02 Jaarstukken 2023 GGD Zuid Limburg

Jaarstukken GGD Zuid Limburg 2023

Heerlen, april 2024

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 1

Inhoudsopgave 1.

Bestuur en vaststelling ..................................................................................... 4 1.1 Rechtspersoonlijkheid en verantwoordelijkheid ............................................. 4 1.2 Vaststelling jaarstukken 2023 ..................................................................... 4 1.2.1 Vaststelling ..................................................................................... 4

2.

Jaarverslag 2023: GGD werkt aan gezond en actief leven ..................................... 5

2.1 Concern ................................................................................................... 5 2.1.1 De organisatie .......................................................................................... 5 2.1.2 Organisatieontwikkeling ............................................................................. 6 2.1.3 Het dienstverleningspakket......................................................................... 6 2.1.4 Ondersteunende diensten ........................................................................... 7 2.2 Programma GGD ....................................................................................... 8 2.3 Programma Jeugdgezondheidszorg .............................................................21 2.4 Programma Veilig Thuis ............................................................................23 3.

Financiële paragrafen ......................................................................................24 3.1 Algemeen ................................................................................................24 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................24 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................30 3.4 Financiering .............................................................................................31 3.5 Bedrijfsvoering.........................................................................................33 3.5.1 Investeringsbeleid ...........................................................................33 3.5.2

Organisatiestructuur ........................................................................34

3.5.3

Administratieve organisatie ..............................................................34

3.5.4

Informatisering en automatisering .....................................................34

3.5.5

Kansen en bedreigingen ...................................................................35

3.5.6

Personeelsbeleid .............................................................................35

3.5.7

Rechtmatigheid ...............................................................................36

3.6 Openbaarheidsparagraaf wet open overheid (Woo) .......................................37 3.7 Verbonden partijen ...................................................................................38 4 Jaarrekening 2023 ..........................................................................................39 4.1 Balans per 31 december 2023 .......................................................................39 4.2 Rekening van baten en lasten 2023 ............................................................40 4.3 Rekening van baten en lasten 2023 per programmalijn .................................41 5 Algemene toelichting en waarderingsgrondslagen ...............................................43 6

Financiële toelichting ......................................................................................46 6.1 Toelichting balans ....................................................................................46 6.1.1 Resultaat .......................................................................................46 6.1.2

Activa ............................................................................................50

6.1.3

Passiva ..........................................................................................57

6.2 Toelichting rekening van baten en lasten .....................................................63 6.2.1 Baten ............................................................................................63 6.2.2 7

Lasten ...........................................................................................64

Voorstel tot resultaatbestemming .....................................................................69

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 2

8

7.1 Voorstel tot resultaatbestemming na aanwending bestemmingsreserve ...........69 Rechtmatigheidsverantwoording .......................................................................70

8.1 Begrotingsrechtmatigheid per programmalijn ...............................................70 8.2 Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................71 9 Controleverklaring jaarrekening 2023 ...............................................................72 Bijlage 1 SISA ......................................................................................................73 Bijlage 2 Berekening weerstandsvermogen ..............................................................74 Bijlage 3 Taakvelden .............................................................................................75

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 3

1. Bestuur en vaststelling 1.1 Rechtspersoonlijkheid en verantwoordelijkheid De GGD Zuid Limburg is een gemeenschappelijke regeling waarvan instandhouding geschiedt door de gemeenten in Zuid-Limburg. Het Dagelijks Bestuur van de GGD Zuid Limburg is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Het Algemeen Bestuur van de GGD Zuid Limburg is verantwoordelijk voor het vaststellen van de jaarrekening. Het Dagelijks Bestuur is per 1 februari 2024 als volgt samengesteld: Naam Gemeente Burgemeester mevr. M.A.H. Clermonts-Aretz Meerssen Wethouder dhr. L.G.A.J. Geilen Sittard-Geleen Wethouder mevr. A.E.H.T. Vrusch Heerlen Wethouder dhr. R. van Drunen Kerkrade Wethouder dhr. A.J.M. Schiffelers Landgraaf Vacature Maastricht Burgemeester mevr. M.T.H. Leurs Stein

Functie Voorzitter Vicevoorzitter Lid Lid Lid Lid Lid

Het Algemeen Bestuur is per 1 februari 2024 als volgt samengesteld: Naam Gemeente Burgemeester mevr. M.A.H. Clermonts-Aretz Meerssen (voorzitter) Wethouder dhr. M.J.A.M. Meurkens Beek Wethouder dhr. L.C.J. de Koster Beekdaelen Wethouder dhr. J.L.W. van Dijk Brunssum Wethouder dhr. C.A.C.N. Piatek Eijsden-Margraten Wethouder dhr. F.J.E. Derksen Gulpen-Wittem Wethouder mevr. A.E.H.T. Vrusch Heerlen Wethouder dhr. R. van Drunen Kerkrade Wethouder dhr. A.J.M. Schiffelers Landgraaf Wethouder dhr. A.J.R.M. Garnier Maastricht Wethouder mevr. I.E.G. Smeets Meerssen Wethouder mevr. A.A.H. Ernes Simpelveld Wethouder dhr. L.G.A.J. Geilen Sittard-Geleen Wethouder dhr. J.A.G. Ummels Stein Wethouder mevr. E. Jaegers Vaals Wethouder dhr. J.I.M. Kleijnen Valkenburg aan de Geul Wethouder dhr. H.A.J. Coenen Voerendaal 1.2

Vaststelling jaarstukken 2023

1.2.1 Vaststelling De jaarstukken GGD ZL 2023 worden door het Algemeen Bestuur vastgesteld in de vergadering van 24 april 2024. Voorzitter, Mevr. M.A.H. Clermonts-Aretz

Jaarstukken GGD ZL 2023

Ambtelijk secretaris, Dhr. F.C.W. Klaassen

Pagina 4

2.

Jaarverslag 2023: GGD werkt aan gezond en actief leven

Voor meer toelichtingen, achtergronden interviews etc. verwijzen we naar het (digitale) jaaroverzicht van de GGD. 2.1

Concern

2.1.1 De organisatie De GGD kent in 2023 drie programma’s: GGD, Jeugdgezondheidszorg en Veilig Thuis. De taken van de GGD staan beschreven in het dienstverleningspakket en hebben een wettelijke grondslag in respectievelijk de Wet publieke gezondheid en de Wet maatschappelijke ondersteuning.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 5

2.1.2 Organisatieontwikkeling De veranderingen in onze maatschappij lijken steeds sneller te gaan. De GGD verandert natuurlijk mee om een antwoord bieden op de huidige maatschappelijke thema’s en uitdagingen. We willen kunnen inspelen op de snelle veranderingen die vaak ook een onzeker karakter kennen. Onze ontwikkelopgave pakken wij in samenhang op via GGD Canvas. Begin 2023 is de GGD gestart met ontwerpsessies over de organisatiestructuur, waarin collega’s zijn uitgenodigd om vanuit verschillende invalshoeken mee te denken over de (nabije) toekomst van de GGD. Daarnaast biedt GGD Canvas de gelegenheid om ook informeel en vrijblijvend met elkaar het goede gesprek aan te gaan, over ons werk en onze opdracht. Mede in het kader van het Canvas traject is de methodiek van Strategische Talent Ontwikkeling (STO) in 2023 gestart. Daarmee komt er meer inzicht in de talenten, wensen, ambities en ontwikkelpunten van medewerkers zodat er gerichte acties uitgezet kunnen worden om talenten van mensen te benutten en hen te behouden voor de organisatie. 2.1.3 Het dienstverleningspakket De GGD Zuid Limburg is de gezondheidsdienst van de 16 gemeenten in Zuid-Limburg. Onderstaande diensten voert de GGD voor deze gemeenten uit. Alle diensten hebben een wettelijke basis. Het dienstverleningspakket sluit aan op de ambities uit de regionale nota gezondheidsbeleis 2020-2023: ‘Zuid springt eruit’.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 6

2.1.4 Ondersteunende diensten De Covid19-pandemie heeft het belang laten zien van een solide bedrijfsvoering en flexibel opererende diensten die in een crisissituatie snel moeten kunnen opschalen. De door Covid opgelopen achterstanden zijn met de doorontwikkeling van de bedrijfsvoering in 2023 verder opgepakt. Ook de najaarscampagne Covid19 in 2023 drukte een stempel op werkzaamheden van de bedrijfsvoering. Inmiddels bereidt bedrijfsvoering zich voor op nieuw Rijksbeleid waarbij Covid19 met grootschalige najaarscampagnes als reguliere taak bij de GGD worden ingebed. Personeel De afgelopen jaren hebben ons geleerd dat we als organisatie voorbereid dienen te zijn op de ‘constante factor’ verandering. Als organisatie willen we klaar staan voor onze maatschappelijke opdracht waarin we zien dat de aandacht voor preventieve gezondheid en daarmee de centrale rol van de GGD hierin veel kansen en uitdagingen biedt. De visie van de organisatie op Personeel en Talent Ontwikkeling (PTO) is gebaseerd op deze continue verandering en daarom investeren wij volop in vitale, professionele en wendbare medewerkers. Als organisatie voor mensen en door mensen, zijn de medewerkers ons grootste goed en is investeren in kwalitatief goed personeel essentieel voor de basis van ons bestaan.

Onze medewerkers zijn de GGD Zuid Limburg (GGDZL) en alleen met hen maken we het verschil en zijn we in staat onze ambitie te verwezenlijken. Het is nu en in de toekomst van groot belang voor (de continuïteit van) onze organisatie om te investeren in mensen. Investeren in zowel het vinden en selecteren van de juiste persoon voor de juiste functie, alsook investeren in het behouden van goede medewerkers en het optimaal inzetten van hun talenten. De huidige (en toekomstige) arbeidsmarkt zorgt hierbij voor de nodige uitdagingen. We willen een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven. Onze GGD staat voor een inclusieve samenleving. Ook onze GGD streeft ernaar nog diverser en inclusiever te zijn. In 2023 heeft de GGDZL het Charter Diversiteit en Inclusie ondertekend. Informatisering en automatisering Het leveren van gedegen en betrouwbare gezondheidsinformatie is essentieel voor de uitvoering van GGD-taken en voor het gezondheidsbeleid van gemeenten. Het ontsluiten van deze data vraagt met nieuwe technologische mogelijkheden steeds meer van de organisatie. Ook de patiëntengegevens moeten te allen tijde beschikbaar zijn en tegelijkertijd optimaal beveiligd zijn opgeslagen. In 2023 is er veel geïnvesteerd in informatie en security om te voldoen aan wettelijke en kwaliteitseisen.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 7

2.2 Programma GGD Als inwoner van Zuid-Limburg kunt u voor veel verschillende onderwerpen bij de GGD terecht. Bijvoorbeeld bij vragen over gezondheid, gezond opgroeien en seksualiteit. Voor vaccinaties voor ziektes als kinkhoest, bof en baarmoederhalskanker. Maar ook voor onderzoek naar seksueel overdraagbare aandoeningen of als u wordt geconfronteerd met de woningvervuiling van uw buurman. Ook staat de GGD klaar om in te schatten of de stank in uw woonomgeving van invloed is op uw gezondheid of dat de rook van een brand schadelijke stoffen bevat. In dit programma leest u meer over de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en vindt u informatie over trendbreuk, GALA en IZA als nieuwe opgave voor de GGD, versterking infectieziektebestrijding, gezonde leefomgeving, de ondersteuning van personen met verward gedrag en de forensische geneeskunde.

Trendbreuk, GALA en IZA: gezondheid centraal Trendbreuk De GGDZL heeft een lange traditie van samenwerken, niet alleen met de gemeenten maar ook met Provincie Limburg, zorginstellingen, onderwijs, wooncorporaties en maatschappelijke organisaties. De gezondheidsachterstanden over meerdere generaties en de grote verschillen tussen groepen maken samenwerking en een gerichte aanpak ook noodzakelijk. De Trendbreukaanpak, die in 2019 is gestart, is vanuit die urgentie ontstaan. Deze aanpak richt zich op de jongste generatie, is langdurig en bundelt de ambitie van 16 Zuid-Limburgse gemeenten en partners om in 2030 de achterstand in gezondheid met een kwart in te lopen ten opzichte van de rest van Nederland. Dat gebeurt met veel initiatieven en projecten, met de inzet van effectieve interventies in verschillende levensfasen van het kind, waarbij preventie centraal staat. In 2023 is er stevig ingezet op de doorgaande lijn in alle levensfasen en is met name de samenwerking met kinderopvang en onderwijs versterkt. Hiermee hebben de betrokken partners het doel kinderen een gelijke kans op gezondheid te bieden in al hun levensfasen. Trendbreuk laat zien dat er dan veel mogelijk is. Trendbreuk vervult landelijk een voorbeeldfunctie. Trendbreuk is van programma tot netwerkorganisatie geworden, die laat zien dat krachten bundelen loont en dat dit leidt tot een succesvolle aanpak.

GALA en IZA Met de komst van Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA) hebben de gemeenten aangegeven dat ze zoveel mogelijk willen samenwerken volgens de Trendbreukaanpak. Temeer omdat deze beleidsprogramma’s nauw aansluiten bij de ambitie van Trendbreuk. Een gezonde generatie in 2024 (GALA) en goede toegankelijke en betaalbare zorg (IZA) moeten een beweging van zorg naar gezondheid in gang zetten. Daarvoor is goede regionale samenwerking van belang. GGDZL heeft van de gemeenten de opdracht gekregen om de regionale procesregie en inhoudelijke coördinatie voor GALA en IZA uit te voeren. Dit, vanuit de idee dat GALA en IZA inhoudelijk samenhangen. Hierbij wordt gestreefd naar een integrale aanpak, waarbij verschillende domeinen (onder andere gezondheid, welzijn en zorg, brede welvaart en leefomgeving) met elkaar worden verbonden. In 2023 heeft de GGD deze rol met verve inhoud en vorm gegeven. GGDZL heeft samen met de gemeenten een stevige en samenhangende regionale visie voor GALA geformuleerd. In werkgroepen zijn de regionale plannen per thema besproken, een aantal thema’s worden lokaal uitgevoerd. Dit was tevens de start van een intensief traject voor IZA van de GGD met gemeenten en vele organisaties dat heeft geresulteerd in het Regiobeeld en Regioplan Zuid-Limburg.

Hierin staan de vijf belangrijkste opgaven voor Zuid-Limburg, die vertaald zijn naar negen thema’s. Het plan biedt een basis om met alle partijen in onze regio te komen tot het aanpakken van de grote gezondheidsachterstanden, het terugdringen van de kansenongelijkheid en de noodzakelijke transformatie van de zorg.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 8

Infectieziektebestrijding De infectieziektebestrijding (IZB) van de GGDZL signaleert wat er speelt in de regio en draagt bij aan preventie en bestrijding van infectieziekten die een risico vormen voor de volksgezondheid. Daarnaast is het een belangrijke schakel tussen de (eu)regionale en landelijke infectieziektebestrijding. Er wordt (inter)nationaal informatie opgehaald, gedeeld en vertaald naar de uitvoering van regionaal beleid. GGDZL levert een grote bijdrage bij de totstandkoming van slagvaardig, wendbaar en opschaalbaar stelsel van infectieziektebestrijding, toegerust voor een grootschalige uitbraak van een infectieziekte. Versterking infectieziektebestrijding pandemische paraatheid (VIP) De coronapandemie heeft aangetoond welke impact een (nieuwe) infectieziekte kan hebben op mensen, de economie en de samenleving. Om goed voorbereid te zijn op een volgende pandemie is het nodig om de infectieziektebestrijding te versterken. Om deze reden is, in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), door GGD-GHOR Nederland de beleidsagenda ‘Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid’ (VIP) opgesteld voor 2023 en 2024. VIP bestaat in totaal uit 5 pijlers waaronder o.a.

de versterking van infectieziektebestrijding teams, betere regionale en landelijke samenwerking voor monitoring en surveillance, meer praktijkgericht onderzoek en het versterken van het onderwijs en opleiding door het versneld opleiden van diverse professionals. GGDZL is voortvarend met VIP aan de slag gegaan. Hierdoor is het aantal medische professionals (artsen, verpleegkundigen en doktersassistentes) binnen het team van de unit uitgebreid en is onze epidemiologische kennis en data-expertise verstevigd. Daarnaast is de werkwijze verder verbeterd en ons opleidingsbeleid geïntensiveerd. Hiermee is in 2023 een stevige basis gelegd om de infectiebestrijding en de pandemische paraatheid van de GGDZL te versterken voor de toekomst. Najaarscampagne COVID-19 Met de najaarscampagne zijn in een tijdsbestek van iets minder dan drie maanden 100.000 vaccinaties gezet. Deze campagne was met name gericht op de doelgroep 60plussers, hoog medische risicogroep, zwangeren en zorgmedewerkers met direct patiëntcontact. Niet alleen op locaties in Heerlen, Geleen en Maastricht werden deze vaccinaties gedaan, maar ook bij burgers thuis en in instellingen. Mede door in het verleden opgedane ervaringen is de campagne succesvol verlopen. Naar verwachting zullen in de toekomst meerdere grootschalige vaccinaties uitgevoerd gaan worden.

Onderzocht wordt daarom hoe dergelijke campagnes ondergebracht kunnen worden in een vaccinatie expertise centrum. Een centrale plek voor uitvoering van en kennisontwikkeling over vaccinaties voor zowel burgers als professionals in ZuidLimburg.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 9

Meerkosten COVID-19 2023

Periode 1 jan - 1 jul 2023 Meerkosten BCO regulier Bemonstering regulier Vaccinatie Totaal Overige Meerkosten

Rekening 2023 in € 2.422.142 702.352 180.894 1.538.896

Infectieziektebestrijding (IZB)

552.718 125.820

Tuberculosebestrijding (TBC)

-

Medische Milieukunde (MMK)

-

Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht

-

Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli)

-

Reizigerszorg

-

Gezondheidsbevordering (GB)

-

Algemene Gezondheidszorg (AGZ)

-

Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie

-

Openbare GGZ / Sociaal medische advisering

-

Veilig Thuis

-

Forensische Zorg (For)

-

Regionale Ambulance Voorziening (RAV)

-

Overig

-

Ondersteuning Periode 1 jul t/m 31 dec doorlopende verplichtingen Salarissen, transitievergoeding en WW Overige personele kosten Kosten Locaties

426.898 142.004 121.755 19.876 373

Activa

-

Overige meerkosten

-

Periode 1 jul t/m 31 dec kosten ICAM-claimen Kosten Icam Juridische kosten Totaal

Jaarstukken GGD ZL 2023

3.116.864

Pagina 10

Invasieve groep A-streptokokken In 2022 werd in Europa een toename van ernstige invasieve Groep A-streptokokken (iGAS) infecties gezien. Naar aanleiding van een verdubbeling van infecties in Nederland, in eerste instantie vooral bij jonge kinderen maar later ook bij volwassenen, werd de meldingsplicht voor iGAS aanzienlijk uitgebreid. Hierdoor was het mogelijk om meer contacten in het huishouden antibiotica aan te bieden ter voorkoming van een ernstige ziekte als gevolg van deze infectie. De uitbreiding van meldingscriteria heeft geleid tot een verhoging met meer dan de helft van het aantal meldingen vergeleken met voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een verdubbeling van het aantal gezinscontacten dat door de GGD is opgespoord en antibiotica kregen voorgeschreven. GGDZL is kartrekker geweest bij het onderzoek met 20 andere GGD’en naar de effectiviteit van de aangepaste meldingscriteria. Het onderzoek moest antwoord geven op een aantal vragen: hoeveel contacten heeft de GGD naar aanleiding van een melding benaderd, wie heeft daadwerkelijk het advies opgevolgd om profylaxe in te nemen, inzicht in klachten binnen het gezin van de patiënt, welke gezinsleden worden ernstig ziek door invasieve groep A-streptokokken. Op basis van de resultaten van het onderzoek heeft het RIVM de meldingsplicht geëvalueerd en gecontinueerd.

Tevens zijn deze op het belangrijkste congres van infectieziektebestrijding in Europa (European Scientific Conference on Applied Infectious Disease Epidemiology) gepresenteerd. Tuberculosebestrijding Landelijk werd in 2023 een stijging gezien van tuberculosemeldingen, ook het aantal in tbc-infecties kende een stijging. Regionaal bleef het aantal tbc-meldingen en -infecties ongeveer gelijk aan 2022. De patiëntenpopulatie, de afkomst en de soort tuberculose van de patiënten wijken regionaal niet af van het landelijke beeld. Om een zo optimaal mogelijke tuberculosebestrijding in de regio te borgen is de samenwerking met het Maastricht UMC+ die in 2022 is gestart dit jaar verder vormgegeven. Dit gebeurde door middel van casuïstiekbespreking met specialisten. Ook met het Medisch Centrum Zuyderland is samenwerking gezicht met tbc-coördinatoren door middel van patiëntbesprekingen en casuïstiekbespreking. Er werden locaties voor crisisnoodopvang in Sittard geopend en voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen in Heerlen in het reeds bestaande asielzoekerscentrum. Bij het openen van nieuwe opvanglocaties wordt samenwerking gezocht met het medisch personeel en algemene voorlichting gegeven over tuberculose zodat snel gereageerd kan worden bij een melding op de locatie.

Bron- en contactonderzoeken in verband met meldingen van tuberculose in de overige opvanglocaties vond eveneens plaats. Ook in deze gevallen werd het personeel voorgelicht over tuberculose en over het lopende bronen contactonderzoek. Seksuele gezondheid Het Centrum voor Seksuele Gezondheid heeft als doel de seksuele gezondheid in de regio te verbeteren, en richt zich daarbij vooral op kwetsbare groepen in de samenleving en risicogroepen voor seksuele overdraagbare aandoeningen. Het Centrum voor Seksuele Gezondheid Limburg werkt daarin in de regio samen met andere zorgprofessionals, welzijnswerk en jeugdwerk, scholen etc. Gonorroe In Zuid-Limburg zien wij een stijging van gonorroe onder heterojongeren jonger dan 25 jaar die de GGD bezochten. Vanaf het derde kwartaal van 2022 is deze stijging ingezet. Opvallend is de toename van gonorroe onder de theoretisch opgeleiden (HBO/WO). Dit is specifiek de studentendoelgroep. Deze regionale stijging wordt ook landelijk gezien. Een duidelijke oorzaak die deze stijging verklaart hebben wij vooralsnog niet. Hiervoor worden een aantal interventies ingezet, zoals maandelijks monitoren van de data, tijdens de introductieweek van hogescholen en universiteit aanwezig zijn, het publiek informeren, gezond en positief seksueel gedrag stimuleren.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 11

HPV 18+ In 2023 is een aanvullend vaccinatieprogramma voor HPV (humaan papillomavirus) opgezet voor de doelgroep 19- tot en met 29-jarigen. Een afgeronde vaccinatieserie bestaat uit 2 prikken met een tussentijd van 6 maanden. In Zuid-Limburg kregen ruim 47.000 jongeren een uitnodiging voor de HPV-vaccinatie. Er is een uitgebreide communicatiecampagne geweest, zowel landelijk als regionaal. In de regio is er aandacht besteed aan de campagne middels promotie op festivals, via de inzet van de HPVvaccinatiebus en via radio en tv interviews. De vaccinaties zijn uitgevoerd op de Covidlocaties in Maastricht, Heerlen en Geleen en op de poli’s van de afdeling Seksuele Gezondheid. Het opkomst percentage was 20%, dit was helaas een lagere opkomst percentage dan gehoopt. Tot 1 juni 2024 is er voor de doelgroep nog de mogelijkheid om de vaccinatieserie kosteloos af te maken. Nu Niet Zwanger Het programma Nu Niet Zwanger (NNZ) ondersteunt vrouwen en mannen in een kwetsbare situatie bij het maken van een bewuste en geïnformeerde keuze met betrekking tot hun kinderwens. Het programma heeft als doel om cliënten de regie te geven over hun kinderwens en daarmee onbedoelde zwangerschappen te voorkomen.

Professionals uit samenwerkingsorganisaties zijn getraind tot aandachtsfunctionaris om zelf het gesprek aan te gaan met cliënten over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie en dit onderdeel te maken van het dagelijkse werk. Sinds 1 januari 2023 is NNZ structureel geborgd binnen het Centrum Seksuele Gezondheid. Het NNZ-netwerk is verder gegroeid en het aantal aangesloten samenwerkingsorganisaties die een NNZ aandachtsfunctionaris hebben opgeleid, is gestegen. Dit is terug te zien in het aantal aanmeldingen die ook dit jaar hoog zijn gebleven. In 2023 hebben 462 mensen deelgenomen aan NNZ, in 2022 waren dit er 460. NNZ sloot dit jaar aan bij verschillende lokale coalities in de regio om de NNZ-werkwijze toe te lichten en onderlinge samenwerkingen in de gemeente verder vorm te geven en te verstevigen. Er is daarnaast geïnvesteerd in de interne samenwerking met de Jeugdgezondheidszorg. Het trainingsaanbod werd in 2023 herzien door het landelijke team van NNZ. Hygiëne en inspectie Toezicht kinderopvang Het toezicht op de kwaliteit van deze voorzieningen is een taak van de GGD. Naast deze taken houdt Hygiëne en Inspectie toezicht op diverse onderwerpen in het kader van technische hygiënezorg, met als doel het voorkomen van infectieziekten.

De toezichthouders kinderopvang van de GGD voeren minstens één keer per jaar een onderzoek uit bij elke locatie voor dagopvang en/of buitenschoolse opvang. Vanaf 2023 is gestart met gefaseerde invoering van flexibel toezicht binnen de gemeenten Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen. Het doel van het flexibel toezicht is om de voorspelbaarheid van het toezicht te verkleinen en meer ruimte voor maatwerk mogelijk te maken. Door deze flexibilisering kan het toezicht gerichter worden ingezet en bijdragen aan het bevorderen van de kwaliteit van de kinderopvang. Bij geregistreerde gastouders wordt er door middel van een steekproef beoordeeld of de opvang veilig en verantwoord is. In navolging van het kabinetsbesluit om met ingang van 1 januari 2022 toezicht en handhaving te intensiveren. In 2023 is bij 50% van alle gastouders in Zuid-Limburg een onderzoek uitgevoerd. Binnen een periode van drie jaar dient 100% van de gastouders bezocht te worden.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 12

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Kennisbank VNG Naleving en GGD GHOR Nederland adviseren gemeenten en GGD’en vanaf 2019 om herstelaanbod als methode te gebruiken; zij hebben hiervoor een handreiking opgesteld. Herstelaanbod is het aanbod van de toezichthouder aan de houder om binnen de tijd van het opstellen van het concept-inspectierapport een geconstateerde overtreding te herstellen. In 2023 is door de GGD Zuid Limburg het herstelaanbod geëvalueerd en in samenspraak met alle gemeenten is de werkwijze verder verruimd. Door deze verruiming, in combinatie met o.a. de invoering van het flexibel toezicht en maatschappelijke problemen die spelen waaronder het landelijke personeelstekort, is er in 2023 meer herstelaanbod aangeboden. In 2023 werd er 205 keer herstelaanbod aangeboden, in 2022 was dit 142 keer. Calamiteitentoezicht Wmo In opdracht van de zestien Zuid-Limburgse gemeenten voert de GGD het calamiteitentoezicht Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) uit. De werkwijze voor het beoordelen van calamiteitenonderzoeken is in 2023 door de toezichthouders Wmo herzien. Hierop aansluitend is de beoordelingsrapportage hernieuwd, hetgeen bijdraagt aan een uniforme werkwijze binnen de unit Hygiëne en Inspectie. Verder is het meldprotocol en de handvatten voor intern onderzoek en intern onderzoek suïcide geactualiseerd.

Opvallend is dat in 2023 meer meldingen zijn gedaan over grensoverschrijdend gedrag ten opzichte van voorgaande jaren. Het is opmerkelijk, dat net als vorig jaar, door de vele Wmo-aanbieders in Zuid-Limburg slechts weinig calamiteiten gemeld zijn. Ook valt op dat slechts door een kleine groep zorgaanbieders gemeld wordt. Ten opzichte van 2022 zit hier een minimaal stijgende lijn in. Ook landelijk is het aantal meldingen laag en wordt zelfs een dalende lijn gezien; dit blijkt uit onderzoek van GGD Utrecht. Technische hygiënezorg De GGD voert jaarlijks conform afspraken met de gemeenten technische hygiënezorg (THZ) taken uit, hieronder valt het uitvoeren van inspecties bij seksbedrijven, asielzoekerscentra, dak- en thuislozen, kinderboerderijen, de advisering bij publieksevenementen en vergunningverlening tatoeëren en piercen. Advisering publieksevenementen In Limburg vinden jaarlijks veel evenementen plaats. Om te zorgen dat een ZuidLimburgs evenement gezond en veilig verloopt, adviseert de GGDZL de gemeenten over zorg op evenementen en over een veilige en gezonde leefomgeving. Het advies wordt gegeven op basis van de landelijke hygiënerichtlijn evenementen. De evenementenorganisator (degene aan wie de vergunning wordt verleend) is primair verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen om de gezondheid van bezoekers, deelnemers en omstanders te waarborgen.

De organisator moet zich houden aan de eisen in de vergunning en is verantwoordelijk voor het hygiënisch werken op het evenement. Om de advisering te optimaliseren wordt nauw samengewerkt binnen de GGD door de GHOR Zuid-Limburg, deskundigen infectiepreventie en de THZ-deskundige. Seksbedrijven De GGD Zuid Limburg voert jaarlijks inspecties uit bij seksbedrijven om de verspreiding van infectieziekten zoals seksueel overdraagbare aandoeningen te voorkomen. De inspectie vindt plaats op basis van de landelijke hygiënerichtlijn voor seksbedrijven. De bevindingen worden vastgelegd in een inspectierapport. Ten behoeve van de vergunningsaanvraag ontvangen de gemeenten een advies op basis van gedane constateringen. Tevens ontvangen de betreffende gemeenten een advies over mogelijke acties die zij kunnen ondernemen.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 13

Medische milieukunde Medische milieukunde (MMK) houdt zich bezig met de interactie tussen milieufactoren en gezondheid en krijgt hierover zeer diverse en complexe vraagstukken ter beoordeling voorgelegd. Het belangrijkste doel van de medische milieukunde is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door risico’s van milieufactoren te beperken en positieve omgevingsfactoren te stimuleren. Burgervragen MMK ontvangt regelmatig vragen van burgers over gezondheid in relatie tot hun omgeving. Zowel in huis als buitenshuis zijn er milieufactoren die invloed kunnen hebben op de gezondheid. Burgers bellen MMK met vragen, voor advies of voor meer informatie. Binnenshuis, oftewel in het binnenmilieu, kunnen bewoners last hebben van vocht en schimmel. De bewoners nemen dan contact op over mogelijke gezondheidsrisico’s en voor informatie over hoe ze de schimmel het beste kunnen verwijderen en voorkomen. MMK helpt burgers ook met andere vragen, onder andere over geluidshinder, asbest, of PUR isolatie. Soms is hiervoor een huisbezoek noodzakelijk of aanvullende informatie van het RIVM of de uitvoeringsdienst. In 2023 was kwik een actueel onderwerp. Het verkopen van producten met kwik erin, zoals kwikbarometers of -thermometers, is al bijna 20 jaar verboden. Mensen kunnen deze, vaak antieke, producten wel nog in huis hebben.

Soms kan het gebeuren dat de kwikbarometer gaat lekken of kapot valt. Wij adviseren dan over het veilig opruimen van kwik en geven uitleg over de mogelijke gezondheidsrisico’s van kwik. Vragen over het buitenmilieu gaan bijvoorbeeld over de bezorgdheid over luchtkwaliteit, geurhinder of hitte. Vragen over houtstook, eikenprocessierups, of overlast door de industrie worden ook gesteld. Gezondheid en milieu: bodemcasuïstiek In 2023 heeft de unit MMK vanuit gemeenten verzoeken gekregen om een gezondheidskundige risicobeoordeling te maken en advies te geven over bodemverontreinigingen. De oorsprong van de verontreinigingen was erg divers. Waar in het ene geval de bodem was verontreinigd met zware metalen, was in het andere geval de bodem en het grondwater verontreinigd met vluchtige stoffen afkomstig van voormalige industrieën. Naar aanleiding van deze bodemverontreinigingen heeft MMK gezondheidskundige risicobeoordelingen uitgevoerd om de mogelijke gezondheidseffecten in beeld te brengen. In enkele gevallen werd door de verontreiniging een mogelijk gezondheidseffect verwacht voor de bewoners rondom de verontreiniging. In die gevallen heeft MMK naast de beoordelingen ook adviezen gegeven over hoe de gezondheidsrisico’s beperkt kunnen worden en hoe de bewoners het beste geïnformeerd kunnen worden.

In overleg met gemeenten is MMK aanwezig geweest op bewonersavonden om tekst en uitleg te geven over de gezondheidskundige risicobeoordeling die zij heeft uitgevoerd en wat de risico’s voor de omwonenden zijn. Gezonde leefomgeving Door de uitdagingen waar we als maatschappij voor staan, denk aan klimaatverandering, woningnood, energietransitie krijgt het onderwerp gezonde leefomgeving steeds meer aandacht. GGDZL werkt samen met de Zuid-Limburgse gemeenten aan het formuleren van een gezamenlijk ambitie op het terrein van de gezonde leefomgeving. De ambitie is om inwoners van Zuid-Limburg een gezonde, groene en veilige leefomgeving te bieden die hen beschermt tegen negatieve milieueffecten en uitnodigt tot gezond gedrag. Daarnaast heeft in 2023 onderzoek plaatsgevonden naar de gezonde leefomgeving, samen met onder meer de Universiteit Maastricht, Zuyd Hogeschool en de gemeente Kerkrade. Onderzocht is hoe een checklist kan bijdragen aan het meenemen van gezondheid als een robuuste waarde in ruimtelijke ontwikkelingen.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 14

Projecten De GGD levert een bijdrage aan verschillende projecten. De projecten hebben uiteenlopende thema’s, van klimaat en luchtverontreiniging tot het verbeteren van het binnenklimaat in woningen. In 2023 is onder andere een bijdrage geleverd aan het project ‘WELLBASED’ van de gemeente Heerlen. In dit meerjarige project wordt onderzocht of maatregelen om energiearmoede te bestrijden positief bijdragen aan het binnenklimaat van een woning en de gezondheid van de deelnemers. In navolging hiervan is het project ‘Chipmunk Home’ gestart in samenwerking met het bedrijf Chipmunk en diverse woningcorporaties in heel Limburg. Binnen dit project monitoren we het binnenklimaat van woningen om bewoners inzicht te geven in kwaliteit van het binnenklimaat van hun woning. Een ongezond binnenklimaat is niet goed voor de gezondheid van de bewoners. Door middel van een app proberen we bewoners met behulp van gerichte meldingen en via e-learning te informeren over een gezond binnenklimaat en hoe dit kan bijdragen aan de gezondheid. Publieke gezondheid De gemeente is verantwoordelijk voor de (publieke) gezondheid van haar inwoners. De Wet publieke gezondheid schrijft voor welke taken de gemeenten aan de GGD moeten toewijzen. De taken die de GGD’en uitvoeren kunnen variëren per regio omdat zij inspelen op de lokale en regionale behoeften in gemeenten.

De gemeenten in ZuidLimburg richten zich specifiek op het terugdringen van de gezondheidsachterstanden met het programma Trendbreuk en het regionale gezondheidsbeleid ‘Zuid Springt eruit’. Inzicht in gezondheidssituatie via gezondheidsmonitors, -atlas en -panels De afdeling Kennis en Innovatie (K&I) ondersteunt gemeenten op allerlei manieren bij haar gezondheidsbeleid. Door de inzet aan programma’s als Trendbreuk, Kansrijke Start, Keigezond et cetera, het doen van onderzoek en beleidsadvisering draagt zij bij aan de verbetering van de publieke gezondheid in Zuid-Limburg. GGDZL maakte in 2023 voor elke gemeente een kennisdocument ‘Naar een gezond en actief leven …’ als basis voor het gemeentelijke plan van aanpak GALA. Bij het onderbouwen en evalueren van beleid wordt steeds meer gebruikt gemaakt van data op een zo lokaal mogelijk niveau. Daartoe monitort K&I al jaren de gezondheid van de inwoners van Zuid-Limburg. Meerdere monitors worden daarvoor gebruikt. Nieuw is de kindmonitor, deze is in 2023 voor het eerst als pilot uitgevoerd in vier gemeenten om meer inzicht te krijgen in de doelgroep 0 tot 12 jaar. De resultaten zijn begin 2024 beschikbaar. De gezondheidsmonitor jeugd 2023 is in het najaar bij 20 scholen onder meer dan 6.000 jongeren afgenomen via ene online vragenlijst. Dit gebeurt bij de tweede en vierde klassen in het voortgezet onderwijs.

Met de MBO-monitor 2023 ondervangt de GGD de omissie dat studenten van het middelbaar beroepsonderwijs structureel buiten de landelijke monitors vallen. Terwijl dit een grote en belangrijk groep vorm in ZuidLimburg. Om goed inzicht in hun gezondheidssituatie te krijgen zijn deze jongeren voor het eerst bevraagd op gezondheid, leefstijl, mentaal welbevinden en sociale mediagebruik. 1500 studenten hebben de vragenlijst ingevuld, 30 studenten zijn geïnterviewd. In het voorjaar 2024 publiceren we de resultaten. In 2022 is de Corona gezondheidsmonitor jongvolwassenen afgenomen. Dit is de leeftijdsgroep tussen 16 en 25 jaar. Deze monitor is het eerste landelijke onderzoek dat de daadwerkelijke impact meet op gezondheid en het welzijn van jongvolwassenen van de COVID-periode. De resultaten werden in 2023 gepresenteerd. In hetzelfde jaar was de afname van de extra Corona gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen. In 2023 ontvingen de gemeenten een rapport en tabellenboek, met kernboodschappen per gemeente. Op de Gezondheidsatlas Zuid-Limburg presenteert de GGDZL sinds 2017 cijfers en gezondheidsinformatie over de gezondheid en het welzijn van de inwoners. Deze atlas wordt vernieuwd waardoor er meer mogelijkheden zijn om gegevens van gezondheidsonderzoeken te presenteren. Ook kan GGDZL proactiever inspelen op behoeften van gemeenten.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 15

Vijf jaar Kansrijke Start: de successen in Zuid-Limburg De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start en goede gezondheid op latere leeftijd. Kansrijke Start ondersteunt ouders om hun kind een goede start in het leven te geven. In oktober 2023 was de landelijke jubileumweek Kansrijke Start, ter ere van het vijfjarig bestaan van het landelijke programma. Op 31 oktober vierden we ook in Zuid-Limburg vijf jaar Kansrijke Start middels een Kennisfestival Kansrijke Start. Met veel partners werd teruggeblikt op de samenwerking tussen verschillende organisaties, zorgprofessionals en hulpverleners en de vele ouders die we bereikten. Euregionale samenwerking Voortbouwend op het succes van eerdere edities van de euregionale Gezondheidsmonitor Jeugd in de Euregio Maas-Rijn, werd het initiatief in 2023 uitgebreid naar de Euregio Rijn-Maas-Noord. De Euregionale Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 werd in het najaar gelijktijdig met de Gezondheidsmonitor Jeugd uitgevoerd onder leerlingen uit de tweede en vierde klas van het voortgezet onderwijs in de deelnemende regio's in Duitsland, Nederland en België. Op de Euregional Health Atlas presenteert de GGD sinds 2019 in samenwerking met EuPrevent en Euregionale partners cijfers en informatie over de gezondheid en het welzijn van de inwoners van de Euregio Maas-Rijn (EMR).

In het project PROFILE heeft de GGDZL meegewerkt aan de preventie en het verkleinen van eenzaamheid bij ouderen uit de Euregio Maas-Rijn. Zeven projectpartners, onze netwerkpartners en een gevarieerde groep van betrokkenen uit de hele Euregio MaasRijn hebben hun krachten gebundeld om het bewustzijn van de gevolgen van eenzaamheid te vergroten, om de beste praktijkvoorbeelden en ontwikkelingen op dit gebied te delen tussen partners in België, Nederland en Duitsland en om professionals en vrijwilligers te trainen in hun dagelijkse aanpak van het probleem. De resultaten van PROFILE zijn gepubliceerd. Academische Werkplaats Publieke Gezondheid De Academische Werkplaats Publieke Gezondheid (AWPG) ontwikkelt, deelt en past kennis toe ten behoeve van de publieke gezondheid. Een greep uit de activiteiten betreft: • Oplevering resultaten uit onderzoek naar condities voor succesvolle toepassing Gezonde School-aanpak, video met successen Limburg4zero (thuis-afname testen voor soa en hiv om de drempel naar seksuele gezondheidszorg te verlagen), en start van het project ‘Versterking kennisinfrastructuur gezondheidsbevordering en preventie’ rondom implementatie vier ketenaanpakken uit GALA/IZA. • Kennisdeling, onder andere door het organiseren van een refereerbijeenkomst over de Gezonde Leefomgeving en het delen van de nieuwsbrief AWPG onder een breed publiek.

• Verbinder en initiator van diverse (regionale) netwerken en samenwerkingsverbanden, zoals het Consortium Academische Werkplaatsen Publieke Gezondheid Infectieziekten (Nijmegen, Amsterdam, Rotterdam, Leiden en Maastricht) (CAPI) om academisering bij de GGD’en te versterken op het vlak van infectieziektebestrijding. Maar ook het leveren van expertise over monitoring en evaluatie voor onder andere Trendbreuk (waaronder Kansrijke Start), uitvoeringsplannen GALA en het regiobeeld/regioplan IZA.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 16

Gezondheidsbevordering De adviseurs gezondheidsbevordering zijn actief geweest als coördinator en projectleider in verschillende programma’s die zich richten op de jeugd en de omgeving van de jeugd. De aanpak JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst), Gezonde School, Gezonde Basisschool van de Toekomst, Jong Leren Eten, Gezonde Kinderopvang, Keigezond e.d. zijn voorbeelden van de doorgaande lijn kinderopvang-primair onderwijs-voortgezet onderwijs-middelbaar beroepsonderwijs. Nadat in 2013 de eerste school in Zuid-Limburg het vignet Gezonde School ontving, heeft in 2023 de 100e school het vignet behaald. Het gaat hier om het welbevinden, de voeding of beweging van de jeugd. Keigezond Limburg is een ketenaanpak voor kinderen met overgewicht. Meer dan 250 kinderen in Limburg deden mee aan de pilot Keigezond, die vanaf 2024 uit de basiszorgverzekering vergoed wordt. Keigezond is in 2023 genomineerd voor de VGZ Samen Voorop Award. Sociaal medische advisering GGDZL is zich van oudsher actief als adviseur sociaal medische voorzieningen (SMA) en uitvoerder van medische keuringen daar waar gemeentelijke voorzieningen aan burgers worden verstrekt. De advisering biedt gemeenten ondersteuning om de beschikbare middelen efficiënt in te zetten zodat mensen met een beperking zelfstandig kunnen functioneren en zo goed mogelijk kunnen participeren in de samenleving.

De dienstverlening van SMA is onder druk gekomen vanwege personele tekorten en de huidige tekorten op de arbeidsmarkt. Ook voor de toekomst is deze niet gegarandeerd. Daarbij speelt een rol dat dit product (geen wettelijke taak) niet door alle 16 gemeenten in gelijke mate wordt afgenomen bij de GGD. Deze optelsom van factoren is de reden dat de GGD in overleg met de gemeenten de dienstverlening gaat beëindigen. In samenspraak met de gemeenten draagt de GGD zorg voor een correcte afhandeling en overdracht tot het moment dat deze een alternatief hebben gevonden. Openbare geestelijke gezondheidszorg Voor mensen in een kwetsbare situatie is deelnemen aan de samenleving niet vanzelfsprekend. Ze hebben vaak meerdere problemen en vinden het moeilijk om goed voor zichzelf te zorgen. Denk hierbij aan mensen met verward gedrag, daklozen, verslaafden en onverzekerden, maar ook mensen met een lichamelijk, psychische of verstandelijke beperking. Door hun gedrag veroorzaken ze vaak overlast en kunnen ze een gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving. Voor veel van deze mensen geldt dat zij niet makkelijk de weg vinden naar hulp, geen hulpvraag stellen of zelfs zorg mijden. Opdracht Commissie Zorg & Veiligheid GGDZL verzorg voor de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht-Heuvelland het vangnet openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ-vangnet), ook wel bemoeizorg geheten.

Dit is een meldpunt speciaal voor mensen die zelf geen hulp zoeken en zorgwekkend gedrag vertonen. In opdracht van de Commissie Zorg & Veiligheid is gestart met de ontwikkeling van een eenduidige, inhoudelijke visie op en aanpak van bemoeizorg. Daarvoor zijn de verschillende werkwijzen in de subregio’s in beeld gebracht. GGDZL en Mondriaan zijn als uitvoerende organisaties meer gaan samenwerken en zullen ook op basis van de analyse een voorstel aan de commissie voorleggen.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 17

Wijk-GGD’er In de Commissie Zorg & Veiligheid is besloten dat in het kader van de aanpak van mensen met verward gedrag een subsidieaanvraag wordt ingediend voor vroegsignalering en opvolging in de wijk. Vanuit GGDZL is een aanvraag ingediend bij ZonMW voor 3 Wijk-GGD’ers voor Zuid-Limburg. De Wijk-GGD’er is de verbindingsofficier tussen vele lokale en regionale partijen om gepaste zorg en ondersteuning te bieden in de aanpak voor mensen met verward gedrag. Eind 2023 kwam het bericht van de toekenning. Dit is een impuls in de aanpak van mensen met onbegrepen gedrag en vooral vanuit preventief oogpunt. Forensische geneeskunde Forensische geneeskunde zorgt voor een objectief medisch dossier over doodsoorzaken, letsels en de gezondheidstoestand van slachtoffers, verdachten en daders. De medische discipline staat ten dienste van gemeenten, politie en justitie. De forensisch arts werkt uitsluitend in opdracht van gemeente, politie en justitie. Op weg naar Forensische Dienst Limburg In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de dienstverlening forensische geneeskunde een andere organisatie vergt. Het aantal geregistreerde forensisch artsen in Nederland neemt af. Ondanks landelijke promotiecampagnes, een nieuwe opleiding en aantrekkelijk werkgeverschap, is dit een trend die al jaren geleden is ingezet.

Het is noodzakelijk dat GGD’en samenwerken om de dienst 24/7 beschikbaar te houden. De GGD’en van Limburg-Noord en Zuid-Limburg zijn daarom een project gestart in 2021 om de beide diensten samen te voegen. Dat heeft geleid tot bouwstenen voor samenwerking en maatregelen om de forensisch medische expertise veilig te stellen - alles gericht op een toekomstbestendige forensische dienstverlening. In 2023 is toegewerkt naar een Forensische Dienst Limburg, waarbij de twee Limburgse GGD’en nauw samenwerken en samen verantwoordelijk zijn voor de forensische geneeskunde (FG). Aanbevelingen commissie Hoes De commissie Hoes heeft in 2017 aan de Tweede Kamer het adviesrapport ‘Toekomst voor de forensische geneeskunde’ aangeboden, waarin zij aanbevelingen doet over een toekomstbestendige, kwalitatief goede en financieel beheersbare uitvoering van de forensische geneeskunde. Forensische geneeskunde en lijkschouw worden daarin als overheidstaak gezien en niet geschikt geacht voor de commerciële markt of aanbesteding. Medische arrestantenzorg daarentegen wordt als afzonderlijke discipline gezien. Volgens de commissie is het een private taak vanuit een publieke verantwoordelijkheid die kan worden aanbesteed. De politie is in 2023 opnieuw gestart met een aanbesteding voor de medische arrestantenzorg. Verwacht wordt dat in mei 2024 de gunning plaatsvindt en in 2025 de implementatie.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 18

GHOR De Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen (GHOR) Zuid-Limburg verbindt partners tussen zorg en veiligheid. Samen met geneeskundige- en veiligheidspartners zorgt de GHOR voor een goede voorbereiding op een crisis of ramp. Tijdens een crisis of ramp coördineert de GHOR de inzet van de zorgorganisaties in de regio. Hierdoor wordt de zorgcontinuïteit in de regio geborgd. De patiënt krijgt snel de juiste zorg op de juiste plek. Tevens ondersteunt de GHOR het besluitvormingsproces tijdens een crisis door het delen van informatie en vertegenwoordiging van het geneeskundige netwerk bij veiligheidspartners (veiligheids-regio, brandweer, gemeenten en politie). Informatiemanagement in de zorgketen Bij het voorkomen van ongevallen en rampen is crisiscommunicatie van cruciaal belang. Na de hoogwaterramp van juli 2021 en de Covid19 crisis is het belang van een goede informatievoorziening naar alle zorgpartners benadrukt. De GHOR Zuid-Limburg pakt dit in nauwe samenwerking met de GHOR Limburg-Noord en het Netwerk Acute Zorg op door de informatievoorziening te verbeteren in de fase van risicomonitoring en crisisbeheersing. Tijdens de risicomonitoring en crisisbeheersing kunnen zorgpartners gebruik maken van verschillende informatieplatformen die in de infographic te zien zijn en onderstaand worden toegelicht.

Risicomonitoring Begin 2023 is het samenwerkingsplatform Zorgpartners Limburg opnieuw ingericht waarbij de focus ligt op: 1. Het komen tot een gedeeld landelijk en regionaal situatiebeeld van de acute en nietacute zorg; 2. Het delen van plannen en procedures, denk aan continuïteitsplannen, instructies en formulieren. Landelijke en regionale informatie wordt gedeeld per thema; 3. Een plek om kennis en ervaringen te delen door onderling vragen aan alle zorgpartners te stellen. Via vraag en antwoord kunnen deze vragen worden geplaatst. Er wordt een nieuwsbrief regelmatig gedeeld met de zorgpartners over relevante ontwikkelingen op het gebied van Risicomonitoring en Crisisbeheersing. Ook wordt nieuwe landelijke of regionale planvorming beschreven. Bovendien worden toekomstige data van relevante bijeenkomsten gedeeld, evenals een terugblik op evenementen gegeven. Daarbij geeft Het Veiligheidsbeeld Limburg inzicht in de actuele risico's en dreigingen en signaleert verhoogde dreigingen waarop geanticipeerd kan worden. De GHOR geeft binnen het Veiligheidsbeeld invulling aan de tegel ‘Zorg en gezondheid’. Hierin worden de ontwikkelingen rond infectieziekten, dierziekten en zorgcontinuïteit wekelijks bijgehouden.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 19

Informatiedeling tijdens de crisisbeheersingsfase Om de informatiedeling tijdens de crisisbeheersingsfase te verbeteren is in 2023 een doorstart gemaakt met het project ‘Zorg voor Verbinding’. Het project Zorg voor Verbinding ontwikkelt een informatiemanagement systeem voor en met alle zorgpartners in Limburg. Dit systeem richt zich op het verzamelen en delen van informatie tijdens een crisis of ramp, vanaf GRIP 2. Zorgpartners kunnen hierdoor actief meelezen met het multidisciplinair situatiebeeld en geografisch plot van de Veiligheidsregio. Bovendien is er inzicht in het geneeskundige totaalbeeld en de situatie in andere zorgsectoren. Daarnaast zijn zorginstellingen in staat de eigen situatie en knelpunten te delen. Met als resultaat dat informatie tijdens een crisis sneller gedeeld kan worden en er beter op geanticipeerd kan worden. Zorgrisicoprofiel In 2023 is de GHOR Zuid-Limburg in samenwerking met GHOR Limburg-Noord, het Netwerk Acute Zorg en alle zorgorganisaties in Limburg aan de slag gegaan met het Zorgrisicoprofiel. Een Zorgrisicoprofiel is een document dat per Veiligheidsregio weergeeft welke soort incidenten de grootste impact hebben op de zorg. Het Zorgrisicoprofiel kan beschouwd worden als een aanvulling op het Regionaal Risicoprofiel (RRP) en het Provinciaal Risicoprofiel. Het RRP stelt elke regio op conform de Wet Veiligheidsregio’s.

Het Provinciaal Risicoprofiel is voortgekomen uit de intensievere samenwerking tussen de Veiligheidsregio’s Limburg-Noord en Zuid-Limburg. Het Zorgrisicoprofiel bouwt voort op deze nauwe samenwerking. Het doel van het Zorgrisicoprofiel is dat er voor zorgorganisaties die ieder voor zich voorbereiden op mogelijke rampen en crisis een overkoepelend beeld is op risico’s en mogelijkheden voor de gehele zorgketen en wat de onderlinge afhankelijkheid is tussen organisaties. Waarom een zorgrisicoprofiel? In Limburg treffen zorgorganisaties los van elkaar voorbereidingen op mogelijke rampen en crises. Tot nu toe ontbreekt hierbij het overkoepelende beeld op wat risico’s en mogelijkheden zijn voor de gehele zorgketen en wat de onderlinge afhankelijkheden zijn tussen zorgorganisaties. Het Zorgrisicoprofiel maakt dit inzichtelijk. Daarmee wordt het mogelijk om gezamenlijk prioriteiten te stellen bij het ontwikkelen van beleidsplannen en het opleiden, trainen en oefenen voor de meest risicovolle incidenttypen. Samen hebben GHOR Zuid-Limburg, GHOR Limburg-Noord, Netwerk Acute Zorg en de zorgorganisaties in Limburg in een interactieve bijeenkomst zes incidenttypen gekozen en voor elk van deze incidenttypen is in samenwerking met verscheidene zorgorganisaties een incidentbeschrijving opgesteld.

GHOR gaat over naar Veiligheidsregio Limburg De GHOR zal per 1 januari 2025 onderdeel uitmaken van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Gedurende 2023 zijn voorbereidende werkzaamheden gestart om de officiële overgang soepel te laten verlopen. Dit gebeurt vanwege de toenemende druk en de noodzaak om de crisisbeheersing in Zuid-Limburg verder te versterken. Ook vanwege de positie die de GHOR op dit moment binnen de GGD inneemt, die door het vertrek van de ambulancezorg (fusie van Zuid-Limburg en Noord-Limburg) niet meer onderdeel is van een eigenstandige afdeling (voorheen Acute Zorg). De taak van de GHOR sluit niet meer direct aan bij het domein van preventieve gezondheidszorg, maar horen meer thuis bij die van de veiligheidsregio.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 20

2.3

Programma Jeugdgezondheidszorg

De jeugdgezondheidszorg (JGZ) verricht preventie voor jeugdigen tot 18 jaar. Het aanbod, vastgelegd in het basispakket JGZ, bestaat uit het rijksvaccinatieprogramma, screeningprogramma’s, voorlichting en advies ter preventie van ontwikkelingsachterstanden. De JGZ volgt systematisch de psychosociale en fysieke ontwikkeling van alle kinderen, analyseert en beoordeelt deze en biedt op basis hiervan input voor jeugdbeleid. Toename kinderen die recht hebben op jeugdgezondheidszorg JGZ heeft als doel gezond opgroeien van de Zuid-Limburgse kinderen, zodat kinderen actief (kunnen) deelnemen aan onze samenleving. De ambitie van JGZ is om de groep gezonde kinderen groter te maken dan die nu is en de zorg vooral daar in te zetten waar die het hardst nodig is. Daarmee willen we kansengelijkheid op een goede gezondheid vergroten. Er zijn meer dan 100 duizend kinderen met een kinddossier in het digitale systeem , waarvan de meesten bij JGZ in zorg zijn. Er is sprake van een toename van kinderen in zorg van circa 1.000 kinderen vanwege de uitbreiding van activiteiten, zoals de inhaal HPV-vaccinatie bij jongeren en de groep nieuwkomers (kinderen van asielzoekers, van statushouders en van Oekraïense vluchtelingen), terwijl er niet meer kinderen geboren zijn. De kinderen van Oekraïense vluchtelingen zijn deels opgenomen in de reguliere dienstverlening.

Van alle geboren baby’s in Zuid-Limburg (4.608) heeft het merendeel een hielprik en gehoorscreening gehad. De toestemmingsprocedure voor wetenschappelijk onderzoek naar de hielprik is veranderd. Werd eerst gevraagd of ouders bezwaar hebben, vanaf 1 januari wordt toestemming gevraagd. Dit is nodig om de voldoen aan de privacywetgeving. Doorontwikkeling reguliere dienstverlening: passende zorg op maat Het JGZ dienstverleningspakket is in 2023 verder doorontwikkeld. Geheel in lijn met het vernieuwde Landelijk Professional Kader (LPK) ligt de nadruk op aansluiten bij waar behoefte aan is en doen wat nodig is. Per kind wordt de juiste afweging gemaakt. Dat gebeurt op basis van (wetenschappelijke) kennis en de eigen praktijkervaringen, gecombineerd met de wensen en behoefte van de jeugdige en ouder zelf. Zo beslis je samen, doe je wat werkt én kun je kinderen die een steuntje in de rug nodig hebben iets extra’s bieden. Dit is passende zorg op maat. Hiervoor is een aantal wijzigingen doorgevoerd in de JGZ-dienstverlening (frequentie van de contactmomenten, het sturen van digitale nieuwsbrieven aan ouders met opgroeiende kinderen, taakherschikking van JGZ-functies van arts naar speciaal opgeleide verpleegkundige, toegang tot de GroeiGidschat voor ouders).

Bijdrage aan Trendbreuk JGZ levert, naar haar reguliere preventie inzet, een belangrijke bijdrage aan het keren van de ongezonde trend in Zuid-Limburg met het inlopen van gezondheidsachterstanden. Primair de doelstelling van het programma Trendbreuk.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 21

Dalende trend vaccinatiegraad Al enkele jaren is er een gestaag dalende trend in de vaccinatiegraad: gemiddeld 1-3% lager dan in 2022. Het RIVM houdt dit bij en probeert dit te verklaren. Het lagere aantal vaccinaties kan liggen aan het feit dat het een deel van de gegeven vaccinaties anoniem ontvangt. Dit gebeurt als mensen geen toestemming geven om hun gegeven met het RIVM te delen. Ook rapporteert het RIVM dat landelijk minder tieners een vaccinatie halen en iets meer ouders van jonge kinderen negatiever denken over vaccineren. Ook JGZ ziet deze dalende trend en deelt de zorgen van het RIVM. Een hoge vaccinatiegraad (90%) is belangrijk om mensen tegen ernstige ziekten te beschermen en uitbraken van ziekten te voorkomen. Deelname aan het rijksvaccinatieprogramma is gratis in Nederland en via JGZ beschikbaar voor iedereen. Enkele gemeenten zijn onder de kritische grens gekomen en enkele gemeenten bewegen richting die grens. JGZ heeft activiteiten gestart om structureel inzicht te krijgen in verandering in vaccinatiedeelname. Maternale vaccinaties Naast het vaccineren tegen kinkhoest is JGZ ook begonnen met het toedienen van de griepprik bij zwangere vrouwen. Omdat dit pas kortgeleden opgestart is, zien we nog maar een bescheiden aantal van 234 zwangere vrouwen die hier gebruik van heeft gemaakt.

Jaarstukken GGD ZL 2023

Pagina 22

2.4

Programma Veilig Thuis

Ieder mens heeft recht op een veilig thuis en een stabiele leefomgeving. Door huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling en seksueel geweld, is dit niet voor iedereen vanzelfsprekend. Veilig Thuis is er voor iedereen die met geweld in afhankelijkheidsrelaties te maken heeft. We geven advies, bieden een helpende hand, doorbreken acuut onveilige situaties en zetten mensen in beweging. Veilig Thuis werkt vanuit risico-gestuurde ketensamenwerking, dat wil zeggen eerst werken aan directe veiligheid, dan zorg voor stabiele veiligheid. Dit met als motto: een veilig thuis, dat doen we samen! Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) en biedt advies en ondersteuning aan iedereen die hiermee te maken heeft: burgers én professionals. Veilig Thuis is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar. Professionalisering en doorontwikkeling medewerkers Medewerkers van Veilig Thuis (VT) zijn vanuit een professionele houding zeer gecommitteerd aan hun werk. Van medewerkers wordt ook verwacht zich professioneel te blijven ontwikkelen. Daar is continue aandacht voor. Door middel van een caseloadmonitor kan elke medewerker volgen hoe efficiënt de taken worden uitgevoerd. Daaruit blijkt dat er een optimale inzet is gepleegd van en door de medewerkers ten behoeve van de cliënten van Veilig Thuis.

Het betekent niet dat in alle casuïstiek de veiligheid (duurzaam) is hersteld, maar wel dat er opvolging is gegeven aan een adviesvraag of melding conform het handelingsprotocol gericht op herstel van acute en/of duurzame veiligheid. Door gestructureerde inzet op werkbegeleiding van de medewerkers en het aanbieden van (bij)scholing kunnen medewerkers optimaal functioneren en rekenen op begeleiding of sturing waar nodig. De organisatiestructuur van VT is versterkt. Er is een nieuwe indeling van medewerkers gemaakt in gebiedsteams waaraan bovendien een gedagswetenschapper en vertrouwensarts zijn gekoppeld. Zo zijn alle disciplines op gebiedsniveau inzetbaar en wordt de samenwerking met lokale partners verbeterd doordat duidelijk is wie binnen dat gebied werkzaam is. Binnen de afdeling wordt optimaal samengewerkt: nieuwe collega’s volgden de basisopleiding en werden begeleid om zo snel mogelijk mee te kunnen draaien in het team. Vanuit het begrip ‘lerend werkend’ is de dienstverlening continu naar een hoger plan getild. Zo is er een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd en daaruit blijkt dat de cliënten de inzet van Veilig Thuis als voldoende ervaren. Ook werden 19 klachtgesprekken gevoerd. Deze feedback is gebruikt om de dienstverlening verder te verbeteren.