Document · PDF

Accountantsverslag 2023 gemeente Sittard-Geleen

Raad 27 juni 2024, gemeente Sittard-GeleenBij agendapunt: Jaarstukken 2023 (Buhler) (78)11.538 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Accountantsverslag 2023 Gemeente Sittard-Geleen

Digitally signed by

lvo Wetters

Jun 2024

Deloitte.

Deloitte Accountants Amerikalaan 110

B.V.

6199 AE

Maastricht Airport Postbus 1864 6201 BW Maastricht Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de

gemeenteraad

de gemeente Postbus 18

van

6130

Sittard-Geleen

Geachte

Graag

SITTARD

Onderwerp Accountantsverslag

2023

leden

de raad,

van

bieden

wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Sittard-Geleen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Sittard-Geleen. De

jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders Bij jaarrekening hebben wij op 19 juni 2024 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld

Datum 21

deze

juni 2024

Ons kenmerk

2406A1DC9A/MVO Behandeld

door

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) er GED (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

Onze controle

is uitgevoerd in

2 oktober 2023 is

besproken

Wij hebben

het concept

mei 2024

met

tijdens de vergadering

overeenstemming

met

de wethouder

juni

op 5 2024.

juni

onze

opdrachtbevestiging

d.d. 7 september

2023

met

de gemeente

Sittard-Geleen.

ons

auditplan,

dat op

Financiën.

dit accountantsverslag

van

wethouder van

met

van

verstrekt.

2024.

ambtelijk besproken met een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie op wij dit rapport toegelicht aan de commissie begroten en verantwoorden

Tevens hebben

Hoogachtend, Deloitte Accountants

B.V.

+ (geanonimiseerd) Ns Audit Senior Manager

(geanonimiseerd) NN Tel(geanonimiseerd) ars.

(geanonimiseerd) BS:

(geanonimiseerd) ME

Audit

Manager

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Te

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van

Deloitte NSE LLP

maakt onderdeel

uit

van

het internationale

netwerk

van

Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

•

De financiële positie van uw gemeente

•

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing •

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

20 21 22

•

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

•

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

•

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

•

Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023

•

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

•

Bijlage D - Financiële positie

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/3

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk geven wij een korte samenvatting van de overige hoofdstukken in dit

accountantsverslag.

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/4

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Belangrijkste bevindingen, conclusies

Getrouwheid

aanbevelingen

•Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening. •De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 4,7 miljoen respectievelijk € 14,1 miljoen. •Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

Rechtmatigheid

•Het college van B&W heeft in zijn rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd die boven de verantwoordingsgrens liggen. •In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen boven de rapporteringstolerantie toegelicht door het college. •De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 14,1 miljoen respectievelijk € 100. 000. •Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken en daaruit zijn geen materiële tekortkomingen gebleken. •Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Welke verbeteringen zien wij?

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •In het proces en in het balansdossier is een aantal belangrijke verbeteringen gerealiseerd, zoals de onderbouwingen van de reguliere overlopende posten. •De frequente afstemming tussen de ambtelijke organisatie en de accountant heeft tot een efficiënt controleproces geleid.

Welke aandachtspunten zien wij?

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •Wij merken op dat niet alleen het aantal SiSa-regelingen maar ook de complexiteit van die regelingen toeneemt. Wij raden u aan om ten aanzien van de SiSa-verantwoording blijvende aandacht te hebben voor voldoende capaciteit in de voorbereiding van het jaarrekeningproces en voor de kennisontwikkeling binnen uw organisatie. Ten opzichte van voorgaande jaren hebben we goede stappen gezet in de samenwerking en de voorbereidende werkzaamheden voor deze controle, echter zullen we deze voor komend jaar verder op elkaar afstemmen om te voorkomen dat we bevindingen in de controle constateren. Wij vragen u voor komend jaar dan ook om voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole een toets uit te voeren op de met de SiSa-bijlage samenhangende overlopende posten, om in de verantwoording en de controle ervan verdere stappen te zetten. •De Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV beveelt gemeenten aan om een overkoepelend beleidsstuk inzake misbruik & oneigenlijk gebruik (M&O) te maken. De gemeente Sittard-Geleen heeft dit op dit moment op veel verschillende plekken in de organisatie belegd, waaronder bijvoorbeeld de subsidieverordening en het terugvorderen van onterecht verstrekte uitkeringen.

Wij adviseren, net als de commissie BBV, om dit beleid samen te voegen en hiervoor één gemeentebreed beleid inzake misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid) te formaliseren en vast te laten stellen. Zonder geformaliseerd beleid loopt de gemeente risico’s ten aanzien van de opvolging als fraude, misbruiken of oneigenlijk gebruiken van gemeenschapsgeld plaats heeft gevonden. Net als in onze boardletter 2023 vragen wij u hier aandacht aan te geven, zodat u over een actuele analyse beschikt en hierop beleid kunt formuleren. Hierdoor zal het voor de gemeente duidelijk zijn waar de risico’s liggen en hoe deze beheerst worden. Mochten zich vervolgens toch gevallen van fraude of misbruik dan wel oneigenlijk gebruik voordoen, dan ligt er een te volgen stappenplan om hier actie op te ondernemen.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/5

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Belangrijkste bevindingen, conclusies

Financiële positie

aanbevelingen

•Het eigen vermogen is ultimo 2023 gestegen ten opzichte van 2022. Dit wordt veroorzaakt door het positieve resultaat voor bestemming over 2023 van circa € 15,3 miljoen. •De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2023 bedraagt € 45,4 miljoen (2022: € 29,7 miljoen). Dit betreft de algemene reserve (€ 36,0 miljoen) en de algemene reserve risicobeheersing (€ 9,4 miljoen). De algemene reserve bestaat uit drie onderdelen, te weten: een minimale buffer van 2% van het begrote totaalsaldo aan lasten, mutaties op grond van raadsbesluiten en een surplus. De weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Sittard-Geleen onderkende en aanwezige risico’s van € 12,40 miljoen (2022: € 10,82 miljoen). In dit bedrag van € 12,40 miljoen is een genormeerd risicoprofiel begrepen van 1% van het begrotingstotaal (€ 4 miljoen). De weerstandsratio 2023 bedraagt 3,77 (2022: 2,75). Conform het model geeft dit de score ‘ruim voldoende’. Deze score valt binnen de bandbreedte die de raad aan het college heeft meegegeven. •Uw jaarrekening een positief gerealiseerd resultaat van € 15,3 miljoen (2022: voordelig € 23,0 miljoen).

IT-omgeving

•Op basis van onze IT-werkzaamheden ten aanzien van de automatiseringsomgeving concluderen wij, evenals in voorgaande jaren, dat wij niet kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Hierover rapporteren wij verderop in dit verslag. Onze aanpak ligt daarmee in lijn met die van voorgaande jaren. Aangezien iedere organisatie waardevolle informatie heeft te verliezen of ernstige schade kan lijden als de IT-infrastructuur (tijdelijk) niet meer beschikbaar is, benadrukken wij het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne-controlesysteem, dat erop is gericht bedrijfsrisico’s te onderkennen, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan in te schatten, en de interne beheersing daarop toe te spitsen.

Interne beheersing

•Na afloop van de interim-controle 2023 hebben wij onze belangrijkste bevindingen inzake de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole. •Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analysetool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of andere bijzonderheden gebleken.

Sociaal domein

•Binnen het zorgdomein (Wmo en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag, zien wij in 2023 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Ook is de verwachting dat de zorgkosten verder zullen stijgen door de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat de financiële positie van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komt te staan, wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven. In het licht van deze landelijke ontwikkelingen constateren wij dat ook de gemeente Sittard-Geleen gebukt gaat onder stijgende kosten in het zorgdomein. De jeugdkosten zijn in 2023 met € 4,1 miljoen gestegen ten opzichte van 2022 en de Wmo-kosten zijn met circa € 6,1 miljoen gestegen ten opzichte van 2022 (excl. Begeleid wonen). Dit heeft niet tot tekorten geleid bij de gemeente ten opzichte van de bijgestelde begroting.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/6

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Belangrijkste bevindingen, conclusies

aanbevelingen

Grondexploitatie

•Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere een analyse gemaakt van de realisatie in 2023 en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 (‘backtesting’). Ook hebben wij de door de gemeente toegepaste parameters voor onder andere de toerekening van kosten- en opbrengstenstijgingen gecontroleerd. Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden een getrouw beeld weergeeft.

Overlopende posten

•Wij hebben geconstateerd dat er intern extra aandacht is besteed aan de onderbouwingen van de jaaroverstijgende rechten en verplichtingen. Hierdoor is de controle hiervan efficiënter verlopen en is er sprake van minder bevindingen dan de afgelopen jaren.

Overig

•Indien mogelijk zijn alle geconstateerde bevindingen gecorrigeerd in de jaarrekening. Echter, vanwege late constatering van tekortkomingen zijn één bevinding in de balans en drie tekortkomingen in de toelichtingen niet gecorrigeerd. Zie bijlagen A 1-3. •In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging opgenomen.

Frauderisico

•Op basis van onze jaarlijkse frauderisicoanalyse onderkennen wij sinds dit jaar een additioneel standaard gemeentebreed frauderisico in de controle dat van toepassing is op al onze gemeentelijke cliënten, dus ook op de gemeente Sittard-Geleen. Dit is gebaseerd op recente praktijkvoorbeelden in de sector. Wij hebben gedurende onze controle een additioneel frauderisico onderkend op het gebied van de goedkeuring van geleverde prestaties die niet daadwerkelijk hebben plaatsgevonden of die betrekking hebben op persoonlijk gebruik. Hoewel wij hierin geen kwantitatief materieel frauderisico onderkennen, zien wij in de praktijk dat significante frauduleuze transacties leiden tot veel raads- en media-aandacht. Op basis van aanvullende steekproefcontroles hebben wij daarop geen onregelmatigheden geconstateerd. •Tevens hebben wij als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekeningcontrole vastgesteld dat binnen uw organisatie op een adequate wijze opvolging wordt gegeven aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2023 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

Opstel- en controleproces

•Medio 2023 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2022 geëvalueerd. Tijdens deze bijeenkomst hebben we gezamenlijk een plan van aanpak gemaakt voor het jaarrekeningproces 2023. Naar aanleiding hiervan zijn waar nodig aanscherpingen doorgevoerd in het interne ‘draaiboek’ voor het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole. Onderdeel hiervan waren workshops met betrekking tot de SiSa en de overlopende posten en frequente afstemming inzake de rechtmatigheidsverantwoording.

Speerpunten

•In het auditplan 2023 zijn de speerpunten opgenomen. Deze speerpunten zijn reeds behandeld en besproken op basis van onze boardletter 2023 (die op 30 november 2023 is besproken met de commissie B&V). Voor een gedetailleerde uitwerking van de genoemde speerpunten verwijzen wij u naar de boardletter.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/7

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Bevindingen jaarrekening In dit hoofdstuk zullen wij kort ingaan op de financiële situatie van de gemeente

Sittard-Geleen, en de rechtmatigheidsverantwoording posities in de jaarrekeningtoelichten.

de belangrijkste financiële

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/8

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

De financiële positie

van

De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd resultaat over het boekjaar 2023 bedraagt € 15,3 miljoen voordelig. Dit bestaat uit het saldo van tussentijdse reserves dotaties van € 1,5 miljoen en het totaalsaldo van baten en lasten over 2023 van circa € 16,8 miljoen voordelig. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2023 circa 20,07% van het balanstotaal (ultimo 2022: 18,11% van het balanstotaal) en is toegenomen ten opzichte van 2022.

Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Bestuurlijke samenvatting

de gemeente

Eigen vermogen (x € 1. 000)

2023

2022

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

99. 618

71. 473

62. 886

57. 933

Tussentijdse resultaatbestemming

1. 509

5. 106

3. 469

1. 282

Gerealiseerd resultaat

15. 324

23. 038

5. 119

3. 671

Eigen vermogen per 31 december

116. 452

99. 618

71. 473

62. 886

Exploitatieresultaat (x € 1. 000) Totale baten

492. 127

Totale lasten

-476. 824

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

16. 833

Af: stortingen in reserves

35. 759

Bij: onttrekkingen aan reserves

34. 250

Gerealiseerd resultaat

15. 324

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/9

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

De financiële positie

van

de gemeente Kengetallen

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als er sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Uw solvabiliteit van 20,1% classificeert voor wat betreft de door de VNG opgestelde normen als minst risicovol. De lagere begrote solvabiliteit komt voornamelijk voort uit het feit dat voor de komende jaren verwacht wordt dat ingeteerd wordt op het eigen vermogen, vanwege de Uitvoeringsagenda 2024-2026.

voor gemeente

Sittard-Geleen (begroot en werkelijk over de periode 2020-2026)

Solvabiliteit

25%

Structureleexploitatieruimte(norm

= > 0%)

10% 20%

8% 6%

15%

10%

2% Nettoschuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de nettoschuldquote. De nettoschuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Uw nettoschuldquote van 67,2% classificeert volgens de VNG-normen als minst risicovol. De lagere begrote nettoschuldquote komt voornamelijk voort uit het feit dat voor de komende jaren verwacht wordt dat meer kortlopende schulden worden aangetrokken om de gemeentelijke taken te financieren.

-2% 2020

2021

2022

Norm

2023

Begroot

2024

2025

2026

2020202120222023202420252026

Werkelijk

Begroot

Werkelijk

Nettoschuldquote 120%

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. De structurele exploitatieruimte van 4,4% in 2023 classificeert volgens de VNG als minst risicovol. Dit is overigens het gevolg van een late aanpassing in de algemene uitkering die vanuit het Rijk komt via de decembercirculaire.

Bestuurlijke samenvatting

100% 80% 60% 40% 20% 0% 2020

2021 Norm

Bevindingen jaarrekening

2022

2023

Begroting

2024

2025

2026

Werkelijk

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/10

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

De financiële positie

van

de gemeente

Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2023 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 15,3 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren.

25 15 5

(5) (15)

Uw organisatie is zich bewust van de forse afwijkingen tussen de (bijgestelde) begroting en de realisatie en is op dit moment kritisch aan het kijken naar de P&C-producten en de financiële bijstellingen hiervan.

Begroting 2021

Het belangrijkste deel van de afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting zien toe op fors hogere baten. Dit is het gevolg van late bijstelling vanuit het Rijk in de Algemene uitkering. Dit is voor de gemeente Sittard-Geleen niet anders dan voor andere gemeenten. Zie hiervoor ook bijlage - D waar een vergelijk wordt gemaakt tussen de gemeente Sittard-Geleen en gemeenten van gelijke omvang.

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

550 500 450 400 350 300 Begroting 2021

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 550 500 450 400 350 300 Begroting 2021

Bestuurlijke samenvatting

Begroting 2022

Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2023 voldoen aan de vereisten van het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening - vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Dit laat onverlet dat wij tussen de conceptjaarrekening en de definitieve jaarrekening een aantal correcties hebben laten doorvoeren. Wij vragen de organisatie om het proces van de jaarrekening kritisch te beoordelen om verbeteringen te identificeren.

Realisatie 2021

Bevindingen jaarrekening

Realisatie 2021

Interne beheersing

Begroting 2022

Realisatie 2022

Bijlagen

Begroting 2023

Realisatie 2023

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/11

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

De financiële positie

van

de gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2023; de ratio weerstandsvermogen is met 1,02% punt toegenomen.

50 45 40 35 30 25 20 15 10 5

Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 45,4 miljoen (2022: € 29,8 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van vorig jaar doordat de algemene reserve is gestegen. De algemene reserve bestaat uit drie onderdelen, namelijk: een minimale buffer van 2% van het begrote totaalsaldo aan lasten, mutaties op grond van raadsbesluiten en een surplus.

2020

Benodigde weerstandscapaciteit

2022

Benodigde weerstandscapaciteit

De inventarisatie van risico’s - die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen - geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

Bestuurlijke samenvatting

2023

Beschikbare weerstandscapaciteit

Ratio weerstandscapaciteit 4,00 3,50 3,00 2,50

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 12,4 miljoen (2022: € 10,82 miljoen). Ten opzichte van 2022 is hiermee sprake van een toename. Overigens is in het bedrag van € 12,4 miljoen een genormeerd risicoprofiel begrepen van 1% van het begrotingstotaal (€ 4 miljoen). Uw weerstandscapaciteit van € 45,4 miljoen is ruim toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 12,4 miljoen en kwalificeert hiermee als ruim voldoende. Wij constateren dat het positieve resultaat van 2023 voortkomt uit incidentele baten. Deze baten zijn ontstaan door de systematiek die het Rijk hanteert voor de algemene dekkingsmiddelen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag. © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

2021

2,00 1,50 1,00 0,50 -

2020

2021

2022

2023

Ratio weerstandscapaciteit Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/12

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen, waarin het zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). In onze boardletter naar aanleiding van de interim-controle hebben wij gerapporteerd over de voortgang van de rechtmatigheidsverantwoording en aangegeven dat de gemeente op dat moment nog bezig was met het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Tussen de interim-controle en de start van de jaarrekeningcontrole hebben wij veelvuldig contact gehad over de invulling van de controle van de rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente Sittard-Geleen heeft de benodigde werkzaamheden uitgevoerd om een conclusie bij de rechtmatigheidsverantwoording te kunnen geven. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Het normenkader en de financiële verordening zijn door de gemeenteraad vastgesteld in zijn vergadering van 5 oktober 2023. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.

In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen voor de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen.

Verantwoordings- en rapportagegrens

Voorwaardencriterium

Via het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 14,1 miljoen respectievelijk € 100. 000. De verantwoordingsgrens is door het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering.

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c. q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op de verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole.

Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijkt een aantal onrechtmatigheden. Deze zijn juist verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel, wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium. Hieruit blijkt dat er sprake is van € 7,0 miljoen aan afwijkingen op de baten en € 8,9 miljoen aan afwijkingen op de lasten.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c. q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen, wat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben wij onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Hieruit blijkt een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingen van € 25. 000. Dit is opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/13

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Rechtmatigheidsverantwoording Overige onrechtmatigheden

Misbruik en oneigenlijk gebruik

Daarnaast is er sprake van een onrechtmatigheid die voortkomt uit ongecorrigeerde fouten uit de jaarrekening 2022 die ook effect hebben op de jaarrekening 2023. Dit leidt tot een onrechtmatigheid van € 501. 000. Het betreft in 2022 opgenomen verplichtingen die ten onrechte waren opgenomen. De tegenboeking van de overlopende post in 2023 leidt ertoe dat de kosten in 2023 te laag zijn verantwoord.

De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens die door de belanghebbenden zijn verstrekt om aan te tonen dat is voldaan aan voorwaarden. Dit dient ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen, zijn beheersingsmaatregelen nodig die functioneren. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat er binnen de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen dan wel op te sporen, en dat de vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is.

Ook is er een bevinding uit de accountantscontrole 2023 niet gecorrigeerd. Dit leidt tot een onrechtmatigheid van € 166. 000, omdat niet voldaan is aan het BBV. Het betreft een nog op te nemen vordering inzake een nog te ontvangen subsidie, die tevens als bijdrage van derden in mindering had moeten worden gebracht op de materiële vaste activa.

De gemeente dient een uitspraak te doen in hoeverre het M&O-beleid ook feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen werken. De basis daarvoor ligt in belangrijke mate bij de uitkomsten van de intern al uitgevoerde controles en evaluaties. In onze boardletter hebben wij u geadviseerd om een centraal M&O-beleid voor de gemeente op te stellen, zodat enerzijds de vigerende wet- en regelgeving voor de organisatie duidelijk is en anderzijds de organisatie een uitgangspunt heeft om te handelen bij het constateren van overtredingen. De gemeente Sittard-Geleen heeft bij het afronden van onze controle nog geen M&O-beleid opgesteld en vastgesteld. Het risico is dat de organisatie hierdoor niet altijd op de hoogte is van hoe zij dient te handelen bij overtredingen in het kader van M&O. De gemeente Sittard-Geleen heeft in 2023 in het kader van misbruik nieuwe boetevorderingen opgelegd ten bedrage van € 534. 000 op grond van de Participatiewet.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/14

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Vastgoed, financiële vaste activa, grondexploitaties en voorzieningen

Vastgoed Eind 2023 bedraagt de boekwaarde van de materiële vaste activa van de gemeente Sittard-Geleen € 386,2 miljoen (2022: € 370,7 miljoen). De materiële vaste activa zijn conform het BBV opgesplitst in: investeringen met een economisch nut, investeringen met een economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden opgelegd, en investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut. De grootste componenten binnen de materiële vaste activa betreffen de gebouwen (€ 125,7 miljoen) en de grond-, weg- en waterbouwkundige werken (€ 233,0 miljoen). Het algemeen gemeentelijk beleid houdt in dat de verkoop van overtollig gemeentelijk vastgoed wordt voortgezet. Dit vastgoed is opgenomen onder de voorraden voor een bedrag van € 18,7 miljoen. Door de wijziging in bestemming van maatschappelijk gebruik naar verkoop is er een indicatie voor een mogelijke bijzondere afwaardering van de boekwaarde van de panden. Gedurende onze controle hebben wij geen bevindingen geconstateerd ten aanzien van een duurzame waardevermindering van het vastgoed, omdat de betreffende panden nagenoeg geen boekwaarde meer hebben. Waardering financiële vaste activa

Daarnaast heeft de gemeente Sittard-Geleen in de jaarrekening 2023 een nominale vordering verantwoord van € 1,7 miljoen (2022: € 1,9 miljoen) voor in het verleden gemaakte kosten die nog afgerekend dienen te worden met diverse partijen, zoals bijvoorbeeld de gemeenten Stein en Beek. Voor de totale vordering per 31 december 2023 heeft de gemeente een voorziening gevormd van € 1,5 miljoen. Derhalve is er een nettovordering van € 0,2 miljoen opgenomen in de jaarrekening. De voorziening op de vordering is bepaald in overeenstemming met de eigen richtlijnen voor risico-inschattingen. Wij achten deze uitgangspunten voor het vormen van de voorziening plausibel. Wij zullen de ontwikkelingen blijven volgen tijdens de controle van het komende boekjaar. Grondexploitaties

Mijn Streekwarmte B. V. is een verbonden partij waarvan de gemeente op dit moment nog volledig eigenaar is. Het doel van de vennootschap is het - door middel van joint ventures - promoten van groene energie in de gemeente Sittard-Geleen, via de dochters het Groene Net B. V. en Het Groene Net Ontwikkel B. V. Het aandelenkapitaal in Mijn Streekwarmte B. V. is opgenomen onder de financiële vaste activa voor een waarde van € 2,5 miljoen. Conform het BBV worden activa gewaardeerd tegen historische kostprijs of lagere marktwaarde. Conform de jaarrekening van Mijn Streekwarmte B. V. is de waardering van het aandelenkapitaal gelijk aan het eigen vermogen van Mijn Streekwarmte B. V. (maatschappelijke waarde), zoals opgenomen in de gemeentelijke jaarrekening.

De gemeente heeft dit op de juiste wijze verwerkt in de jaarrekening. De waardering van Mijn Streekwarmte B. V. vindt plaats volgens de boekjaar t-1 systematiek, vanwege de late beschikbaarheid van de gegevens vanuit Mijn Streekwarmte B. V. De huidige waardering in de jaarrekening is bepaald op basis van de definitieve jaarrekening 2022 van Mijn Streekwarmte B. V.

Bestuurlijke samenvatting

De grondexploitaties zijn door u opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) met het oog op de jaarrekening 2023. In 2023 heeft de gemeente de nieuwe grondexploitatie Agnetenpark geopend. Deze grondexploitatie sluit met een resultaat van € 172. 000 positief. Over het algemeen zien wij dat de grondexploitaties van de gemeente Sittard-Geleen binnen afzienbare tijd aflopen, zodat de ramingen in de grondexploitaties beter zijn in te schatten en het bijbehorende risicoprofiel steeds verder afneemt. De balanswaarde van de grondexploitaties bedraagt circa € 2,2 miljoen (2022: € 4,4 miljoen), inclusief de voorziening van € 2,7 miljoen (2022: € 3,4 miljoen). De nog verwachte positieve resultaten over alle grondexploitaties zijn ingeschat op € 2,3 miljoen positief.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Daarbij heeft de gemeente Sittard-Geleen de tussentijds genomen winsten gereserveerd in een bestemmingsreserve, die voorzichtigheidshalve pas vrijvalt bij het afwikkelen van de betreffende grondexploitatie. Het totaal van deze reserve bedraagt ultimo 2023 € 958. 000. Daarnaast heeft de gemeente Sittard-Geleen in de paragraaf grondbeleid een analyse opgenomen van de eventuele risico’s in de grondexploitaties (zie hiervoor paragraaf 3. 7 in de jaarstukken). De nog te maken kosten bedragen € 7,4 miljoen en de nog te realiseren opbrengsten komen uit op € 4,9 miljoen. De nog te maken kosten en opbrengsten hangen hierbij grotendeels met elkaar samen. Gegeven de bestemmingsreserve, onze controlewerkzaamheden en de resterende bedragen in de grondexploitaties zien wij hierin geen verhoogde risico’s. Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de waardering van de grondexploitaties ultimo 2023. Voorzieningen De gemeente Sittard-Geleen heeft voorzieningen gevormd voor de mogelijke verliezen, risico’s of verplichtingen, ter egalisering van kosten en voor beklemde middelen van derden. Het saldo van de voorzieningen is mede gebaseerd op schattingen.

Vanwege de subjectiviteit die hier inherent aan is, hebben wij tijdens de jaarrekeningcontrole aandacht besteed aan de onderbouwing en de plausibiliteit van de uitgangspunten en veronderstellingen die ten grondslag liggen aan de berekeningen van de voorzieningen. De voorzieningen die zijn gevormd voor verplichtingen, verliezen en risico’s bedragen € 4,0 miljoen. Deze voorzieningen bestaan onder andere uit de voorziening voor de (toekomstige) pensioenen van wethouders ad € 2,5 miljoen, die wordt bepaald door een externe expert en getoetst door de gemeente Sittard-Geleen.

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/15

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Voorzieningen

De voorziening verlofsparen, die voortvloeit uit cao-verplichtingen, bedraagt € 1,3 miljoen. De voorziening ter egalisering van kosten bestaat uit de voorziening voor groot onderhoud schoolgebouw, de voorziening groot onderhoud de Domijnen, voorziening groot onderhoud parkeerautomaten en de voorziening groot onderhoud voor de parkeergarages. Het schattingselement betreft het moment van uitvoeren van het onderhoud en de geraamde te maken kosten. Organisatorisch gezien blijft het inschatten en tijdig verwerken van de verschillen tussen het ingeschatte en het werkelijk uitgevoerde onderhoud een complex proces. Wij onderschrijven het belang van een recent onderhoudsplan als onderbouwing van de onderhoudsvoorziening, evenals het optimaliseren van het proces van het administratief bijwerken van deze voorziening. Wij hebben vastgesteld dat aan de voorziening een actueel onderhoudsplan ten grondslag ligt, dat de basis vormt voor de in het kader van het groot onderhoud in de jaarrekening 2023 opgenomen voorziening. Tot slot zijn er de voorzieningen middelen van derden, waarvan de bestemming gebonden is en waarvan de voorzieningen riolering en afval de grootste zijn, met een omvang van respectievelijk € 0,4 miljoen en € 3,0 miljoen.

Deze voorzieningen worden gevormd om de wettelijke taken ten aanzien van riolering en afval uit te voeren en mogen niet voor andere doeleinden gebruikt worden. Na onze controle resteren er geen ongecorrigeerde verschillen in de voorzieningen ultimo 2023.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/16

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Sociaal domein Oplopende kosten

Jeugdzorg

Wmo

Binnen het zorgdomein (Wmo en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag, zien wij in 2023 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven.

De lasten Jeugd maatwerkvoorzieningen in de jaarrekening 2023 van de gemeente Sittard-Geleen bedragen circa € 36,9 miljoen (2022: € 32,8 miljoen). Met inachtneming van de financiële verantwoording van de gemeente Maastricht bedragen de lasten Jeugd 2023 voor de gemeente Sittard-Geleen € 33,9 miljoen (hieronder

De kosten voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in de jaarrekening 2023 van de gemeente Sittard-Geleen bedragen circa € 40,1 miljoen (2022: € 31,3 miljoen).

Daarbij zien wij dat zorgaanbieders op dit moment te maken hebben met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat de financiële positie van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komt te staan, wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de kosten van het sociaal domein van de gemeente. In dit licht zien wij landelijk reeds ‘systeem’-jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen, waardoor aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd.

De grootste financiële stromen voor de lasten Jeugd betreffen de ambulante jeugdzorg (€ 30,3 miljoen, 2022: € 27,7 miljoen), LTA (€ 0,6 miljoen, 2022: € 0,4 miljoen), crisishulp (€ 0,6 miljoen, 2022: € 0,7 miljoen), het gedwongen kader (€ 2,0 miljoen, 2022: € 1,7 miljoen) en de bijdrage in de uitvoeringskosten (€ 0,4 miljoen, 2022: € 0,3 miljoen). De overige € 1,9 miljoen betreft kosten die de gemeente Sittard-Geleen zelf maakt voor het uitvoeren van de regeling Jeugd.

Personele schaarste sociaal domein Binnen de zorgsector zien wij een toenemende personele schaarste. Deze ontwikkeling is niet alleen cruciaal voor de zorgaanbieders zelf, maar vormt ook een potentiële bedreiging voor de continuïteit en kwaliteit van de geboden zorg binnen het sociaal domein. De demografische trends tonen een vergrijzende bevolking, waardoor met name de behoefte aan zorg in het kader van de Wmo zal toenemen. Tegelijkertijd is er in dat geval een afname van het aantal zorgprofessionals. Deze discrepantie tussen vraag en aanbod in de zorgsector zorgt voor een toenemende druk op de zorg.

uitgesplitst).

De financiële backoffice van de overige lasten Jeugd loopt via de gemeente Maastricht (de centrumregeling).

De grootste financiële stromen voor de lasten Wmo betreffen de persoonlijke begeleiding (€ 15,9 miljoen, 2022: € 11,8 miljoen), hulp bij huishouden etc. (€ 13,9 miljoen, 2022: € 12,2 miljoen), vervoersvoorziening (€ 2,4 miljoen, 2022: € 2,3 miljoen), PGB (€ 2,5 miljoen, 2022: € 2,4 miljoen) en beschermd wonen (€ 5,3 miljoen, 2022: € 2,6 miljoen). Ook bij de Wmo zien wij een stijgende lijn ten aanzien van de gehanteerde tarieven voor zorgverlening. Dit komt boven op de stijgende zorgvraag die voortkomt uit de vergrijzing van de bevolking. Dit leidt ertoe dat ook voor de Wmo-zorg verhoudingsgewijs meer budget noodzakelijk is voor de uitvoering van de zorgtaken. Op basis van onze werkzaamheden ten aanzien van de Wmo-kosten hebben wij geen bevindingen geconstateerd boven onze rapporteringsgrens.

Zoals hiervoor beschreven, heeft de stijging van de kosten te maken met diverse problemen die op dit moment spelen binnen het sociaal domein. Ook de gemeente Sittard-Geleen gaat gebukt onder de stijgende lasten. Dit leidt ertoe dat de gemeente verhoudingsgewijs meer budget dient te besteden om aan haar zorgtaken te kunnen voldoen. Op basis van onze werkzaamheden ten aanzien van de jeugdkosten hebben wij geen bevindingen geconstateerd boven onze rapporteringsgrens.

Dit leidt ertoe dat in toenemende mate niet de zorgvraag bepalend is voor de omvang van de zorguitgaven, maar ook het aanbod. Dit is een breed maatschappelijk probleem, waardoor het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/17

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

SiSa, overlopende posten

WNT

Overlopende posten in relatie tot SiSa

Overige overlopende posten

WNT

Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2023. Hierbij controleren en evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren).

Het restant van de overlopende posten betreft de reguliere overlopende activa en passiva, zijnde de vooruitontvangen bedragen en nog te betalen bedragen. Hier liggen veelal brondocumenten, zoals facturen of overeenkomsten, aan ten grondslag. Ten opzichte van vorig jaar constateren wij hier een verbetering in de kwaliteit van de onderbouwingen, waardoor er ook een afname in de geconstateerde bevindingen is waar te nemen. De totale omvang van de overlopende activa bedraagt € 17,97 miljoen en voor de overlopende passiva bedraagt deze € 49,32 miljoen. Er is sprake van één ongecorrigeerd verschil na afronding van onze controle van € 166. 000.

Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij de naleving van de voorschriften met betrekking tot de Wet normering topinkomens (verder: de WNT) beoordeeld. De maximale bezoldiging voor topfunctionarissen van een gemeente bedraagt over boekjaar 2023 € 223. 000. Voor de gemeente Sittard-Geleen geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Op grond hiervan concluderen wij dat de bezoldigingen van de gemeentesecretaris en de griffier voldoen aan de WNT.

Wij constateren dat de Rijksoverheid eind 2023 en begin 2024 wederom veel nieuwe SiSa-regelingen in het leven heeft geroepen. Bij uw gemeente heeft dit geleid tot in totaal 35 SiSa-regelingen. Om het opstel- en controleproces hieromtrent efficiëntere te laten verlopen, hebben wij in januari en februari 2024 een workshop gegeven inzake de verantwoording van de SiSa en de bijbehorende overlopende posten. Niet-bestede gelden of voorgefinancierde bestedingen in het kader van specifieke uitkeringen dienen op de balans onder de overlopende posten verantwoord te worden. Deze balanspost heeft een een-op-een relatie met de ontvangen specifieke uitkeringen en de SiSa-bijlage. Ondanks de goede samenwerking en de uitgebreide voorbereidende werkzaamheden hebben wij bevindingen geconstateerd ten aanzien van de met de SiSa-regelingen samenhangende overlopende posten. Deze bevindingen betreffen zowel bevindingen met resultaatimpact als herrubriceringen. Dit komt enerzijds voort uit het grote aantal regelingen alsmede de complexiteit van deze regelingen. Anderzijds komt dit voort uit het feit dat in de conceptjaarrekening de mutaties vanuit de financiële administratie in hun geheel worden overgenomen, zonder dat deze nogmaals worden beoordeeld. Van zowel de gemeente als van ons heeft dit extra tijd en werkzaamheden gevergd.

Wij vragen u voor komend jaar dan ook om voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole een toets uit te voeren op deze overlopende posten, om te voorkomen dat wij deze tekortkomingen gedurende de controle constateren.

In 2023 zijn er geen ontslagvergoedingen aan topfunctionarissen uitgekeerd die een weerslag hebben op de WNT-verantwoording. De bezoldigingen van de topfunctionarissen zijn op een toereikende wijze in de jaarrekening toegelicht. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75. 000. In 2023 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

Wij adviseren u om vanuit de specifieke uitkeringen en de SiSa-bijlage zichtbaar de koppeling te leggen met het restant op de balans, zodat de verantwoording correct is weergegeven in de jaarrekening en deze aansluit. © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/18

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Fraude, integriteit en naleving wet-

De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Specifieke werkzaamheden frauderisico Op basis van onze jaarlijkse frauderisicoanalyse onderkennen wij sinds dit jaar een additioneel algemeen gemeentebreed frauderisico in de controle dat van toepassing is op al onze gemeentelijke cliënten, dus ook op de gemeente Sittard-Geleen. Dit is gebaseerd op recente praktijkvoorbeelden in de sector.

Tijdens onze beoordeling van frauderisico's hebben wij een potentieel risico geïdentificeerd met betrekking tot de goedkeuring van geleverde prestaties die niet daadwerkelijk hebben plaatsgevonden of die betrekking hebben op goederen of diensten die zijn geleverd voor persoonlijk gebruik. Dit kan resulteren in het onterecht betaalbaar stellen van facturen. Hoewel wij geen kwantitatief materieel frauderisico waarnemen (het risico dat er door fraude sprake is van een afwijking in de jaarrekening voor een bedrag groter dan € 4,7 miljoen), herkennen wij wel een kwalitatief materieel frauderisico (politiek-bestuurlijk relevant voor de oordeelsvorming van de gemeenteraad) in situaties waarin het om transacties van grote omvang gaat. Wij hebben aanvullende steekproefcontroles uitgevoerd op transacties die de drempelwaarde van € 150. 000 euro overschrijden. Bij deze controle zijn geen onregelmatigheden aan het licht gekomen.

Bestuurlijke samenvatting

regelgeving

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat er sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Fraude en integriteit Ten tijde van de interim-controle hebben wij in onze boardletter gerapporteerd over het ontbreken van een beleid tegen misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). Gezien de urgentie hiervan hebben wij in het najaar van 2023 een workshop gefaciliteerd, waar ook de gemeente Sittard-Geleen aanwezig was. Hier is nogmaals het belang van een gedegen beleid en de invulling hiervan aangegeven.

Gedurende onze jaarrekeningcontrole in april en mei 2024 hebben wij geconstateerd dat er nog geen sprake is van een geformaliseerd M&Obeleid. In het kader van het M&O-beleid adviseert de commissie BBV in de Kadernota Rechtmatigheid 2023 een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Dit document bevat naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening. Het is aan de gemeente om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Daarom is het van wezenlijk belang om een beleid hieromtrent te formuleren en te formaliseren, zodat u tevens invulling kunt geven aan de verantwoording inzake misbruik en oneigenlijk gebruik, een van de drie criteria van de rechtmatigheidsverantwoording. Gedurende onze controle hebben wij geen indicaties verkregen van fraude of casussen omtrent integriteit.

Bijlagen

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/19

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Internebeheersing In dit hoofdstuk lichten wij nogmaals kort onze bevindingen inzake de interne beheersing toe,

zoals wij ook hebben gedaan in de boardletter.

Accountantsverslag2023 -2406A1DC9A/MVO/20

Digitally signed by Ivo Wetters on 21 Jun 2024

Belangrijkste bevindingen

voor

de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2023

Boardletter 2023, toegespitst op de interne (financiële) beheersing

Evaluatie opstel- en controleproces

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2023 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.

Medio 2023 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2022 geëvalueerd. Tijdens deze bijeenkomst hebben we gezamenlijk plan van aanpak gemaakt voor het jaarrekeningproces 2023. Naar aanleiding hiervan zijn waar nodig aanscherpingen doorgevoerd in het interne ‘draaiboek’ voor het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole. Onderdeel hiervan waren workshops met betrekking tot de SiSa en de overlopende posten, en frequente afstemming inzake de rechtmatigheidsverantwoording.

Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2023 d. d. 30 november 2023. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstelen controleproces van de jaarrekening 2023 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analysetool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of andere bijzonderheden gebleken.

Bestuurlijke samenvatting

Zoals eerder in dit verslag toegelicht, hebben wij ten aanzien van de controle van de SiSa-bijlage zelf een verbeterslag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Ondanks een nog verdere toename van het aantal regelingen is het controleproces soepel verlopen en merken wij dat de kwaliteit van de dossiervorming vanuit de ambtelijke organisatie toeneemt. Wel merken wij op dat dit proces een blijvend aandachtspunt vormt voor de organisatie. De laatste jaren zien wij dat niet alleen het aantal regelingen toeneemt, maar dat ook de complexiteit groter wordt. Het is onze aanbeveling om dit proces blijvend te evalueren en ook te zorgen voor voldoende capaciteit om de interne controle te kunnen blijven waarborgen. Wij hebben ook geconstateerd dat de uit de specifieke uitkeringen voortvloeiende overlopende posten veelal niet juist in de balans verwerkt werden. Een oorzaak hiervan is de boekingssystematiek van deze specifieke uitkeringen, die ervoor zorgt dat projecten gesaldeerd weergegeven worden. Wij vragen u voor komend jaar dan ook om voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole een toets uit te voeren op deze overlopende posten, om te voorkomen dat wij deze tekortkomingen gedurende de controle constateren.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving, inclusief cybersecurity Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en/of de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. Cyber is een onlosmakelijk onderdeel geworden van onze samenleving. Dagelijks werken we met digitale oplossingen, zowel privé als zakelijk. Door het gebruik van internet, interne netwerken en bedrijfsapplicaties hebben alle organisaties, ongeacht hun omvang, te maken met aan cyber gerelateerde risico’s, zoals cybercrime. Als cyberrisico’s zich voordoen, kunnen deze een (significante) impact hebben op de financiële systemen, op de interne-beheersingsmaatregelen, en op de jaarrekeningcontrole. Daarnaast kunnen deze leiden tot reputatie- en imagoschade.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=SittardGeleen&id=c257712a-fe38-4337-a409-90a5fadd4238