgetcoaching is het begeleiden en ondersteunen van inwoners om de financiële gezondheid en financiële (zelf) redzaamheid te verbeteren en te stimuleren. Bij budgetcoaching is het budget niet in beheer van een instantie maar wordt de inwoner ondersteund bij het opstellen van het budget en het maken van verstandige financiële keuzes. Hiermee wordt het vooruitzicht geboden om binnen een redelijke termijn inkomsten en uitgaven in balans te krijgen en te houden.

Stress-sensitieve dienstverlening / omgekeerde toets

Armoede en de effecten van schaarste hebben effect op de hersenfunctie en zorgen voor stress. Dit kan het denk en doenvermogen van onze inwoner verminderen. Kenmerkend voor stress-sensitieve dienstverlening of de omgekeerde toets, is het vermogen van de professional om vanuit een gelijkwaardige positie aan te sluiten, in staat is te werken vanuit vertrouwen en een gezamenlijk aanpak te organiseren. Hierbij ervaart de inwoner zo min mogelijk stress. Organiseer de hulpverlening laagdrempelig en toegankelijk en waar noodzakelijk outreachend.

Tabel 2: Activiteitenoverzicht Perspectief betere toekomst VERGROTEN Activiteit

Toelichting

Samenhangende aanpak op alle leefgebieden

Armoede en schulden hangen samen met krachten en problemen die op elkaar inwerken en elkaar versterken. Een samenhangende ondersteuning vraagt om aandacht voor alle gezinsleden. Zo kan worden voorkomen dat er versnipperde hulpverlening ontstaat. 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur. Ook kinderen profiteren uiteindelijk als ouders ondersteund worden zodat er meer rust, overzicht en grote financiële redzaamheid wordt ervaren. Integraal werken betekent ook dat er aandacht is voor een gefaseerde aanpak: schuldrust en financiële stabiliteit verminderen de stress en andere problemen en helpt om weer met een open blik te kijken naar andere leefgebieden. Bij meervoudige, complexe en of intergenerationele armoede ligt een intensieve en langdurige begeleiding voor de hand. Te veel vertrouwen op zelfredzaamheid en eigen kracht werkt in veel gevallen averechts omdat mensen door hun problemen en chronische (geld) stress vaak tijdelijk niet in staat zijn om de regie te pakken. Vaak speelt hierbij ook wantrouwen tegen de overheid/ hulpverlening. Investeren in opbouw van vertrouwen is hierbij noodzakelijk. Voorbeelden integrale aanpak; brede toegang, gebiedsgerichte samenwerking en aanpak, omgekeerde toets sociaal domein.

35

Betrokkenen

⋅ ⋅

Gemeente Formele en informele partners

Tabel 2: Activiteitenoverzicht Perspectief betere toekomst VERNIEUWEN Activiteit

Toelichting

Pilot Jongerenperspectieffonds

Pilot waarin jongeren die niet in aanmerking komen voor reguliere schuldhulpverlening (vanwege ontoereikende inkomsten of persoonlijke problematiek) op alle leefgebieden geholpen worden. Dit doen we door hun schulden over te nemen en hen te begeleiden (duurzaam) naar school en/of werk.

Pilot WerkloonT

WerkloonT is een rekentool waarmee professionals inwoners een nauwkeurig en gedetailleerd overzicht kunnen geven van de financiële consequenties van de uitstroom naar (parttime) werk.

Betrokkenen

⋅ ⋅

Gemeente Kredietbank Limburg

⋅ ⋅

Vidar Stimulansz

⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Vidar Zo Wonen en Wonen Limburg PIW Wijkbeheer

Wie een uitkering heeft en weer aan het werk gaat overziet vaak niet de financiële gevolgen van die stap. In het meest ongunstige geval kan er zelfs sprake zijn van armoedeval. We starten een pilot en zetten dit instrument in binnen de integrale dienstverlening van Vidar. De gedachte achter WerkloonT is, dat werken meer oplevert dan alleen financiële zelfstandigheid. Werken geeft ook persoonlijke voldoening, waardering en toekomstperspectief. WerkloonT wordt als instrument ingezet onderbouwd met de methodiek/ gesprektechnieken vanuit de Omgekeerde Toets, om op die manier eventuele ongewenste effecten van het maken van de stap van uitkering naar werk in beeld te brengen, weg te nemen en daarmee uitstroom naar werk te vergroten.

Pilot ‘aan de slag’ Geleen-Zuid/ Sittard-West

36

Vidar, woningcorporaties, inwoners en maatschappelijke partners gaan samen aan de slag. Als onderdeel van het samenhangende sociale en fysieke programma in Geleen-Zuid/Sittard-West wordt werken in de wijk ingezet. Inwoners denken mee over wat zij voor hun wijk en andersom kunnen betekenen.

Tabel 3: Activiteitenoverzicht Meedoen zonder belemmeringen VOORTZETTEN

37

Activiteit

Toelichting

Sociale pleinen

Laagdrempelige voorzieningen in de wijk waar inwoners kunnen binnen lopen en vragen kunnen stellen over zorg, inkomen, voorzieningen, ontmoeting, schulden, vrijwilligerswerk, beweging, opgroeien en opvoeden. De ondersteuning wordt georganiseerd in samenhang en samenspraak met andere betrokken formele en informele partners.

Pro-actief verstrekken van regelingen

Niet iedereen maakt gebruikt van de regelingen waar op basis van het inkomen, in principe recht op is. Hierdoor missen inwoners met een laag inkomen, een deel van deze inkomensondersteuning. Door het pro-actief verstrekken van de individuele inkomenstoeslag en Samen voor alle Kinderen-tegemoetkoming, bereiken we effectief een deel van onze doelgroep.

Aanpak eenzaamheid

Armoede gaat vaak samen gepaard met eenzaamheid. Waar mogelijk investeren we in laagdrempelige en toegankelijke voorzieningen en regelingen waarbij ook inwoners met een laag inkomen kunnen participeren en deelnemen aan activiteiten. Hierbij bevorderen we sociale contacten, sociale netwerken en meedoen.

Betrokkenen

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

PIW MEE Knooppunt Informele Zorg Kredietbank Limburg Vluchtelingenwerk Nederland CJG Vidar

⋅

Vidar

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente PIW Knooppunt Informele Zorg Ecsplore MEE

Tabel 3: Activiteitenoverzicht Meedoen zonder belemmeringen VERGROTEN Activiteit

Toelichting

Inkomensbeheer

Soms zijn inwoners (tijdelijk) niet in staat om hun eigen inkomen te beheren. In dat geval kan er ondersteuning geboden worden in de vorm van budgetbeheer, budgetbeheer maatwerk of bewindvoering. In sommige gevallen is inhouding op de uitkering van bepaalde lasten mogelijk. Op deze manier lopen betaalachterstanden/schulden niet (verder) uit de hand.

Samen voor alle Kinderen

Kinderen uit een gezin met een laag inkomen (tot 120% van het sociaal minimum) moeten kansrijk kunnen opgroeien. Binnen onze stad hebben we dit vormgegeven binnen het Sam@-portaal. Hierbij werken we samen partners als Nationaal Fonds Kinderhulp en Stichting Jarige Job. Kinderen binnen onze stad hebben de mogelijkheid om o.a. te kunnen sporten, zwemlessen te volgen, deel te nemen aan culturele activiteiten, een zomerabonnement te nemen op de speeltuin of een (tweedehands) fiets of laptop aan te schaffen bij start van de middelbare school.

Betrokkenen

⋅ ⋅ ⋅

Kredietbank Limburg Bewindvoerders VIDAR

⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Stichting Leergeld Jeugdfondssport Jeugdfonds-cultuur Gemeente

VERNIEUWEN

38

Activiteit

Toelichting

Pilot Volwassenenfonds

Inwoners met een laag inkomen (tot 120% van het minimum) hebben de mogelijkheid om te sporten of deel te nemen aan cultuur.

Betrokkenen

⋅ ⋅

Gemeente Volwassenenfonds

Tabel 3: Activiteitenoverzicht Samenwerken VERGROTEN Activiteit

Toelichting

Samenwerking/ verbinding maatschappelijke partners

Nauw verbonden aan de integrale aanpak armoede en schulden, is dat de gemeente dit niet alleen kan, maar SAMEN met onze formele en informele partners. Dit netwerk bestaat in feite al en veel organisaties weten elkaar goed te vinden. Uit de gesprekken met deze (in) formele partners is gebleken dat dit netwerk verder verstevigd kan worden. De Gemeente heeft hierbij een faciliterende en verbindende rol.

Inzet ervaringsdeskundigheid

Betrokkenen

⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Gemeente Formele en informele partners Vrijwilligers Ervaringsdeskundigen Burgerkracht Limburg

Mensen die zelf langdurige armoede en sociale uitsluiting hebben ervaren, slaan de brug tussen mensen in armoede en professionals.

⋅ ⋅

Knooppunt Informele Zorg Ervaringsdeskundigen

Activiteit

Toelichting

Betrokkenen

Sociaal Café

Het (mede) faciliteren en organiseren van (regelmatige) laagdrempelige ontmoeting van informele, formele partners, ambtenaren, bestuurders en raadsleden.

Manifest

De samenwerking, de verbinding en de gedeelde verantwoordelijkheid voor onze (kwetsbare) inwoner, bekrachtigen en versterken in de vorm van een manifest in onze aanpak Armoede en Schulden

Aansluiten Alliantie Kinderarmoede

Met de Alliantie Kinderarmoede worden organisaties uit alle hoeken van de samenleving bij elkaar gebracht om samen nieuwe, creatieve en slimme oplossingen te bedenken voor de aanpak van kinderarmoede.

VERNIEUWEN

39

⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Formele en informele partners Bestuurders Raadsleden Ambtenaren

⋅ ⋅

Formele en informele partners Bestuurders

⋅ ⋅ ⋅ ⋅

Formele en informele partners Gemeente Samen voor alle Kinderen Alliantie

BIJLAGE 4: Literatuurlijst Bij de totstandkoming van het beleidsplan armoede en schulden is gebruik gemaakt van de volgende informatiebronnen: 1. www.vng.nl 2. www.stimulansz.nl 3. www.divosa.nl 4. www.rijksoverheid.nl 5. www.nvvk.nl 6. www.nibud.nl 7. www.purpose.nl 8. www.movisie.nl 9. www.vroegsignaleringshv.nl 10. www.mesis.nl 11. www.platform31.nl 12. www.nationaleombudsman.nl 13. www.geldfit.nl 14. www.kennisbundel.nl 15. www.schulinck.nl 16. www.cbs.nl 17. www.scp.nl 18. www.wrr.nl 19. www.stimulansz.nl 20. www.verwey-jonker.nl 21. www.nji.nl 22. www.pharos.nl 23. www.lezenenschrijven.nl 24. www.schuldenlab.nl 25. www.wijzeringeldzaken.nl 26. Opgroeien in Armoede, NJI, Hilde Kalthoff, 2020 27. Zuid volop in actie, Voorgangsrapportage 2020 Trendbreuk 28. Zuid spring eruit, Nota Gezondheisdbeledi Zuid-Limburg 2020-2023

40