01 Jaarstukken 2022

• Samenwerking Rijk en regio in het NOVEX-gebied Zuid-Limburg In 2022 zijn we in de samenwerking van Rijk en regio in het NOVI-gebied Zuid-Limburg (nu: NOVEX-gebied) gezamenlijk aan de slag gegaan met een aantal hoofdopgaven: 1. De toegekende gelden van het Volkshuisvestingsfonds zijn ingezet als katalysator voor het wegwerken van sociale achterstanden. In Sittard-Geleen ligt het speerpunt hiervoor in de aanpak Geleen-Zuid. Regionaal leren we van elkaar welke aanpakken tot resultaat leiden. 2. Aanpak wateroverlast Zuid-Limburg als katalysator voor een integrale aanpak van de opgaven in het landelijk gebied, verbonden met de steden. Najaar 2022 is het convenant getekend door alle gemeenten, waterschap en relevante partners om hier gezamenlijk mee aan de slag te gaan. 3. Panorama Zuid-Limburg: op weg naar een gezamenlijke ruimtelijke ontwikkelstrategie voor ZuidLimburg. Met een ontwerpend onderzoek hebben we gekeken naar de functies die in de toekomst een plek vragen in Zuid-Limburg, en een afweging gemaakt hoe we ervoor kunnen zorgen dat al deze functies een goede plek krijgen. Afronding van dit traject is zomer 2023. De resultaten worden gebruikt voor een verdere doorvertaling richting een ruimtelijk arrangement met het Rijk, en bijgestelde afspraken als NOVEX-gebied.

• Circulaire economie in balans met de omgeving Samen met de partijen op Chemelot, de Provincie en de gemeente Stein werkten we ook in 2022 aan de versterking van de circulaire samenleving en de transitie van Chemelot hierbinnen. Hiervoor werd gewerkt aan een uitvoeringsagenda op basis van de vastgestelde Strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot (zie hiervoor programma 3 economie). • Stedelijke ontwikkeling Evenals de afgelopen jaren hebben we ons gericht op de stedelijke ontwikkeling van onze steden en dorpen. Bijzondere aandacht hadden enkele gebieden waar we met een gebiedsgerichte aanpak te werk gaan, zoals de beide stedelijke centra van Sittard en Geleen (zie programma 3). Ook pleksgewijs is het bestaand stedelijk gebied vernieuwd. Zo dachten we mee in verschillende initiatieven van derden en werkten we ook in 2022 actief aan gemeentelijke projecten zoals De Haese. Bijzondere aandacht had de herontwikkeling van leegkomend gemeentelijk vastgoed. Hier werkten we aan de invulling van maatschappelijke doelen conform de Nota Grondbeleid.

79

• Programma ontwikkellocaties In 2022 werkten we aan een 25-tal locaties waaronder de President Kennedysingel Sittard, Mavo Land van Gulick en de vm. MEAO-school aan de Leyenbroekerweg die samen met het Agnetenklooster een bijzondere herontwikkeling rondom de kloostertuin op gaat leveren, de versterking van het groen aan de andere kant van de President Kennedysingel (gebiedsontwikkeling Sint Rosa) en de versterking van de omgeving van de Cityflat aan de rand van het centrum van Geleen. Ook diverse voormalige schoollocaties in de kleine kernen zoals de voormalige Dacapo in Born, de voormalige scholen aan de Kleine Steeg in Sittard en de voormalige basisscholen in Einighausen en Holtum, en de ontwikkellocaties die ontstaan door de gemeentelijke herhuisvesting vallen onder het programma. In het verlengde van de unilocatie voor scholen en sport in het middengebied tussen Obbicht en Grevenbicht is gewerkt aan de herontwikkeling van de voormalige schoollocaties met een woonprogramma en de sportlocaties met een groeninvulling. In 2022 is ook gewerkt aan het structureel inbedden van het programma ontwikkellocaties in het programma waardoor meer regie op de projectenportefeuille van de gemeente ontstaat. De vaststelling van de Woondeal heeft gevolgen op de programmering van onze ontwikkellocaties en het rendabel maken ervan.

• Niet strategisch vastgoed In 2022 is de basis gelegd voor de ontwikkeling van een toekomstbestendige werkwijze ten aanzien van nietstrategisch vastgoed. Periodiek wordt in 2023 het strategisch vastgoed geëvalueerd wat kan leiden tot verschuivingen richting de portefeuille niet-strategisch vastgoed. Hierdoor ontstaat een totaalaanpak om te komen tot een meer aantrekkelijke vastgoedportefeuille bestemd voor verkoop of verhuur. In 2023 zal verdere invulling worden gegeven aan de uitvoering hiervan en worden de processen doorlopend tegen het licht gehouden teneinde deze waar nodig te verbeteren en/of aan te scherpen. Met het verbeterde inzicht zijn we als gemeente toekomstig in staat doelgericht een dynamische toekomstbestendige vastgoedportefeuille te beheren. • Versterking groen en landschap • Agenda Landschap In 2022 is de Agenda Landschap opgesteld waarmee we richting en prioritering geven aan de keuzes die we de komende jaren maken voor het opstellen van nieuw ruimtelijk beleid, de samenwerking met lokale partners en natuurverenigingen en de uitvoering van natuur- en landschapsprojecten. De Agenda Landschap vormt een eerste aanzet tot het opstellen van een programma / groenagenda waarin we onze totale natuur- en landschapsdoelstellingen een plek gaan geven.

• Volkshuisvesting • Vlekkenplan Geleen-Zuid In 2022 hebben betrokken medewerkers van gemeente, corporatie en waterschap en de betrokken architecten gewerkt aan een vlekkenplan. In het schetsontwerp/vlekkenplan is rekening gehouden met de programmalijnen uit het ambitiedocument ‘luuj make Gelaen-Zuid’. Bij de verdere uitwerking in 2023 en detaillering van de ontwerpen en woningplattegronden worden deze vertaald naar ontmoeting en verbinding, hoogwaardige woonmilieus, veiligheid en een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen. ZOwonen had oorspronkelijk 1125 woningen in Geleen-Zuid. In haar huidige sociale woningbouwprogramma zet zij in op een totaal van 867 woningen. Programmatisch is dit vertaald door het terugbrengen van hoogbouw en een transitie te maken naar laagbouw en meer kleinschalige wooncomplexen. • Transformatievisie Wonen Westelijke Mijnstreek en pilotprojecten De Transformatievisie wordt gebruikt als afwegingskader voor woningbouwontwikkeling in bestaand stedelijk gebied. Op basis van de Transformatie-visie zijn in 2021 pilottrajecten gestart in Einighausen, Holtum en 80

Guttecoven. De uitvoering van de pilottrajecten is medio 2022 stopgezet. Door de coronabeperkingen in 2021 zijn de tussentijdse resultaten van de pilots op basis van onvoldoende participatie van inwoners en ketenpartners tot stand gekomen. Daarnaast is in 2022 besloten dat het gehele woonbeleid geactualiseerd gaat worden en er een provinciale woondeal opgesteld zal worden. Hierdoor zijn de omstandigheden dusdanig veranderd dat, in samenspraak met inwoners en ketenpartners, de centrale doelen uit de Transformatie-visie op een andere manier opgepakt moeten worden. De inzet van de middelen veranderd daar niet mee, maar zal beter aansluiten op de huidige ontwikkelingen op woningmarkt. • Openbare ruimte • Smart City Sittard-Geleen profileert zich als koploper op het thema Smart City. In 2021 is de Smart City visie opgeleverd. De uitrol van deze visie is in gang gezet onder andere via de proeftuin Zeeheldenbuurt, Smart City Hub (dataknooppunt), Future City Foundation Premium Partner lidmaatschap en deelname in twee City Deals van agenda Stad (Slimme stad, zo doe je dat en Slim maatwerk. Daarnaast zijn we in 2022 aan de slag gegaan met de uitrol van de ‘Tuin van Morgen’. Hierbij wordt de Smart City visie vertaald naar concrete acties en plannen voor komende jaren in onze gezamenlijke openbare ruimte onder het gedachtegoed van de Tuinman- ‘Tuin van morgen’.

• Regionale Adaptatiestrategie Westelijke Mijnstreek In 2022 is het regionale Beleidsplan Water en Klimaatadaptatie vastgesteld. Het klimaatadaptatiedossier wordt vaak automatisch gekoppeld aan het waterbeheer vanwege de zwaarwegende wateroverlastcomponent. Het waterbeheer in de gemeente krijgt daardoor een geheel nieuwe lading. Vanwege deze ontwikkelingen ligt het voor de hand ook het waterbeheer en klimaatadaptatie specifieke aandacht te geven. De klimaatkaarten voor water op straat, hittestress, verdroging en overstromingen zijn op internet geplaatst. Om onze burgers en bedrijven meer te betrekken bij klimaatadaptatie is in 2022 in de Kollenberg en in Lindeheuvel gestart met het voeren van een risicodialoog. Tijdens deze bewonersbijeenkomsten worden de gevolgen van klimaatadaptatie besproken en gezamenlijk gekeken naar maatregelen. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Wij hebben de regionale opgaven zoals de Strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot, uitvoering Transformatievisie Wonen en de Adaptatiestrategie opgepakt in samenwerking met de regiogemeenten, de Provincie, het Rijk en met inwoners en stakeholders. Direct betrokken partijen zoals woningcorporaties, en vastgoedeigenaren, waterschappen en terreinbeheerders zijn betrokken geweest bij de uitvoering van de activiteiten van dit programma.

Als gemeente hebben wij steeds meer de regierol op ons genomen; wij dagen andere partijen uit en spreken hen actief aan om mee te doen, ook bij de realisatie. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging Rekening Resultaat 2022 2022 2022 2022

Baten

2.261

6.151

6.599

448

Lasten

-8.095

-12.886

-11.965

921

Saldo Baten en Lasten

-5.834

-6.735

-5.365

1.370

Onttrekkingen

110

1.347

2.186

839

Toevoegingen

-1

-1.387

-3.439

-2.051

109

-40

-1.252

-1.212

-5.725

-6.775

-6.617

158

Saldo Reserves

8 VOLKSHUISVESTING, RO en SV

81

Analyse resultaat De bouwvergunningen zijn een belangrijke inkomstenbron binnen het programma, met een bedrag van € 2,5 mln. Daarnaast waren er ook grote uitgavenposten, zoals de volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling/vormgeving, kosten gerelateerd aan gemeentelijk vastgoed op het gebied van wonen en bouwen, handhaving in de fysieke omgeving en vergunningverlening. Er is ook voorbereidend werk verricht voor het kunnen wijzigen van het omgevingsplan in het kader van de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Deze wet brengt veel veranderingen met zich mee die om veel middelen vragen, zowel op het gebied van financiën als op het gebied van personele inzet. In het afgelopen jaar zijn er diverse stappen gezet richting de inwerkingtreding en zullen er in 2023 verdere stappen worden genomen. De totale kosten in 2022 die hiermee gemoeid zijn bedragen € 2 mln. Daarnaast zijn er bouwgronden verkocht voor in totaal € 2,5 mln., waaronder de gronden bij Bunderhof, de resterende gronden in het herstructureringsgebied Molenbeek en Leyenbroekerweg/Vijverparc. Wie heeft mee betaald? De Provincie betaalt mee aan de voorbereiding en uitvoering van een aantal regionale projecten. Het Waterschap heeft zich gecommitteerd aan de projectvoorbereiding van een tracé Keutelbeek aansluitend aan de fase Neerbeek en dus door Sittard-Geleen.

In Geleen-Zuid staan ZOwonen en de gemeente samen aan de lat om terreinbeheerders bij de adaptatiestrategie, woningcorporaties, ontwikkelaars en private partijen een bijdrage te laten leveren aan de transformatieopgaven. Bij de aanpak van het NOVI-gebied Zuid-Limburg werken we met rijk en regio aan een regionale investeringsagenda. We trekken hierin samen op om de inzet en financiën van de diverse partijen doelgericht in te zetten voor de versterking van Zuid-Limburg. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Alle geplande werkzaamheden zijn opgestart. Als gevolg van COVID-19 kenden diverse trajecten wel een langere doorlooptijd in 2021. Transformatievisie Westelijke Mijnstreek De drie pilots die als uitwerking gemaakt zouden worden, zijn niet in 2021 opgeleverd vanwege de COVID 19 situatie. Hierdoor is met name het participatietraject vertraagd. In 2022 zijn de pilots na tegenvallende resultaten door het bureau dat de visie opstelde en een sterk veranderde woningmarkt stopgezet. Omgevingswet De Omgevingswet brengt veel veranderingen met zich mee die ook om veel middelen vragen, zowel op het gebied van financiën als op het gebied van personele inzet. Vanuit het rijk zijn via de septembercirculaire 2022 middelen beschikbaar gesteld voor de implementatie van de Omgevingswet. Deze middelen worden ook nog verwacht voor 2023, 2024 en 2025. De hoogte ervan is nog onbekend.

Beleidsindicatoren Taakveld

8.Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing

Naam indicator

Eenheid

Waarde

Periode

Waarde

Periode

Gemiddelde WOZ waarde Duizend euro woningen

204

2021

218

2022

Nieuw woningen

Aantal per 1.000 woningen

4,8

2021

1,8

2022

Demografische druk

%

71,9

2021

72,9%

2022

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

In Euro's

835

2021

964

2022

Gemeentelijke woonlasten In Euro's meerpersoonshuishouden

894

2021

1021

2022

gebouwde

82

Gerelateerde beleidsnota’s

Gerelateerde verbonden partijen

Omgevingsvisie 2016 Veiligheidsvisie 2019 Masterplan Zitterd Revisited (actualisatie 2014) Centrumplan Geleen (actualisatie 2015) Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg 2016 Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg Transformatievisie Westelijke Mijnstreek 2020 Ambitiedocument ‘Luuj make Gelaen Zuid’ Groenstructuurvisie 2014 Beleidsnota archeologie en monumenten 2012 Nota Grondbeleid 2021 Nota kostenverhaal 2016 Plan van aanpak NOVI-gebied Zuid-Limburg 2020 Ambitiedocument Zitterd Climateproof

Het Gegevenshuis

83

2.1.10 OVERZICHT ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. In tegenstelling tot specifieke dekkingsmiddelen kunnen we de algemene dekkingsmiddelen dus vrij besteden. Algemene dekkingsmiddelen 2022 Primitieve begroting 2022

x € 1.000 Algemene Dekkingsmiddelen Baten

Actuele begroting 2022

Jaarrekening 2022

Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is

59.034

60.289

61.944

Algemene uitkeringen

189.348

213.333

218.892

Dividend

868

1.267

2.026

Het saldo uit financieringsfunctie

108

108

303

249.358

274.997

283.165

-1.339

-1.494

-1.342

Algemene uitkeringen

-754

-1.367

-44

Dividend

-84

-92

-93

Het saldo uit financieringsfunctie

56

-215

-212

-9.922

-4.671

-2

Totaal Lasten

-12.043

-7.839

-1.693

Saldo Algemene Dekkingsmiddelen

237.315

267.158

281.472

Totaal Baten Lasten

Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is

Overige dekkingsmiddelen

De twee belangrijkste inkomstenbronnen zijn de lokale heffingen en het gemeentefonds; hun aandeel bedraagt ruim 99% van de totale opbrengst uit de algemene dekkingsmiddelen. Voor een toelichting over de financieringsfunctie (taakveld 05 Treasury) en de dividenden (taakveld 05 Treasury) verwijzen we naar de paragraaf Financiering en de paragraaf Verbonden partijen. Een analyse van de overige dekkingsmiddelen vindt u terug in de financiële analyse onder taakveld 08 overige baten en lasten. Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is De gemeentelijke belastingen is de tweede grootste inkomstenbron van de gemeente. Het saldo van de lokale heffingen (waarvan de besteding niet gebonden is) is exclusief de leges en rechten zoals de riool- en afvalstoffenheffing. Het tarief van deze heffing mag niet hoger zijn dan de begrote kosten. De baten en lasten van de bestedingsgebonden heffingen verantwoorden we onder het betreffende programma. Bijvoorbeeld de riool- en afvalstoffenheffing valt onder het programma volksgezondheid en milieu. De lokale heffingen zijn verdeeld over 4 taakvelden: • 061 OZB woningen (particuliere gebouwen) • 062 OZB niet-woningen (ondernemers en organisaties) • 063 Parkeerbelasting • 064 Hondenbelasting, reclamebelasting, precariobelasting. * De toeristenbelasting valt onder programma 3 Economie.

Voor meer informatie over de gemeentelijke heffingen en het uitgevoerde gemeentelijke belastingbeleid verwijzen wij naar de paragraaf Lokale Heffingen.

84

Gemeentefonds Algemene uitkeringen Primitieve begroting Algemene uitkering Integratie- en decentralisatie uitkeringen

169.989 19.359 189.348

Actuele begroting 191.544 21.789 213.333

Jaarrekening 2022 195.526 23.365 218.891

Alle gemeenten ontvangen geld van het Rijk om hun taken uit te voeren uit het Gemeentefonds. Het gemeentefonds met een omvang van ca. € 219 miljoen is goed voor een dekking van ruim 50% van de totale gemeentelijke lasten en hiermee de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De uitkeringen uit het gemeentefonds mogen we overal voor inzetten. De hoogte van de uitkeringen worden afgeleid uit de gemeentefondscirculaire. Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september is de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Het Rijk werkt volgens een kasstelsel en kosten worden geboekt in het jaar dat ze betaald zijn. Het accres De groei van het gemeentefonds werd in het verleden bepaald door de koppeling met de rijksuitgaven, deze koppeling is ook bekend met de titel ‘trap op, trap af’. Door de coronapandemie waren de accressen 2020 en 2021 vastgeklikt op het niveau van de meicirculaire 2020. Dit om rust en stabiliteit te creëren tijdens de coronapandemie. De schommelingen binnen het accres zijn altijd een discussiepunt geweest. Het Rijk heeft besloten om vanaf 2022 de koppeling met de rijksuitgaven los te laten en het accres te splitsen in een volumedeel en een inflatie deel. Het volume-accres is voor de jaren 2022 tot en met 2025 bevroren.

Het definitieve accres 2022 voor de loon- en prijscompensatie wordt bekend gemaakt in de meicirculaire 2023. De verwachting is dat de gemeenten een extra bedrag ontvangen als gevolg van de forse loon- en prijsstijgingen. Decembercirculaire 2022 De actuele begroting van het Gemeentefonds is gebaseerd op de septembercirculaire 2022. Het verschil tussen de begroting en de jaarrekening is de decembercirculaire 2022. De grootste mutaties uit de decembercirculaire zijn de compensatie voor de € 500 extra energietoeslag 2022 ad € 3,4 mln. en de coronacompensatie voor de inkomstenderving 2022 ad € 1,2 mln. Daarnaast hebben we compensatie ontvangen voor nieuwe taken. Via de bestemming doen wij een voorstel om dit bedrag over te hevelen naar de begroting 2023. Ontwikkelingen Gemeentefinanciën Vanaf 2023 is er een nieuw verdeelmodel dat ervoor moet zorgen dat de € 33 mld. uit het gemeentefonds op een eerlijke wijze onder de gemeenten worden verdeeld. Voor Sittard-Geleen heeft deze verdeling geleid tot een stijging van de algemene uitkering met € 3,4 mln. In 2027 wordt het verdeelmodel opnieuw geëvalueerd. In de meicirculaire 2023 maakt het Rijk het tijdspad bekend van de nieuwe financiering die uiterlijk 2027 moet ingaan.

Dit betreft de uitbreiding van het lokaal belastinggebied, een nieuwe methode om het accres van het gemeentefonds te bepalen en duidelijke regelgeving voor specifieke uitkeringen. Via de P&C cyclus houden we de raad op de hoogte over deze ontwikkelingen.

85

2.1.11 OVERZICHT OVERHEAD In de gemeentelijke begroting wordt de overhead centraal begroot en verantwoord. Om een begrotingstekort te voorkomen is het toerekenen van overhead naar de grondexploitaties en investeringsprojecten wel toegestaan. Daarnaast wordt de overhead meegenomen in de berekening van de kostendekkende tarieven. De overhead is opgenomen op taakveld 0.4 Overhead. In de paragraaf lokale heffingen is een wettelijk verplichte passage opgenomen over de kostendekkendheid van de gemeentelijke heffingen en leges. Overhead wordt gedefinieerd als alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Onderstaand overzicht geeft een uitsplitsing van de overhead, waarbij: 1. Algemene overhead: Activiteiten die gericht zijn op de sturing van de organisatie als geheel, deze activiteiten voegen geen rechtstreekse waarde toe en worden daarom niet toegerekend naar projecten en gemeentelijke rechten en leges. 2.

Ondersteunende overhead: activiteiten die niet te beïnvloeden zijn door de budgethouders maar wel voor hen een waarde vertegenwoordigen. Het betreft de activiteiten die vallen onder de bedrijfsvoeringstaken en het management in het primair proces. Deze overhead wordt via een toeslag doorberekend naar grondexploitatie, investeringsprojecten en gemeentelijke rechten en leges.

3.

Specifieke overhead: activiteiten die niet tot de directe productkosten worden gerekend maar wel toerekenbaar is naar een specifieke cluster en product(en), bijvoorbeeld contractmanagement Wmo. De directe overhead voegt geen waarde toe aan projecten, leges en rechten. Daarom zijn deze kosten niet meegenomen in de overheadtoeslag. Begroting 2022 voor wijzigingen

Wijzigingen 2022

Begroting 2022 na wijzigingen

Algemene Overhead

1.482

521

2.003

2.321

318

Ondersteunende Overhead

28.374

5.937

34.311

36.259

1.948

Specifieke overhead

2.372

114

2.485

1.659

-827

Totaal Overhead

32.227

6.572

38.799

40.238

1.440

Doorbelast naar projecten

-1.328

410

-918

-918

0

Totaal taakveld organisatie

30.899

6.981

37.880

39.320

1.440

Begroting 2022 voor wijzigingen

Jaarrekening 2022

Totaal fte

891,91

891,91

0,00

fte ondersteunende overhead

263,40

263,40

0,00

Fte excl ondersteunede overhead

628,51

628,51

0,00

Ondersteunende overhead x € 1.000

26.401

36.259

9.858

Overhead per fte

42.006

57.690

15.684

Overheadtarief afgerond op € 500

42.000

57.500

15.500

Onderdeel

OVERHEADTARIEF

Verschil

Overheadtarief x € 1

86

Rekening 2022

Resultaat 2022

Het overheadtarief voor het jaar 2022 was in de begroting bepaald op € 42.000 per fte. Op basis van de jaarrekening 2022 is het tarief € 57.500 per fte. De toerekening van overhead aan rechten en heffingen is overigens gebaseerd op de begroting voor wijzigingen. De stijging wordt grotendeels veroorzaakt doordat VIDAR is opgenomen in de gemeentelijke begroting. Echter is deze mutatie nog niet doorgevoerd in de formatie en de fte ondersteunende overhead. Deze doorrekening wordt verwerkt bij de begroting 2023. Bij de verantwoording van de kostendekkendheid van de rechten en heffingen in de paragraaf lokale heffingen wordt rekening gehouden met de gerealiseerde overhead op basis van de begroting 2022. Voor een toelichting op de verschillen tussen begroting en resultaat verwijzen wij u naar paragraaf 3.7 Programma 0 Bestuur en ondersteuning.

2.1.12 BEDRAG HEFFING VENNOOTSCHAPSBELASTING Vennootschapsbelasting wordt geheven over de winst die behaald wordt door een gemeente met activiteiten die aan de criteria voldoen van ondernemerschap. Bij de inventarisatie van onze activiteiten blijkt een aantal winstgevend te zijn. Echter daar is geen vennootschapsbelasting over verschuldigd, omdat de activiteiten onder een vrijstelling vallen of als normaal vermogensbeheer zijn te beschouwen.

2.1.13 ONVOORZIEN Artikel 8 van de BBV stelt dat de gemeente verplicht is een post onvoorziene uitgaven op te nemen in de begroting. Deze post is bedoeld om tegenvallers en/of nieuwe beleidsinitiatieven incidenteel op te kunnen vangen. Wij hebben hiervoor in de begroting € 0,1 mln. opgenomen. In 2022 is deze post niet aangewend, zodat het bedrag van € 0,1 mln. vrijvalt ten gunste van het jaarrekeningresultaat.

87

2.2 PARAGRAFEN 2.2.1 LOKALE HEFFINGEN INLEIDING Deze paragraaf bevat informatie over diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en gaat in op de consequenties van de gemeentelijke woonlastendruk voor de inwoners van Sittard-Geleen. GEMEENTELIJKE BELASTINGBELEID Voor het gemeentelijk belastingkader gelden de volgende uitgangspunten: • De gemeentelijke woonlasten worden geheven op basis van het gemiddelde van de vier grote Limburgse gemeenten; • De tarieven worden uitsluitend geïndexeerd, tenzij sprake is van noodzakelijke investeringen op het gebied van afval en riool; • De raad heeft besloten om de verhoging van 2,5% uit de programmabegroting 2021 voor de OZB woningen voor 2022 en 2023 niet door te voeren; • De raad heeft bij de programmabegroting 2022 besloten om de hondenbelasting met 50% te verlagen voor de jaren 2022 en 2023; • De algemene heffingen (honden- en toeristenbelasting) worden, voor zover er dekkingsmiddelen zijn benaderd als bestemmingsheffing; • Lastenverdeling naar rato van draagkracht op basis van redelijkheid en billijkheid; • De afnemer/ vervuiler betaalt; • De dienstverlening is kostendekkend. Rekenkameronderzoek afval In 2021 heeft de rekenkamer een onderzoek laten doen naar afval. Het onderzoek is begin 2022 afgerond en besproken in de gemeenteraad.

Afgesproken is dat er voor 2023 een onafhankelijke toets komt om te bepalen welke lasten van reiniging mogen worden toegerekend in de tarieven van afval en riolering. De uitkomsten van dit onderzoek zijn meegenomen bij de belastingmaatregelen 2023. MONITOR GEMEENTELIJKE WOONLASTENDRUK Uitgangspunt voor de gemeente Sittard-Geleen is dat de gemiddelde gemeentelijke woonlast voor een inwoner van Sittard-Geleen overeenkomt met de gemiddelde woonlastendruk van de vier grootste gemeenten uit Limburg. In de programmabegroting 2022 is aangegeven dat deze streefwaarde op dit moment niet haalbaar is. Ieder jaar publiceert de provincie Limburg het belastingoverzicht. In deze benchmark wordt een vergelijking gemaakt van de lasten betreffende de OZB voor een woningeigenaar, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing van de Limburgse gemeenten.

88

Heerlen

170.375

1

310,91

2

184,27

2

333,14

3

828,32

2

Maastricht

263.509

4

308,31

1

202,40

3

358,83

4

869,54

3

Sittard-Geleen

217.636

2

410,68

4

207,48

4

282,68

2

900,84

4

Venlo

240.212

3

381,94

3

155,30

1

274,21

1

811,45

1

Streefwaarde:

222.933

OZB Eigenaar

345,43

Gemiddeld 243.771 341,28 Provincie Bron: belastingoverzicht 2022 van de provincie Limburg * rang 1 is de goedkoopste en rang 4 de duurste gemeente Alle bedragen, behalve de rang zijn in €

Afvalstoffen heffing

Gemeentelijke lasten eigenaar / gebruiker

188,05

315,37

848,85

223,63

286,25

851,16

Rang

Rioolrecht eigenaar/ gebruiker

Rang

Gemiddelde waarde woningen

Rang

Rang

Gemeente

Rang

Tabel Belastingoverzicht 2022 4 grootste gemeenten van Limburg

Uit het belastingoverzicht 2022 blijkt dat onze gemeente net als in voorgaande jaren plaats 4 op de ranglijst heeft. De gemiddelde gemeentelijke woonlast voor een woningeigenaar in Sittard-Geleen is voor 2022 € 51,99 hoger (2021 € 48,91) dan het gemiddelde van de 4 grootste Limburgse gemeenten. De afgelopen jaren zijn de woonlasten voor onze inwoners sterk gestegen. Dit wordt onder meer veroorzaakt door de hoger wordende lasten van de afvalstoffen- en rioolheffing. Maar ook door de stijging van de OZB. Deze stijging is de afgelopen jaren nodig geweest om de begroting in 2019 sluitend te maken en in 2021 om ruimte te creëren voor nieuw beleid en reparatie van bestaand beleid.

Rang

Gemeentelijke lasten gebruiker

Rang

Tabel woonlastenmonitor 2022 gebruiker (huurder)

3

432,69

4

358,83

4

411,06

2

0,00

282,68

2

282,68

1

155,30

274,21

1

429,51

3

Rioolrecht gebruiker

Afvalstoffenheffing

Heerlen

99,55

333,14

Maastricht

52,23

Sittard-Geleen

Gemeente

Venlo Gemiddeld Provincie

286,25

369,39

Een huurder van een woning betaalt in Sittard-Geleen alleen afvalstoffenheffing, hierdoor zijn we de goedkoopste gemeente van de 4 grote gemeenten in Limburg. Een gezin dat in een huurhuis woont, is bijna € 130 per jaar goedkoper uit in onze gemeente dan in het op de tweede plaats staande Maastricht. Meerjarige woonlasten Onderstaand een overzicht van de ontwikkeling van de gemiddelde woonlast vanaf 2018 ten opzichte van het gemiddelde van de provincie en de 4 grootste gemeenten van de provincie. De gemeente zit vanaf 2019 boven de streefwaarde. Maar 5 gemeenten in Limburg hebben hogere woonlasten dan Sittard-Geleen, dit zijn Mook en Middelaar, Gulpen-Wittem, Eijsden-Margraten, Voerendaal en de duurste gemeente Meerssen.

89

Grafiek Ontwikkeling gemiddelde woonlasten

Bron: belastingoverzichten provincie

De gemiddelde woonlasten zijn voor een eigenaar de afgelopen jaren gestegen van € 727 in 2018 naar € 901 in 2022. GEMEENTELIJKE BELASTINGEN De totale opbrengst uit gemeentelijke belastingen, afvalstoffen- en rioolheffing bedraagt € 83 mln.; hierbij is rekening gehouden met de nog op te leggen heffingen in 2023 over heffingsjaar 2022. Hieronder volgt een uiteenzetting van de opbrengsten van de algemene gemeentelijke belastingen en rechten: Tabel opbrengsten gemeentelijke belastingen Gerealiseerde opbrengst 2021 x € 1.000

Actueel geraamde opbrengst 2022 x € 1.000

Gerealiseerde opbrengst 2022 x € 1.000

OZB - niet woning eigenaar

21.131

22.692

23.427

735

3,2%

OZB - niet woning gebruikers

14.512

16.228

16.801

573

3,5%

OZB - woning eigenaar

18.767

18.604

18.933

329

1,8%

54.410

57.524

59.160

1.636

2,8%

Totaal OZB

Afvalstoffenheffing diftar)

(vastrecht

Afwijking Afwijking jaarrekening jaarrekening 2022 t.o.v. 2022 t.o.v. begroting 2022 begroting 2022 x € 1.000 in %

en 13.471

13.417

13.144

-273

-2,0%

Rioolheffing

8.928

10.223

10.164

-59

-0,6%

Totaal opbrengst afvalstoffen- en rioolheffing

22.399

23.640

23.308

-332

-1,4%

Hondenbelasting

800

404

390

-14

-3,5%

Precariobelasting

0

0

0

0

0,0%

Reclamebelasting

-1

0

0

0

0,0%

329

293

431

138

47,1%

1.128

697

821

124

17,8%

77.937

81.861

83.289

1.428

1,7%

Toeristenbelasting Totaal opbrengst belastingen Totaal

overige

90

Grafiek Verdeling gemeentelijke belastingopbrengsten

Totale gemeentelijke belastingopbrengst, inclusief afvalstoffen- en rioolheffing 2022 1% OZB

12% 16%

Afvalstoffenheffing Rioolheffing

71%

Overige gemeentelijke belastingen

De grootste inkomstenbron uit gemeentelijke belastingen voor de gemeente is de Onroerend Zaakbelasting. De overige gemeentelijke belastingen, zoals hondenbelasting bedragen nog geen 1% van de totale belastingopbrengst. ONROERENDE ZAAKBELASTING (OZB) De onroerende zaakbelasting (OZB) is de belangrijkste gemeentelijke heffing. De OZB is een objectieve en zakelijke belasting die wordt geheven van eigenaren van onroerend goed ter verkrijging van een bijdrage in de algemene middelen. Per saldo is er in 2022 een positief resultaat behaald van € 1,6 mln. op de OZB. BsGW heeft begin 2023 prognosewijzigingen voor de belastingopbrengsten opgesteld. Deze prognosewijzigingen konden daarom niet meegenomen worden bij de 4e programmarapportage 2022. Woningen Voor de OZB woningen zijn er meer baten van € 0,3 mln. uit de jaren 2021 en 2022. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de impact van bezwaren minder is dan verwacht. Niet-woningen Gedurende het jaar zijn de begrote baten voor de OZB niet-woningen op basis van prognosewijzingen van BsGW al verhoogd voor 2021 met € 0,5 mln. en voor 2022 met € 1,4 mln. Ondanks deze aanpassingen in de begroting zijn er meeropbrengsten uit de jaren 2020, 2021 en 2022 van € 1,3 mln. Ook deze verschillen worden met name veroorzaakt doordat bezwaren positiever uitvallen dan verwacht.

Ontwikkeling gemiddelde OZB-aanslag woningen Onderstaand is de ontwikkeling van de gemiddelde OZB aanslag woningen over de jaren 2018 tot en met 2022 weergegeven.

91

Grafiek Ontwikkeling gemiddelde OZB-aanslag woningen

Bron: belastingoverzichten provincie

De gemiddelde aanslag OZB is voor woningeigenaren de afgelopen jaren gestegen van € 311 in 2018 naar € 411 in 2022. WOZ-bezwaren door “no cure no pay” bedrijven Gemeenten moeten een vergoeding betalen als via no cure no pay bureaus de WOZ -waarde van woningen en bedrijven wordt aangepast. Dat gebeurt doordat no cure no pay bureaus namens burgers een bezwaarschrift indienen bij de gemeente of door een beroep bij de rechter. Dat levert die bureaus zo veel geld op dat er sprake is van een verdienmodel. Burgers profiteren daar niet van. Terwijl de regeling is bedoeld als kostenvergoeding voor burgers. De enorme toename van de bureaus heeft een aantal maatschappelijk ongewenste gevolgen: 1. De uitvoering van de Wet WOZ loopt vast. 2. De rechters komen te weinig toe aan andere zaken. 3. De relatie met de burger formaliseert. 4. In 2021 keerden gemeenten landelijk € 18 mln. uit aan kostenvergoedingen. Dit blijkt mede uit onderzoeken van Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WDOC) en het COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) in 2021. Staatssecretaris Marnix van Rij heeft op 5 maart 2023 aangekondigd dat er maatregelen komen om de uitwassen van no cure - no pay aan te pakken: • Informeel contact krijgt een belangrijke functie in het bezwaarproces. • De vergoedingen mogen niet meer worden uitgekeerd aan no cure - no pay bureaus.

• De vergoedingen worden verlaagd. Met de VNG wordt gewerkt aan de verdere uitwerking van de nieuwe regels, streven is om deze voor de aanslagoplegging van 2024 in te voeren.

92

AFVALSTOFFENHEFFING In artikel 10.211 van de Wet milieubeheer is vastgelegd dat de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders zorgdragen voor het inzamelen van huishoudelijk afval. In de afvalstoffenverordening en uitvoeringsregeling afvalstoffenverordening is opgenomen hoe het de afvalinzameling geregeld is en in de verordening afvalstoffenheffing is bepaald hoe de lasten verhaald worden. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsbelasting die wordt geheven op basis van artikel 15.33, eerste lid, van de Wet Milieubeheer. Een bestemmingsbelasting betekent dat de baten de lasten niet mogen overschrijden. De inzameling en verwerking van huishoudelijk afval is uitbesteed aan de NV RWM. Voor de afvalstoffenheffing geldt het principe van kostendekkende tarieven. Dat betekent dat het beleid erop is gericht dat de lasten van afvalverwerking volledig worden verhaald. De baten zijn in meerjarenperspectief dan ook gelijk aan de ramingen van de lasten. Het overschot/tekort van een bepaald jaar wordt gestort in c.q. gedekt uit de bestemmingsreserve en voorziening afvalverwerking. Grafiek Ontwikkeling tarief afvalstoffenheffing

Bron: belastingoverzichten provincie

Het gemiddelde tarief van de afvalstoffenheffing liet tot 2018 een licht dalende trend in de gemeente zien, vanaf 2019 stijgt het tarief. Vanaf 2019 moet een hogere rijksbelasting worden betaald voor het storten en verbranden van afval. De stijging van de verwerkingskosten en hogere logistieke lasten verklaren verder (deels) de stijging van de afvalstoffenheffing. In Limburg nam de afvalstoffenheffing in 2022 fors toe met 6,07% en bedraagt gemiddeld € 286,25 voor een meerpersoonshuishouden. Het tarief in Sittard-Geleen steeg met 2,26% minder fors en ligt met € 282,68 net onder het Limburgse gemiddelde. De stand van de voorziening afval bedraagt per 31 december 2022 € 2,3 mln. Hierin zijn middelen bestemd voor de uitvoering van het Uitvoeringsplan Van Afval Naar Grondstof 2022-2025 om het beoogd inzamelresultaat (aantal kilo restafval per inwoner) een positieve impuls te geven. In 2022 is samen met de gemeenten Beek en Stein het regionaal Uitvoeringsplan Van Afval Naar Grondstof 2022-2025 vastgesteld.

93

RIOOLHEFFING Rioolheffing is een bestemmingsbelasting die wordt geheven op basis van artikel 228a, eerste lid van de Gemeentewet. In dit artikel is vastgelegd dat onder de naam rioolheffing een belasting kan worden geheven ter bestrijding van lasten die voor de gemeente verbonden zijn aan het waterbeheer. Essentie van de kostenverhaling bij de rioolheffing is dat de gemeente drie zorgplichten heeft en de lasten daarvan mag verhalen. De zorgplichten zijn een afvalwaterzorgplicht, een hemelwaterzorgplicht en een grondwaterzorgplicht. De baten uit de rioolheffing moeten aan deze zorgplichten worden uitgegeven. De wijze waarop de gemeente aan de zorgplichten voldoet, is beschreven in het beleidsplan water en klimaatadaptatie Westelijke Mijnstreek. Ontwikkelingen Waterbeheer De gemeente Sittard-Geleen heeft samen met de gemeenten in de regio, het Waterschap en het Waterschapsbedrijf Limburg een beleids- en uitvoeringskader voor de periode 2022-2027 vastgesteld. In 2022 is het regionaal opgestelde beleidsplan water en klimaatadaptatie en kostendekkingsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Klimaatadaptatie Wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen komen steeds frequenter voor. Vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie wordt gestuurd op het behalen van de doelen om in 2021 klimaatbestendig te handelen en in 2050 klimaatbestendig te zijn in Nederland.

Het adaptatieproces vraagt ook voor Sittard-Geleen een brede verandering. Een programmatische of opgavegerichte aanpak is nodig om deze doelen te gaan bereiken en daarbij de beweging zo vorm te geven dat het een wenselijke en kansrijke beweging kan worden. Het klimaatadaptatiedossier wordt vaak automatisch gekoppeld aan het waterbeheer vanwege de zwaarwegende wateroverlastcomponent. Dat waterbeheer in de gemeente krijgt daardoor een geheel nieuwe lading. Vanwege deze ontwikkelingen ligt het voor de hand ook het waterbeheer en klimaatadaptatie specifieke aandacht te geven. Om onze burgers en bedrijven meer te betrekken bij klimaatadaptatie is in 2022 in Kollenberg en Lindeheuvel gestart met het voeren van een risicodialoog. Op 20 mei 2022 is heel veel regenwater in een hele korte tijd gevallen, met als gevolg dat er veel water op straat stond. Verspreid over de hele gemeente waren plassen, stroomde het water over straat en borrelde het uit putten. Helaas bleef het daar voor een aantal inwoners niet bij, omdat bij hen het water uit schrobputjes, douchputjes en wc’s stroomde, of rechtstreeks vanaf de weg in hun woning liep. Al tijdens de regenbuien zelf kwamen er meldingen binnen. In totaal zijn er naar aanleiding van de hevige buien op 20 mei en 5 juni in totaal rond de 150 meldingen binnengekomen.

Veel meldingen gaan over water op straat (waterhinder) en over kolken die het water niet meer kunnen verwerken. Een aantal van deze meldingen, zoals het terugplaatsen van putdeksels, ontstoppen van kolken en onderhoud buffers/greppels zijn direct afgehandeld. Van zo’n 60 locaties gaf de melding aanleiding om een huisbezoek te houden, bijvoorbeeld omdat er sprake was van water in de woning. Voor al deze locaties hebben huisbezoeken plaatsgevonden, om een goed beeld te krijgen van de klachten. Op basis van de huisbezoeken hebben we een aantal maatregelen kunnen bedenken en geadviseerd aan inwoners. Om onze burgers bewust te maken van klimaatadaptatie en dat zij zelf ook een bijdrage kunnen doen, is een subsidieregeling klimaatadaptatie voor onze burgers vastgesteld. Wij stimuleren het aanleggen van groene daken, groene gevels en het plaatsen van schotten om de gevolgen van wateroverlast te verminderen. De groene daken en gevels leveren ook nog verkoeling tijdens hete dagen en vergroot de biodiversiteit. Bij de huisbezoeken is de subsidieregeling aangedragen, dit is door veel burgers als positief ontvangen. Voor de subsidieregeling is € 0,2 mln. beschikbaar. Hiervan hebben in 2022 14 huishoudens gebruik gemaakt voor een bedrag van € 17.000. 94

Subsidieregeling afkoppelen hemelwater Met de stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater willen we de bewustwording van onze burgers inzake klimaatadaptatie vergroten. Communicatie vindt lokaal en Limburg breed plaats via de website www.waterklaar.nl. Gestreefd wordt minder schoon water naar de zuivering te transporteren, meer water in de bodem te brengen ter bestrijding van droogte en meer ruimte voor water te krijgen waardoor de kans op wateroverlast afneemt. Elke perceeleigenaar is zelf waterbeheerder en draagt zorg voor zijn leefomgeving. Willen we klimaatontwikkeling en wateroverlast het hoofd bieden moet iedereen een steentje(minder) bijdragen. Per december 2022 hebben 160 mensen gebruik gemaakt van de subsidieregeling. In totaal is een kleine 22.700m2 verharding afgekoppeld. In 2022 is voor afgerond € 53.000 aan beschikkingen afgegeven en daarmee resteert nog ongeveer € 0,31 mln. aan uit te keren middelen. 50% van de lasten wordt gedragen door het Waterschap Limburg. De regeling loopt nog tot en met 31 december 2023 NK Tegelwippen De gemeente Sittard-Geleen heeft in 2022 deel genomen aan het NK Tegelwippen, mede naar aanleiding van vragen van de gemeenteraad. Het NK Tegelwippen is een ludieke actie om bij onze inwoners meer aandacht te vragen voor de toenemende verstening van het stedelijk gebied en welke bijdrage inwoners zelf hierbij kunnen doen om dit te verminderen.

Daarnaast sluit het NK Tegelwippen naadloos aan bij ons gedachtegoed van de Tuinman. In 2022 zijn er tijdens de NK tegelwip actie in onze gemeente 9.114 tegels gewipt en is een er een derby strijdt aangegaan met de gemeente Maastricht. Gemeente Sittard-Geleen is in het landelijke klassement van een middel grootte gemeente geëindigd op plek 16. Ten aanzien van het rioolrecht geldt het principe dat de tarieven maximaal kostendekkend mogen zijn. Grafiek Ontwikkeling tarief rioolheffing

Bron: belastingoverzichten provincie

Het tarief voor de rioolheffing is in 2021 gedaald door de incidentele inzet van de voorziening riolering. Mede hierdoor is het tarief voor 2022 sterk gestegen. Het tarief is over de jaren met € 28 gestegen van € 179 in 2018 naar € 207 in 2022.

95

De stand van de reserve per 31 december 2022 bedraagt € 58.000 en de voorziening € 0,6 mln. De stand van de reserve is niet gewijzigd. OVERIGE ALGEMENE BELASTINGEN De baten van de hondenbelasting zijn € 14.000 lager dan de begroot. In 2022 zijn op verzoek van de gemeenteraad de tarieven van de hondenbelasting met 50% verlaagd. De precariobelasting voor terrassen en de reclamebelasting is in 2022 in verband met Corona niet in rekening gebracht bij de ondernemers. De gemiste baten ad € 0,33 mln. zijn ten laste van de Coronapot gebracht. De baten van de toeristenbelasting zijn € 0,1 mln. hoger dan begroot. Op basis van de eerste 3 kwartalen is een schatting gemaakt voor de nog te verwachten baten van het 4e kwartaal 2022. Dit leidt tot extra baten van € 0,1 mln. KOSTENDEKKENDHEID Bij de rechten en bestemmingsheffingen onder artikel 229 Gemeentewet dient er sprake te zijn van een aanwijsbare tegenprestatie door de overheid. Voor de vaststelling van de rechten is de gemeente gehouden aan het vereiste dat de geraamde baten de geraamde lasten niet mogen overschrijden. Er dient dus sprake te zijn van ten hoogste kostendekkende rechten. In de begroting 2022 is een berekening gemaakt van de kostendekkendheid. De overhead is berekend op € 42.000 per fte. Onderstaand is een overzicht van de kostendekkendheid opgenomen.

Belangrijk om te vermelden is dat de wettelijke regel van maximaal 100% kostendekkendheid alleen geldt voor de begroting en niet voor de jaarrekening. Wel is het belangrijk dat indien bij de jaarrekening blijkt dat de kostendekkendheid meer dan 100% is, bij de eerstvolgende berekening van de kostendekkendheid de budgetten opnieuw worden beoordeeld, en indien nodig worden bijgesteld op basis van de realisatie. Tabel Overzicht kostendekkendheid exclusief leges Gemeentelijke belastingen en heffingen Taakveld Overhead ( x € 1.000) Naheffingsaanslag parkeren

BTW

Totale Kosten

Overige inkomsten

Heffing

€0

Totale Kostendekking opbrengsten

€ 162

€ 33

€3

€ 198

€ 105

€ 105

53%

Afvalstoffenheffing

€ 11.392

€ 181

€ 1.481

€ 13.054

€ 148 € 13.144

€ 13.292

102%

Rioolheffing

€ 9.505

€ 235

€ 456

€ 10.196

€ 0 € 10.164

€ 10.164

100%

Marktgelden

€ 280

€ 84

€ 29

€ 393

€0

€ 313

€ 313

80%

Lijkbezorging

€ 478

€ 99

€ 33

€ 610

€0

€ 459

€ 459

75%

Scheepvaart

€ 202

€ 34

€0

€ 236

€0

€ 174

€ 174

74%

Aanlegrechten uitweg

€ 39

€0

€0

€ 39

€0

€ 15

€ 26

67%

Rioolaansluitingen

€ 40

€0

€8

€ 48

€0

€ 43

€ 43

89%

Binnen de verschillende verordeningen is er sprake van kruissubsidiering. De belangrijkste verschillen worden onderstaand toegelicht. Naheffingsaanslag parkeren De naheffingsaanslagen zijn onder invloed van corona gedaald in 2022. Omdat de vaste lasten niet zijn gewijzigd, resulteert dit in een daling van de kostendekkendheid van 88% naar 53%.

96

Afvalstoffenheffing De kostendekkendheid op basis van de begroting is 100%. De kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing in de jaarrekening is na de begrote onttrekking uit de voorziening afval voor het actieplan afval 102%. De baten van de afvalstoffenheffing zijn lager doordat er minder afval is aangeboden (huis aan huis en milieuparken). De lasten van afvalinzameling zijn daarentegen gestegen. De verwerking van afval was daarentegen goedkoper, door zowel minder lasten als meer baten van deze afvalstromen. De toegerekende lasten zijn lager door minder lasten voor straatreiniging, kwijtschelding en extracomptabele lasten (btw). Rioolheffing De kostendekkendheid op basis van de begroting en jaarrekening is 100%. Er zijn minder baten van rioolheffing en minder lasten gemaakt voor straatreiniging, meer onderhoud riolering en minder voor kapitaallasten. En nauwelijks gebruik gemaakt van subsidieregeling klimaatadaptie. Ook zijn er meer extracomptabele lasten (btw) toegerekend. Marktgelden In de eerste zes maanden mochten diverse kooplieden van de donderdagmarkt Sittard minder m2 in gebruik nemen als gevolg van de 1,5 meter samenleving. Naast de lagere baten, zijn ook de lasten lager geweest waardoor de kostendekkendheid van de marktgelden 2022 toch is gestegen tot 80%, waar begroot was 77%.

Lijkbezorgingsrechten, aanlegrechten uitweg en rioolaansluitrechten Bij de lijkbezorging (begroting 88% en realisatie 75%) zijn dit jaar minder inkomsten uit grafverhuur, daartegenover is er een overschrijding van de lijkbezorgingskosten. Bij de aanlegrechten is de kostendekkendheid op basis van de realisatie 67%, terwijl bij de begroting is uitgegaan van 100%. Er zijn dit jaar 14 inritten gerealiseerd waarbij het tarief 2022 vrijwel kostendekkend is. M.u.v. 1 inrit (14%) waarbij extra werkzaamheden zijn uitgevoerd. De kostendekkendheid rioolaansluitrechten is op basis van de realisatie 89%, terwijl bij de begroting is uitgegaan van 100%. Er zijn dit jaar 17 aansluitingen gerealiseerd waarbij het tarief 2022 vrijwel kostendekkend is. In 2022 is €24.000 ontvangen waarvoor het werk in 2023 wordt uitgevoerd. Scheepvaartrechten De kostendekkendheid 2022 op basis van realisatie is lager dan begroot omdat de baten lager zijn uitgevallen dan verwacht. Daarnaast zijn er baggerwerkzaamheden en inspecties uitgevoerd die niet geheel begroot waren. Het onderhouds- en beheerplan wordt opgesteld op basis van de laatste bevindingen voor de haven voor de komende jaren. Op basis hiervan zullen er voldoende voorzieningen gebouwd moeten worden om de haven op peil te houden. Besluitvorming zal in 2023 voorgelegd worden. Leges Onder de naam “leges” worden rechten geheven voor: a.

Het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten; b. Het verrichten van handelingen ten behoeve van een aanvraag van een Nederlandse identiteitskaart of een reisdocument. Voor de legesverordening wordt niet alleen de kostendekkendheid per onderdeel berekend, maar ook de kostendekkendheid van de gehele legesverordening. In sommige gevallen zijn de baten uit een bepaalde dienst hoger dan de lasten (overdekking), deze wordt dan gebruikt voor het tekort op een andere dienst. Subsidiëring van onrendabele activiteiten met winst uit rendabele activiteiten. Dit wordt kruissubsidiëring genoemd.

97

Tabel Overzicht kostendekkendheid leges op titel Recapitulatie Titel 1, 2 en 3

Taakveld

Overhead

Totale Kosten

Totale Opbrengsten

Kostendekking

Kostendekking Titel 1

€ 995.673

€ 325.598

€ 1.321.271

€ 1.271.331

96%

Kostendekking Titel 2

€ 2.029.583

€ 630.465

€ 2.660.048

€ 2.609.382

98%

Kostendekking Titel 3

€ 82.591

€ 25.997

€ 108.588

€ 66.212

61%

€ 3.107.847

€ 982.060

€ 4.089.907

€ 3.946.925

97%

Kostendekking totale tarieventabel

De kostendekkendheid voor de gehele legestabel komt uit op 97% ten opzichte van 90% begroot. De grootste afwijkingen per titel en hoofdstuk worden onderstaand toegelicht. Van enkele hoofdstukken in titel 1 van de legestabel is de kostendekkendheid 0%, deze: - zijn vervallen in de modelverordening van de VNG, hoofdstuk 5, 6, 14 en 15; - worden niet gebruikt, hoofdstuk 11 en 12; - zijn voor de aantallen zo laag dat er niet apart lasten en baten geraamd en geboekt worden. Titel 1 algemene Dienstverlening Reisdocumenten: In 2022 is de begroting aangepast aan nieuwe prognoses; Het uitstelgedrag van aanvraag reisdocumenten door de coronajaren heeft geleid tot een stijging van meer dan 3.000 aanvragen in 2022. Hierdoor zijn de inkomsten gestegen. De toerekening van de personele inzet en vaste lasten zijn niet in dezelfde mate gestegen waardoor de kostendekkendheid in 2022 is gestegen naar 105%. Rijbewijzen: Een lichte daling van lasten met daartegenover een lichte stijging van de leges rijbewijzen leidt per saldo tot een stijging van de kostendekkendheid naar 111%. Verstrekkingen BRP overige publiekszaken, Verkeer en vervoer en Kinderopvang: In het algemeen vertalen mutaties in aantallen of in toe te rekenen lasten zich in een hogere percentuele afwijking als de massa klein is, waardoor de kostendekkendheid in de realisatie in mindere mate wijzigt.

Telecommunicatie: Bij de telecommunicatie is het verschil tussen realisatie 107% versus begroting 47% procentueel fors. In 2022 zijn circa 300 meer aanvragen van nutsbedrijven in behandeling genomen voor kabels en leidingen dan begroot (500st.) Per saldo is de kostendekkendheid voor titel 1 Algemene Dienstverlening 96% ten opzichte van 85% begroot.

98

Tabel Overzicht kostendekkendheid leges Titel 1 Totale Opbrengsten

Titel 1 Algemene dienstverlening

Taakveld

Overhead Totale Kosten

hoofdstuk

1 Burgerlijke stand

€ 102.633

€ 51.342

€ 153.975

€ 123.354

80%

hoofdstuk

2 Reisdocumenten

€ 369.238

€ 81.594

€ 450.832

€ 472.657

105%

hoofdstuk

3 Rijbewijzen

€ 238.161

€ 84.883

€ 323.044

€ 358.133

111%

hoofdstuk

4

€ 28.537

€ 14.286

€ 42.823

€ 45.106

105%

hoofdstuk

5 (Vervallen)

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

6 (Vervallen)

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

7 Bestuursstukken

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

8 Vastgoedinformatie

hoofdstuk

9 Overige publiekszaken

hoofdstuk

Verstrekkingen uit de basisregistratie personen

Kostendekking

€0

€0

€0

€0

0%

€ 31.114

€ 5.178

€ 36.292

€ 31.299

86%

10 Gemeentearchief Sittard-Geleen

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

11 Huisvestingswet 2014

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

12 Leegstandswet

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

13 Gemeentegarantie

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

14 (Vervallen)

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

15 (Vervallen)

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

16 Kansspelen

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk

17 Kabels en leidingen

€ 91.854

€ 53.662

€ 145.516

€ 155.428

107%

hoofdstuk

18 Verkeer en vervoer

€ 122.285

€ 33.193

€ 155.478

€ 81.786

53%

hoofdstuk hoofdstuk

19 Diversen 20 Kinderopvang

€0 € 11.852

€0 € 1.460

€0 € 13.312

€0 € 3.568

0% 27%

€ 995.673

€ 325.598

€ 1.321.271

€ 1.271.331

96%

Kostendekking Titel 1

Titel 2 Omgevingsvergunning De lasten en baten bij hoofdstuk 3 omgevingsvergunning hebben betrekking op geheel titel 2. In 2022 is de begroting aangepast aan nieuwe prognoses (door vergunningverlening aan 3 majeure projecten aan het einde van het jaar) hiermee samenhangend is extra ingehuurd. Begroot was een kostendekkendheid van 95%. Titel 2 Fysieke omgevingsvergunning hoofdstuk

3 Omgevingsvergunning

Kostendekking Titel 2

leefomgeving/

Totale Kosten

Totale Kostendekking Opbrengsten

Taakveld

Overhead

€ 2.029.583

€ 630.465

€ 2.660.048

€ 2.609.382

98%

€ 2.029.583

€ 630.465

€ 2.660.048

€ 2.609.382

98%

Titel 3 Dienstverlening Europese Dienstenrichtlijnen Titel 3 is een klein onderdeel van de legesverordening, waarvan een groot deel bestaat uit horeca- en evenementenvergunningen. Vanwege de maatschappelijke betekenis ervan is dit bij de gemeente SittardGeleen en veel andere gemeenten niet kostendekkend. Ook van titel 3 wordt van een aantal hoofdstukken de lasten en baten niet apart begroot. Kleine mutaties op aantallen of toe te rekenen lasten vertaalt zich in een hogere percentuele afwijking door de kleine massa, hierdoor is de kostendekkendheid 61% ten opzichte van 49% begroot.

99

Titel 3 Europese dienstenrichtlijn

Taakveld Overhead Totale Kosten Totale Opbrengsten Kostendekking

hoofdstuk 1 Horeca

€ 42.371

€ 14.659

€ 57.030

€ 51.658

91%

hoofdstuk 2 Organiseren evenementen of markten

€ 18.368

€ 3.032

€ 21.400

€ 3.541

17%

hoofdstuk 3 Seksbedrijven

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk 4 Huisvestingswet 2014

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk 5 Marktstandplaatsen

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk 6 Winkeltijdenwet

€0

€0

€0

€0

0%

hoofdstuk 7 Overige vergunningverlening

€ 11.490

€ 7.682

€ 19.172

€ 9.327

49%

hoofdstuk 8 Openbare orde

€ 10.362

€ 624

€ 10.986

€ 1.686

15%

Kostendekking Titel 3

€ 82.591

€ 25.997

€ 108.588

€ 66.212

61%

KWIJTSCHELDINGS- EN INCONTINENTIEKORTING BELEID Onderstaand een samenvatting van het aantal verzoekschriften tot kwijtschelding en de afhandeling hiervan. Tabel Overzicht kwijtscheldingsverzoeken Kwijtschelding

2018

2019

2020

2021

2022

8.761

8.990

9.435

8.295

4.284

100,0%

100,0%

100,0%

99,8%

99,2%

28,9%

24,3%

26,6%

29,5%

24,8%

a) geautomatiseerd

55,0%

57,9%

53,6%

52,5%

60,9%

b) handmatig

16,2%

17,8%

19,9%

18,0%

14,4%

Totaal toewijzingen

71,1%

75,7%

73,4%

70,5%

75,2%

Aantal verzoekschriften

Afgehandelde verzoekschriften Percentage afwijzingen Afwijzingen

toe-en

Toewijzingen

Het aantal kwijtscheldingsverzoeken is dalende. Alleen in 2020 is er een stijging te zien. Over het jaar 2022 komen er nog verzoeken naar aanleiding van de aanslag diftar 2022 in februari 2023. Geautomatiseerde toewijzingen worden op basis van een toets bij het Inlichtingbureau toegekend, de inwoner hoeft hier geen handmatige aanvraag voor te doen.

100