Begroting 2024 op Hoofdlijnen
Tekst van het document
bedragen x € 1 mln
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Inzet stelpost inflatie Stelpost inflatie: Reguliere middelen in de begroting
1,2
1,6
1,6
Reservering prijspeil 2023 (o.b.v. meicirculaire 2022)
15,6
15,6
15,6
15,6
Reservering prijspeil 2024 e.v. (o.b.v. meicirculaire 2022)
6,7
13,1
15,7
15,7
Reservering prijspeil 2024 (o.b.v. meicirculaire 2023)
2,7
5,0
5,4
10,9
Indexering lokale lasten (4,22%)
2,4
2,4
2,4
2,4
Totaal stelpost inflatie
28,6
37,7
40,7
44,6
1ste rapportage 2023
8,4
8,4
8,4
8,4
Begroting 2024
7,2
7,3
8,0
8,0
Verwerking claims prijsstijgingen
23
Begroting 2024
bedragen x € 1 mln
Begroting 2025
Begroting 2027
Begroting 2026
Inzet stelpost inflatie Raadsbesluiten urgente dossiers
0,4
0,7
1,6
1,6
Totaal verwerking claims prijsstijgingen
16
16,4
18,0
18,0
12,6
21,3
22,7
26,6
Saldo stelpost inflatie
De bedragen die nog op de stelpost resteren lijken fors. Wij merken hierbij op dat in 2024 een nieuwe CAO wordt afgesloten en de indexeringseffecten voor energiebudgetten nog in de begroting moeten worden verwerkt. Voor energie worden eind 2023 de nieuwe tarieven bepaald. Voor zover de inflatieontwikkeling in de komende jaarschrijven inflatie meevalt, bestaat de mogelijkheid dat het Rijk het accres aanpast. Dit leidt tot een verlaging van de beschikbare inflatiemiddelen. Hier staat tegenover dat het effect van inflatie op onze eigen begroting dan ook beperkter zou moeten zijn. Financiële kengetallen De kengetallen uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. Wij hebben de kengetallen becijferd op basis van de cijfers in de programmabegroting 2024 en vergeleken met de cijfers uit de jaarrekening 2022 en de begroting 2023. We geven ook een prognose van de ontwikkeling van deze kengetallen in de jaren 2025 tot en met 2027. De streefwaarden zijn in samenwerking met de commissie B&V tot stand gekomen. Voor de definities en streefwaarden van de kengetallen verwijzen wij u naar paragraaf 5.2 van de programmabegroting 2024. Tabel- financiële kengetallen Financiële kengetallen
Realisatie 2022
Begroting 2023
2024
2025
2026
2027
Netto schuldquote
77,2%
112,1%
105,4%
107,7%
112,4%
108,1%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
74,8%
105,1%
102,1%
104,4%
109,0%
104,6%
Solvabiliteitsratio
18,1%
11,2%
13,2%
14,7%
12,9%
13,6%
Grondexploitatie
1,1%
0,8%
0,7%
0,5%
0,3%
0,0%
Structurele exploitatieruimte
8,4%
0,1%
0,0%
2,0%
-1,2%
-1,5%
Gemeentelijke belastingcapaciteit
119%
107%
104%
104%
104%
104%
De financiële kengetallen zijn ten opzichte van de jaarrekening 2022 verslechterd. Het voordelige jaarrekeningresultaat 2022 voor bestemming van € 23 mln. is hier de oorzaak van. Dit resultaat heeft een eenmalig positief effect op de berekening van de kengetallen. Dit geldt niet voor de kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit. Als we op begrotingsbasis naar de ontwikkeling van de kengetallen kijken, blijkt dat de cijfers 2024 over de hele breedte zijn verbeterd ten opzichte van 2023. Doordat de gemeente ervoor kiest om een groot gedeelte van haar uitgaven/ projectenportefeuille met vreemd vermogen te financieren, is de solvabiliteitsratio lager dan het landelijke gemiddelde. De rente- en aflossingsverplichtingen die aan deze financiering zijn gekoppeld, hebben wij in onze begroting afgedekt. De netto schuldquote geeft aan dat deze schulden wel draagbaar zijn. De structurele exploitatieruimte blijft tot en met 2025 positief. Dit betekent dat de structurele baten voldoende zijn om onze structurele lasten te dekken. Vanaf 2026 is deze ruimte nadelig. Dit ligt in lijn met ons actueel begrotingsbeeld 2024-2027 en het begrotingsadvies van de VNG dat wij eerder in deze paragraaf hebben beschreven.
24
De structurele exploitatieruimte blijft positief en dit geeft aan dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De financiële positie van de gemeente Sittard-Geleen kan dan ook als “voldoende” worden beoordeeld. Bovendien blijkt uit het surplus in de algemene reserve dat de gemeente “voldoende” in staat is om financiële tegenvallers op te vangen. Het kengetal belastingcapaciteit is verbeterd. Dit komt doordat het landelijk gemiddelde, de referentie om de belastingcapaciteit te bepalen sterker is gestegen dan de stijging van onze eigen lokale lasten. Conclusie financiële positie In deze paragraaf hebben we de verschillende elementen om inzicht te krijgen in onze financiële veerkracht in beeld gebracht. We constateren dat we tot en met 2025 een structureel en reëel sluitende begroting en meerjarenraming hebben, met in de jaarschijven 2023 tot en met 2025 incidentele ruimte voor een totaalbedrag van ruim € 37 mln. Vanaf 2026 zijn er structurele tekorten. Dit past binnen de landelijke trend en de begrotingsadvies dat de VNG heeft uitgebracht. Voor de verdere ontwikkelingen in het structureel begrotingsbeeld zijn wij in afwachting van het Rijksbeleid over de invoering van een nieuwe stabielere financieringssystematiek.
Hieruit moet blijken welke structurele financiële ruimte er na 2026/ 2027 beschikbaar komt. Daarnaast hebben we ons geactualiseerd risicoprofiel volledig afgedekt en beschikken we over een surplus in onze algemene reserve dat afloopt van € 12,6 mln. in 2024 naar ruim € 5 mln. in 2027. Naast deze weerstandscapaciteit, bestaande uit middelen die we eenmalig kunnen inzetten, hebben we in de begroting ook structurele middelen opgenomen om wendbaar en weerbaar te zijn. Het betreft de jaarlijkse post van € 2 mln. om onze begroting robuuster te maken en de middelen die wij specifiek voor het opvangen van inflatie/ prijsstijgingen hebben gereserveerd. Tot slot zien we dat de waarden van de kengetallen op begrotingsbasis zijn verbeterd ten opzichte van de begroting 2023. Met de kanttekening dat de solvabiliteit en structurele exploitatieruimte volgens de signaleringswaarden als risicovol moeten worden beschouwd. Het kengetal structurele exploitatieruimte houdt direct verband met de structurele tekorten vanaf 2026. De financiering van onze projectenportefeuille met voornamelijk vreemd vermogen heeft invloed op onze solvabiliteit. De rente- en aflossingsverplichtingen van deze leningen zijn echter binnen onze begroting gedekt. Samenvattend zijn wij van mening dat onze huidige financiële positie veerkrachtig en voldoende wendbaar en weerbaar is.
Omdat de voordelige begrotingsruimte een incidenteel karakter heeft en door forse dynamiek in landelijke ontwikkelingen en de invloed hiervan op ons begrotingsbeeld is het noodzakelijk om onze financiële positie kritisch te blijven volgen.
25
4.
DE BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG
In onderstaande tabel is de verdeling van inkomsten en uitgaven op hoofdlijnen opgenomen inclusief de gemiddelde woonlasten voor de inwoners in 2024. Deze begroting in één oogopslag helpt om snel inzicht te krijgen in de belangrijkste activiteiten van de gemeente en de daarbij behorende inkomsten en uitgaven in 2024.
26
Wij merken op dat het overzicht is gebaseerd op het actueel begrotingsbeeld na aanpassing voor de autonome ontwikkelingen. Dit resulteert in een voordelig begrotingssaldo van € 2,8 mln. De ‘Uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026’, is niet in onderstaand overzicht verwerkt. De financiële gevolgen van deze agenda hebben overigens geen invloed op het voordelige begrotingssaldo in 2024.
27
BIJLAGE 1 UITVOERINGSAGENDA BESTUURSPERIODE 2024 -2026 In onderstaande overzichten hebben we de investerings- en exploitatievoorstellen uit de uitvoeringsagenda gespecificeerd. Per speerpunt is aangegeven in welke jaarschijven hier tijdelijk middelen voor worden ingezet. Voor een inhoudelijke toelichting op de speerpunten verwijzen wij naar de kadernota 2023-2026 en de programmabladen uit de programmabegroting 2024. Tabel investeringsvoorstellen SPEERPUNT bedragen x € 1.000
2024
2025
2026
2027
totaal programma
5.000
5.000
5.000
15.000
6
300
300
300
300
1.200
2
1.200
160
1.360
5
300
3
2.700
5
3.000
3.000
8
23.560
Benoemd in de kadernota Strategische huisvestingsplan onderwijs- en kindfuncties Mobiliteitsaanpak Landschapspark de Haese Stimulering vrijetijdseconomie
100
100
100
Overige ambities coalitieakkoord - uitvoeringsafspraken Corio Glana HL 16/17
2.700
Ontwikkelpad Geleen Zuid Totaal investeringsbedragen Totaal kapitaallasten investeringen
1.500
8.260
5.400
8.400
26
273
926
1.439
Tabel exploitatievoorstellen SPEERPUNT bedragen x € 1.000
2024
2025
2026
2027
programma
Groenagenda
150
52
52
52
5
150
150
Brede aanpak veiligheid
200
175
175
Cultureel en immaterieel erfgoed
350
425
500
5
Veerkrachtig MKB
201
201
201
3
Uitvoeringsprogramma detailhandel
2.040
1.865
1.865
pm
3
Veerkrachtig Geleen centrum - circulaire economie
1.050
1.050
1.050
1.050
0
Veerkrachtig Geleen centrum - aankoop leegstaande panden
1.500
1.500
Benoemd in de kadernota Landschapspark de Haese - exploitatie
Actieve klantbenadering Vidar
5 100
1
0
100
50
Veiligheid ontwikkelpaden
1.250
1.250
1.250
6 1
Proeftuin Zeeheldenbuurt
50
50
50
5
Stadsmarketing
300
350
400
0
Arbeidsmarktinfrastructuur
130
130
130
3
Ruimte voor het MKB
742
742
742
3
Stimulering vrijetijdseconomie - exploitatie
100 3
Overige ambities coalitieakkoord - uitvoeringsafspraken Corio Glana HL 16/17 - exploitatie
300
5
Verduurzaming maatschappelijk vastgoed
*
*
*
*
7
Lokale lastenverlichting
*
pm
pm
pm
0
150
150
150
Smart City
28
5
SPEERPUNT bedragen x € 1.000
2024
Ondersteuning gebiedsopgave Graetheideplateau
200
Stadslabs
500
'RES-doelstellingen'
pm
'Koesteren groene plekken'
2025
2026
500
500
2027
programma 5 3 7
pm
pm
pm
5
'1:1-aanpak met bijzondere aandacht voor energiearmoede'
*
*
*
*
6
'Actief benaderen inwoners rondom energiearmoede'
*
*
*
*
7
pm
pm
pm
7
'Ruimte voor ontmoeting in de openbare ruimte' 'Leerwerklijnen Vidar'
*
pm
pm
pm
6
'Versnelling woningbouwplannen'
*
*
*
*
8
'Toekomstgericht kader voor ontwikkelingen op woongebied'
*
*
*
*
8
'Plan behoud en versterking kleine kernen'
100
8
Behoud en versterking historische en maatschappelijke panden'
100
5
'Actief in gesprek met inwoners'
*
*
*
*
0
'Volgende stap in van buiten naar binnen werken'
*
*
*
*
0
'Ondersteunen bestuurlijke rol in diverse netwerken'
*
*
*
*
0
'Versterken informatiepositie van de raad'
*
*
*
*
0
*
*
*
*
0
'Samenwerking raad en college minimaal jaarlijks evalueren' 'Aanpak overlast geparkeerde vrachtwagens'
500
Centra zijn continu schoon' 'Versterken coördinatie op werkzaamheden derden in ORU'
*
'Uitwerking ontwikkelpaden in concrete uitvoeringsvoorstellen' Werkdruk verlagen in de ambtelijke organisatie'
*
'Ondersteuning MKB' Totaal speerpunten - exploitatie
10.013
2 pm
pm
pm
7
*
*
*
7
pm
pm
pm
0
*
*
*
0
pm
pm
pm
3
8.640
7.215
1.202
* Diverse overige ambities uit het coalitieakkoord en uitvoeringsafspraken kunnen wij oppakken zonder dat dit tot een extra financiële claim leidt. Met andere woorden, we kunnen binnen de bestaande begroting een impuls geven aan deze speerpunten. In de tabel zijn deze posten met een ‘*’gemarkeerd.
29
BIJLAGE 2 FINANCIËLE VOORTGANG INVESTERINGSPROGRAMMA 2023-2026 INVESTERINGSVOLUME 2023 -2026 bedragen x € 1.000. project
bedrag
Datum raadsbesluit
Ibor vervangingsinvesteringen 2023-2026 Vervangingsinvesteringen - regulier
47.100
10-11-2022
Herstelmaatregelen
8.200
10-11-2022
Materieel wijkbeheer
130
08-11-2023
Saldo Ibor vervangingsinvesteringen
55.430 Restant investeringsprogramma 2021-2024
4. Proeftuin Zeeheldenbuurt 7. Strategisch huisvestingsplan O&K functies: capaciteit 9. Transformatievisie Westelijke Mijnstreek 13. Mobiliteit verbreding A2 (grondwal Baakhoven) 16. Gymnastiekvoorziening DaCapo College en gymnastiekvoorziening Swentibold 17. Vrije investeringsruimte Geoormerkt voor Toekomstvisie/ BAk Saldo restant investeringsprogramma 2021-2024
550
n.v.t.
265
n.v.t.
1.000
n.v.t.
200
n.v.t.
1.000
n.v.t.
300
n.v.t.
3.315
Beschikbaar op basis van afzonderlijke raadsbesluiten Gemeenschapsaccommodatie Odasingel 90
2.428
15-12-2021 13-07-2022
Huisvesting Wijkbeheer
8.050
27-05-2021
2.900
15-06-2023
1.327
14-07-2021
Strategisch huisvestingsplan O&K - functies: - programma 2022
15-12-2021 - programma 2023
1.408
15-12-2021
- programma 2024
5.400
15-06-2023
Transformatievisie Westelijke Mijnstreek (Ontwikkelpad Geleen-Zuid)
1.000
15-12-2021
325
14-07-2021
Verplaatsing ingang Kasteelpark Born
13-07-2022 Vernieuwbouw sportpark Glanerbrook en landschapspark Burgemeester Damenpark Vrijetijdseconomie Passantenhaven Herinrichting en normalisatieproces WWL Tudderenderweg
52.600
19-12-2022
19.800
12-07-2023
130
24-02-2022
300
11-11-2021
23.300
15-12-2021
7.800
06-07-2023
7.800
15-12-2021
5.000
06-07-2023
Huisvesting Vidar
36.700
06-07-2023
Unilocatie Grevenbicht - Obbicht
10.578
08-07-2020
2.600
15-06-2023
500
08-11-2023
Corio- Glana fase 2
1.700
15-12-2022
Stedelijke ontwikkeling centrum Sittard
4.900
22-04-2021
Bestuurlijk - ambtelijke huisvesting/ Huis aan de Markt Huis aan de Markt
(Schootsvelden Oost fase 3, Fort Sanderbout, groene verbindingszone)
30
project
bedrag
Centrumontwikkeling Geleen
2.200
Datum raadsbesluit 22-04-2021
(wonen, leefbaarheid en veiligheid) Ontwikkelpad Geleen-Zuid - Inrichting openbare ruimte (continuïteit bestaand beleid)
4.000
10-11-2022
Mobiliteitsaanpak 2023 (continuïteit bestaand beleid)
800
10-11-2022
Proeftuin Zeeheldenbuurt
450
15-06-2023
6.100
15-06-2023
Mobiliteitsaanpak Nieuw Absbroek
900
15-06-2023
Realisatie clubhome Tom Dumoulin BikePark
785
08-11-2023
Bodemsaneringen Geleen en Limbricht
343
08-11-2023
Landschapspark Oost 'Middengebied C Nieuw Absbroek'
400
08-11-2023
Saldo beschikbaar o.b.v. afzonderlijke raadsbesluiten
212.524
TOTAAL INVESTERINGSVOLUME 2023-2026
271.269
Herhuisvesting Oekraïense ontheemden
31