a Jaarstukken 2021

In 2021 is op basis van de eerdere `Nadere regels subsidiering evenementen” ondersteuning geboden aan evenementenorganisatoren. Hierbij is gelet op de steeds wisselende coronamaatregelen actief meegedacht en geadviseerd aan evenementenorganisatoren. De gemeentelijke evenementen hebben, deels in aangepast vorm, doorgang kunnen vinden. Convenanten Wij hebben als deelnemer aan het Consortium Rivierpark Maasvallei mede invulling gegeven aan de recreatieve aantrekkingskracht van de Grensmaasvallei. Samen met Nederlandse en Belgische Maasgemeenten is gezamenlijk gewerkt aan de toeristische promotie van het RivierPark Maasvallei. Daarnaast heeft SittardGeleen in 2021 deelgenomen aan een samenwerking met de Stichting VVV Zuid-Limburg op basis van een convenant voor de periode 2021-2026. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? De economie trekt zich niets aan van gemeentegrenzen. Daarom participeren we in diverse samenwerkingsverbanden om de doelen uit dit programma te realiseren. Thema’s als energietransitie, de krappe arbeidsmarkt en circulaire economie zijn actuele onderwerpen die we niet alleen kunnen oplossen. Samenwerking op verschillende niveaus is voor dit programma een absolute noodzaak. Sinds 2011 werken de Limburgse havengemeenten, Rijkswaterstaat en de Provincie Limburg samen voor het havenbeheer, in de zogeheten Blueports Limburg.

Ondernemers, de Brightlands-campussen, Zuyd Hogeschool, DaCapo College, onderwijskoepel Kindante en de gemeente Sittard-Geleen zijn allen vertegenwoordigd in een Triple-Helix samenwerking. Het is bedoeld om verbindingen te leggen tussen het bedrijfsleven, overheids- en onderwijsinstanties en maatschappelijke partners. Daar waar voor bepaalde taken niet de gemeente maar de provincie verantwoordelijk is, heeft de gemeente een adviserende rol. Zo kunnen we erop toe zien dat bij de uitvoering voldoende rekening wordt gehouden met gemeentelijke belangen en de leefbaarheid van onze wijken en dorpen.

42

Wat heeft het gekost? Begroting voor wijziging 2021

Begroting na wijziging 2021

6.108

6.646

7.139

493

Lasten

-10.773

-12.837

-12.974

-137

Saldo Baten en Lasten

-4.665

-6.191

-5.835

355

Onttrekkingen

0

1.497

2.078

581

Toevoegingen

-191

-957

-1.446

-489

Saldo Reserves

-191

539

631

92

3 ECONOMIE

-4.856

-5.651

-5.204

447

bedragen x € 1.000 Baten

Rekening 2021

Resultaat 2021

Analyse resultaat Het totale programma economie eindigt 2021 met een voordelig resultaat van € 0,5 mln. Dit resultaat is met name een gevolg van lagere accommodatielasten van € 0,2 mln. van Regionale en Nationale Trainingscentra’s. Het gevoerde grondbeleid in 2021 binnen de fysiek bedrijfsinfrastructuur heeft geresulteerd in een voordeel van € 0,4 mln., dit bedrag wordt conform begroting en verantwoordingsregels toegevoegd aan reserves. Verder zijn in 2021 zowel regionaal als bovenregionaal diverse economische projecten verder uitgewerkt, waarvoor in 2020 middelen zijn gereserveerd, zoals de Chemelot Circular Hub, de Stadslabs Sittard-Geleen, het Visit experiencecentrum. Wie heeft mee betaald? De provincie Limburg financiert de provinciale taken. Daarnaast droegen zij bij aan de proeftuin Geleen. Indien van toepassing betaald het bedrijfsleven mee. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? We maken ons sterk voor een gemeente waar het prettig wonen en werken is. Dat doen we onder meer door de best mogelijke voorwaarden te scheppen voor de toekomstbestendige ontwikkeling van de werkgelegenheid, welzijn en welvaart. Daarom is het zo belangrijk dat het vestigingsklimaat voor ondernemers aantrekkelijk is en blijft. We willen immers dat al onze inwoners een kans hebben op de arbeidsmarkt en daarmee in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien.

Doen we niets, dan zal op den duur het vestigingsklimaat minder aantrekkelijk worden. En de kans op banenverlies groter. Door COVID hebben we minder fysieke bijeenkomsten kunnen bijwonen dan gewenst, dit vertraagt de netwerkvorming met de buurgemeenten. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En het geeft inzicht om te sturen. Naam indicator Functiemenging (FMI)

Eenheid %

Sittard-Geleen 54,7%

Limburg 50,3%

Periode 2019

Vestiging van bedrijven

Per 1000 inw. 15-65 jaar

136,4

137,7

2019

43

Gerelateerde beleidsnota’s Omgevingsvisie Sittard-Geleen Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg Actualisatie Centrumplan Geleen Actualisatie Masterplan Zitterd Revisited Nota horecabeleid (geactualiseerd met logies Paracommerciebeleid 2013 Beleidsvisie externe veiligheid Chemelot Compacte stadscentra met onderscheidend profiel Handboek en deelbeleid Reclame 2015 (reclames op en bij gebouwen) Informatieplicht energiebesparing bedrijven Regionale Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030

44

Gerelateerde verbonden partijen Economische samenwerking Limburg (ESZL)

Zuid-

2.1.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS De ontwikkelingen en de ambities vanuit het programma Onderwijs raken het programma Sociaal Domein. Om de samenhang in beeld te brengen zijn de onderdelen van het programma Onderwijs opgenomen in het programmablad Sociaal Domein behoudens “Wat heeft het gekost?” en de beleidsindicatoren. Dit programma kent de volgende taakvelden: 4.1. Openbaar (basis)onderwijs 4.2. Onderwijshuisvesting 4.3. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat wilden we bereiken? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten

Begroting voor wijziging 2021

Begroting na wijziging 2021

Rekening 2021

Resultaat 2021

2.827

3.593

4.669

1.077

Lasten

-11.238

-11.830

-13.115

-1.285

Saldo Baten en Lasten

-208

-8.411

-8.238

-8.445

Onttrekkingen

0

259

259

0

Toevoegingen

0

-556

-176

380

Saldo Reserves

4 ONDERWIJS

0

-297

83

380

-8.411

-8.534

-8.362

172

Analyse resultaat Per saldo heeft de uitvoering van dit programma circa € 0,2 minder gekost dan begroot; wat met name wordt veroorzaakt door lagere lasten in de uitvoering van leerlingenvervoer, leerplicht/RMC/jongerenloket en peuteropvang aan de ene kant. Aan de andere kant heeft de verkoop van enkele panden geen doorgang gevonden in 2021, hetgeen een lagere dotatie in de reserve ‘incidentele dekking taakstellingen’ als gevolg heeft. Deze verkoop zal in 2022 geeffectueerd worden. In dit programma is ruim € 5,8 mln. besteed aan de kapitaallasten en onderhoudskosten van onderwijsgebouwen voor basis-, speciaal- en voortgezet onderwijs in onze gemeente. Een bedrag ad € 5,8 mln. is uitgegeven aan zaken als leerlingenvervoer, leerplicht/RMC/jongerenloket, onderwijsachterstanden-beleid en voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Tegenover deze uitgaven staan € 2,9 mln. aan rijksbijdragen en € 1,3 mln. aan vergoedingen van andere gemeenten voor uitgevoerde werkzaamheden. Wie heeft mee betaald? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. 45

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Hierbij wordt verwezen naar Programma 6. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen. Naam indicator

Eenheid

Waarde Sittard-Geleen

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

1,7

2020

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

22

2019

2,6%

2020

Voortijdig schoolverlaters % deelnemers aan het VO en MBO zonder startkwalificatie (vsv-ers) onderwijs

46

Periode

2.1.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE “Wij willen dat Sittard-Geleen een aantrekkelijke gemeente is om in te verblijven. Met een omgeving en voorzieningen die je van een eigentijdse gemeente met een regionale functie mag verwachten.” Een aantrekkelijk aanbod van voorzieningen voor sport, cultuur, sociale ontmoeting en recreatie voor zowel de eigen inwoners en die uit de regio. Daar draait het om bij het programma Sport, Cultuur en Recreatie. Op deze onderdelen willen we ons in de regio onderscheiden. Ook voor kenniswerkers die zich hier willen vestigen, is een goed woon- en leefklimaat met optimale voorzieningen essentieel. Sport en bewegen is geen doel op zich, maar ook een middel om maatschappelijke doelstellingen als gezondheid en sociale samenhang te realiseren. Dit doen we door samen te werken met partners in onderwijs, zorg en welzijn. Ook gaan we voor toekomstbestendige sportaccommodaties en voorzieningen in de openbare ruimte. Voor cultuur hebben we ons culturele fundament versterkt en zetten wij in op een verdere cultuurimpuls in de stad. We willen een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Dat bereiken we onder meer door beheer en inrichting van de openbare ruimte/ openbaar groen aan de eisen van deze tijd aan te passen.

Het programma sport, cultuur en recreatie kent de volgende beleidsvelden: • Sportbeleid en activering, • Sportaccommodaties, • Toekomstbestendig accommodatiebeleid, • Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie, • Openbaar groen en (openlucht). Wat wilden we bereiken? Binnen het programma Sport, Cultuur en Recreatie willen we op de middellange termijn: • een integraal sportbeleid bevorderen. Sport is daarin een middel om gezondheid en sociale samenhang te bevorderen; • het cultuuraanbod zodanig versterken dat dit in regionaal opzicht aanvullend is. We willen ruimte geven aan cultureel ondernemerschap; • een toekomstbestendig accommodatiebeleid realiseren; dat wil zeggen een (kwantitatief en kwalitatief) geschikte infrastructuur voor maatschappelijke activiteiten realiseren; • eigentijds beheer en herinrichting realiseren van de openbare groene ruimte. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2021 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden.

Uitwerking sport en bewegen – Sportakkoord Sittard-Geleen Als verdere uitwerking van de Agenda Sport en Bewegen 2016-2020 hebben wij samen met partners aan de totstandkoming en de verdere uitvoering van het Sportakkoord Sittard-Geleen gewerkt, gericht op sport, bewegen en gezondheid, met daarin de volgende pijlers: Sportief opgroeien, Duurzame sport- en beweegaanbieders, Iedereen doet mee, en Sport verbindt. Voor de ondersteuning bij de uitvoering van concrete initiatieven, is - op basis van de rijksmiddelen hiervoor - in 2021 de subsidieregeling Sportakkoord Sittard-Geleen van start gegaan. De basis voor het Sportakkoord Sittard-Geleen is echter meer dan deze subsidieregeling. 47

We hebben in 2021 ontwikkelingen gezien en gefaciliteerd waarbij verenigingen en sportaanbieders samenwerken om gezamenlijk het sport- en beweegaanbod te vergroten en sportfaciliteiten toegankelijker te maken voor sporters en inwoners om te (gaan) sporten en bewegen. Bewegen in de openbare ruimte Het stimuleren van sporten en bewegen in de openbare ruimte is concreet opgepakt in het verlengde van het project Sportpark Glanerbrook. In december 2021 heeft de raad ingestemd met de ambities zoals verwoord in het concept structuurontwerp voor het landschapsplan van het Burgemeester Damenpark, waarmee de inrichting van Sportpark Glanerbrook en het Burgemeester Damenpark uitnodigt tot bewegen en een gezonde leefstijl. (Bovenlokale) sportaccommodaties In december 2020 heeft de raad een besluit genomen over de vernieuwbouw en de configuratie van Sportpark Glanerbrook en de beschikbaarstelling van het investeringskrediet. In juli 2021 is de ontwerpfase gestart, nadat eerst – samen met gebruikers en verenigingen – het programma van eisen is vastgesteld. In het ontwerpproces, dat onder leiding van NOAHH architecten loopt tot 1 maart 2023, worden de omgeving en de verenigingen nadrukkelijk meegenomen.

In 2021 zijn de gesprekken voortgezet met sportaccommodaties en verenigingen in het kader van de ‘uitwerking duurzame accommodaties’ voor het optimaal in stand houden en benutten van kwalitatief goede sportaccommodaties, voor binnen- en buitensport. Met partners, zoals Watersley, de Sportstichting, beheerders van andere accommodaties, verenigingen, topsportprogramma’s (NTC-RTC’s) en onderwijs hebben we in 2021 verkennende gesprekken gevoerd om te kijken hoe deze sportinfrastructuur in de gemeente het beste ingezet kan worden om de sporter te laten sporten en mensen uit te nodigen om meer te bewegen. Sportzone - Topsport- en talentontwikkeling Voor de Sportzone Limburg hebben wij onze rol geherdefinieerd. Dit betekent dat wij onze subsidie aan de regionale en nationale trainingscentra met ingang van 2021 hebben afgebouwd. Met de Stichting Bike Park zijn wij overeengekomen dat zij de exploitatie, het beheer en het onderhoud van het Tom Dumoulin Bike Park per 1 maart 2021 overnemen. In samenwerking met Team Limburg Sport (TLS) zijn we gestart met het Topsporttalentenfonds waarbij talenten en topsporters in de gemeente Sittard-Geleen financieel worden ondersteund, in ieder geval tot en met de Olympische Spelen in 2024.

Herstelfonds kunst en cultuur In 2021 is het Herstelfonds kunst en cultuur uitgevoerd om culturele en creatieve makers te ondersteunen tijdens en na de coronacrisis. Het herstelfonds is gerealiseerd dankzij coronamiddelen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en was opgericht voor amateurkunstverenigingen en voor fysieke of digitale aanpassingen; alsmede projecten van professionele cultuurorganisaties en/of individuele kunstenaars. Impuls cultureel aanbod De evaluatie van De Domijnen uit eind 2020 is in 2021 vertaald naar een transitieplan dat de komende jaren uitgevoerd wordt. In 2021 zijn de eerste tastbare resultaten gerealiseerd in de naamswijziging van de schouwburg naar het Toon Hermans Theater. In 2021 is door De Domijnen en de gemeente geïnvesteerd in de samenwerking met andere professionele culturele organisaties uit de gemeente en de regio. Er liggen nog kansen om de samenwerking te intensiveren buiten de regio Westelijke Mijnstreek en hierbij de amateurkunstverenigingen te betrekken. De evaluatie van de drie proeftuinen (Dans, Film en Ruimte voor Makers) van de Stedelijke Cultuurregio Zuid wordt door de Universiteit Maastricht uitgevoerd en in 2022 opgeleverd.

48

Muziekonderwijs In 2021 zijn de ontwikkelingen in het nieuwe aanbod van muziekonderwijs via makelaar Myouthic nauwgezet gevolgd. Dit heeft geleid tot een evaluatie die in het eerste kwartaal van 2022 aan de raad is aangeboden. Toekomstbestendig accommodatiebeleid In dit programmablad is de laatste jaren in begroting en jaarrekening tekst opgenomen betreffende de bestuursopdracht duurzame accommodaties en gemeenschapsaccommodaties. Dit vanwege de verwevenheid met de aandachtsgebieden Sport en Cultuur ten aanzien van enkele accommodaties uit de bestuursopdracht. Financieel (accommodatiesubsidies en kosten uitvoering bestuursopdracht), is deze echter onder programma 6.1 opgenomen (conform IV3 wijk/buurt en gemeenschapshuizen). Vanaf deze rapportage wordt daarom voor de toelichting op dit onderwerp verwezen naar programma 6. Integraal basis beheerplan openbare ruimte In november 2019 heeft de gemeenteraad het Integraal Basis Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) vastgesteld. Dit is vertaald in acht afzonderlijke beheerplannen (fase 1). Daarbij is een analyse gemaakt van de benodigde budgetten ten opzichte van de beschikbare budgetten, fase 2. Beide fases zijn in 2021 uitgevoerd. Resteert nog fase 3, de financiële verdiepingsslag, waarin in 2022 mogelijke scenario’s en risico-gestuurd beheer worden beschreven en onderzocht.

Proeftuin openbare ruimte In 2021 is het traject om te komen tot een proeftuin openbare ruimte op drie onderdelen gestart: 1. Smart city: informatietechnologie invoeren die de inrichting, het beheer en de leefbaarheid van de openbare ruimte kan verbeteren; 2. Klimaatadaptatie: een werkwijze invoeren om klimaat adaptief te handelen in de stad: hoe passen we ons aan de klimaatveranderingen aan? 3. Arbeidsparticipatie: jongeren werken mee in de openbare ruimte, met een extra stimulans door het gebruik van informatietechnologie. Het proefproject in de Zeeheldenbuurt in Geleen is opgestart, en is nu in voorbereiding. Als gevolg van capaciteitsproblemen bij team Projecten is het niet gelukt conform de vooraf bepaalde planning. 1 miljoen Bomenplan De bij de provincie Limburg ingediende subsidieaanvraag voor het 1 miljoen bomenplan is in 2021 deels gehonoreerd. Door het wegvallen van de stichting IKL zijn nieuwe voorwaarden aan de subsidiebeschikking verbonden. In overleg met de provincie verwachten wij in 2022 samen met de initiatiefnemers de eerste bomen te kunnen planten. Voedselbossen De stimuleringsmiddelen voor voedselbossen zijn ingezet om de realisatie van het demonstratie voedselbos van de stichting Plök langs de Geleenbeek in Munstergeleen mede mogelijk te maken. Het resterende deel wordt in 2022 ingezet als bijdrage aan een tweede initiatief.

Japanse Duizendknoop In 2021 zijn de locaties in beeld gebracht waar de invasieve exoot Japanse Duizendknoop (JDK) aanwezig is binnen onze gemeente en moet worden bestreden. Vervolgens is een gemeentebreed plan van aanpak opgesteld om de JDK te bestrijden. Op basis hiervan wordt in 2022 gestart met een pilot. Voor het project Corio Glana fase 1 (Geleenbeek), een van de locaties waar de JDK aanwezig is, kon niet op deze gemeente brede aanpak worden gewacht.

49

De aanpak van JDK binnen dit project vindt plaats middels de meest kostenefficiënte methode. Over de aanvullende kosten en de kostenverdeling zijn bestuurlijke afspraken gemaakt met het Waterschap Limburg. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Voor de uitvoering van de sport- en beweegstimuleringsbeleid hebben we vooral samengewerkt met de ondersteuningsorganisaties. Het Sportakkoord Sittard-Geleen is met partners tot stand gekomen, waaronder verenigingen, sportaanbieders, en partners uit zorg en onderwijs. Met betrekking tot de (top)sportinfrastructuur hebben we vooral afstemming gezocht met de Provincie en Team Limburg Sport (TLS). In 2022 zal de samenwerking met de Provincie nader worden gedefinieerd, mede in het licht van het vervallen van de ondersteuningsfunctie door TLS, aangezien de Provincie in 2021 heeft aangekondigd de subsidierelatie met TLS als provinciale steunfunctieorganisatie voor de Limburgse sportsector per 1 januari 2023 te beëindigen. In 2021 is de samenwerking met de lokale culturele organisaties versterkt binnen de Stedelijke Cultuurregio Zuid-Limburg. De samenwerking met de Provincie Limburg en gemeenten Heerlen en Maastricht is gecontinueerd.

Op het gebied van duurzame accommodaties hebben we intensief afgestemd met partijen op buurt- en wijkniveau, zoals eigenaren en beheerders van gebouwen, schoolbesturen, de gebruikers/het verenigingsleven en het maatschappelijk middenveld op het gebied van sport, cultuur en welzijn. Deze afstemming was door de coronacrisis primair gericht op het in stand houden van de lokale infrastructuur. Vanuit het gedachtegoed van de Tuinman, dat we onze openbare ruimte beheren voor en met de inwoners, is het gebruikelijk dat minimaal bij start van een project (de beginspraak), de presentatie van het ontwerp én voor start van de uitvoering, een bewonersbijeenkomst plaats vindt. Meestal worden deze bewonersbijeenkomsten gehouden in een accommodatie in de betreffende wijk. Door de beperkende Coronamaatregelen zijn fysieke bijeenkomsten in 2021 nagenoeg niet mogelijk geweest. Om de voorbereiding van de projecten toch doorgang te laten vinden én de inwoners toch te betrekken bij de voorbereiding, zijn we overgeschakeld naar digitale bewonersparticipatie en andere Coronaproof mogelijkheden. Voorbeelden hiervan zijn het opzetten van een projectwebsite, filmpjes met een toelichting van het ontwerp, webinars, 1 op 1 keuken- en tuingesprekken etc.

Vervolgens hebben we een evaluatie uitgevoerd van al deze vormen van digitale burgerparticipatie en onder andere geconcludeerd dat de interactie tussen bewoners onderling en interactie met gemeente in de digitale vorm weliswaar minder persoonlijk is, maar er een grotere doelgroep bereikt kan worden, inwoners makkelijker kunnen reageren en meer vrijheid voelen om input te leveren. Hoewel de omschakeling in het begin enige tijd en aanpassing gekost heeft, is de voorbereiding van de projecten toch kunnen doorgaan mét de inwoners. Na het Corona-tijdperk zal de digitale vorm een onderdeel blijven van bewonersparticipatie. Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten

Begroting voor wijziging 2021

Begroting na wijziging 2021

Rekening 2021

Resultaat 2021

6.086

8.839

8.871

32

Lasten

-33.201

-39.869

-38.475

1.395

Saldo Baten en Lasten

-27.116

-31.030

-29.604

1.426 -1.902

Onttrekkingen

173

3.849

1.948

Toevoegingen

-904

-1.721

-1.305

417

Saldo Reserves

-730

2.128

643

-1.485

-27.846

-28.902

-28.961

-58

5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

50

Analyse resultaat In dit programma zijn de kapitaallasten, onderhoud, huurvergoedingen en subsidies voor alle gemeentelijke sport- en cultuuraccommodaties opgenomen. Ruim € 9,5 mln. Is besteed aan de kapitaallasten en onderhoudskosten van deze accommodaties. Voor wat betreft de subsidies zijn de structurele subsidies aan professionele instellingen zoals onder andere De Domijnen, Myouthic, Ecsplore en de Sportstichting betaald uit de begrote budgetten (totaal € 15,2 mln.). Vanwege corona en andere incidentele afspraken is er aanvullend nog € 1 mln. aan deze professionele instellingen betaald. Verder zijn de structurele en incidentele subsidies aan vrijwilligersorganisaties op cultureel en sportgebied betaald (totaal € 1,44 mln.). Naast deze structurele aspecten is er incidenteel aan lesgeldsubsidies voor muziekonderwijs € 49.000 minder uitgeven dan voorzien als gevolg van lagere (particuliere) leerlingenaantallen. Door de lagere exploitatielasten bij de Sportstichting en andere sportaccommodaties is de ontvangen SPUK compensatie (BTW) lager dan begroot. Er is een lagere onttrekking uit de onderhoudsreserve Vastgoed en Sportaccommodaties gedaan omdat er minder onderhoud is uitgevoerd bij sportaccommodaties. De vervanging van enkele kunstgrasvelden is vertraagd. De voorbereiding en aanbesteding was in 2021. De uitvoering start in 2022.

Aan de andere kant zijn er bij andere accommodaties hogere lasten geweest en zijn geplande verkopen niet door gegaan. De kosten voor openbaar groen inclusief speel- en recreatievoorzieningen bedroegen in totaal € 7,5 mln. Per saldo heeft de uitvoering van dit programma € 58.000 meer gekost dan begroot. Wie heeft mee betaald? Voor bovenregionale accommodaties en de regionale en nationale trainingscentra hebben we de Provincie benaderd als co-financier. Met betrekking tot de regionale en nationale trainingscentra in de gemeente heeft de Provincie in 2021 een deel van de eerdere bijdrage door de gemeente overgenomen, als gevolg van de gemeentelijke bezuiniging. Het Herstelfonds Kunst en Cultuur is gerealiseerd met middelen van de Ministerie van OCW. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen. Naam indicator

Eenheid

Voldoet aan de beweegnorm (sport ten minste 1x per week)

%

Waarde SittardGeleen

Gemeenten Nederland Periode 50.000 100.000 46

Gerelateerde beleidsnota’s / processen Nota Vastgoedbeheer gemeente Sittard-Geleen 2016 Omgevingsvisie Sittard-Geleen 2016 Pilot verduurzaming 8 gemeentelijke gebouwen Agenda Sport en Bewegen 2016-2020 Lokaal Sportakkoord Sittard-Geleen

44.6

50.8

2020

Gerelateerde verbonden partijen Onroerend Goed Maatschappij “De Witse” BV

51

2.1.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN Wat wilden we bereiken? Vanuit de programma's Sociaal Domein, Volksgezondheid, Onderwijs en Veiligheid hebben we in 2021, in samenhang, gewerkt aan inclusie, preventie en positieve gezondheid en ons daarbij gericht op: • Bijdragen aan een sociaal evenwicht door een open en inclusieve samenleving te stimuleren. • Voorkomen dat mensen kwetsbaar worden. • Het bevorderen dat inwoners prettig wonen en leven in Sittard-Geleen en verantwoordelijkheid voor elkaar voelen en nemen. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? In 2021 hebben we de integrale aanpak in het sociaal domein voortgezet waarmee we in 2020 (en eerder) waren begonnen. De taakvelden in het programma sociaal domein groeperen we in drie thema's namelijk preventie en voorliggend veld, de toegang tot voorzieningen en de maatwerkvoorzieningen vanuit de wettelijke kaders. Preventie en voorliggend veld Sociaal werk en cliëntondersteuning Het sociaal werk (welzijnswerk) en cliëntondersteuning bieden laagdrempelige en vrij toegankelijke ondersteuning aan inwoners. Soms één op één en soms in groepsverband. Deze vormen van ondersteuning zijn zowel gericht op het individu als ook in relatie tot zijn of haar directe omgeving, netwerk en soms zelfs buurt of wijk. In 2021 zien we een toename van de vraag naar cliëntondersteuning.

Gebleken is dat de trajecten daarbij intensiever zijn vanwege complexe problematiek en langduriger vanwege minder snelle afsluiting van het contact ter voorkoming van terugval. Ook is het aantal incidentele contacten met professionals en cliënten gestegen alsmede het aantal trajecten Integrale VroegHulp (IVH). Dit is een specifieke vorm van cliëntondersteuning aan gezinnen met kinderen van 0 tot 7 jaar, bij wie de ontwikkeling anders of vertraagd verloopt. Onze maatschappij verandert; er wordt steeds meer gevraagd van jongeren en we zien een toename van jeugdigen die in de knel komen. In 2020 heeft Partners in Welzijn (PIW) de visie op jongerenwerk herijkt. In 2021 zijn de medewerkers geschoold en is de nieuwe werkwijze geïmplementeerd. Zo sluit het jongerenwerk nu meer aan bij onderwijs. In de aanpak Samen Sittard-Geleen heeft de gemeente de ambitie neergelegd om een integrale toegang, gebiedsgericht werken en een sterk voorliggend veld vorm te geven. Het streven is naar zo weinig mogelijk overlap en geen hiaten. Vanuit deze ambitie hebben PIW en MEE hun samenwerking verstevigd, gericht op een sterke en voor iedereen toegankelijke basis (laagdrempelige ondersteuning). We denken hierbij aan het sociaal plein, groepstrainingen (voor jongeren), kennisdeling en uitwisseling en ontdubbeling. De PIW-groep is in 2019 gefuseerd met MIK (kinderopvang).

De samenwerking van pedagogisch, schoolmaatschappelijk werk en Ecsplore versterkt vroegsignalering en preventie, bijvoorbeeld in de peuter- en kinderopvang. Door de inzet van goed getrainde vrijwilligers en ervaringsdeskundigen ondersteunen we inwoners met financiële problemen. In 2021 heeft Partners in Welzijn op verzoek van de gemeente de regie genomen om samen met deze partijen een gezamenlijk doel te beschrijven en de werkwijzen op elkaar af te stemmen.

52

In 2021 is de aanpak vroegsignalering van schulden gestart. Inwoners die in financiële moeilijkheden dreigen te raken worden thuis bezocht door een medewerker van Partners in Welzijn en de Kredietbank Limburg. Het doel is vroeg aanpakken van schulden vanuit een integrale aanpak om hiermee de -financiële- redzaamheid te versterken. Door de impact van corona zijn nieuwe vormen van dienstverlening ontwikkeld. Twee voorbeelden zijn het inzetten van digitale beweegmogelijkheden in het kader van meer bewegen voor ouderen en het reduceren van game gedrag door middel van voorlichting aan ouders via webinars. Preventie en inclusie In 2021 is op diverse manieren gebieds- of doelgroepgericht een impuls gegeven aan preventie en inclusie. Enkele initiatieven zijn: • Preventiecoalitie met CZ waarbij we het sociale domein en medische domein met elkaar verbinden en meerdere projecten volgen/aansturen. Binnen de preventiecoalitie liep bijvoorbeeld een gezamenlijke aanpak met de huisartsenpraktijk in Munstergeleen gericht op positieve gezondheid. De officiële projectperiode liep eind 2021 af. De focus heeft in 2021 gelegen op het in kaart brengen en begrijpen van resultaten, die in 2022 worden gepresenteerd. Er lopen gesprekken over de continuering/borging van het project.

• Nieuwe GGZ-aanpak samen met CZ en de huisartsenpraktijk De Baandert en Hartje Dorp gestart met overlegvormen om te komen tot een nieuwe kijk op ondersteuning van cliënten. • Actieprogramma Kansrijke Start waarbij gemeenten en de jeugdgezondheidszorg hun handen in elkaar slaan om de kinderen van vandaag en de volwassenen van morgen een betere kans te bieden (zie de uitgebreide toelichting op Trendbreuk hieronder).. • De uitvoering van de in 2020 vastgestelde lokale inclusie agenda (LIA). De gemeente Sittard-Geleen streeft naar een samenleving waarin iedereen naar vermogen kan meedoen, met of zonder beperking. De Lokale Inclusie Agenda is het plan waarin staat hoe wij hier als gemeente uitvoering aan geven. In 2021 heeft de focus voornamelijk gelegen op het toegankelijker maken van informatie, de bewustwording van medewerkers van de gemeente (door o.a. invoering van de inclusieparagraaf in collegevoorstellen) en de toegankelijkheid van openbare ruimte en gebouwen. • De ondertekening van het convenant van de coalitie Samen Sterk tegen Eenzaamheid Sittard-Geleen op 4 oktober. De coalitie heeft een start gemaakt aan de programma aanpak Eenzaamheid. Preventieakkoord In 2021 is het regionale en lokale preventieakkoord opgesteld.

Het programma zet in op bewegen en gezonde voeding op scholen, de Limburgse netwerkaanpak overgewicht en obesitas, rookvrije kindomgevingen, gezonde sportomgevingen, een sportpedagoog en HealthyLife Jeugdgezondheidszorg In 2021 is na de fusie verder vormgegeven aan één jeugdgezondheidszorg voor Zuid- Limburg. De werkwijzen en processen zijn in dit jaar verder op elkaar afgestemd. Programma Trendbreuk Het bureau Trendbreuk heeft in 2021 verder vormgegeven aan programma’s rondom Kansrijke Start en gezonde scholen. Kansrijke Start kent de programma’s Nu Niet Zwanger, VoorZorg en Stevig ouderschap. Nu Niet Zwanger ondersteunt vrouwen en mannen in een kwetsbare situatie om de regie te nemen over hun kinderwens om een onbedoelde zwangerschap te voorkomen. Het programma is in 2021 gecontinueerd. VoorZorg is een bewezen effectief programma voor jonge vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kind en te maken hebben met een opeenstapeling van complexe problemen. 53

Stevig Ouderschap biedt extra ondersteuning aan (aanstaande) gezinnen waar de omstandigheden moeilijker zijn dan gemiddeld, bijvoorbeeld door een belastende voorgeschiedenis of onvoldoende steun in hun omgeving. De proeftuin geboortezorg flex is in 2021 gestart. Hierdoor kunnen 150 gezinnen in Parkstad en Sittard-Geleen, in een kwetsbare positie, vrijstelling krijgen van de wettelijke eigen bijdrage van €4,60 per uur. Zo zijn zij verzekerd van voldoende kraamzorg tijdens de eerste 8 tot 10 dagen na de bevalling. Daarnaast ontvangen 100 kwetsbare gezinnen in deze regio extra hulp van een kraamverzorgende in de eerste 6 maanden na de geboorte van de baby. De pilot wordt gemonitord. In 2021 is Centering Zwangerschap voorbereid. Hierbij vinden de controles bij de verloskundige niet individueel maar in een groep van 8 tot 12 zwangeren met een vergelijkbare zwangerschapsduur plaats. De Limburgse netwerkaanpak voor kinderen met (risico op) overgewicht en obesitas is een brede domeinoverstijgende aanpak waarin op maat gemaakte ondersteuning wordt geboden aan kinderen en gezinnen die obstakels ervaren op het gebied van een gezonde(re) leefstijl en de achterliggende beïnvloedende factoren. In 2021 is gestart met de voorbereiding voor de ketenaanpak overgewicht. Er is een lokale projectleider aangenomen en de centrale zorgverlener is van start.

Samen hebben ze de randvoorwaarden in orde gemaakt zodat er in 2022 gestart kan worden. Denk hierbij aan het inrichten van het programma, de systemen inrichten en het betrekken van partners. Gezonde basisschool van de toekomst Medio 2020 is in Kindcentrum Sittard een start gemaakt met de eerste gezonde basisschool van de toekomst. Elementen van dit concept zijn gezonde maaltijden op school, eigen talenten ontwikkelen in het lesprogramma en in naschoolse activiteiten bewegingsonderwijs en naschoolse sportactiviteiten. Het stimuleren van eigen initiatief en verantwoordelijkheden bij de leerlingen heeft hierbij speciale aandacht. In 2021 is dit initiatief verder doorontwikkeld waarbij enerzijds de samenwerking met het voorliggend veld een belangrijk aandachtspunt was en anderzijds de ontwikkeling van het concept gezonde basisschool van de toekomst in het licht van het gezondheidsbeleid Zuid-Limburg, het programma Trendbreuk. In 2021 heeft eveneens basisschool De Reuzepas het concept van de gezonde basisschool omarmd en werkt ze daar stap voor stap naartoe. Een belangrijk punt van aandacht is dat de gezonde basisscholen worstelen met het vinden van structurele financiering voor de uitvoering van het concept. Jongerenparticipatie We willen dat onze jeugd gezond en veilig opgroeit, zijn talent ontwikkelt en meedoet in de maatschappij.

Om een aantrekkelijke gemeente te zijn voor jongeren is het van belang jongeren structureel te betrekken bij gemeentelijk beleid. Dit is al gebeurd bij de totstandkoming van de Toekomstvisie 2030 met “Veer zeen JONGK” en de “Breakfastclub”. Zij spelen een rol bij de ontwikkelpaden, waar ze een gewaardeerde inbreng hebben. Verder stimuleren we jongerenparticipatie door initiatieven als Petje Af, dat jongeren laat kennismaken met allerlei beroepen, met Huts Spot, dat onder andere jeugdigen uitdaagt op het gebied van circulariteit en duurzaamheid en het jongerenwijkteam in Sittard-Oost. In 2021 hebben we de subsidieregeling “Perspectief voor Jongeren” ingesteld. Hierbij dagen we jongeren uit om in de coronaperiode activiteiten te organiseren, waarvoor we maximaal € 1.000,- per initiatief beschikbaar stellen.

54

Onderwijs In samenspraak met professionals is op scholen in 2021 de aanpak binnen de zogenaamde knooppunten geïntensiveerd. In deze knooppunten bespreken we problemen van jeugdigen met onderwijsprofessionals en ketenpartners. Het knooppunt zet in op vroegsignalering, preventie, het terugdringen van verzuim en biedt ondersteuning waar nodig aan jeugdigen en ouders. Korte lijnen, snel schakelen en een integrale benadering leiden tot een krachtige aanpak. We zorgen voor passende ondersteuning gericht op een gedegen studieloopbaan voor de leerling. Het is de bedoeling dat deze knooppunten het hele schooltraject van Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) naar basis-, voortgezet en beroepsonderwijs bestrijken en waar nodig betrokken blijven. In 2021 hebben we in het voortgezet onderwijs extra schoolmaatschappelijk werk, jongerenwerk en jeugdpsychologen van het Centrum voor Jeugd toegevoegd aan de coachpleinen om de mentale druk als gevolg van corona te verlagen. Deze zijn door het onderwijs goed ontvangen en maken voor leerlingen, die het nodig hebben, het verschil. We werken in Zuid-Limburg samen met onderwijs en andere gemeenten om het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters terug te dringen en jongeren in een kwetsbare positie optimaal te begeleiden.

In het verlengde van deze samenwerking willen we de jongeren die voorheen tot deze doelgroep behoorden en nog niet in de samenleving participeren, er voor zorgen dat zij kunnen deelnemen aan de maatschappij. In 2021 is geïnvesteerd in loopbaanoriëntatie en ondersteuning van leerlingen met problemen door MBO-coaches. In opdracht van de gemeente, schoolbesturen en kindpartners heeft ICS Adviseurs een concept Strategisch huisvestingsplan voorbereid. Tijdens bestuurlijk overleg is afgesproken dat de hieruit voortvloeiende huisvestingsscenario’s voor de komende jaren op haalbaarheid, integraliteit en toekomstbestendigheid moeten worden getoetst alvorens hierover dit jaar besluitvorming kan plaatsvinden. Dan zal blijken of de hiervoor opgenomen ruimte in de begroting voor nieuw beleid (Kaderbrief 2021) toereikend is. Op basis van het Strategisch Huisvestingsplan kan een besluit worden genomen over de aanvragen om huisvestingsvoorzieningen die door schoolbesturen zijn ingediend voor het Programma voorzieningen huisvesting onderwijs 2023. Evenals voorgaande jaren zal hiervoor, gezien het beschikbare investeringsvolume, prioriteit moeten worden gegeven aan voorzieningen, die betrekking hebben op ruimtegebrek. Toekomstbestendig accommodatiebeleid In 2021 is het procesvoorstel toekomstig accommodatiebeleid uitgevoerd.

Dat heeft geleid tot een rapportage over de bestuursopdracht duurzame accommodaties, die in maart 2022 aan de raad wordt aangeboden. Het voorstel daarin komt erop neer dat we de bestuursopdracht kunnen afronden, door de accommodaties (als voorzieningen) te koppelen aan de afzonderlijke beleidsvelden. In dit voorstel is voorzien dat het nieuwe college dit met de nieuwe raad inhoudelijk medio 2022 afstemt op de wijze die de raad graag ziet. In de Subsidieregeling accommodatiebeleid 2019 is opgenomen welke gemeenschapsaccommodaties accommodatiesubsidie krijgen. Deze zijn nodig voor de maatschappelijke organisaties om hun activiteiten te kunnen uitvoeren. Door de coronamaatregelen vielen inkomsten van deze gemeenschapsaccommodaties weg. Vooral het afgelasten van carnaval was een grote financiële strop. De omzet van carnaval is voor deze accommodaties tussen 50% en 75% van de jaaromzet. Daarom zijn de accommodaties die zijn opgenomen in de Subsidieregeling accommodatiebeleid 2019 in 2021 ondersteund door voor negen maanden de vaste lasten over te nemen en de huur kwijt te schelden. De resterende drie maanden konden zij zelf dragen, omdat zij toch omzet hebben kunnen draaien. Door de ondersteuning is de infrastructuur in stand gebleven. Indien nodig wordt in 2022 ondersteuning gegeven.

55

De toegang tot voorzieningen Integrale toegang voor inwoners met een hulpvraag De uitvoeringsplannen van het programma Samen Sittard-Geleen zijn in 2021 nagenoeg allemaal afgerond. De aanpak die daaruit voort is gekomen, is in 2021 direct duurzaam ingebed in de uitvoering. De integrale vraagverheldering bij de toegang en de ‘omgekeerde toets’ als werkwijze in het brede sociaal domein zijn daar belangrijke onderdelen van. De verlengde regie op jongeren tot 27 jaar door het Jongerenloket komt voort uit dit programma en is succesvol gebleken, zeker ook in de tijd van Corona. De professionals in het sociaal domein zijn in 2020 en 2021 geschoold in het toepassen van de ‘omgekeerde toets’: de inwoner en zijn vraag staan centraal en we zetten de wet- en regelgeving in om het beste effect te bereiken. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn medewerkers actief hun collega’s bij deze aanpak te ondersteunen. Het vergt constante aandacht om bij de uitvoering van de wettelijke taken, overstijgend aan en toch binnen het kader van de wet te handelen. Casusbesprekingen, aanpassingen van processen en systemen ondersteunen daarbij. De effecten zijn ondertussen merkbaar: professionals werken samen met elkaar en partnerorganisaties om onze inwoners zo goed en zo vroeg mogelijk te ondersteunen. De toegang tot voorzieningen moet naast integraal op inhoud ook laagdrempelig zijn.

Toegankelijk door bijvoorbeeld eenvoudig taalgebruik en communicatie over de mogelijkheden maar ook ondersteuning door en samenwerking met de partners is daarbij nodig. Het aantal partners in het sociaal domein is groot. Dat vereist een goede afstemming en samenwerking waar het activiteiten, projecten en voorzieningen betreft gericht op de ondersteuning van de meer kwetsbare inwoners. In 2021 is geïnvesteerd in het netwerk door middel van de gebiedsgerichte aanpak en casusregie. Jongeren In 2021 zag het Jongerenloket de problemen en kwetsbaarheden van jongeren toenemen. De regie op ondersteuning voor deze jongeren en een sluitende aanpak in de keten is in 2021 verder verduurzaamd. Daartoe is de samenwerking versterkt met onderwijs en het brede sociale domein waaronder de gemeentelijke professionals (Jeugdhulp, Zorg, Uitkeringen, Ontwikkeling en Werk) en maatschappelijke partners. De jongerenconsulent kijkt breed naar de situatie, de mogelijkheden en de ondersteuningsvraag die een jongere heeft en blijft vanuit de regierol aanspreekpunt voor de jongere en andere hulpverleners. Doel is de jongere weer terug naar school of werk te ondersteunen en daarvoor in te zetten wat nodig is om te zorgen voor een duurzaam succes. Niet voor alle jongeren is duidelijk wat hun ontwikkelperspectief is.

Om deze groep de kans te geven om in een bij hen passende werkomgeving te ervaren wat ze kunnen en willen is in 2021 in Geleen Centrum een project voor jongeren bij Stichting Out of the Box gestart. Met de al bestaande projecten bij Het Goed en Fortuna Sittard ontstaat hiermee een bij de jongeren passend en divers aanbod. Maatwerkvoorzieningen vanuit de wettelijke kaders Jeugdwet In 2021 heeft het Rijk extra geld voor jeugdzorg toegevoegd aan het budget voor gemeenten. Het nieuw kabinet heeft besloten hierop vanaf 2025 weer 500 miljoen te bezuinigen. Dit heeft ertoe geleid dat de VNG het opstellen van een Hervormingsagenda voor de jeugdzorg in de ijskast heeft gezet. Deze agenda zou duidelijk moeten maken waar jeugdzorg begint en eindigt om de groei van het aantal jeugdigen in jeugdzorg te beperken. In 2021 is door de Zuid-Limburgse gemeenten de Gesloten en Intensieve Klinische Jeugdzorg opnieuw aanbesteed. Door met één contractpartij te werken wordt ingezet op een langdurig partnerschap met het doel de transformatie van de jeugdzorg verder vorm te geven.

56

Ons team Jeugd is voor de gemeente verantwoordelijk voor de toekenning van jeugdhulp. In 2021 is gestart met een andere wijze van indiceren. Onze bekostigingsmethodiek kent arrangementen met een maximale duur van 12 maanden. Jeugdigen ontwikkelen zich en daar past niet bij dat je een kind 1 keer per jaar ziet. De nieuwe werkwijze zit erin dat we vaker contact met de jeugdigen/gezin hebben waardoor we sneller kunnen inspelen op de ontwikkelingen van het kind, het mogelijk stagneren van de zorg en meer verbinding krijgen met het gezin en daardoor hun betrokkenheid vergroten. Daarbij gaan we uit van één gezin, één plan, één regisseur. Het door ontwikkelen van demedicaliseren en normaliseren is een maatschappelijke ontwikkeling die regionaal aandacht krijgt, waarbij Sittard-Geleen kartrekker is. Naast normaliseren zijn er meerdere acties uitgevoerd om betere zorg te leveren aan jeugdigen en ouders tegen lagere kosten. Zo is in 2021 door ons team Jeugd gestart met het kritischer zijn op indicaties vanuit andere toegangen (met name artsen en gecertificeerde instellingen). Hiervoor is een backoffice opgezet die veel vaker contact heeft met aanbieders op inhoud van zorg i.r.t. de gevraagde financiering. Tenslotte zijn in 2021 verdere stappen gezet in een intensieve samenwerking tussen de teams Jeugd en Leren en Jongeren.

Signalen worden tussen beide teams gedeeld en leiden tot eerder ingrijpen waar dat nodig is. Wmo In 2021 hebben binnen de Wmo de volgende ontwikkelingen plaatsgevonden: - De inkoop ondersteuning, kortdurend verblijf en beschermd wonen. Met de nieuwe inkoop streven we de beste zorg en ondersteuning voor inwoners na; dichtbij en gericht op het vergroten van zelfredzaamheid. Resultaatgerichte, kwalitatief goede ondersteuning op basis van individueel maatwerk. En dit alles betaalbaar. Het stellen van eisen ‘aan de voorkant’, aan de dienstverlening én de aanbieder, was daarom noodzakelijk. - Het nieuwe normenkader. In de aanloop naar en bij de inkoop van ondersteuning, kortdurend verblijf en beschermd wonen per 1-1-2022 is besloten van de arrangementen systematiek over te stappen naar indicatiestelling op basis van producten en uren/dagdelen. Het normenkader vormt een belangrijke basis/hulpmiddel voor toekenningen van ondersteuning in het sociaal domein. - Sinds 2019 is er elk kwartaal een stijging zichtbaar in het aantal cliënten met huishoudelijke ondersteuning. De oorzaak hiervan is waarschijnlijk te vinden in de introductie van het abonnementstarief in 2019, alsook in de vergrijzing, het langer thuis blijven wonen en de extramuralisering. De stijging zet zich in heel 2021 voort. Bij ondersteuning is daarnaast een duidelijke toename zichtbaar in de complexiteit van meldingen.

- Als gevolg van corona is er in 2021 minder huishoudelijke ondersteuning geleverd; het verzilveringspercentage van indicties is laag ten opzichte van vóór corona. Zuyderland heeft, wegens inzet van personeel in het ziekenhuis en hoog ziekteverzuim, tijdelijk een aannamestop gehad voor huishoudelijke ondersteuning. Het Wmo adviescentrum is in de eerste helft van 2021 gesloten geweest, waardoor het aantal contactmomenten en meldingen is afgenomen. Daarbij zijn er in 2020 en 2021 ten gevolge van corona (het zelf doormaken van corona, het wegvallen van een naaste die zorgtaken verrichte of door de corona-maatregelen) 310 indicaties (1-1-2020 tot 31-12-2021) afgegeven. - De wachttijd voor een Wmo voorziening bedroeg in 2021 12 weken. Dit is veel langer dan de wettelijk toegestane 6 weken. Er zijn veel tijdelijke en structurele oplossingen ingevoerd, zoals het afgeven van indicaties voor onbepaalde tijd of verkort afhandelen van meldingen. Hierdoor is de wachttijd eind 2021 teruggebracht naar 8 weken. Zorg en Veiligheid De taken en verantwoordelijkheden van de gemeente op het snijvlak Zorg en Veiligheid blijven groeien. De samenwerking tussen de zorg- en veiligheidsketen is essentieel. Om dit te bewerkstelligen werken we als gemeente vanuit verschillende teams en met externen samen.

De inhoud en resultaten in 2021 van de dossiers op het snijvlak Zorg en Veiligheid staan beschreven onder programma 1 Veiligheid.

57

Participatie ‘Werk voorop’ is het leidende principe van Vidar, waarbij het altijd gaat om werk dat past bij de persoon. Om dat te bepalen wordt onderzocht wát kandidaten nodig hebben om duurzaam naar (betaald) werk te kunnen. In 2021 heeft Vidar verder gewerkt aan een zo breed mogelijk ondersteuningsaanbod passend bij de diversiteit van de doelgroep. Wat is onder meer gerealiseerd in 2021: • Aan het onderzoek naar de mogelijkheden van kandidaten is een leerbaarheidstoets toegevoegd. Hiermee kan indien nodig een passend onderwijsaanbod worden geboden in samenspraak met onderwijspartijen zoals Vista. • De leerwerklijnen gericht op logistiek en catering zijn geopend en de voorbereiding voor de technieklijn is gestart. Deelnemers zetten hier de eerste stappen in de ontwikkeling of in het behoud van werkvaardigheden en behalen certificaten voor de geleerde vaardigheden die hen ondersteunen in hun verdere leren en werken. • Binnen Vidar is in 2021 een samenwerking ontstaan met een sociaal en lokaal bedrijf: BAB-medical. Dat heeft tot een productielijn van mondkapjes binnen Vidar geleid. Mooi werk voor de medewerkers van Vidar in Corona-tijd waarin mondkapjes van groot belang waren. • Via Vidar Loont kan Vidar medewerkers detacheren of uitzenden. Zo bieden we werkgevers een laagdrempelige mogelijkheid aan om kandidaten te laten starten op een werkplek.

• Om (uitkeringsgerechtigde) inwoners die een langere weg naar werk te gaan hebben te ondersteunen bij participatie in hun eigen leefomgeving is ‘Vidar in de wijk’ gestart in Sittard-Noord en is Geleen-Zuid voorbereid. Dit is een laagdrempelige aanvulling op het werken in de wijkteams in de openbare ruimte. • Naar aanleiding van de motie uit 2019 is in 2020/2021 onderzocht of de oprichting van een sociale coöperatie in onze gemeente een haalbaar initiatief zou zijn. Dit heeft geleid tot de voorbereiding en de oprichting van een sociale coöperatie die in het 1e kwartaal van 2022 zijn deuren opent. Deelnemers met een wens tot zelfstandig ondernemerschap kunnen hier werken aan hun vaardigheden en hun bedrijf in een veilige omgeving opstarten. • De in 2019 gestarte pilot Werken aan de basis had twee pijlers: een financiële impuls en integrale begeleiding. Vanwege het positieve effect van deze begeleiding wordt deze vanaf 2021 breed ingezet binnen de trajecten naar werk. De effecten van de Corona-maatregelen op de werkloosheid bleven achterwege en de krapte op de arbeidsmarkt is in 2021 toegenomen. Werkzoekenden die enigszins passen bij de vraag op de arbeidsmarkt konden, meer dan ooit, een plek vinden. Met ondersteuning als scholing, coaching en loonkostensubsidie indien nodig.

De groep uitkeringsgerechtigden die niet aan het werk kan, kampt veelal met meervoudige problemen en heeft een integrale begeleiding op meerdere leefgebieden nodig. Aanvullend aan de ontwikkeling van de lokale aanpak binnen Vidar is in 2021 met de partners in Zuid-Limburg (onderwijs, werkgevers- en werknemersorganisatie en het UWV) verder gewerkt aan een samenhangende (eu)regionale aanpak op het gebied van arbeidsmarkt en onderwijs. De Zuid-Limburgse scholingsaanpak en de werkzoekenden– en werkgeversdienstverlening komen samen in het Werkcentrum Zuid-Limburg dat is geopend in mei 2021. In 2021 is het Regionaal Mobiliteitsteam opgericht onder regie van Sittard-Geleen en is gewerkt aan de mobiliteitsopgaven die werkzoekenden en bedrijven hebben. Bestaanszekerheid Naast de participatiewet doelgroep is in 2021 aan zelfstandig ondernemers die door Corona in financiële problemen raakten een tijdelijke ondersteuning geboden. Het Zelfstandigenloket in Maastricht voerde voor onze gemeente de TOZO (tijdelijke uitkering levensonderhoud en eventueel bedrijfskrediet) uit. Daarnaast is de TONK (ondersteuning voor noodzakelijke kosten) als extra regeling in 2021 uitgevoerd.

58

De dienstverlening in Sittard-Geleen gericht op de algemene en bijzondere inkomensondersteuning heeft in 2021 meebewogen met de Corona maatregelen om zo – ook in tijden van eigen krappe bezetting- de ondersteuning te blijven bieden aan onze inwoners. Persoonlijk contact is daarbij zoveel mogelijk in stand gebleven. Integrale aanpak armoede en schulden In 2021 is samen met raad, maatschappelijke partners en inwoners de integrale aanpak armoede en schulden herijkt en vervolgens in de raad van december vastgesteld. Hiermee is een samenhangende aanpak tot stand gekomen, gericht op het voorkomen van armoede en schulden, het perspectief bieden op een betere toekomst en het meedoen zonder belemmeringen. De aanpak rondom vroegsignalering die in 2021 is gestart is een onderdeel van deze aanpak. Met deze aanpak richten we ons op financiële redzaamheid en geven we prioriteit aan huishoudens met kinderen en jongeren. In 2021 zijn we daarnaast gestart met een pilot voor de schuldhulpverlening aan ondernemers, de ervaringen van deze pilot nemen we mee voor de aanpak in 2022 en verder. Van het Rijk kregen we in 2021 de (nog steeds doorlopende) taak om gedupeerden van de Kinderopvangtoeslag affaire te ondersteunen. Dit is een langslepende kwestie waar inwoners en overheid lang de gevolgen van zullen ervaren. Gedupeerden worden gecompenseerd voor de geleden schade.

Daarnaast zijn we als gemeente aan het werken aan de opbouw van het vertrouwen dat deze inwoners zijn verloren in de overheid. Inburgering In 2021 zijn de voorbereidingen voor de Wet inburgering –inwerkingtreding per 1 januari 2022- succesvol uitgevoerd. Daarmee is de regie op de inburgeringstrajecten weer terug bij de gemeenten. Het leren van de taal en de integratie in de Nederlandse samenleving vereist actieve deelname aan die samenleving. Om die te bewerkstelligen is de samenwerking van Vidar met onderwijspartijen, maatschappelijke partners en werkgevers georganiseerd. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers en professionals zorgen er samen voor dat (kwetsbare) mensen die tijdelijk of voor een langere periode ondersteuning nodig hebben, deze zoveel mogelijk op maat krijgen, passend bij hun mogelijkheden en specifieke situatie. De professionals zijn werkzaam bij gesubsidieerde maatschappelijke partijen, zorgaanbieders, huisartsen, onderwijs, (woning)coöperaties, zorgverzekeraar en werkgevers. Daarnaast is er een samenwerking met publieke partijen via de gemeenschappelijke regelingen, samenwerkingsverbanden Westelijke Mijnstreek, Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg en met de gemeente Maastricht voor de inkoop jeugdzorg in Zuid-Limburg en de daarbij horende financiële administratie.

Op het vlak van gezondheidsbeleving worden samen met Rijk, Provincie, Zorgverzekeraars en GGD/programmabureau Trendbreuk projecten uitgevoerd. Om de ambities op onderwijsgebied waar te maken vindt frequent overleg met de partijen in het onderwijsveld plaats. De Wmo-Raad, jongerencliëntenraad, Sociaal Overleg en WswRaad geven gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente Sittard-Geleen op de ontwikkelingen binnen de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet of schuldhulpverlening.

59

Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten

Begroting voor wijziging 2021

Begroting na wijziging 2021

43.828

54.524

Rekening 2021

Resultaat 2021

56.127

1.602 -1.021

Lasten

-154.729

-167.765

-168.786

Saldo Baten en Lasten

-110.901

-113.241

-112.659

582

25

2.167

1.400

-767

Toevoegingen

-1.052

-1.703

-1.625

79

Saldo Reserves

-1.027

463

-225

-688

-111.927

-112.778

-112.884

-106

Onttrekkingen

6 SOCIAAL DOMEIN

Analyse resultaat Het Sociaal Domein kent een breed takenpakket op het vlak van de Wmo, Jeugd- en Participatiewet, de wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) en de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Gedurende 2021 zijn door de raad via de programmarapportage diverse budgetten bijgesteld. De baten zijn gestegen als gevolg van een toename in de BUIG middelen ten behoeve van uitkeringen en verschillende tranches voor de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). De Tozo is een ondersteuning voor zelfstandig ondernemers die door de coronacrisis in financiële moeilijkheden zijn gekomen. Voor deze onderdelen staan tegenover de hogere baten ook hogere lasten. Daarnaast zijn de budgetten voor Wmo en Jeugd bijgesteld en daarmee zijn de budgetten gedurende 2021 op dezelfde hoogte gebracht als de realisatie in 2020. Tegenover deze nadelige bijstelling staat ons aandeel in de extra incidentele middelen die het Rijk in 2021 voor de Jeugdzorg beschikbaar heeft gesteld. Het jaar 2021 sluit het Sociaal Domein met een minimaal nadelig resultaat af. De hogere baten zijn hoofdzakelijk toe te schrijven aan de vaststelling van de specifieke uitkering (SPUK) Tozo over 2020 die voordeliger uitvalt dan waar in de jaarrekening 2020 nog rekening mee werd gehouden. Deze extra baten Tozo zijn in de jaarrekening 2021 verwerkt.

Diverse overige posten dragen zorg voor de overige hogere baten. De lasten laten een nadelig saldo zien, dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de jeugd en een deel van de Wmo voorzieningen. Het langer thuis wonen wat volgt uit het rijksbeleid heeft een hoger gebruik van de woonvoorzieningen tot gevolg. Het plaatsen van meer woonunits om thuis de zorg aan hulpbehoevende inwoners te kunnen leveren is toegenomen. Ondanks dat het aantal jongeren dat gebruik maakt van de jeugdzorg stabiliseert, liggen de kosten fors boven de raming in de begroting. De verklaring hiervoor is dat de problematiek zwaarder wordt en daarmee de zorgkosten toenemen. Daarnaast is er met het onderwijs doelgroep arrangementen afgesproken die door verlate besluitvorming op regionaal niveau nu is verwerkt in de jaarrekening. Tegenover de hogere lasten bij de jeugd en de WMO staan de lagere lasten voor de Huishoudelijke ondersteuning en begeleiding. Aan inwoners is meer ondersteuning in het huishouden afgegeven echter hiervan is in 2021 in vergelijking met andere jaren minder gebruik van gemaakt. Door corona hebben inwoners minder gebruik gemaakt van ondersteuning en heeft de zorgaanbieder minder kunnen leveren door een hoger ziekteverzuim. De geraamde onttrekking aan de risicoreserve is hierdoor niet nodig gebleken.

Wie heeft mee betaald? Het brede Sociaal Domein inclusief volksgezondheid en onderwijs bevat allemaal wettelijke taken welke gefinancierd worden door het Rijk via het gemeentefonds en de gebundelde uitkering (BUIG). De zorgverzekeraar is medefinancier voor enkele pilots op het vlak van preventie. Voor Zuid-Limburgse aanpak van de arbeidsmarkt is de provincie en het rijk co-financier. Op het gebied van onderwijshuisvesting komt een aantal voorzieningen – voornamelijk nieuwbouw en uitbreiding – voor rekening van de gemeente. 60

Andere voorzieningen zoals het onderhoud, aanpassingen en exploitatie van bestaande schoolgebouwen komen voor rekening van schoolbesturen. Daarnaast worden enkele diensten verzorgd voor buurgemeenten die gefactureerd worden. Ook ontvangen wij van inwoners een beperkte eigen bijdrage voor Wmo en leerlingenvervoer. De huur / vaste lasten compensatie voor gemeenschapsaccommodaties is gefinancierd uit de lokale corona-middelen (waarvoor deels voor buurt- en dorpshuizen een rijksbijdrage is ontvangen).

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? De in de programmabegroting omschreven werkzaamheden, acties en ontwikkelingen zijn in 2021 uitgevoerd en worden in 2022 voortgezet. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen. Naam indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in een uitkeringsgezin

Eenheid Waarde Periode Aantal per 1.000 inwoners in de 950,8 2020 leeftijd van 15 t/m 64 jaar

Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

Periode

948,4

2019

% 12 t/m 21 jarigen

1

2020

1

2019

% kinderen tot 18 jaar

7

2020

7

2019

63,9

2020

63,1

2019

4

2020

3

48,9

2020

45,29

12,9

2020

18,4

2019 1e halfjaar 2020 1e halfjaar 2020 1e halfjaar 2020 1e halfjaar 2020 1e halfjaar 2020

% van de werkzame Netto arbeidsparticipatie beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren % 16 t/m 22 jarigen Personen met een Aantal per 1.000 inwoners bijstandsuitkering Lopende reAantal per 1.000 inwoners van 15-74 integratievoorzieningen jaar Jongeren met jeugdhulp

Waarde

% van alle jongeren tot 18 jaar

14,7

% van alle jongeren tot 18 jaar

1,6

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar 0,5 Aantal per 1.000 inwoners

86

61

1e halfjaar 2021 1e halfjaar 2021 1e halfjaar 2021 1e halfjaar 2021

14,4 1,5 0,4 86

1e halfjaar 2020

Gerelateerde beleidsnota’s Actieplan Novi gebied Zuid-Limburg Toekomstvisie 2030 Beleidsplannen Sociaal Domein (Wmo, Jeugdwet, P-wet en Schuldhulpverlening) Nota fundamentele aanpak Sociaal Domein 2017 Beleidsplan Jeugdhulp Zuid-Limburg 2019 Businesscase en bedrijfsplan Participatiebedrijf Westelijke Mijnstreek Privacybeleid Sociaal Domein Actieplan perspectief op werk Zuid-Limburg Strategisch huisvestingsplan onderwijs en kindfuncties Sittard-Geleen 2013-2025 Beleidskader Jeugd Zuid-Limburg Regionale gezondheidsbeleid 2020-2023 Zuid Springt Eruit! 2019

62

2.1.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU “Wij willen dat onze inwoners tevreden zijn over hun woon- en leefsituatie, gezond blijven en meekunnen in onze samenleving.” We willen dat de gemeente Sittard-Geleen zich duurzaam en gezond ontwikkelt, zodat de (fysieke) kwaliteit van leven verbetert. De gezondheid van onze inwoners op peil houden, is hiervoor onontbeerlijk. Prioriteit heeft de preventieve aanpak en inzet op positieve gezondheid. Daarom willen we een gezonde levensstijl bij onze inwoners onder de aandacht brengen. En zijn ook zelfredzaamheid en participatie van belang. Samen met de inwoners, instellingen en ondernemers willen we de stad verduurzamen. Zodat Sittard-Geleen ook voor de volgende generaties prettig is om in te wonen en leven. Dit programma kent de volgende taakvelden: 7.1. Volksgezondheid 7.2. Riolering 7.3. Afval 7.4. Milieubeheer 7.5. Begraafplaatsen en crematoria Wat wilden we bereiken? Met het programma Volksgezondheid en Milieu willen we op de middellange termijn: • De sociale gezondheid bevorderen • Inzetten op verdere verduurzaming van de stad • Onze leefomgeving klimaatbestendig maken Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2021 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden.