01 Programmabegroting 2022 -d -

De projecten die deel uitmaken van het programmaplan zijn bestaande lokale projecten dan wel initiatieven waar lokale samenwerkingspartners reeds mee aan de slag zijn, bijvoorbeeld de aanpak Positief Gezond Munstergeleen. Deze aanpak richt zich op de positieve gezondheid van de patiënten van huisartsenpraktijk Huisartsen Hartje Dorp en van de positieve gezondheid van inwoners van Munstergeleen. Of Healthylife: een leefstijlaanpak voor volwassenen. Dit laatste project zal in 2022 structureel geborgd worden. De preventiecoalitie wil in 2022 het project Van zelfhulp naar zelfregie in de toekomst graag ondersteunen, vanuit de overtuiging dat zelfhulp bijdraagt aan een zelfredzame samenleving. Verder gaat de preventiecoalitie de komende periode in beeld brengen hoe het totaal aan projecten bijdraagt aan de doelstellingen van de preventiecoalitie. Hiervoor is een monitoringsmethodiek ontwikkeld. Gezonde Kinderopvang We richten een lerend samenwerkingsnetwerk ‘Gezonde kinderopvang Zuid-Limburg’ in. In dit netwerk delen kinderopvangorganisaties kennis en ervaringen over wat wel en niet werkt, worden werkprocessen besproken

86

en worden de vaardigheden van pedagogisch medewerkers verbeterd om zo een gezonde kinderopvang te bevorderen. We brengen in kaart hoe de samenwerking in het netwerk verloopt en welke kennisproducten ontwikkeld worden. Met een sociale netwerk benadering brengen we relaties tussen de betrokken organisaties in kaart. Ook de impact van de door het netwerk uitgevoerde interventies en activiteiten in de kinderopvang wordt geëvalueerd. We ontvangen hiervoor een subsidie van ZonMw voor een periode van 4 jaar. ZonMw is de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. De nieuwe GGZ De nieuwe Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) richt zich, naast het behandelen van de symptomen, op het versterken van de persoonlijke weerbaarheid en maatschappelijke participatie. Dit krijgt vorm in een op maat gesneden, geïndividualiseerd herstel samen met professionals en ervaringsdeskundigen. Maar nadrukkelijk ook in de eigen omgeving van de cliënt, samen met mensen uit die sociale omgeving. Belangrijke basis is het concept Positieve Gezondheid. Binnen Sittard-Geleen lopen twee proeftuinen van de nieuwe GGZ: in de Baandert en in Munstergeleen (Hartje Dorp). De pilots lopen door in 2022. JGZ 2022- 2025 De Jeugdgezondheidszorg (1JGZ) werkt vanuit een doorgaande lijn en geharmoniseerde dienstverlening, van vóór de zwangerschap tot 18-jarigen.

Het nieuwe pakket van 1JGZ is breder dan het pakket dat Zuyderland voorheen in de Westelijke Mijnstreek aanbood. Hiermee zijn de interventies Stevig Ouderschap en Voorzorg in de 1JGZ geborgd. Onderwijs Het Nationaal Programma Onderwijs en het Strategisch huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties zijn de langjarig lopende programma's die bijdragen aan onze doelstellingen met betrekking tot onderwijs. Nationaal Programma Onderwijs Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is in het leven geroepen om onderwijsvertragingen in te lopen en moet leerlingen ondersteunen die het moeilijk hebben door schoolsluitingen en Corona. Het totale budget bedraagt € 8,5 miljard voor een periode van 2,5 jaar. Het leeuwendeel hiervan gaat direct naar de scholen en instellingen. Gemeenten ontvangen circa € 300 miljoen om te helpen met aanvullende programma’s, begeleiding of kennisdeling. Hierbij valt te denken aan maatregelen ter bevordering van samenwerking tussen scholen en partijen als jeugdzorg, jongerenwerk en kinderopvang. Maar ook aan acties voor thuiszitters of aanvulling van bestaande interventies zoals schoolmaatschappelijk werk. Concrete invulling van onze maatregelen gebeurt nadat de precieze kaders van het NPO bekend zijn gemaakt. De scholen voeren eerst een scan uit en beoordelen aan de hand hiervan welke maatregelen nodig zijn. Als gemeente sluiten wij hierbij aan.

Strategisch huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties In samenwerking met schoolbesturen en kindpartners heeft de gemeente adviesbureau ICS Adviseurs opdracht gegeven een Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties op te stellen. Aan de hand van dit plan kan worden bepaald welke ontwikkelingen zich in de komende 15 jaar voordoen met betrekking tot de huisvesting van onderwijs- en kindfuncties, en welke investeringen hiermee zijn gemoeid. Om het gemeentelijk aandeel in de realisatie van deze voorzieningen te kunnen bekostigen, zijn voor de komende jaren middelen gereserveerd in de begrotingsruimte voor nieuw beleid (Kaderbrief 2021). Op basis van de voorlopige uitkomsten van het Strategisch Huisvestingsplan hebben schoolbesturen aanvragen ingediend voor het Programma voorzieningen huisvesting onderwijs 2022. Mede gezien het beschikbare investeringsvolume zal in 2022 prioriteit worden gegeven aan realisatie van huisvestingsvoorzieningen, die betrekking hebben op ruimtegebrek.

87

Sociaal Domein Iedereen doet mee: een belangrijk doel in het Sociaal Domein. Met de lokale Inclusie Agenda en de aanpak van eenzaamheid dragen we hieraan bij. Lokale inclusie agenda (LIA) De gemeente Sittard-Geleen streeft naar een samenleving waarin iedereen naar vermogen kan meedoen, met of zonder beperking. Wij volgen daarbij ook de ontwikkelingen in de wetgeving, waarmee de bepalingen uit het VN-Verdrag handicap stapsgewijs worden ingevoerd. De Lokale Inclusie Agenda (LIA) is het plan waarin staat hoe wij als gemeente uitvoering geven aan het VN-verdrag. In de LIA staan een tiental projecten benoemd waaraan uitvoering moet worden gegeven. In 2021 is een projectplan met planning opgesteld om concreet uitvoering te geven aan deze projecten. De implementatie vindt plaats tot en met 2024. Eenzaamheid Eenzaamheid is een belangrijk thema, dat een duurzame, gezamenlijke aanpak met lokale partijen vergt. In de gemeente Sittard-Geleen is er op het gebied van eenzaamheid sprake van een veelvoud aan aanpakken, projecten en initiatieven. De gemeente wil de lokale aanpak eenzaamheid dan ook vormgeven door een lokale coalitie ‘één tegen eenzaamheid’ met lokale partners. In 2021 heeft deze coalitie vorm gekregen. In 2022 zal deze structurele samenwerking op het vlak van eenzaamheid een gezamenlijk vervolg krijgen.

Maatschappelijke opvang (MO) Binnen de Westelijke Mijnstreek is in 2020 een plan opgesteld voor de doorontwikkeling van een toekomstbestendige maatschappelijke opvang. Deze ontwikkeling speelt al jaren, maar is in een versnelling gekomen door corona. In 2020 zijn de randvoorwaarden voor uitvoering van het plan MO 2.0 gecreëerd. De uitrol is in 2021 gestart en loopt door tot in 2022. Zorg en Veiligheid Landelijk is de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekomen voor dossiers op het snijvlak van zorg en veiligheid. Steeds vaker zien we kwetsbare mensen die te maken hebben met een opeenstapeling van problemen. Deze opeenstapeling kan leiden tot zowel zorggerelateerde vragen als ook veiligheidsgerelateerde vragen. De dossiers op het snijvlak van zorg en veiligheid vallen grotendeels onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. Het gaat hierbij deels om nieuwe dossiers en taken en deels een verdere decentralisering van taken. Een greep uit de dossiers zorg en veiligheid zijn: Aanpak personen met verward gedrag Geweld in afhankelijkheidsrelaties Wet verplichte GGZ Nazorg ex-gedetineerden Aanpak/ zorgcoördinatie mensenhandel De thema’s staan verder uitgewerkt in programmablad 1 Veiligheid. Zowel intern als extern is er veel aandacht voor gedeelde maatschappelijke opgaven en verantwoordelijkheden binnen de dossiers.

Er wordt daarom nauw samengewerkt met partners uit zowel de zorg- als de veiligheidsketen aangevuld met partners als woningcorporaties. Om hier nadrukkelijk gezamenlijk de schouders onder te zetten zal in 2022 een governance in uitvoering zijn op het gebied van zorg en veiligheid in Zuid-Limburg. De samenhang Activiteiten, programma's, aanpakken grijpen in elkaar en dragen op zichzelf staande en als onderdeel van het geheel bij aan de doelen. De gezonde basisschool van de toekomst, de integrale aanpak armoede en schulden en de bijdrage aan talentontwikkeling zijn voorbeelden waarmee we de samenhang laten zien.

88

Gezonde basisschool van de toekomst De gezonde basisschool is een aanpak die ook onder het programma Trendbreuk valt en de samenwerking met CZ zorgverzekeraars in het licht van de preventiecoalitie. CZ betaalt bijvoorbeeld mee aan de ketenaanpak kinderen met overgewicht van Ecsplore. En ook voor CZ is investeren in preventie van groot belang om enerzijds kinderen kansen te geven en een positieve ontwikkeling centraal te stellen en anderzijds te voorkomen dat kinderen op latere leeftijd problemen krijgen waardoor ondersteuning, (jeugd)hulp en (jeugd)zorg nodig is. - Een aanpak gezonde basisschool gericht op een gezonde leefstijl en meer bewegen probeert hiermee te voorkomen dat kinderen ‘ongezond’ opgroeien waardoor ze op langere termijn een beroep kunnen gaan doen op zorg en ondersteuning. Belangrijk onderdeel van de gezonde basisschool van de toekomst is bewegen. Ecsplore en de specifieke projecten zoals de ketenaanpak van kinderen met overgewicht of JOGG van Ecsplore worden daarom verbonden met de gezonde basisschool van de toekomst. - De samenwerking tussen kinderopvang, basisschool, Ecsplore maar ook een JGZ is van groot belang hierbij. Deze samenwerking krijgt vorm in het zogenaamde voorliggende veld, waar veel partijen en organisaties actief zijn met activiteiten, projecten en aanpakken gericht op preventie.

Integrale aanpak armoede en schulden Armoede en schulden kennen meerdere oorzaken en gevolgen. Een aanpak kan alleen succesvol zijn als beide kanten – oorzaak en gevolgen- worden aangepakt. Meer kansengelijkheid en een beter toekomstperspectief. Dat doen we o.a. door het geheel van het programma trendbreuk waarvan de gezonde basisschool van de toekomst en de kansrijke start deel uitmaken. Stimuleren van financiële redzaamheid door kinderen op jonge leeftijd leren omgaan met geld, in samenwerking met onderwijs en maatschappelijke partners bv door My cash My future op Graaf Huyn. Meer collectief aanbod dat voor iedere inwoner openstaat. Bijvoorbeeld door het mogelijk maken dat het programma van Ecsplore voor ieder kind openstaat maar ook de samenwerking met Jeugdfondsen en Stichting Leergeld. Het versterken van basisvaardigheden, lezen, schrijven, rekenen, financiële en digitale vaardigheden. Dat doen we onder andere samen met PIW, de Domijnen, Vista en Vidar waarmee we in de coalitie Laaggeletterdheid Westelijke Mijnstreek samenwerken. Een nieuw perspectief bieden door inwoners te helpen om weer financieel evenwicht te krijgen bv door te leren budgetteren, door vroeg te signalering wanneer schulden ontstaan, door schuldenregelingen via de Kredietbank.

De weg naar werk en een hoger inkomen mogelijk te maken met de dienstverlening van Vidar binnen de samenwerking in Zuid-Limburg Maatregelen, waardoor inwoners met een langdurig laag inkomen ondersteund worden en in staat zijn om mee te doen in de samenleving bv door de samenwerking met het Volwassenenfonds Sport & Cultuur die in 2021 is gestart. Bestaanszekerheid bieden door de uitkering als vangnet in te zetten voor inwoners die niet zelfstandig in hun inkomen kunnen voorzien. We kiezen een aanpak waarmee we aansluiten bij de inwoners, zo vraagt het bereiken en ondersteunen van jongeren om een specifieke aanpak. Voor 2022 en verder zal dat aansluiten bij de inwoner en in samenspraak de dienstverlening en ondersteuning optimaliseren, leidend zijn. Talentontwikkeling Het ontwikkelen van talent en dat optimaal kunnen inzetten is een belangrijk speerpunt van de beleidsterreinen gezondheid, onderwijs, het stimuleren van welzijn, het bieden van ondersteuning, armoedebestrijding en veiligheid in het sociale domein.

89

De één is zich er misschien wat meer bewust van dan de ander, maar iedereen heeft talenten. Talenten zijn dingen die je als natuurlijk, gemakkelijk en gewoon beschouwt. Het zijn de dingen waar je complimenten over krijgt en waar je goed in bent. Het zijn dingen die bij je passen. Of dat nou op creatief vlak is of werkgerelateerd: iedereen heeft wel iets waar hij goed in is. Het is belangrijk om talenten goed te benutten. Het zorgt ervoor dat je plezier hebt in wat je doet én dat je beter in je vel zit. Het benutten van je talent draagt bij aan je ervaren gezondheid en aan zingeving. Het optimaal ontwikkelen ervan is van levensbelang. Zo is het verschil in levensjaren en ervaren levensjaren in goede gezondheid gerelateerd aan je opleidingsniveau. Mensen met een hogere opleiding leven gemiddeld absoluut 4,5 jaren langer dan mensen met een lager opleidingsniveau en het verschil in ervaren levensjaren in goede gezondheid is zelfs 18 jaren. We weten dat je opleidingsniveau voor een groot stuk afhankelijk is van de plek waar je wieg heeft gestaan. We weten dat er een correlatie is tussen opgroeien in armoede en de nood aan ondersteuning vanuit jeugdhulp. We hebben in Sittard-Geleen dan ook alle hens aan dek om te stimuleren dat je je talent optimaal kunt ontwikkelen. En om kansengelijkheid te vergroten en de risico’s te beperken als je talentontwikkeling in de knel komt.

Een goede start Door het programma Kansrijke Start, de gezamenlijke aanpak van de Zuid-Limburgse gemeenten via Trendbreuk, gericht op de eerste 1000 dagen van het leven, geven we onze jongste inwoners en hun ouders waar nodig extra ondersteuning om gelijke kansen te vergroten. Om achterstanden in taalontwikkeling te beperken bieden we kleuters extra dagdelen peuteropvang via voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Door de fusie van MIK-PIW is ook de verbinding tussen peuter- en kinderopvang en jeugd- en gezinswerkers geïntensiveerd. Aan nieuwkomers bieden we taalklassen voor anderstaligen. Gedurende een periode ontvangen leerlingen intensief taalonderwijs, waarna ze het regulier onderwijs kunnen volgen en daar een goede start hebben. Doorlopende lijnen We stimuleren het ontwikkelen van talent in onderwijs. Daarbij gaan we ervan uit dat een kind meer nodig heeft dan taal en rekenen. Sociale vaardigheden, emotionele ontwikkeling, expressievakken (muziek, beeldende vorming, lichamelijke opvoeding) en technische vaardigheden zijn voor een totale ontwikkeling van het kind even belangrijk. Kinderen verschillen in de manier waarop zij leren, maar hebben allemaal drie basisbehoeften: competentie, relatie, autonomie. Passend onderwijs stimuleert inclusief onderwijs: een plek op school, voor ieder kind zo thuisnabij mogelijk, zo regulier mogelijk.

De nadrukkelijke samenwerking van onderwijs met jeugdgezondheidszorg, welzijnswerk en jeugdhulp is essentieel om dit mogelijk te maken. We vergroten gelijke kansen in het onderwijs door deelname aan de Gelijke Kansen Alliantie. En we stimuleren dat iedereen zijn talent kan ontwikkelen en benutten, met of zonder beperking. We willen dat de overgang van peuteropvang naar basisonderwijs, van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs en van voortgezet naar beroepsonderwijs goed verloopt. En ook hierbij is de eerdergenoemde samenwerking van belang. Om te voorkomen dat leerlingen voortijdig hun school verlaten, stimuleren we dat ze kiezen voor een beroep dat bij ze past en waarmee ze goede kansen op een baan hebben. We zetten erop in dat de fysieke schoolomgeving aansluit bij al deze ambities. We bieden integrale ondersteuning door afstemming en samenwerking van zorgprofessionals van jeugdgezondheidszorg, welzijnswerk en jeugdhulp om te voorkomen dat talent in de knel komt. Indien nodig lossen we problemen op door deze samenwerking in zogenaamde knooppunten en door ondersteuning vanuit het welzijnswerk of de Jeugdwet. Het optimaal ontwikkelen van je talent, lukt pas als je veilig bent en je veilig voelt. We zetten daarom stevig in op veilig opgroeien en een veilige school- en woonomgeving. Jongeren en volwassenen We ondersteunen jongeren die nog niet weten waar hun toekomst ligt.

We maken hierbij gebruik van mogelijkheden binnen en buiten Vidar. Bij het realiseren van de transitie naar leerwerk- en sociaal

90

ontwikkelbedrijf Vidar staan leerwerklijnen voor inwoners, de ontwikkeling van werkgeversdienstverlening en het stimuleren en faciliteren van dienstverbanden centraal. We willen samen met onze partners de kansen op de arbeidsmarkt voor ons talent benutten, waarbij de samenwerking met ondernemers noodzakelijk is. Daarbij gaat het om een inclusieve arbeidsmarkt waarin duurzaam werk voorop staat. Daartoe werken we vanuit de sociale, op participatie en ontwikkeling gerichte aanpak, samen met de aanpak vanuit economie gericht op een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven die bijdragen aan de gewenste ontwikkeling voor onze regio. Jongerenparticipatie The Breakfast Club (BFC) is een jongerennetwerk met als doel het bieden van een platform voor- en door jongeren, zodat jeugdigen in Sittard-Geleen kunnen experimenteren, leren en genieten van de mogelijkheden die voortkomen uit dit netwerk. Dit jongerennetwerk vindt het belangrijk om een omgeving aan te bieden voor jongeren waarin iedereen zich veilig voelt en waar ruimte is om zichzelf te ontwikkelen op het gebied van cultuur en maatschappij. The Breakfast Club ziet dat er een overvloed is aan creatief talent, echter ontbreekt het aan een centraal platform om dit talent bij elkaar te brengen. The Breakfast Club speelt in op deze behoefte om een plek te creëren voor creatief talent.

Hun eerste stap was een digitale plek, waardoor de achterban in een korte tijd gegroeid is tot circa 350 jongeren Door COVID-19 heeft de zoektocht naar een geschikte plek stil gelegen, maar het is de bedoeling van de BFC deze binnenkort op een geschikte plek te openen. De toegang tot voorzieningen Integrale dienstverlening Met het uitvoeringsprogramma Samen Sittard-Geleen 2020-2021 hebben we ingezet op een aantal ambities waaronder de ontwikkeling van de integrale dienstverlening van de gemeentelijke uitvoeringsteams. Het gedachtengoed van positieve gezondheid waarmee we vooral de (veer)kracht van de inwoner versterken, staat daarin centraal. Dat in combinatie met de methodiek van de ‘omgekeerde toets’ waarmee de vraag van de inwoner en het effect van de ondersteuning leidend zijn voor het toepassen van de wettelijke mogelijkheden. De inwoner die zich meldt voor ondersteuning wordt geholpen, ongeacht waar hij zich meldt. Dat betekent dat de expertise van de professional ‘aan het loket’ breed genoeg moet zijn om de vraag van de inwoner te verkennen, om aan de achterkant de ondersteuning te organiseren die nodig is maar ook aan te sluiten bij de behoefte van de inwoner. Een brede kennis van het Sociaal Domein en het voorliggend veld is daarvoor nodig.

Daarnaast zien we de ontwikkelingen die de toekomstvisie ons schetst waarin we ons richten op een andere, meer participatieve, relatie met onze inwoners. Om onze medewerkers hierin te faciliteren is een continu programma van deskundigheidsbevordering noodzakelijk. Ook voor thematische kennisvergroting- en kennisborging worden diverse bijeenkomsten aangeboden, waaronder bewustwordingsbijeenkomsten over mensenhandel. Zo kunnen zorgelijke situaties vroegtijdig worden gesignaleerd. In 2022 en verder blijven we hierop inzetten. Daarmee zetten we de ambities uit het programma Samen Sittard-Geleen door in 2022 en ervaren we in Geleen-Zuid met dienstverlening kort bij de burger en zijn vraag wat daar nog aanvullend voor nodig is. De impact van covid-19 en de maatregelen die nodig zijn om de pandemie te bestrijden hebben daarbij een grote invloed op ons welzijn (gehad). Eenzaamheid, rouw, psychische druk, leerachterstanden, maar ook voor een aantal inwoners de terugkeer naar “normaal”, zullen ook nog na de pandemie gevolgen hebben. In de gesprekken die we voeren met burgers moeten we hierop alert zijn en bespreken wat de eigen mogelijkheden van inwoners en hun netwerk zijn en waar extra professionele hulp en ondersteuning nodig is. Ook in 2022 zal dit nog het geval zijn.

Digitale dienstverlening Een goede en adequate digitale ondersteuning draagt in grote mate bij aan integrale dienstverlening. Het Sociale Domein sluit aan bij de gemeentebrede ontwikkeling van digitale dienstverlening en de wettelijke verplichtingen rondom informatieverstrekking vanuit de overheid (programmablad 0). Naast het afronden van

91

de integratie- en migratie-projecten van Vidar, zal er in 2022 ruimte zijn om met ondersteuning vanuit IM&ICT de relevante ontwikkelingen op het terrein van ICT/Digitalisering voor het Sociale Domein (Vidar en deel Samenleving) te schetsen en daar waar mogelijk in gang te zetten. Toezicht en handhaving Sociaal Domein In 2022 ontwikkelen we een integrale leidraad voor toezicht en handhaving in het Sociaal Domein die, naast de specifieke aanpak die de Participatiewet, Jeugdwet en WMO vereisen, de brede integrale aanpak ondersteunt in het Sociaal Domein. De uitvoering van onze wettelijke taken in het Sociaal Domein draagt bij aan de ontwikkeling en kwaliteit van leven van inwoners die (tijdelijk) die hand in de rug nodig hebben. Die voorzieningen moeten rechtmatig en doelmatig worden ingezet zodat de ondersteuning terecht komt bij de inwoners die het nodig hebben en dat aanbieders van zorg en ondersteuning voldoen aan de vereiste kwaliteitseisen. Maatwerkvoorzieningen vanuit de wettelijke kaders Ondersteuning Uitgangspunt is altijd: lichte zorg waar mogelijk, zwaar waar nodig. Dit betekent soms dat versterken en voorkomen (preventie) niet voldoende is of niet mogelijk. Voor die inwoners zetten we individuele ondersteuning in vanuit de Jeugdwet, de Wmo, de Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de wet Inburgering.

Het inzetten van enkelvoudige individuele ondersteuning kan het antwoord op de vraag van de inwoner zijn. Indien nodig dan zetten we meerdere voorzieningen in of een mix van maatwerk-voorzieningen en inzet uit het voorliggende veld als dat het beste past. Jeugd Transformatieplan jeugdwet Jeugdhulp moet goed, snel en betaalbaar zijn. Zover zijn we nog niet. We zien dat jeugdigen langer dan voorheen gebruik maken van zorg en dat de kosten per jeugdige zijn gestegen. Om dit te verbeteren starten we met de andere gemeenten in Zuid-Limburg met de uitvoering van het Transformatieplan Jeugd Zuid-Limburg. Samen met inwoners, zorgaanbieders en partners in het Sociaal Domein geven we in 2022 vorm aan nieuwe inkoopcontracten, die moeten bijdragen aan betere zorg en betaalbare zorg. De nieuwe inkoop gaat in 2023 van start. Jeugdbudget Uit het onderzoek van AEF, uitgevoerd in opdracht van het Rijk en de VNG, blijkt dat de gemeenten per jaar een bedrag van € 1,7 miljard tekortkomen. Door middel van maatregelen die de gemeenten binnen de huidige context kunnen nemen, is dit bedrag deels beïnvloedbaar (circa € 0,4 miljard). In Sittard-Geleen hebben we deze maatregelen reeds eerder ingevoerd. Het onderzoeksresultaat leidde tot de inschakeling van een arbitragecommissie, die de gemeenten in het gelijk heeft gesteld.

Het Rijk heeft daarop besloten in 2022 € 1,3 miljard toe te voegen aan het landelijke budget voor de jeugdwet bovenop de 0,3 miljard die reeds was toegevoegd. Structurele maatregelen zijn afhankelijk van de besluiten van het nieuwe kabinet. Daarnaast doet de Commissie nog een aantal inhoudelijke aanbevelingen: 1) Begrens de jeugdhulpplicht en zet in op normaliseren 2) Versterk de beleidsvrijheid van gemeenten 3) Versterk de sturing op kwaliteit 4) Overweeg uitbreiding van de landelijk inkoop van (zeer) specialistische jeugdzorg

92

Lokale aanpak jeugdwet In het AEF-rapport hebben we de bevestiging gekregen dat we qua gekozen maatregelen de goede weg zijn ingeslagen. Daarnaast zullen een aantal nieuwe maatregelen in 2021 starten, die we in 2022 voortzetten. De maatregelen hebben betrekking op het meer grip krijgen op de verschillende toegangen (gemeente, artsen, gecertificeerde instellingen), verstevigen van de samenwerking met aanbieders, het vergroten van de betrokkenheid van ouders, betere sturing op de bedrijfsvoering (data-gestuurd), zelf hulpverlening door de toegang en nieuw beleid. Leerlingenvervoer Ieder kind heeft recht op onderwijs. In sommige gevallen is de afstand naar de school groot, of kan het kind wegens een beperking niet zelfstandig naar school. Ouders kunnen dan een beroep doen op de verordening bekostiging leerlingenvervoer. In 2022 wordt een nieuwe verordening van kracht. Bij de beoordeling van een aanvraag voor een vervoersvoorziening voor de leerling en eventueel een begeleider, wordt nu meer rekening gehouden met de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerling en die van het gezin.

Wmo Wmo, de vraag naar maatwerkvoorzieningen De toename van het aantal cliënten met een maatwerkvoorziening zoals voorgaande jaren, met name het gevolg van landelijke ontwikkelingen (zoals abonnementstarief, afschaffing Wajong, extramuralisering, vergrijzing en langer thuis blijven wonen), lijkt in het tweede kwartaal van 2021 het niveau van het eerste kwartaal van 2020 te benaderen. De effecten van de coronacrisis nemen af. Omdat er sprake is van achterstanden in de afhandeling van Wmo meldingen zijn de effecten echter nog niet kwantificeerbaar. Bij de aanbieders van huishoudelijke ondersteuning is het verzoek vanuit de gemeente neergelegd het contract per 1 januari 2022 met twee jaar te verlengen. Dit heeft tot gevolg dat er volgens de AMvB een nieuwe reële kostprijs wordt vastgesteld die per 2022 in gaat. Wmo begeleiding, dagbesteding en beschermd wonen In 2021 zijn alle voorbereidingen getroffen voor de nieuwe inkoop van de maatwerkvoorziening begeleiding en dagbesteding (inclusief reëel tarief). Met de inkoop streven we de kwalitatief goede zorg en ondersteuning voor inwoners na; dichtbij en gericht op het vergroten van zelfredzaamheid. Kwalitatief goede ondersteuning op basis van individueel maatwerk. En dit alles betaalbaar. Het stellen van eisen aan de voorkant, aan de dienstverlening én de aanbieder, is daarom noodzakelijk.

We gaan monitoren en sturen op resultaat, kwaliteit en op betaalbaarheid. We stappen af van de arrangementensystematiek bij de maatwerkvoorziening ondersteuning naar aanleiding van rechterlijke uitspraken en gaan de P x Q-systematiek hanteren, op basis van een nieuw ontwikkeld normenkader. Met een doorlopende lijn van ambulante naar intramurale zorg. De beschermd wonen taken zijn momenteel nog een verantwoordelijkheid van de centrumgemeente Maastricht en worden gedecentraliseerd naar alle gemeenten. Vooruitlopend op de financiële decentralisatie vindt er vanaf 2022 al een ontvlechting met Maastricht plaats, waardoor het financiële deel van de Westelijke Mijnstreek bij Sittard-Geleen terecht komt via Maastricht. Vanaf 2023 ontvangen alle gemeenten, via een groeipad van een aantal jaren, zelfstandig de middelen op basis van een nieuw landelijk objectief verdeelmodel. Voorafgaand aan 2022 zullen separate afspraken gemaakt worden met zowel gemeente Maastricht, als met gemeenten Stein en Beek. Van september 2021 tot januari 2022 zullen alle huidige indicaties in arrangementen van ondersteuning, op basis van het nieuwe normenkader, omgezet worden naar begeleiding en, dagbesteding in uren en dagdelen. Ook alle indicaties beschermd wonen worden geherindiceerd naar het nieuwe normenkader. De nieuwe contracten met de zorgaanbieders gaan in per 1 januari 2022.

93

Participatie Vidar Vidar ontwikkelt zich stap voor stap naar een volwaardig leerwerk- en sociaal ontwikkelbedrijf met een divers palet aan dienstverlening. Met dat palet zijn we van toegevoegde waarde voor de mensen die we ondersteunen en voor onze partners/werkgevers die we helpen met een arbeidsvraagstuk Om aan de behoefte van werkzoekenden en werkgevers te kunnen voldoen moeten we beide (samenvallende) rollen goed kunnen uitvoeren. De ontwikkeling van de doelgroep (de groeiende ondersteuningsbehoefte) en de kansen/krapte op de arbeidsmarkt in bepaalde sectoren vragen om een extra impuls en verdere versterking van de dienstverlening. Het gaat om de versnelling van de transitie naar leerwerkbedrijf waarbij de ontwikkeling van leerwerklijnen, de ontwikkeling van werkgeversdienstverlening en het stimuleren en faciliteren van dienstverbanden centraal staan. Daarvoor is een eigen verloningsmogelijkheid gestart die in 2022 verder wordt uitgebouwd om de CAO ‘Aan de slag’ voor mensen met een indicatie beschut of baanafspraak ook te kunnen gaan uitvoeren. Met de sociale coöperatie bieden we vanaf 2022 de mogelijkheid om te re-integreren via de weg van (begeleid) zelfstandig ondernemerschap. Het aanbod voor diagnose- en ontwikkeling van jongeren zal in 2022 ook verder worden uitgewerkt. De samenwerking tussen Vidar en jongerenloket is hiertoe essentieel.

De gevolgen van Covid-19 maar ook de inmiddels weer teruggekeerde krapte op de arbeidsmarkt laten zien hoe belangrijk het is om over een leerwerkomgeving te beschikken waar mensen in de transitie naar werk arbeidsfit en vakvaardig kunnen blijven of worden en die de mogelijkheid biedt tot om- en bijscholing. Bij het doorlopen van de leerwerklijnen worden de opgedane vakvaardigheden ook daadwerkelijk erkend middels het afgeven praktijkverklaringen en wordt er samen met Vista ook een brug geslagen naar het vervolgonderwijs. Daarvoor benutten we productmarkcombinaties (PMC) binnen Vidar door deze tot volwaardige leerwerklijnen te ontwikkelen. Het geheel van de ontwikkeling van naar een volwaardige leerwerk- en sociaal ontwikkelbedrijf is een proces dat investering vraagt en tijd nodig heeft. Het afgelopen jaar heeft duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is om dit proces te versnellen. De inhoudelijke doorontwikkeling gaat samen met de integrale blik naar de resultaten van Vidar als geheel van alle entiteiten. Bij de vorming van het Participatiebedrijf is Vidar BV voorlopig als entiteit gehouden en wij willen in 2022 bekijken of dit nog steeds nodig of wenselijk is. De doorontwikkeling van de KPI’s en het sturen op het integrale financiële beeld vereist samenhang en transparantie van de rapportages. Hier gaat de in 2021 aangestelde kwartiermaker mee aan de slag.

Samenwerking We richten ons op de inwoners van de Westelijke Mijnstreek en zijn onderdeel van arbeidsmarkt in ZuidLimburg. Met de partners in Zuid-Limburg (onderwijs, werkgevers- en werknemersorganisatie en het UWV) werken we aan een samenhangende aanpak op het gebied van arbeidsmarkt en onderwijs. Daar komen de Zuid-Limburgse scholingsaanpak en de werkzoekenden – en werkgeversdienstverlening in samen. De middelen die het Rijk via de steunpakketten aan de arbeidsmarktregio beschikbaar heeft gesteld, dragen hieraan bij. In 2022 wordt door het Regionaal Mobiliteitsteam (opgericht in 2021), onder regie van Sittard-Geleen, verder gewerkt aan de mobiliteitsopgaven die werkzoekenden en bedrijven hebben en investeren we in duurzaam werk door te werken aan kennis en kunde van medewerkers. Binnen de twee Servicepunten Grensoverschrijdende Arbeidsmarkt (SGA) werken we samen met het UWV en de werkgeversservicepunten met aan de Belgische kant de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleidingen (VDAB) en de Arbeitsagentur aan de Duitse zijde. Voor de komende twee jaar staat de samenwerking tussen de twee SGA’s op de agenda en zal de grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling geïntegreerd worden in de reguliere werkgevers- en werkzoekenden dienstverlening van de arbeidsmarktregio

94

Zuid-Limburg. Daarmee versterken we de positie van de arbeidsmarkt Zuid-Limburg als onderdeel van de arbeidsmarkt Euregio Maas-Rijn. De lopende en toekomstige ontwikkelingen van de Zuid-Limburgse arbeidsmarkt, binnen de Euregio, bieden kansen voor zowel werkzoekenden als ondernemers en werkgevers. Om die kansen te verkennen en te benutten is de connectie met het bedrijfsleven noodzakelijk. Daarin gaat het niet (alleen) om het ophalen van vacatures maar meer om een toekomstgerichte verkenning van de behoefte aan dienstverlening gericht op een inclusieve arbeidsmarkt waarin duurzaam werk voorop staat. De ontwikkeling naar een circulaire economie en de betekenis daarvan voor werkenden en werkzoekenden is daarin een belangrijk element. Daartoe werken we vanuit de sociale, op participatie en ontwikkeling gerichte aanpak, samen met de aanpak vanuit economie gericht op een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven die bijdragen aan de gewenste ontwikkeling voor onze regio. Inkomensondersteuning De inkomensondersteuning heeft niet alleen het doel om inwoners financieel zelfredzaam te maken. Het inzetten ervan moet bijdragen aan de stabilisatie van de situatie en het ondersteunen van ontwikkeling en meedoen in de maatschappij. De aanvraag van een inkomensondersteuning gaat samen met een breed gesprek waarin met de inwoner het perspectief en de weg daarnaartoe wordt verkend.

De ontwikkeling naar de brede aanpak, vanuit het principe ‘Werk voorop’ zetten we in 2022 door. We versterken de toegang naar deze ondersteuning door te investeren in de deskundigheid van de medewerkers en in het laagdrempelig maken van de toegang. Schuldhulpverlening Naast de inzet op schuldhulpverlening en- sanering zetten we in 2022 verder in op de in 2021 gestarte aanpak rondom vroegsignalering. Met deze aanpak richten we ons op financiële redzaamheid en geven we prioriteit aan huishoudens met kinderen en jongeren. We kiezen hier voor een persoonlijke benadering met een huisbezoek. In 2021 zijn we gestart met een pilot voor de schuldhulpverlening aan ondernemers, de ervaringen van deze pilot nemen we mee voor de aanpak in 2022 en verder. Inburgering De Wet inburgering treedt per 1 januari 2022 in werking. Daarmee is de regie op de inburgeringstrajecten weer terug bij de gemeenten. Het leren van de taal en de integratie in de Nederlandse samenleving vereist actieve deelname aan die samenleving. Om die te bewerkstelligen is de samenwerking met maatschappelijke partners en werkgevers vereist. De dienstverlening op het gebied van de duale (leren en werken) ontwikkeling, de connecties met werkgevers en partners voor deze specifieke doelgroep is onderdeel van het dienstverleningsconcept vanuit Vidar.

Wie en/of wat hebben we daarvoor nodig? Inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers en professionals zorgen er samen voor dat (kwetsbare) mensen die tijdelijk of voor een langere periode ondersteuning nodig hebben, deze zoveel mogelijk op maat krijgen, passend bij hun mogelijkheden en specifieke situatie. De professionals zijn werkzaam bij gesubsidieerde maatschappelijke partijen, zorgaanbieders, huisartsen, onderwijs, (woning)coöperaties, zorgverzekeraar en werkgevers. Daarnaast is er een samenwerking met publieke partijen via de gemeenschappelijke regelingen, samenwerkingsverbanden Westelijke Mijnstreek, Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg en met de gemeente Maastricht voor de inkoop jeugdzorg in Zuid-Limburg en de daarbij horende financiële administratie. Op het vlak van gezondheidsbeleving worden samen met Rijk, Provincie, Zorgverzekeraars en GGD/programmabureau Trendbreuk projecten uitgevoerd. Om de ambities op onderwijsgebied waar te maken vindt frequent overleg met de partijen in het onderwijsveld plaats. De Wmo-Raad, jongerencliëntenraad, Sociaal Overleg en WswRaad geven gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente Sittard-Geleen op de ontwikkelingen binnen de Wmo, Jeugdwet Participatiewet of schuldhulpverlening.

95

Verbonden partijen betrokken bij de uitvoering van dit programma: Verbonden partijen Geneeskundige Gezondheidsdienst Zuid-Limburg (GGD)

Omnibuzz

Andere (samenwerkings)partners Diverse gesubsidieerde organisaties waaronder MIK & PIW groep en MEE Onderwijsbesturen via vereniging primair onderwijs en voorgezet onderwijs. Middelbaar beroepsonderwijs (MBO)

Vidar GR en Vidar BV

Hoger beroepsonderwijs (HBO)

Kredietbank Limburg

Universiteit

Voor verdere informatie over de verbonden partijen verwijzen we naar de afzonderlijk paragraaf hierover.

Wat mag het kosten? Overzicht gevraagde bijstelling exploitatie budgetten Bedragen x € 1.000 Programma 6 BATEN gevraagde bijstelling begroting B1. Bijstelling gebundelde uitkering (BUIG) B2. Overname taken BW LASTEN gevraagde bijstelling begroting L1. Indexatie subsidie professionele instellingen L2. GGD L3. Bijstelling volumeontwikkeling BUIG regelingen L4. Bijstelling aandeel SG exploitatie Vidar BV L5. Invoering nieuwe Wet Inburgering L6. Bijstelling bijdrage GR Vidar Wsw L7. Indexering GR Kredietbank Limburg L8. Bijstelling WRV voorzieningen L9. Ondersteuning PGB L10. Bijstelling Huishoudelijke ondersteuning L11. Bijstelling WMO Ondersteuning L12. Overname taken BW L13. Bijstelling jeugd L14. Commissie bezwaarschriften L15. Planmatig onderhoud 2022 L16. Kwijtschelding afval L17. Kwijtschelding hondenbelasting L15. Toekomstbestendige dienstverlening Vidar L16. Bijstelling Omnibuzz L17. Corona effect GR Kredietbank Limburg Mutatie reserves: Onttrekkingen gevraagde bijstelling begroting O1. Planmatig onderhoud 2022 Toevoegingen gevraagde bijstelling begroting Saldo Administratieve wijzigingen en kleine afwijkingen Saldo 6

Meerjarenraming AO/ BK/ I/S AW/C AO AO

S S

AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO AO BK C C

S S S S S S S S S S S S S S I S S S S I

AO

AW

I

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

11.017 1.640 9.377

10.927 1.550 9.377

10.918 1.541 9.377

10.441 1.064 9.377

-16.127 -125 87 1.973 -806 -345 -839 -18 -183 -37 -2.162 -326 -9.377 -3.443 13 -202

-16.202 -125 87 992 -1.007 -348 -1.156 -18 -183 -37 -1.188 -100 -9.377 -3.543 13 -

-14.822 -125 87 1.748 -1.245 -337 -605 -18 -183 -37 -1.188 -100 -9.377 -3.243 13 -

-15.380 -125 87 610 -1.534 -317 244 -18 -183 -37 -1.188 -100 -9.377 -3.243 13 -

85

85

85

85

15

15

15

15

-312 123 -248

-312

-312

-312

-

-

-

202 202 -

-

-

-

-2.008 -6.916

-1.863 -7.137

-1.892 -5.795

-1.887 -6.826

96

Toelichting gevraagde bijstelling exploitatie budgetten Autonome Ontwikkeling (= AO) B1./L3. Bijstelling regelingen gebundelde uitkering (BUIG) In het voorjaar heeft SZW het nader voorlopig budget 2021 voor de gebundelde uitkering (BUIG) bekend gemaakt. Voor de gemeente Sittard-Geleen viel het nader voorlopig budget met € 0,4 mln. lager uit dan het voorlopige budget dat in oktober 2020 bekend werd gemaakt. De bijstelling van het nader voorlopige macrobudget is een tussenstand, waarin de realisaties en recente inschattingen van de conjuncturele situatie vanuit het Centraal Economisch Plan (CEP) van het Centraal Planbureau (CPB) zijn verwerkt. Mede vanwege de voortzetting van de landelijke steunpakketten voor Corona, met onder andere de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW), zag de conjuncturele situatie er voor 2021 gunstiger uit dan in oktober 2020 nog verwacht werd, hetgeen leidde tot een voorlopige daling van de BUIG met € 0,4 mln. Deze gunstige ontwikkeling van de conjunctuur in 2021 werkt de komende jaren door en leidt naar verwachting tot lagere inkomsten vanuit de BUIG en in lijn hiermee in een dalend aantal inwoners dat een beroep gaat doen op de BUIG. B2./L12. Overname taken Beschermd Wonen (BW) De taken die in het kader van Beschermd wonen worden uitgevoerd verlopen nu via de gemeente Maastricht.

In overleg met Maastricht is besloten dat Sittard-Geleen voor de Westelijke Mijnstreek de uitvoering van Beschermd Wonen gaat uitvoeren. Het bij deze taken behorende budget wordt door Maastricht overgeheveld naar Sittard-Geleen en m.i.v. 2022 aan onze begroting toegevoegd. L1. Indexatie subsidie professionele instellingen. Jaarlijks worden door het college de verbonden professionele instellingen vastgesteld. Deze partijen ontvangen van de gemeente een exploitatiesubsidie die jaarlijks wordt geïndexeerd. Voor het begrotingsjaar 2022 is deze indexatie bepaald op 1,5%. L2. GGD. In aansluiting op het vastgestelde Raadvoorstel jaarstukken 2020 en conceptbegroting 2022 van de GGD worden de budgetten aangepast op de ontwikkelingen en ambities van de GR GGD-ZL. L4. Bijstelling aandeel SG exploitatie Vidar BV Het resultaat van de meerjarenraming van Vidar BV valt nadeliger uit dan aanvankelijk begroot. De oorzaak van dit tekort is onder meer gelegen in de verwerking van de -al eerder bijgestelde omzetverwachting van enkele leerwerklijnen waaronder Werken op Locatie en Tapijten. Deze eerdere bijstelling geeft een meer realistisch beeld van waaruit de businesscase zich kan ontwikkelen, zo zien we in 2021 een positieve ontwikkeling die we in 2022 zullen voortzetten. Verder is de verrekening voor detachering van 25 Sw-ers binnen Vidar niet langer begroot.

De opdracht om deze mensen binnen Vidar een plek te geven is vervuld en zij hebben toegevoegde waarde gecreëerd voor Vidar. Niet via een detacheringsconstructie met de gemeenten maar in de ondersteunende diensten van Vidar. Tot slot heeft de seniorenregeling uit de Wsw-CAO een nadelig effect op de omzet van de BV. Deze seniorenregeling houdt in dat Sw-ers minder kunnen gaan werken met behoud van het oorspronkelijke salaris. Voor een goed financieel beeld van Vidar dient de BUIG (L3) de exploitatie Vidar (L4) en bijdrage GR Vidar WSW (L6) in samenhang te worden bekeken. In 2021 is een kwartiermaker aan de slag gegaan die in één oogopslag de integrale financiële ontwikkeling van Vidar in beeld gaat brengen.

97

L5. Invoering nieuwe Wet Inburgering De inwerkingtreding van de nieuwe inburgeringswet is met een half jaar uitgesteld en treedt daarmee in werking per 1 januari 2022. De invoering van deze nieuwe wet gaat gepaard met programma- en uitvoeringslasten. Hiervoor heeft het Rijk onder andere via het gemeentefonds middelen beschikbaar gesteld. De dekking van de programma- en uitvoeringslasten verloopt daarmee dan ook via programma 0. L6. Bijstelling bijdrage GR Vidar Wsw De stijging van de gevraagde bijdrage aan de GR Vidar Wsw heeft betrekking op de kosten voor indexering en de autonome ontwikkeling door de oplopende rijksbijdrage per Sw-ers (loonprijsontwikkeling). Voor de dekking van de aanvullende bijdrage wordt een beroep gedaan op de middelen die vanuit de meicirculaire 2020 en 2021 beschikbaar gesteld zijn voor de loonprijscompensatie Wsw. Voor meer informatie over de dekking wordt verwezen naar programma 0. L7. Indexering GR Kredietbank Limburg (KBL) Conform bestuursbesluit van de KBL worden de uurtarieven jaarlijks met 1,2% geïndexeerd op basis van de CBS Consumenten Prijs Index. L8. Bijstelling WRV voorzieningen Het gebruik van de woonvoorzieningen blijft toenemen, met name de vervanging van woonunits zorgt voor een toenamen aan de lastenkant. Daarnaast zien we een toename in de aanvragen voor rol- en vervoersvoorzieningen. L9.

Ondersteuning PGB De realisatie van de PGB’s wordt aangesloten bij de resultaten uit de jaarrekening 2020. De bijstelling levert een klein voordeel op in de begroting. L10. Bijstelling Huishoudelijke ondersteuning De toename van de kosten voor huishoudelijke ondersteuning wordt grotendeels veroorzaakt door de indexering die volgt uit de contracten en de invoering van een nieuw reëel tarief per 1 januari 2022. Daarnaast is een stijging in het gebruik te zien die een structureel effect heeft. L11. Bijstelling WMO Ondersteuning De bijstelling voor de WMO ondersteuning wordt veroorzaakt door de uit de contracten volgende indexering van de tarieven. L13. Bijstelling jeugd Het gebruik van de jeugdzorg lijkt zich te stabiliseren. De bijstelling volgt uit de jaarrekening 2020 daar deze een structureel effect hebben en de uit de contracten volgende indexering. L14. Volumetoename bezwaarschriftencommissie Sociale Kamer Vanwege de stijging van het aantal binnenkomende bezwaarschriften, onder meer door de advisering aan de colleges van gemeente Beek (sinds 2018) en gemeente Stein (sinds 2021), is structurele bijstelling van het budget voor de bezwaarschriftencommissie noodzakelijk. De totale bijstelling in programma 0 bedraagt € 70.000, waarvan structureel € 12.000 betrekking heeft op de gemeenten Beek en Stein (programma 6).

De lasten à structureel € 12.000 worden gedekt door de betaalde bijdrage van de gemeenten Beek en Stein. L15./O1. Planmatig Onderhoud 2022 Voor een toelichting wordt verwezen naar programma 0.

98

L16. Kwijtschelding afval Bij de bepaling van het afvaltarief 2022 is het bedrag voor kwijtschelding van het afvaltarief verlaagd met € 85.000 gebaseerd op de afboekingen uit voorgaande jaren. L17. Kwijtschelding hondenbelasting De kosten van kwijtschelding dalen, doordat minder inwoners er gebruik van maken. Beleidskeuze (= BK) L18. Toekomstbestendige dienstverlening Vidar Vidar ontwikkelt zich tot een volwaardig leerwerkbedrijf met een divers palet aan dienstverlening. Daarmee richten we ons op de inwoners van de Westelijke Mijnstreek en zijn we partner binnen de dienstverlening op de arbeidsmarkt in Zuid-Limburg. Om aan de ambities en de behoefte aan ondersteuning van werkzoekenden en werkgevers te kunnen voldoen moeten we beide (samenvallende) rollen goed kunnen uitvoeren. De ontwikkeling van de doelgroep (de groeiende ondersteuningsbehoefte) en de kansen/krapte op de arbeidsmarkt in bepaalde sectoren vragen om een extra impuls en verdere versterking van de dienstverlening. Het gaat om de versnelling van de transitie naar leerwerkbedrijf waarbij de ontwikkeling van leerwerklijnen, de ontwikkeling werkgeversdienstverlening en het stimuleren en faciliteren van dienstverbanden centraal staan. Corona (=C) L19. Bijstelling Omnibuzz De jaarrekening en de begroting van Omnibuzz hebben een positief effect op de kosten vanwege het verminderde gebruik.

Dit is gerelateerd aan de Corona maatregelen. L20. Corona effect GR Kredietbank Limburg (KBL) Het is evident dat er meer huishoudens om schuldhulp gaan vragen. In de meerjarenbegroting maakt de KBL een inschatting van de trends en ontwikkelingen die verwacht worden en de dienstverlening positief of negatief kunnen beïnvloeden. Zoals uit de studie van onder andere Schuldenlab en Deloitte blijkt, is de verwachte toename van schulddienstverlening als gevolg van corona een significant te verwachten ontwikkeling. KBL is uitgegaan van de minimale groei die volgens de studie verwacht wordt (14%). Met name in de schulddienstverlening wordt een na-ijleffect verwacht, waarbij de boeggolf wordt voorspeld in 2022. Het Rijk houdt hier ook al rekening mee en geeft aan dat er voor SHV extra (corona)middelen beschikbaar komen in onder andere 2022. Overzicht meerjarige ontwikkeling exploitatie budgetten Jaarrekening bedragen x € 1.000 Baten Lasten Onttrekkingen Toevoegingen 6 SOCIAAL DOMEIN

2020 66.551 -176.492 2.091 -2.113 -109.963

Actuele Begroting voor Bijstelling Begroting na Begroting Begroting Begroting begroting bijstelling begroting bijstelling 2021 2022 2022 2022 2023 2024 2025 54.385 49.840 11.131 60.970 60.462 59.963 59.462 -165.590 -158.199 -18.250 -176.448 -175.470 -173.498 -172.344 2.065 913 202 1.116 870 747 747 -1.332 -747 0 -747 -747 -747 -747 -110.473 -108.193 -6.916 -115.110 -114.886 -113.535 -112.882

Trendanalyse algemeen De begroting voor het programma Sociaal Domein bedraagt voor 2022 € 116,9 mln. Het Sociaal Domein bestaat vooral uit wettelijke taken op het vlak van preventie, Wmo, jeugdwet, participatiewet en de wet gemeentelijke schuldhulpverlening. De grootste uitgavenposten binnen het Sociaal Domein zijn de uitkeringen. De ontvangen gelden voor de gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen zijn verantwoord onder de baten.

99

Vanaf 2022 gaat Sittard-Geleen Beschermd wonen uitvoeren voor de Westelijke Mijnsteek. Hiervoor zijn de financiële middelen aan de baten en lasten kant á € 9,4 mln. in de begroting verwerkt. Binnen de maatwerkdienstverlening voor Wmo en Jeugd nemen de lasten toe. De vraag naar jeugdzorg blijft onverminderd hoog en de complexere problematiek zorgt voor een hogere kostprijs per jeugdige. De invoering van het (vast) abonnementstarief op 1 januari 2019 in plaats van een inkomensafhankelijk tarief heeft gevolgen voor alle maatwerkvoorzieningen en individuele voorzieningen die vallen onder de Wmo en gezorgd voor toenemende lasten. Eind 2020 hebben de uitkomsten van het onderzoek naar de Wmo abonnementstarief niet geleid tot compensatie voor de aanzuigende werking van de invoering van het abonnementstarief. Medio 2021 is de financiële beheersbaarheid van de Wmo opnieuw onderwerp van gesprek tussen Rijk en VNG. De indexatie afspraken met zorgaanbieders en professionele instellingen zijn verwerkt in de begroting 2022.

Wie betaalt mee? Het brede Sociaal Domein inclusief volksgezondheid en onderwijs bevat allemaal wettelijke taken welke gefinancierd worden door het Rijk via het gemeentefonds en de gebundelde uitkering (BUIG). De zorgverzekeraar is medefinancier voor enkele pilots op het vlak van preventie. Voor Zuid-Limburgse aanpak van de arbeidsmarkt is de provincie en het rijk co-financier. Op het gebied van onderwijshuisvesting komt een aantal voorzieningen – voornamelijk nieuwbouw en uitbreiding – voor rekening van de gemeente. Andere voorzieningen zoals het onderhoud, aanpassingen en ook exploitatie van bestaande schoolgebouwen komen voor rekening van schoolbesturen. Daarnaast worden enkele diensten verzorgd voor buurgemeenten die gefactureerd worden. Ook ontvangen wij van inwoners een beperkte eigenbijdrage voor Wmo en leerlingenvervoer.

Wat gebeurt er als we het niet doen c.q. wat zijn de financiële risico’s? Binnen het Sociaal Domein hebben we te maken met wettelijke taken. Deze taken heeft een gemeente uit te voeren en gebeurt dit niet of onvoldoende dan zal de participatiegraad en de mate van zelfredzaamheid van inwoners afnemen en daarmee het beroep op ondersteuning, hulp en zorg juist toenemen.

• • •

• •

•

•

• •

De transformatie in het sociale domein brengt landelijk nog steeds risico’s met zich mee die ook voor SittardGeleen van toepassing zijn. Deze risico’s zijn niet direct met een financiële impact in te schatten, maar kunnen in een toekomstig jaar wel tot een financieel risico leiden. Invoer nieuw verdeelmodel Sociaal Domein per 2023. Voor beschermd wonen wordt een nieuw objectief verdeelmodel ingevoerd. De financiële effecten hiervan zijn nog onbekend. Gebundelde uitkering (BUIG): eind september wordt het macrobudget BUIG 2021 nader bezien, waarbij rekening zal worden gehouden met de actuele conjuncturele situatie en rekening houdend met de aflopende steunmaatregelen. De relatieve onvoorspelbaarheid van de economische ontwikkelingen en de mate waarin de inclusieve arbeidsmarkt wordt gerealiseerd zijn bepalend voor het aantal mensen dat een beroep doet op een uitkering. Met de invoering van de nieuwe Wet inburgering per 1 januari 2022 hebben we een nieuwe gemeentelijke taak gekregen. Of de middelen die het rijk beschikbaar heeft gesteld voldoende zijn hangt samen met de instroom van inburgeraars en de behoefte aan ondersteuning. Open eindregelingen: Jeugdzorg, Wmo, (bijzonder) bijstand en schuldhulpverlening, zijn regelingen met een zogenaamd open-eindkarakter. Wanneer de aanvrager aan de regels voldoet kan altijd een beroep worden gedaan op een open eindregeling.

Ook al ontstaat er hierdoor een tekort voor de gemeente. Toename zorgvraag: de vraag naar zorg heeft zich op het vlak van jeugd en Wmo nog niet gestabiliseerd en laat een toename zien. Bij Wmo-voorziening die vroeger een inkomensafhankelijke eigen bijdrage hadden en nu een abonnementstarief hebben, is een toename zichtbaar. Toename dossiers op het snijvlak zorg en veiligheid die opgepakt dienen te worden. De invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel in de jeugdwet per 2023.

100