01 Programma van Eisen op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting

Klimaatadaptatie & Water (KPIs op hoofdlijnen) Klimaatadaptatie gaat over neerslag, maar ook over extreme droogte, urban heating, wind en stormen, hogere temperaturen en bijvoorbeeld onweer. Daarvoor moet een klimaatstresstest worden uitgevoerd, waarop de te maken ontwerpkeuzes gebaseerd worden. KPI’s behorend bij ambitieniveau 1,5: • Implementeer de belangrijkste maatregelen van een nader uit te voeren Klimaatstresstest; • Reduceer het primair waterverbruik met 30%; • Maak hergebruik van 30% van het regenwater dat op de kavel valt en gebruik dat voor irrigatie (groen binnen) en grijswatersysteem. • Veranker alle losse elementen op dak en gevel en probeer zo schade en onveiligheid bij bv. een storm te mittigeren.

KPIs behorend bij ambitieniveau 1,5: Nul Op de Meter – Ready. De wetgeving rondom energie wordt steeds strenger. Waar neutrale impact (level 2) eerst werd gedefinieerd als energieneutraal (alleen gebouwgebonden verbruik), zal dit in de toekomst eerder overeen komen met nul-op-demeter (inclusief gebruiksgerelateerd energieverbruik). Voorgesteld wordt om voor het gebouw en de gebouwinstallaties in te steken op ENG (ook opgenomen in de begroting). Daarmee leggen we ook het fundament om later, als we ook het gebruik en de gebruikersinstallaties meenemen, door te ontwikkelen richting op Paris-Proof-ready of zelfs Nul Op de Meter ready.

Circulariteit & Materialen (KPIs op hoofdlijnen) Het toepassen van het circulariteitsprincipe is afhankelijk van een aantal uitgangspunten: • Levensduur; • Kosten; • Planning; • Onderhoudsstrategie; • Beschikbaarheid materialen in de omgeving. PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

18

Aan de hand van deze factoren wordt in het ontwerp bepaald of en welke keuze wordt gemaakt voor: hergebruik van materialen uit de omgeving, biobased bouwen, modulair en uitbreidbaar, prefab. Mogelijk blijkt het kansrijk om vanuit circulariteit na te denken over hergebruik van onderdelen van de bestaande bebouwing. De KPI’s voor circulariteit zijn nu zo opgesteld dat ontwerpvrijheid voor het ontwerpteam behouden blijft. Het hergebruik van de bestaande constructie (Fundering, kolommen, constructieve vloeren) draagt fundamenteel bij aan deze strategie. Daarbij speelt ook een rol dat het bestaande gebouw min of meer op een goede plaats staat. Ook lijkt het erop dat de constructieve gegevenheden geen belemmering vormen om het gewenste werk- en kantoorconcept te kunnen inpassen. KPI’s behorend bij ambitieniveau 2: • MPG (Milieu Prestatie Gebouwen) van 0,65. Wet- en regelgeving sterk in ontwikkeling, mogelijk moeten we deze later iets aanscherpen. Indien uit stedenbouwkundige-, beeldkwaliteit- of welstandsoverwegingen blijkt dat een gevelopbouw de voorkeur heeft die het behalen van de doelstelling bemoeilijkt, dan moet hierin ruimte gezocht worden om de juiste afweging te maken op basis van alle projectdoelstellingen. • 65% van de materialen is biobased of hergebruikt. • Losmaakbaarheid: BREEAM MAT 07 losmaakbaarheid behalen (1 punt); • Minimaal één lease-strategie toegepast.

Natuur & Biodiversit (KPIs op hoofdlijnen) Bij het behalen van deze eis is het van belang om mogelijke koppelkansen in de omgeving mee te betrekken. KPI’s behorend bij ambitieniveau 1,5: • Stel een flora-en-faunakansenrapport op om te onderzoeken welke specifieke soorten aanwezig zijn in het gebied. Pas tenminste 3 maatregelen cq. strategieën toe. • Richt tenminste 30% van het aantal m2 in als kwalitatieve biodiverse groenomgeving (grondgebonden groen en eventueel m2 groen op dak maal 75%). NB. Het is noodzakelijk om intensief samen te werken met GL1. Ook daar streeft men naar de vergroening van de omgeving van het Stadskantoor. Als beide trajecten elkaar versterken ontstaat synergie. Gezondheid & Welzijn (KPIs op hoofdlijnen) De ambitie met betrekking tot Gezondheid en Welbevinden is op het hoogste niveau, het betreft een positieve bijdrage. De gemeente hecht hoge waarde aan het realiseren van een gezonde en comfortabele werkstijl en huisvesting voor alle medewerkers. Dit met de focus

op de thema’s: ‘Air’, ‘Sound’ en ‘Thermal Comfort’ en mogelijk aanvullend op ‘Movement’. KPI’s behorend bij ambitieniveau 3: • Behalen van (fictief) WELL Platinum, met minimaal X aantal punten op de thema’s: Air, Sound en Thermal Comfort. Dit is nader uit te werken in de verdiepingsfase van het PvE en het integraal ontwerptraject. • Minimaal 50% van de zichtbare materialen (gebouwafwerking en vast meubilair) is biobased. Sociale Meerwaarde (KPIs op hoofdlijnen) De ambitie met betrekking tot Sociale Meerwaarde is op het hoogste niveau, het betreft dus het leveren van een positieve bijdrage. NB. Ook hier speelt dat dit thema primair bij Stadhuis Geleen opgepakt kan worden. Ook omdat we met de buitenruimte rondom de Hanenhof weinig ondernemen. De Bestuurlijk Ambtelijke huisvesting wil bijdragen aan de plek waar het zich vestigt. Het nieuwe gebouw vervult niet alleen een (ruimte)behoefte voor de eigen medewerkers, maar ook voor de buurtbewoners, ondernemers en de stad als geheel. De bijdrage kan gezocht worden in bijvoorbeeld het openstellen van het gebouw voor ander gebruik (na werktijd), zoals vergaderruimtes voor verenigingen uit de stad. Ook kan gedacht worden aan functies in de plint van het gebouw waarmee sociale cohesie met de ruimte eromheen wordt bevorderd. De invulling van dit thema ligt grotendeels op organisatorisch vlak.

In vervolgfases zal hier concreet invulling aan gegeven worden. Mogelijk wordt dit thema in de Focusgroep Dientsverlening BA geïntegreerd (doel dat gebouw & omgeving de sociale vervlechting versterken). Een minder meetbaar, maar niet minder belangrijk, element dat sociale meerwaarde biedt is de esthetische kwaliteit (schoonheid) van het nieuwe stadskantoor. Een kwalitatief hoogwaardige omgeving levert een bijdrage aan het centrum en het gevoel van "trots zijn op". Mogelijk kan hier de bevinding gezocht worden met het oude Raadhuis. Mogelijk kan er synergie ontstaan vanuit de drie-eenheid: Raadhuis, Stadskantoor en groen. KPI’s behorend bij ambitieniveau 3: • ntb m2 functie van het gebouw/terrein openbaar (of semi-openbaar) toegankelijk maken; • ntb aantal nieuwe functies aan de buurt toevoegen (waar mensen verblijven of waar dynamiek ontstaat). NB. Deze integrale blik valt momenteel niet binnen de scope van het project Stadskantoor. De afstemming tussen de diverse betrokken teams is opgestart.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

19

7. STADHUIS GELEEN, AMBITIES VOOR: PLEK, GEBOUW & INSTALLATIES Waar komen we vandaan Op de Markt in Geleen en in de Hanenhof zal het Bestuurlijk Ambtelijke deel van de gemeente SittardGeleen gehuisvest worden. Het Stadhuis Geleen voldoet qua werkomgeving, uitstraling, bouwkundige status en gewenste duurzaamheidsambities niet meer aan de wensen en eisen van deze tijd. Tevens voldoet het niet aan hoe de gemeente Sittard-Geleen wil werken, ontmoeten en verbinding wil aangaan met haar omgeving. College en Raad hebben in 2021 besloten om te gaan (ver)nieuwbouw. Dit door te strippen tot de casco hoofd draagconstructie en vervolgens een “nieuw” gebouw te creëren op de huidige plek. Nieuwe kansen onderzoeken De (ver)nieuwbouw biedt vele kansen en mogelijke ambities. Op hoofdlijnen zijn er dat twee: 1. Kansen voor het gebouw: een nieuw gebouw dat aansluit bij de (toekomstig) gewenste functionaliteit van gebruikers en bezoekers. Dat tevens voldoet aan ambities op het gebied van duurzaamheid, energietransitie en levensduur; 2. Kansen voor de omgeving: het geven van een impuls aan het centrum van Geleen en het versterken van de identiteit van de stad als geheel. 7.1 Kansen voor de integrale omgeving Het gebouw maakt deel uit van het stadscentrum. Deze omgeving kan als pluriform worden betiteld. Het is in recente pogingen tot vernieuwing iets van zijn uniformiteit verloren.

De oorspronkelijke heldere opzet van circa 10 meter hoge gesloten pandsgewijs opgebouwd plein- en straatwanden (met als enige monument de solitair gelegen Raadhuis), allen in typische jaren 30-50 baksteenarchitectuur, is in de loop der jaren aangevuld met andere stijlen, hoogten en korrelgrootten. Die diversiteit van bouwstijlen kan als een pluspunt gezien worden, maar de hiërarchische en heldere opbouw is ietwat verdwenen. Hoe kan het nieuwe Stadhuis qua architectuur het beste ingepast worden in deze omgeving? Deze vraag zal parallel aan de ruimtelijke vertaling van het Programma van Eisen onderzocht dienen te worden.

De huidige situatie. Het marktplein wordt gevormd door de gevels van de belendende bebouwing. Op de Markt zelf bevinden zich een viertal solitaire gebouwen. Ieder met z’n eigen bouwstijl, bouwjaar en karakteristieke elementen. Dit zijn: het kubusvormige beton gebouw (A, Galtfetti)), het oude Raadhuis (B), kantoorgebouw (C) en het Stadshuis zelf (D).

De hoofentree van het huidige Stadhuis bevindt zich aan de Marktzijde, grenzend aan de parkeerplaatszijde van de Markt. Momenteel is er sprake van 3 onderling verbonden pleinen, gelegen rondom het Galfetti gebouw. Synergie tussen: Groen & Raadhuis & Stadhuis. Parkeren is tegenwoordig grotensdeels ondergronds voorzien. Dit maakt dat het marktdeel grenzend aan het stadhuis nagenoeg niet meer voor parkeren noodzakelijk is (uitgezonderd mogelijk voorzieningen voor parkeren minder validen). De gemeente heeft als ambitie om dit deel van de markt, (wellicht tezamen met een gedeelte van de omgeving) te transformeren naar stedelijk groen. Een groene omgeving waarin mogelijk differentiatie geboden is tussen delen bedoeld voor recreatie en ontmoeten en delen met natuurlijke inpassingen en een échte groenvoorzieningen. Een groene omgeving is ook vanuit de duurzaamheidsambities van het nieuwe Stadhuis gewenst (bv. opvangen regenwater, schaduwvorming zuidzijde, Sociale Meerwaarde en het toevoegen kwaliteit op het gebied van gezondheid & welzijn.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

20

Het oude Raadhuis weerspiegelt de allure van weleer. Het is misschien ook een zichtbare verwijzing naar het rijke mijnverleden. Momenteel komt de kwaliteit van deze plek enkel bescheiden tot uitdrukking. Er ligt een (kostenloze) kans voor het grijpen om de connectie te maken met het nieuwe Stadskantoor en de groen ambitie. De meest prominente en dominante investering die in het Centrum van Geleen gedaan worden betreft de (ver)nieuwbouw van het Stadhuis. Door dit project niet als een solitair iets te beschouwen maar integraal met Raadhuis en groen te verbinden kan veel synergie ontstaan. Ook dit is in feite kostenloos. Integraliteit en een afstemming qua vormentaal en beeldkwaliteit zijn geboden. Zaken die nu nog richtig gegeven kunnen worden. Stadspark? Een stadpark zijn als het ware “de groene longen” van een stad. Het vernieuwde stadskantoor en het oude Raadhuis kunnen onderdeel uitmaken van het stadspark. Samen kunnen ze een drieluik. Via wandelpaden, de afwatering van regenwater en het toevoegen van functies in de openbare ruimte kan het geheel een waardevolle omgeving worden.

Vele van de omringende winkelstraten kenmerken zich door een mooie breedtemaat van het straatprofiel. Hierdoor liggen er kansen om het groen vanuit de parkachtige omgeving te laten uitwaaieren in overige delen van de binnenstad. Momenteel zijn er drie aaneengrenzende “marktpleinen”. Het eerste betreft het voorgebied van het Stadskantoor. Het tweede en derde bevinden zich aan weerszijden van het Galfetti gebouw. De weekmarkt vindt plaats op deze laatste twee. Dat (in combinatie met ondergronds parkeren) maakt dat het voorgebied voor het stadskantoor ook beschikbaar gemaakt kan worden voor groen. Van risico naar kans Het te vernieuwbouwen stadskantoor is een belangrijk onderdeel van de grotere context (totaalvisie centrumplan). Het ene plan kan niet zonder het andere om het goede binnen het geheel te kunnen

bereiken. Momenteel is er nog geen vastgesteld visieplan Centrum Geleen beschikbaar waaraan gerefereerd of gespiegeld kan worden. Tevens is er (nog) geen beeldskwaliteitsplan voor deze plek. Dit proces is echter wel van start gegaan. Als deze zaken de komende periode bij elkaar gebracht worden ontstaat een schitterende kans. Door de investering in het nieuwe stadskantoor op deze plek ontstaat als bijvangst een echte kwalitatieve impuls richting het centrum van Geleen. De ontwikkeling van de omgeving van het Stadskantoor behoort niet tot de scope van dit project. Ook betreffende kosten behoren tot het ontwikkelpad centrum geleen. Inpassingsmogelijkheden Het bestaande stadskantoor wordt tot casco gesloopt. Door het nieuwe Programma van Eisen en de nieuwe gevel zal een nieuwe verschijningsvorm ontstaan. Een nieuwe verschijningsvorm betekent een antwoord geven op de vraag welke architectonische verschijningsvorm wordt er van de (ver)nieuwbouw verwacht? Dit in relatie tot de “stadsparkachtige” omgeving en de relatie met het oude Stadhuis. Zowel qua uitstraling alsook qua vorm. Mogelijk kan ook iets van additioneel bouwvolume, zoals in de inpassingsstudie op paragraaf 5 omschreven, hieraan een bijdrage leveren? Voorbeelden van uitdagingen bij de inpassing zijn: • Kwaliteit van de randen cq. overgangen van het stadspark gebied / perceel.

• Het Stadhuis dient geen barrière te vormen in het stadspark maar voor eenheid en doorwaadbaarheid te zorgen • De relatie met het oude Raadhuis. Het oude respecteren en middels een eigentijdse vertaling het antwoord geven? Of aansluiten op de aanwezige “baksteen-architectuur”? • Kwaliteit waarborgen aan alle zijden van het gebouw. Voor welke vertaling van het gebouwconcept wordt gekozen? Een alzijdig gebouw ligt sowieso voor de hand. En hoe ontstaat er een goede binnen-buiten relatie?

Additionele functies. De duurzaamheidsambitie op het gebied van Sociale Meerwaarde gaat over het leveren van een bijdrage op de plek van het Stadhuis. Die bijdrage kan binnen het gebouw (met name in de plint) maar ook in de periferie van de directe omgeving van het gebouw. Ook vanuit het idee “Stadspark” kan er naast verplaatsingen ook een (verbijfs)functie toegevoegd worden. Ook daar kan synergie ontstaan.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

21

Verkeersbewegingen De bereikbaarheid van het nieuwe Stadhuis moet nader onderzocht worden. Onsluiting kan per auto, fiets of te voet. Er is bijvoorbeeld ook een strategie te kiezen voor parkeren minder validen en een oplossing voor het parkeren van fietsen.

7.2 Ambitie op het gebied van het gebouw

Slim positioneren Het gegeven dat er van (ver)nieuwbouw sprake is dwingt nog meer om kansen daadwerkelijk te benutten. Door een slimme noord – zuidoriëntatie voor het bouwvolume te kiezen kan ingespeeld worden op thema’s zoals duurzaamheid en energieverbruik. Denk aan: positioneren gevelopeningen, toevoegen groen zuidzijde, plaatsing PV-panelen of om verblijfruimten met een hoge interne warmtelast op het noorden oriënteren en ruimten met een lage interne warmtelast op het zuiden. Ook zijn er kansen om de optimale relatie van binnen naar buiten te benutten. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het creeren van een overdekte buitenruimte door middel van een luifelconstructie en/of overstekken. Deze ‘slimme’ elementen maken integraal onderdeel uit van de totale verschijningsvorm van het bouwvolume en zijn geen losse bouwkundige elementen. Form follows function (en gevelopbouw) “Form follows function” speelt een belangrijke rol binnen de gestelde kaders. Zo vraagt bijvoorbeeld de: • De plint van het gebouw om transparant meer uitnodigend karakter om ontmoeten te stimuleren en te faciliteren • Éen gedeelte in of langs het gebouwvolume doorwaadbaar maken op maaiveld niveau zodat de bezoeker cq.

inwoner van de stad letterlijk door of langs een deel van de stadswinkel / onmoetingsplein kan wandelen • De zuidzijde voor het toepassen van diepere overstekken of dagkanten om de warmte van de zomer buiten te houden terwijl aan de noordzijde dit de vertaling van een dakrand of een gevelband kan zijn; • Gevelelementen om rekening te houden met een mogelijke slimme positionering en/of verdraaiing. Hierdoor blijft hinderlijk zonlicht buiten terwijl het visuele uitzicht en de beleving van de gebruiker kan worden gehandhaafd; • De ruimte reservering voor techniek, kan iets extra’s betekenen voor de vormgeving van gevel(s) om de installatiecomponenten aan het beeld te onttrekken (gezien de duurzaamheidsambitie is het gewenst het dak vrij te houden); • Vormgeving van het bouwvolume om onbeheersbare, overdekte vreemde buiten hoeken cq (inhammen) te voorkomen om vandalisme en overlast tegen te gaan.

Levensduur gebouw Het gebouw wordt gebouwd met een toekomst perfectief van 50 jaar. Dit betekent dat er nauw aandacht gegeven dient te worden aan de hoofdopzet van het gebouw. Met andere woorden: wat behoort tot de hoofddraagstructuur van het gebouw en wat niet. Oftewel wat is vast en niet aanpasbaar en wat is flexibel en wel aanpasbaar? Een modulaire opzet van het gebouw en gevel (bv. stramienmaten in een veelvoud van 1800 mm toepassen) is ook naar de toekomst toe verstandig. Materialisatie Materialisering speelt tevens een grote rol bij de gewenste levensduur, kwaliteit en beleving van het gebouw maar ook een rol bij vanuit de duurzaamheidsambitie. Een passende uitstraling van het exterieur voldoet voor de gemeente Sittard- Geleen aan: • Duurzaamheid zichtbaar door o.a. (deels) gebruik van biobased en circulaire materialen • Degelijke en hoogwaardige kwaliteit • Juiste balans tussen open en gesloten geveldelen waarbij de open delen correct gepositioneerd zijn voor de gebruikers vanuit het oogpunt van daglicht, uitzicht en de mogelijkheid om natuurlijk te ventileren. Een additionele overweging is het toepassen van deels groene gevels of daken (nu niet in de begroting opgenomen). Een nieuw thuis Een nieuw gebouw is geen nieuw ‘huis’ maar een nieuw ‘thuis’. Hoe het wordt ervaren en beleefd heeft te maken met doordachte concepten die aansluiten bij het gebruik van het gebouw.

In de (ver)nieuwbouw zijn verschillende omgevingen herkenbaar. Elke omgeving kent een eigen soort gebruik en die stellen ook verschillende randvoorwaarden. Er worden drie verschillende Omgevingen onderscheiden: A. Ontvangst, Stadswinkel & Ontmoetingsplein: B. Clubhuis: C. Gevarieerde Werkgebieden.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

22

Schematisch relatieschema begane grond: 7.3 Ambitie op het gebied van Installaties

Schematisch relatieschema verdieping:

Om van een gebouw een ‘thuis’ te maken, is het belangrijk dat alle gebruikers zich er prettig voelen. Een goed ontworpen gebouw in combinatie met duurzame installaties en een gezonde en comfortabele omgeving, waarin de gebruikers optimaal kunnen functioneren. De essentie van het ontwerp is gebaseerd op de Trias Energetica (zie ook Energie en CO2). De basisgedachte achter de trias energetica is in onze visie zoveel mogelijk gebruik maken van hetgeen er is. Anticiperen op de omgeving en zoveel mogelijk passief benutten van natuurlijke bronnen. Daarbij zijn onderstaande denkstappen actueel:

Iedere Omgeving heeft zijn eigen identiteit cq. verschijningsvorm ondanks dat deze zich in één bouwvolume bevinden. Form follows function (“het ontwerp vloeit voort uit beoogde functie”) is ook bij deze Omgevingen van toepassing. Elke omgeving kent zijn eigen afwerkingsniveau. Gelijktijdig is ook gekeken naar realistische budgettaire kaders. Gebouwstructuur: zichtlijnen & ont-moeten Midden in het gebouw is op de begane grond stadswinkel / ontmoetingsplein voorzien (“extern ontmoeten”). Op de verdieping erboven is het clubhuis gepositioneert (“intern ontmoeten”). De bestaande trappartijen en vides vormen een mooi verbindend element. Er ontstaan als vanzelfsprekend zichtlijnen tussen de twee communicatieve gebieden. En op de verbindende trap komt men elkaar als van nature tegen. Volgens Van Dale: ont-moeten, niet moeten, elkaar toevallig tegenkomen. In aanvulling daarop is heeft de ruimtelijke kwaliteit (plafondhoogte) en materialisatie (trapafwerking, plafondafwerking) van beide communicatieve gebieden toegevoegde waarde.

1. Schil optimaliseren Door aan de voorkant duurzaamheid, techniek en architectuur integraal mee te nemen in het ontwerp en na te denken over slimme bouwkundige oplossingen, wordt een gebouwontwerp ontwikkeld dat in de basis zorgt voor een gezonde en prettige omgeving. Een low-tech gebouw met een minimale energievraag, dat in de kern al energieneutraal kan worden. Het huidige Stadhuis wordt tot op de constructie gestript voor de nieuwe Bestuurlijke en Ambtelijke huisvesting. Voor de (ver)nieuwbouw van het gebouw hebben wij de volgende suggesties: • Het gebouwvolume zo compact mogelijk ontwerpen. Minder gevel ten opzichte van het volume binnen betekent een kleiner energieverlies. • De dichte delen van gevel, dak en vloer zijn hoogwaardig geïsoleerd. • Optimalisatie daglichtopeningen. Voldoende openingen om daglicht binnen te laten, maar wel geoptimaliseerd op basis van de oriëntatie van de gevel. • Zonwering om actief de zon binnen of buiten te laten, afhankelijk van de klimaateisen binnen. • Gebouwmassa gebruiken. Zware constructie of actieve massa toevoegen (betonkernactivering of PCM-modules). 2. Energiezuinige installaties Installaties zijn geen lapmiddel voor een slecht gebouw maar kunnen wel het verschil maken in een goed integraal afgestemd ontwerp. Door het toepassen van energiezuinige maatregelen blijft de energievraag beperkt, maar verhoogt de mate van comfort door de

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

23

aanwezigheid van verlichting, ventilatie en warmte of koude. Mogelijke installatietechnische maatregelen zijn: • Energiezuinige LED-verlichting met schakeling op basis van beschikbaar daglicht en aanwezigheid, zodat er nooit licht aan staat als dat niet nodig is. • Ventilatie op basis van CO2 metingen zodat er geventileerd wordt naar behoefte. • Energiezuinige ventilatoren die met een centrale opstelling in combinatie met een overgedimensioneerde kanalen en met zo kort mogelijke lengtes minimale energie vragen. • Warmte- en vochtterugwinning van de ventilatielucht zodat er weinig energie toegevoegd hoeft te worden om een behaaglijk binnencomfort te realiseren. • Laagtemperatuur verwarming en hoogtemperatuur koeling om toepassen van natuurlijke energiebronnen kansrijk te maken. 3. Duurzame opwekking De overige energievraag wordt ingevuld met duurzame energie, zodat fossiele brandstoffen overbodig worden. • Gebruik maken van zonne-energie door met PVpanelen elektrische energie op te wekken. Door te kiezen voor een oost-west oriëntatie wordt optimaal gebruik gemaakt van het beschikbare dakoppervlak. • De beschikbare warmte en koude in bodem en/of lucht gebruiken door de inzet van warmtepompen. Afhankelijk van de TCO-analyse per systeemopzet de meest optimale oplossing te kiezen voor de bron.

• In de omgeving bekijken welke energiebronnen bij anderen (buren) nodig zijn of over zijn zodat eventuele koppelingen afgewogen kunnen worden op basis van een TCO-analyse.

Nú al kunnen maatregelen worden genomen in (ver)nieuwbouw ontwerpen om het gebouw in 2050 met ‘eenvoudige’ aanpassingen te laten voldoen aan ‘Paris Proof’ en nul-op-de-meter. Voor de verbouw van het bestaande Stadhuis, zijn mogelijke voorbeelden: • Groter ontwerpen –Technische ruimten, schachten en distributiesystemen 20% groter ontwerpen, voor toekomstige installaties. • Gevelopbouw losneembaar. Geen (mee)dragende gevel, zodat deze in de toekomst ‘eenvoudig’ te vervangen is. • Verlaging gebruiksenergie. Toekomstig gebruik ondersteund voor minder of voor energiezuinigere apparatuur. Activiteit gerelateerd ontwerpen van de installaties Naast energieverbruik en duurzaamheid is het ook belangrijk aandacht te besteden aan de beleving en het comfort van de verschillende binnenruimten. Onze visie is dat al onze zintuigen samen bepalen wat een gezond en prettig binnenklimaat is. Denk daarbij aan verlichting, verwarming of koeling, maar ook voldoende ventilatie en persoonlijke beïnvloeding.

In het vakjargon worden gesuggereerde maatregelen vaak de no-regrets genoemd. Zaken die we nu slim engineeren en waarvan we weten dat we ze later effectief kunnen en moeten inzetten. Paris Proof & Nul-op-de-meter (ready) In 2016 zijn in Parijs de klimaatdoelstellingen ondertekend om de wereld te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. De verdere opwarming van de aarde kan onder andere beperkt worden door de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Voor de ‘Paris Proof’gebouwde omgeving betekent dat dat we toewerken naar gebouwen zonder CO₂-uitstoot, die niet meer energie gebruiken dan we in Nederland zelf duurzaam opwekken. Om deze doelstellingen te halen moet het energiegebruik van toekomstige nieuwbouw naar 0 kWh/m² inclusief gebruiksgerelateerd energieverbruik (ook bekend als ‘Nulop-de-meter’).

De Bestuurlijk Ambtelijke huisvesting verwelkomt verschillende doelgroepen en allerlei bezoekers. Iedereen komt met een bepaald doel naar het gebouw. Sommige bezoekers werken de hele dag op kantoor, terwijl andere langskomen voor een kortstondig bezoek aan de stadswinkel / ontmoetingsplein. De verschillende functies en/of doelgroepen hebben elk andere wensen die bepalen welk klimaat en verlichting het beste is voor die specifieke plek en leiden tot een optimaal comfort. In gebieden en zones waar mensen bewegen, ontmoeten en soms zelfs hun jas nog aan hebben mag de installatie zorgen voor een wat robuuster klimaat. In gebieden en zones waar mensen langere tijd stil zitten of geconcentreerd aan het werk zijn moet de installatie zorgen voor een stabiel goed instelbaar klimaat.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

24

In de benadering van activiteit gerelateerd ontwerpen is het voor het binnenklimaat van belang onderscheid te maken tussen de verschillende functies en activiteiten die in het gebouw plaatsvinden. In het integraal ontwerpteam kunnen logische klimaatzones in het gebouw worden aangewezen, waaraan een installatie concept wordt toegekend voor het thermisch klimaat, ventilatie en verlichting. De verschillende klimaatzones binnen het gebouw moeten voldoen aan bepaalde eisen, die passen bij de gebruiksfunctie en de activiteiten die er plaatsvinden, om zo een optimaal comfort te creëren voor de betreffende doelgroep. Onderstaand een mogelijke eerste indicatie: Ontvangst, Stadswinkel & Ontmoetingsplein De entree van het gebouw doet tevens dienst als functionele ruimte met een receptie, ontvangst, expositieruimte en wachtruimte voor bezoek. De bezoekers verblijven hier over het algemeen kortstondig, waardoor het thermisch comfort en verlichting op basisniveau mogen worden uitgevoerd. Werkplekken en spreekkamers binnen deze klimaatzone dienen aan de eisen voor de werkgebieden te voldoen. Clubhuis Het clubhuis bestaat uit werkplekken en spreekkamers voor overleggen en vergaderingen. Het binnenklimaat in dit gebied moet zorgen voor een hoger comfortniveau en een aangenaam verblijf, ook voor langere tijd.

Daarom worden er strengere eisen gesteld aan temperatuur, mate van ventilatie en luchtverversing en het verlichtings- en geluidsniveau. Gevarieerde Werkgebieden De werkgebieden binnen de nieuwe Bestuurlijk Ambtelijke huisvesting moeten hoogwaardige en fijne plekken zijn om voor langere tijd te verblijven. Er gelden strengere eisen voor onder andere de koeling en verwarming, de luchtbehandeling en het individueel regelen van het binnenklimaat. De specifieke eisen (KPIs) behorende bij de klimaatzones worden in de verdiepingsfase verder uitgewerkt. Klimaatklassen Aan de hand van het Programma van Eisen voor Gezonde kantoren, worden voor kantoorruimten de ambitieniveaus met betrekking tot comfort uitgedrukt in drie klimaatklasses:

• • •

Klasse A (zeer goed); Klasse B (goed); Klasse C (voldoende).

Klasse C is gebaseerd op de geldende wet- en regelgeving zoals vastgelegd in het Bouwbesluit 2012. Voor een optimaal binnencomfort is het uitgangspunt voor de kantooruimten binnen de Bestuurlijk Ambtelijke klimaatklasse B. De eisen behorende bij dit ambitieniveau leiden onder andere tot: • Prettig licht; door voldoende daglicht, aanvullend kunstlicht, geen verblinding en individuele beïnvloeding van het binnenkomende daglicht en kunstlicht. • Een goede akoestiek; zo min mogelijk storende bronnen van buiten, computers of installaties. • Voldoende ventilatie; tochtvrij en geurvrij. • Thermisch comfort; passend bij de verschillende activiteiten binnen het gebouw. • Persoonlijke beïnvloeding op een plek waar lang achter elkaar gewerkt wordt. Bovenstaande sluit 1-op-1 aan op de geformuleerde duurzaamheidsambitie behorende bij Gezondheid & Welzijn (a.o. de drie bij WELL genoemde criteria). Voor de specifieke eisen per klimaatklasse wordt naar bijlage C verwezen. Inpassing gebouwgebonden installaties De uitdaging bij de verbouw van een bestaand gebouw zit onder andere in de inpassing van de gebouwgebonden installaties. Naast dat de bestaande draagconstructie blijft bestaan zit in het voormalige Stadhuis een grote vide bij de entree en zijn een aantal verdiepingen op split-level uitgevoerd.

Voor een goed en integraal ontwerp moet rekening worden gehouden met een aantal aandachtspunten: • Centraal opstellen van de techniekruimte, zodat minder lange afstanden overbrugd hoeven te worden en minder kruisingen benodigd zijn; • Gebruik van verticale schachten, zodat er minder horizontaal transport plaatsvindt in de vide en de splitlevel gebieden; • Slim ontwerpen van nieuwe uitbouwen en geveldelen en deze optimaal afstemmen op de installaties. Dit voorkomt extra voorzieningen om installaties weg te werken.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

25

8. HANENHOF, AMBITIES VOOR: GEBOUW & INSTALLATIES Waar komen we vandaan Op de Markt in Geleen en in de Hanenhof zal het Bestuurlijk Ambtelijke deel van de gemeente SittardGeleen gehuisvest worden. De Hanenhof heeft energielabel A en voldoet daarmee aan de huidige weten regelgeving.

8.1 Kansen voor de integrale omgeving Voor de omgeving zijn vooralsnog geen wijzigingen voorzien. Verkeersbewegingen & Parkeren De bereikbaarheid van de Hanenhof moet nader onderzocht worden. Onsluiting kan per auto, fiets of te voet. Er is bijvoorbeeld ook een strategie te kiezen voor parkeren minder validen en een oplossing voor het parkeren van dienstvoertuigen en (electrische) fietsen.

8.2 Ambitie op het gebied van het gebouw Sloop interieur. Het interieur van de Hanenhof wordt volledig verwijderd. Hiertoe behoren de binnenwanden, vloerafwerking, plafond en de techniek boven plafond. Minimale aanpassingen gevel. Vooralsnog is het uitgangspunt dat er minimale aanpassingen aan de gevel plaatsvinden. Naar verwachting is er enkel een tweede entree aan de orde ten behoeve van het ZVH-WM. Constructieve maatregelen voormalige muziekschool. De ruimtelijke kwaliteit van de voormalige muziekschool kenmerkt zich door betonnen constructieve wanden welke om de 5.40 meter loodrecht op de lengterichting van het bouwdeel staan. Dit is ongelukkig in combinatie met de wens om een meer open werkomgeving te creeren volgens het model Gevarieerd-werkgebied of het model Clubhuis en om het geschikt te maken voor hybride werken. In de investeringsraming is rekening gehouden met het aanbrengen van een viertal sparingen in de constructieve wanden om de omgeving ietwat meer open te maken.

In de Hanenhof zijn een drietal verschillende omgevingen herkenbaar. Elke omgeving kent een eigen soort gebruik en die stellen ook verschillende randvoorwaarden. Het betreffen: A. Gasthuis: B. Clubhuis: C. Gevarieerde Werkgebieden. Iedere Omgeving heeft zijn eigen identiteit cq. verschijningsvorm ondanks dat deze zich in één bouwvolume bevinden. Form follows function is ook bij deze Omgevingen van toepassing. Elke omgeving kent zijn bijpassend afwerkingsniveau.

8.3 Ambitie op het gebied van Installaties De herinrichting van de Hanenhof betreft primair een interieurproject. De gebouwgebonden installaties worden enkel vervangen en/of aangepast als gevolg van wijzigingen in indeling of verandering van functie. Uitgangspunt is dat de huidige warmte-, koudeopwekking en het luchtbehandelingssysteem in goede staat verkeren en voldoen aan de huidige wet- en regelgeving. Daarom zullen deze opwekkingssytemen gehandhaafd blijven. Het gebouw van de Hanenhof heeft momenteel energielabel A toegekent gekregen en daarmee al een relatief laag energieverbruik. De nieuwe indeling en ruimten in het gebouw moeten voldoen aan hoge eisen op het gebied van thermisch comfort, luchtverversing en verlichting. De technische installaties die daarvoor benodigd zijn, dienen uiteraard ook energiezuinig ontworpen te worden. Quick scan bestaande toestand techniek. Gezien het feit dat bestaande installaties maar in beperkte mate worden aangepast, wordt geadviseerd om op korte termijn een compacte quick-scan uit te voeren naar de huidige technische installaties, leiding- en kanaaltracees en schachten. Aan de hand van deze quick-scan kan inzichtelijk worden gemaakt welke installaties aanwezig zijn, in welke staat deze verkeren en welke capaciteit aanwezig is. Tevens komen hiermee kansen en risico’s aan het licht, die meegenomen kunnen worden in het verdere ontwerp.

Een nieuw thuis Een nieuw gebouw is geen nieuw ‘huis’ maar een nieuw ‘thuis’. Hoe het wordt ervaren en beleefd heeft te maken met doordachte concepten die aansluiten bij het gebruik van het gebouw.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

26

Trias Energetica De basisgedachten achter de trias energetica zijn het optimaliseren van de gebouwschil, energiezuinige installaties en het efficiënt gebruik van (fossiele) energiebronnen. Aangezien er geen veranderingen of aanpassingen plaatsvinden aan de thermische schil en de opwekkingssystemen van de Hanenhof valt er nauwelijk invloed uit te oefenen in stap 1. Schil optimaliseren en stap 3. Duurzame opwekking. Bij eventuele nieuwe installaties ten gevolge van wijzigingen in indeling of verandering van functie is het wel mogelijk stap 2 van de Trias Energetica in acht te nemen.

De Hanenhof verwelkomt verschillende doelgroepen en allerlei bezoekers. Iedereen komt met een bepaald doel naar het gebouw. Sommige bezoekers werken de hele dag op kantoor, terwijl andere langskomen voor een bezoek aan het Zorg & Veiligheidshuis. De verschillende functies en/of doelgroepen hebben elk andere wensen die bepalen welk klimaat en verlichting het beste is voor die specifieke plek en leiden tot een optimaal comfort. In gebieden en zones waar mensen bewegen, ontmoeten en soms zelfs hun jas nog aan hebben mag de installatie zorgen voor een wat robuuster klimaat. In gebieden en zones waar mensen langere tijd stil zitten of geconcentreerd aan het werk zijn moet de installatie zorgen voor een stabiel goed instelbaar klimaat.

2. Energiezuinige installaties Installaties zijn geen lapmiddel voor een slecht gebouw maar kunnen wel het verschil maken in een goed integraal afgestemd ontwerp. Door het toepassen van energiezuinige maatregelen blijft de energievraag beperkt, maar verhoogt de mate van comfort door de aanwezigheid van verlichting, ventilatie en warmte of koude. Mogelijke installatietechnische maatregelen zijn: • Energiezuinige LED-verlichting met schakeling op basis van beschikbaar daglicht en aanwezigheid, zodat er nooit licht aan staat als dat niet nodig is. • Ventilatie op basis van CO2 metingen zodat er geventileerd wordt naar behoefte. • Energiezuinige ventilatoren die met een centrale opstelling in combinatie met een overgedimensioneerde kanalen en met zo kort mogelijke lengtes minimale energie vragen. • Warmte- en vochtterugwinning van de ventilatielucht zodat er weinig energie toegevoegd hoeft te worden om een behaaglijk binnencomfort te realiseren. • Laagtemperatuur verwarming en hoogtemperatuur koeling om toepassen van natuurlijke energiebronnen kansrijk te maken. Activiteit gerelateerd ontwerpen van de installaties Naast energieverbruik en duurzaamheid is het ook belangrijk aandacht te besteden aan de beleving en het comfort van de verschillende binnenruimten. Onze visie is dat al onze zintuigen samen bepalen wat een gezond en prettig binnenklimaat is.

Denk daarbij aan verlichting, verwarming of koeling, maar ook voldoende ventilatie en persoonlijke beïnvloeding.

In de benadering van activiteit gerelateerd ontwerpen is het voor het binnenklimaat van belang onderscheid te maken tussen de verschillende functies en activiteiten die in het gebouw plaatsvinden. In het integraal ontwerpteam kunnen logische klimaatzones in het gebouw worden aangewezen, waaraan een installatie concept wordt toegekend voor het thermisch klimaat, ventilatie en verlichting. De verschillende klimaatzones binnen het gebouw moeten voldoen aan bepaalde eisen, die passen bij de gebruiksfunctie en de activiteiten die er plaatsvinden, om zo een optimaal comfort te creëren voor de betreffende doelgroep. De specifieke eisen (KPIs) behorende bij de klimaatzones worden in de verdiepingsfase verder uitgewerkt. Klimaatklassen Aan de hand van het Programma van Eisen voor Gezonde kantoren, worden voor kantoorruimten de ambitieniveaus met betrekking tot comfort uitgedrukt in drie klimaatklasses: • Klasse A (zeer goed); • Klasse B (goed); • Klasse C (voldoende). Klasse C is gebaseerd op de geldende wet- en regelgeving zoals vastgelegd in het Bouwbesluit 2012. Voor een optimaal binnencomfort is het uitgangspunt voor de kantooruimten binnen de Bestuurlijk Ambtelijke huisvesting klimaatklasse B.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

27

De eisen behorende bij dit ambitieniveau leiden onder andere tot: • Prettig licht; door voldoende daglicht, aanvullend kunstlicht, geen verblinding en individuele beïnvloeding van het binnenkomende daglicht en kunstlicht. • Een goede akoestiek; zo min mogelijk storende bronnen van buiten, computers of installaties. • Voldoende ventilatie; tochtvrij en geurvrij. • Thermisch comfort; passend bij de verschillende activiteiten binnen het gebouw. • Persoonlijke beïnvloeding op een plek waar lang achter elkaar gewerkt wordt. Bovenstaande sluit 1-op-1 aan op de geformuleerde duurzaamheidsambitie behorende bij Gezondheid & Welzijn (a.o. de drie bij WELL genoemde criteria). Voor de specifieke eisen per klimaatklasse wordt naar bijlage C verwezen.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

28

9. AANBESTEDINGSVORM Quickscan mogelijke aanbestedingsvormen Middels een quickscan zijn de verschillende aanbestedingsvormen onderzocht en vergeleken. Een prominent criterium is dat er voldoende ruimte is om tijdens het ontwerpproces te kunnen blijven sturen op het kwalitatieve resultaat zodat het voldoet aan de functionele verwachtingen. Daarnaast is het gewenst om vroegtijdig inzicht in de kosten te hebben en om de mogelijkheid te hebben om gedurende het traject te kunnen bijsturen om zodoende binnen de financiële kaders te blijven.

Iets meer maatwerk voor Hanenhof Gezien het feit dat de Hanenhof primair een interieuropgave betreft is nader te onderzoeken om we deze werkzaamheden niet wat meer pragmatisch op de markt kunnen zetten. Dit vereist nadere afstemming.

Resultante is dat de traditionele of de bouwteam aanbestedingsvorm de voorkeur genieten. Betekenis voor het proces In beide gevallen zal de Gemeente starten met het selecteren van een eigen Ontwerpteam. Of op later moment wordt gekozen om van traditioneel naar bouwteam over te schakelen is dan te bepalen. Hierin zal de marktsituatie zoals die zich dan voordoet een voorname rol spelen. Betekenis voor detaillering technische requirements In dit (hoofdlijnen)PVE is de ambitie (“de bedoeling”) van gebouw en gebouwinstallaties gedefinieerd. Tevens heeft er een integrale afstemming met functionaliteit, duurzaamheid en investeringskosten plaatsgevonden. In de komende verdiepingsslag worden de technische ambities vertaald in KPIs. Dat is ruim voldoende basis als vertrekpunt voor het te selecteren ontwerpteam. NB. Als er voor een meer geintegreerde contractvorm was gekozen had er een prestatiebestek opgesteld moeten worden, dat is nu dus niet aan de orde. Uitdenken formeren ontwerpteam In de komende periode wordt de strategie voor de samenstelling van het ontwerpteam verder uitgewerkt. Mogelijke aspecten zijn: • Opteren voor een consortium of voor individuele partijen; • Wel of geen voorselectie; • De formulering van de uitvraag (bv. later kunnen switchen naar bouwteam), en; • De samenstelling beoordelingscommissie.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

29

10. OVERWEGINGEN BIJ INVESTERING • Proces Aan de hand van dit (hoofdlijnen) Programma van Eisen is een investeringsraming opgesteld. Tevens heeft intensieve afstemming plaatsgevonden met de thema’s: functionaliteit, duurzaamheid en de ambities qua gebouw en installaties.

10.1 Overwegingen Stadhuis Geleen Investering (ver)nieuwbouw Stadhuis Geleen De investeringsraming voor de realisatie van de renovatie van SHG is in een separaat document weergegeven. Hierbij is zowel rekening gehouden met de sloop van het bestaande pand tot op het casco, de realisatie van het nieuwe gebouw. In de raming zijn de meerkosten tussen BENG (uitgangspunt in het verleden) en ENG (met een mogelijke doorgroei in gebruik en gebruikersinstallaties naar ParisProof-ready of NOM-ready). Deze meerkosten bedragen voor Stadhuis Geleen indicatief € 400.000. BENG is wettelijk uitgangspunt vanaf 2021 tot 2030. De huidige verwachting is dat ENG vanaf 2030 actueel wordt. Er zijn vooralsnog geen kosten opgenomen voor een (deels) groen dak. Wel zijn er oor Stadhuis Geleen kosten voorzien voor een bescheiden deel actieve groene gevel. Additionele werkplekken Voor de BA herhuisvesting is er een tekort van 18 werkplekken. Deze zouden gerealiseerd kunnen worden door de bestaande gevel iets op te dikken. Dit is nu echter niet voorzien omdat dat additionele meerkosten vergt en omdat er zicht is op een andere oplossing. Overwegingen opdikken gevel(beeld) Mogelijk zijn er meerdere scenario’s om de additionele werkplekken te realiseren.

Bij de beoordeling van dit scenario (“het opdikken van bestaande bouw”) zijn onderstaande overwegingen relevant: • Het is een oplossing voor additioneel benodigde m2; • Het maakt dat de (ver)nieuwbouw meer potentie heeft om een “nieuwe plek” te worden. Dit in tegenstelling tot het aanbrengen van een nieuwe gevel (nieuwe jas) overeenkomstig exact dezelfde gevelcontouren; • Er zijn voordelen op het gebied van duurzaamheid te behalen door het wegwerken van niet noodzakelijke verspringingen in de gevel. De verhouding geveloppervlak t.o.v. de inhoud kan zo gunstiger worden. • Het geeft architectonisch meer ruimte en ambitie aan de opgave (bv. wegwerken noodtrappenhuizen of onlogische gevelbeelden). Tevens ontstaat iets meer

ruimte om qua vormentaal bij hetgeen vanuit de “groene markt” en het Raadhuis gevraagd wordt. Het slim ontwerpen en “opdikken van de gevel” biedt kansen om schachten voor installaties te integreren.

Scenario-overweging: (ver)nieuwbouw vs. volledige nieuwbouw • Duurzaamheid focust zich met name op Gezondheid & Welzijn (ambitieniveau 3) en Circulariteit & Materialen (ambitieniveau 2) spelen ook een voorname rol. Bij Circulariteit behoort de KPI: 65% van de materialen biobased of hergebruikt. Het hergebruik van de bestaande constructie draagt hieraan bij; • De ruimtelijke kwaliteit van stadswinkel, trappenhuis en huidige raadzaal is waardevol. Ook de natuurstenen vloeren in centrale gebieden zijn van hoge (her te gebruiken) kwaliteit. Waarschijnlijk zal de kwaliteit in een nieuwbouwscenario lager zijn. • Volledige sloop en vervolgens volledige nieuwbouw zal een iets hogere investeringsniveau per m2 vragen (indicatief € 1 miljoen, 200 á 300 €/m2bvo). • Indien vervolgens voor een (deels)houtconstructie wordt gekozen dan zal dit additioneel indicatief € 1 miljoen (indicatief 250 €/m2bvo) kosten. Indien er wordt gekozen voor sloop en nieuwbouw in een beton- of staalconstructie zal de ambitie zal de ambitie op het gebied van Circulariteit en Materialen in het ambitieweb naar beneden bijgesteld worden. Overige draaiknoppen Vertrekpunt. Uitgangspunt daarbij is sloop tot op casco en en de realisatie van een nieuw gebouw. Dit is inclusief de geadviseerde meerkosten ENG. Deze meerkosten bedragen indicatief € 400.000 (€50 tot €100,euro/m2bvo).

Ook is een bescheiden deel actieve groene gevel voorzien. Draaiknoppen duurder t.o.v. voorliggende raming. + Volledige sloop en volledige nieuwbouw klassiek indicatief € 1 miljoen (200 á 300 €/m2bvo). + Volledige sloop en volledige nieuwbouw in hout indicatief € 2 miljoen (200 á 300 €/m2bvo voor nieuwbouw en 250 €/m2bvo voor hout). Draaiknoppen goedkoper en reeds doorgevoerd. - In de begroting is inmiddels een bezuiniging doorgevoerd op het gebied van klimaattechniek, specifiek op het onderdeel: regeltechniek (van 3.60 naar 10 meter) en het laten vervallen van de CO2 sturing. Hierdoor gaan we van klimaatklasse B-A naar klimaatklasse B. De iets hogere specificatie op het gebied van akoestiek (WELL) is gehandhaafd. - Consequentie is naar beneden bijstellen van de duurzaamheidsambitie. PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

30

-

In de begroting is inmiddels een bezuiniging op het ruimtegebruik per werkplek doorgevoerd (van 12 naar 11 m2 FNO).

Uitgangspunten Bij het opstellen van de investeringsraming is rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • Start bouw Q2 2025 • Oplevering eind 2026 • 7.5% prijsstijging opgenomen tot start bouw • 1,25 prijsstijging openomen tijdens de bouw • Reservering onvoorzien opgenomen van 10% • Nadere technische uitgangspunten zijn terug te vinden in genoemde investeringsraming. Uitsluitingen Bij het opstellen van de investeringsraming is geen rekening gehouden met de volgende aspecten: • Actieve IT-apparatuur; • Losse inrichting (inclusief los maatwerk meubilair); • Kunst; • Groen dak.

Spiegelen aan eerdere uitgangspunten Financieel: • Het grootste financiële verschil zal verklaard worden door de onderbouwing van eerdere investeringsramingen. Waarop is het destijds gehanteerde kengetal gebasseerd? • In de begroting is nu uitgegaan van ENG i.p.v. BENG. Deze meerkosten bedragen indicatief € 400.000. • In de begroting is nu uitgegaan van 10% onvoorzien i.p.v. de 5% destijds. • In de begroting is een post opgenomen van 10% nadere uitwerking en detaillering; • De indexering vanaf jan 2021 tot heden bedroeg 15% dat is substantieel meer als destijds voorzien. • Interne kosten gemeentelijke organisatie (bv. projectmanagementkosten en overige projectbegeleiding van opdrachtgeverszijde) zijn nu wel opgenomen. • Niet verrekenbare / compensabele BTW is eveneens opgenomen. Ruimtelijk: • In vergelijking met een eerdere quick-scan is het tekort aan m2 afgenomen van ca. 1500 m2 bvo naar ca. 270 m2 bvo. (van 90 naar 18 werkplekken tekort); • Gelijktijdig is het aantal voorzieningen, met name voor het Zorg en Veiligheidshuis, substantieel toegenomen. Daar waren primair enkel werkplekken voorzien terwijl daar nu een Gasthuis (294 m2 NO) is opgenomen.

10.2 Overwegingen Hanenhof Investering Herinrichting Hanehof De investeringsraming voor de herinrichting van de Hanenhof is in een separaat document weergegeven. Er zijn vooralsnog geen kosten opgenomen voor de aanpassing van dak en gevel (uitgezonderd een te verwachten tweede ingang voor ZVH). In het project zijn dus ook geen kosten voorzien voor een (deels) groen dak of een actieve groene gevel. Draaiknoppen Vertrekpunt. De investeringsraming is gebasseerd op nieuwe afwerkingen en installaties als gevolg van de wijziging in indeling en verandering van functie. Er is vanuit gegaan dat de huidige warmte-, koude- en luchtopwekking voldoet en enkel onderhoud nodig heeft. BENG en ENG zijn dan ook niet van toepassing. Geadviseerd wordt om om korte termijn een compacte quick scan naar de huidige technische ruimtes en leiding- en kanaalschachten uit te voeren om bovenstaande aanname te verifiëren. Draaiknoppen duurder. + Geen. Draaiknoppen goedkoper en reeds doorgevoerd. - In de begroting is inmiddels een bezuiniging doorgevoerd op het gebied van klimaattechniek, specifiek op het onderdeel: regeltechniek (van 3.60 naar 10 meter) en het laten vervallen van de CO2 sturing. Hierdoor gaan we van klimaatklasse A-B naar klimaatklasse B. De iets hogere specificatie op het gebied van akoestiek (WELL) is gehandhaafd.

- In de begroting is inmiddels een bezuiniging op het ruimtegebruik per werkplek doorgevoerd (van 12 naar 11 m2 FNO). Uitgangspunten Bij het opstellen van de investeringsraming is rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • Start bouw Q3 2024 • 6.25% prijsstijging opgenomen tot start bouw • 1,00 prijsstijging openomen tijdens de bouw • Reservering onvoorzien opgenomen van 10% • Nadere technische uitgangspunten zijn terug te vinden in genoemde investeringsraming. Uitsluitingen Bij het opstellen van de investeringsraming is geen rekening gehouden met de volgende aspecten: • Actieve IT-apparatuur; • Losse inrichting (inclusief los maatwerk meubilair); • Kunst; • Groen dak en geen (deels) groene gevel. PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

31

Spiegelen aan eerdere uitgangspunten Financieel: • Het grootste financiële verschil zal verklaard worden door de onderbouwing van eerdere investeringsramingen. Waarop is het destijds gehanteerde kengetal gebasseerd? • In de begroting is nu uitgegaan van 10% onvoorzien i.p.v. de 5% destijds. • De indexering vanaf jan 2021 tot heden bedroeg 15% dat is substantieel meer als destijds voorzien. • Interne kosten gemeentelijke organisatie (bv. projectmanagementkosten en overige projectbegeleiding van opdrachtgeverszijde) zijn nu wel opgenomen. • Niet verrekenbare / compensabele BTW is eveneens opgenomen. Ruimtelijk: • Het ZVH-WM heeft momenteel aan de Geleenbeeklaan ca. 42% meer ruimte in gebruik is nu in de nieuwe situatie is voorzien; • Bij het Zorg- en Veiligheidshuis waren in eerdere calculaties enkel werkplekken geteld, nu is een noodazkelijk Gasthuis (294 m2 NO) wel voorzien.

Disclaimer Muziekschool. De constructieve opbouw van het bouwdeel muziekschool (constructieve wanden per 5.40 meter loodrecht op lengterichting werkvloer) maken dit bouwdeel ongelukkige randvoorwaarden kent voor het realiseren van open werkconcepten volgens model Gevarieerd-Werkgebied. Middels mitigerende maatregelen (plaatsen grote vergaderruimten, constructieve sparingen, keuze welke teams huisvesten) kunnen we hier enigszins omheen werken.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

32

11. VERVOLG Momenteel is een periode van bestuurlijke en politieke besluitvorming aan de orde. Deze zal naar verwachting grofweg de periode maart tot en met juni 2023 bestrijken. Daarin zullen ook de in de investeringsraming omschreven keuzes een prominente rol spelen. Parallel aan dit proces zal het programmateam een zestal processen doorlopen.

5. Effectief starten integrale programma-organisatie. Hybride werken vereist een integrale aanpak. Daarvoor zijn diverse disciplines vanuit de gemeentelijke organisatie aan zet. Onderstaand is de programmaorganisatie schematisch weergegeven:

1. Continueren samenwerking met de organisatie. Er is een start gemaakt met Gebruikersgroepen en met Focusgroepen (dienstverlening en duurzaamheid). Deels om draagvlak op te bouwen, deels om input voor het project te vergaren zodat er een op maat gesneden oplossing ontstaat. Dit traject zal de komende maanden gecontinueerd worden. Genoemde groepen zullen zelfs tot en met de inhuizing in het nieuwe pand actief en betrokken blijven. 2. Definitief Functioneel Ontwerp. De komende periode (circa maart – juni 2023), tot aan de contractfase van het ontwerpteam, wordt het Functioneel Programma van Eisen verder uitgewerkt richting een Definitief Functioneel Ontwerp. Het Definitief Functioneel Ontwerp heeft tot doel om de door de (interieur)architect te leveren prestaties voor de oplossing gedetailleerder vast te leggen en meetbaar te maken. Deze uitwerking vindt plaats binnen de kaders van dit Programma van Eisen en bijbehorende budgettaire uitgangspunten. Voorliggend Programma van Eisen inclusief Definitief Functioneel Ontwerp vormen contractstukken voor het ontwerpteam. Genoemde Gebruikersgroepen worden in dit proces betrokken. 3. Definitie KPI’s voor gebouw & installaties. Ook op het gebied van gebouw en gebouwtechniek zal een nadere detaillering plaatsvinden. In hoofdstuk 6 is “de bedoeling” op deze gebieden gedefinieerd.

In de komende fase wordt deze vertaald naar meetbare eisen op het gebied van gebouw, gevel, klimaattechniek et cetera. 4. Voorbereiden selectieproces ontwerpteam. Allereerst moeten er in iets meer detail keuzes gemaakt worden over de inrichting van de selectie van een traditioneel ontwerpteam met de mogelijkheid om door te schakelen naar een bouwteam. Vervolgens zullen contractstukken opgesteld worden.

Vanaf contractvorming Ontwerpteam krijgt het project een veel hogere dynamiek. Het is dan dus zaak dat de teams die verantwoordelijk zijn voor Functionaliteit, Bricks, Bytes, Behaviour en Facilitair gereed staan. 6. Stadhuis Geleen Doorontwikkeling Beeldkwaliteit & Ruimtelijke kwaliteit. Binnen het projectteam leven de eerste voorzichtige beelden qua beeldkwaliteit van de (ver)nieuwbouw. Het is waardevol om dit nader te verdiepen. Tevens om de verbinding te maken met de groen-ambitie en met het oude Raadhuis. Om synergie te benutten. Het is waardevol om dit verder te verdiepen en in uitvraag van de architectuuropgave mee te geven. Hiervoor is een intensieve samenwerking met de voor stedenbouw en landschapsarchitectuur verantwoordelijke gemeentelijke collega’s opportuun. Dit proces is inmiddels opgestart en resultaten gaan we in het vervolgproces meegemen. De ontwikkelingen van bijvoorbeeld de markt behoren echter niet tot de scope van dit project. Ook betreffende kosten behoren tot het ontwikkelpad centrum geleen. Deze studie en afstemming is reeds opgestart.

NB. Quick scan bestaande toestand techniek Hanenhof. Gezien het feit dat bestaande installaties maar in beperkte mate worden aangepast, wordt geadviseerd om op korte termijn een compacte quick-scan uit te voeren naar de huidige technische installaties, leiding- en kanaaltracees en schachten. Deze quick scan behoren niet tot de scope van dit project.

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

33

BIJLAGEN

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

34

COLOFON

(ver)NIEUWBOUW STADHUIS GELEEN (hoofdlijnen) PROGRAMMA VAN EISEN

KLANT Gemeente Sittard – Geleen Monique Konings (projectmanager) Rian van Loon (ambtelijk opdrachtgever) Leon Geilen (bestuurlijk opdrachtgever)

AUTEUR Marcel Storms

Bijdragen van: Heleen Withaar, Lotte Janssen (duurzaamheid) Alex la Vos, Simon Vertraten (bouwkosten) Suzanne Deckers, Rogier Lony (installaties) Peter van der Gaauw (architectuur en bouwkunde)

PROJECTNUMMER 30136683

ONZE REFERENTIE D10060061:1 OVER ARCADIS DATUM 25 mei 2023

STATUS Definitief, 1.0 College B&W, Gemeenteraad Sittard Geleen

Arcadis is de leidende wereldwijd opererende ontwerpen consultancy-organisatie op het gebied van de natuurlijke en gebouwde omgeving. Wij helpen onze klanten en de maatschappij met doeltreffende, duurzame en digitale oplossingen. Wij zijn met 36.000 mensen actief in ruim zeventig landen, die samen meer dan €4,2 miljard aan omzet genereren. Wij helpen UN Habitat met onze mensen, die kennis en expertise leveren om moeilijke leefomstandigheden te verbeteren in gebieden die lijden onder de gevolgen van klimaatverandering. www.arcadis.com Arcadis Nederland B.V. 6221 BT Maastricht Nederland

PvE op hoofdlijnen bestuurlijk-ambtelijke huisvesting - Gemeente Sittard Geleen

35