VII-12 Bijlage 1 Groenstructuurplan gemeente Simpelveld.pdf
Tekst van het document
1979-heden • De jaren ’70 staan in het teken van economische veranderingen en infrastructurele ontwikkelingen; • De N281 en de A76 worden aangelegd. Beide wegen hebben forse ingrepen in het landschap tot gevolg. De dam van de N281 wordt in het dal van de Bocholtzerbeek van taludbeplanting voorzien. De Rolduckerweg/Beitel is in die periode voorzien van een parallelstructuur ter verbetering van de ontsluiting van Simpelveld, mede gezien de ontwikkeling van het bedrijventerrein Beitel; • De woonwijk Hulsveld is afgerond en aan de Puntelstraat is eveneens bebouwing gerealiseerd. In Bocholtz is de bebouwing aan de Quelle, Historische kaart uit 1979
52
Archeologische verwachting
Groenstructuurplan Simpelveld
Archeologie in Simpelveld
Groenstructuurplan Simpelveld
•
•
• •
•
het Gasthof en in de Florabuurt gerealiseerd. Als gevolg van de bouw van woningen aan de Quelle verdwijnt de bovenloop van de Bocholtzerbeek. De nieuwe buurten zijn voorzien van openbaar groen; Opvallend is de realisatie van sportvoorzieningen zoals het (inmiddels voormalige) openluchtzwembad, het voetbalterrein bij Molsberg (inmiddels bebouwd) en het nog bestaande sportpark Bocholtzerheide. Ook de recreatie ontwikkelt zich met de komst van het bungalowpark aan de Kruinweg. In de jaren ’80 worden nog de buurt Sweijer gebouwd in Simpelveld en de woningen rondom de Schuttershof in Bocholtz. Van recenter datum zijn de buurten Kerkeveld in Bocholtz en Molsberg in Simpelveld.Verspreid over de kernen vinden op kleine schaal uitbreidingen plaats; Opvallend is de herinrichting van de N281, die samen met het klaverblad bij de A76 is afgewaardeerd tot de huidige weg; Aan de zuidkant van Simpelveld is een sportpark gerealiseerd en op het terrein van het voormalige openluchtzwembad is vakantieresort Heuvelland in ontwikkeling; Het grondgebruik is het buitengebied blijft nagenoeg ongewijzigd. Opvallend is wel de aanwezigheid van een groot aantal paardenweides rondom de buurtschappen tussen Bocholtz en Simpelveld.
53
Archeologie De archeologische waarden van een terrein kunnen aanleiding zijn voor het toepassen van een specifieke op de archeologische vondst gebaseerde groenstructuur, of kunnen beperkingen opleveren voor het aanbrengen van groenstructuren. • Een groot deel van de gemeente kent een ‘(middel) hoge’ archeologische verwachtingswaarde. Dit wordt bevestigd door de hoge dichtheid aan archeologische vondsten die in de gemeente gedaan is; • Ondanks de hoeveelheid vondsten uit bijvoorbeeld de Romeinse tijd zijn aan de oppervlakte nauwelijks sporen aanwezig van vroegere bewoning. Infrastructuur • Stroomwegen: de A76. De weg ligt deels ingesneden en deels in ophoging. De flanken zijn over grote lengte begroeid met bosplantsoen. Deze beplantingen worden ecologisch beheerd.Vanaf de snelweg is uitzicht aanwezig op Molsberg en Huls; • Regionale gebiedsontsluitingswegen: de N281. Het gedeelte tussen de A76 en de Nijswillerweg wordt geflankeerd door houtkanten en een haagstructuur in de middenberm. Het gedeelte tot aan het Platte Bosch is voorzien van laanbeplanting; • Gebiedsontsluitingswegen: De verbindingswegen hebben veelal een herkenbare dimensionering. Opvallend is het ontbreken van een doorgaande weg richting Aachen, uitgezonderd de weg naar
•
• •
Orsbach. De Nijswillerweg, Rolduckerweg, Baneheiderweg en Heiweg zijn voorzien van laanbeplanting; Erftoegangswegen: de overige wegen. In de gemeente zijn de meeste wegen krap gedimensioneerd en ontbreekt structuurgroen. Openbaar groen is voornamelijk aanwezig als groenstrook of parkje; In het buitengebied zijn enkele onverharde wegen aanwezig; Spoorlijn: Beide spoorlijnen bestaan nog, maar zijn slechts in gebruik bij de ZLSM. De taluds van de ophogingen en insnijdingen zijn grotendeels begroeid met houtkanten en vormen daarmee een continue groene lijn door de gemeente.
Openbare ruimte en openbaar groen Simpelveld • Het openbaar groen beperkt zich voornamelijk tot pleinen, parkjes en groenstroken. Slechts een beperkt aantal wegen kent een bomenstruc tuur. Veel straten zijn daarvoor overigens te smal; • Het buitengebied dringt aan de oostzijde op fraaie wijze door tot in de kern. De continuïteit van de beeklopen is echter beperkt beleefbaar. Daarnaast blokkeert de Rolduckerweg de beleving van de relatie tussen het landschap aan weerszijden van de weg; • De omgeving van het gemeentehuis kent een fraaie inrichting met het park en het hellingbos op het Kruisberg;
54
Verkeerswegen van en naar de gemeente
Groenstructuurplan Simpelveld
Huidige groenstructuur
Groenstructuurplan Simpelveld
•
•
• •
De continuïteit van de Eyserbeek wordt onderbroken door de bebouwing tussen de Panneslagerstraat en de Dorpstraat. Aan de zijde van de Hennebergstraat/Brandstraat is de overgang van de Eyserbeek naar het buitengebied. Hier wordt de beek op een niet fraaie wijze onderbroken door de weg; Tussen de Lange Graaf en de Sint Remigiusstraat bevindt zich een groengebied dat dient als uitzichtpunt met parkeerplaats en picknickplek. De inrichting is echter weinig representatief, noch herkenbaar als bijzonder punt; De spoorlijn ligt als een fraai groen lint door het dorp; De Nijswillerweg, tussen de spoorlijn en de aansluiting met de N281, kent geen consequente bomenstructuur en mist duidelijke samenhang met het fietspad, de zijwegen en de parallelweg, waardoor een rommelig beeld aanwezig is.
Bocholtz • De groenstructuur is hier net als in Simpelveld grotendeels beperkt tot groene parkjes en pleintjes. Ook hier geldt, dat veel straten te smal zijn voor een bomenstructuur; • De aanwezige groenstructuur draagt niet bij aan herkenbaarheid van de hoofdontsluiting van het dorp; • De spoorlijn ligt als een groen lint in het dorp.
55
Baneheide en Bocholtzerheide • De Heiweg en Baneheiderweg zijn grotendeels voorzien van bomenrijen. Deze bomenstructuur is echter niet compleet; • In Baneheide ligt in de richting van Eys een betonnen greppel langs de smalle veldweg, wat het maken van inhaalmanoeuvres niet eenvoudig maakt. Deze situatie wordt in 2014 opgelost. Zandberg, Prickart, Broek, Waalbroek • Deze buurtschappen zijn gelegen aan de Eyserbeek/Bocholtzerbeek. Hier bevinden zich ook diverse bronnen die de beek voeden; • De groenstructuur heeft een afwisselend karakter die wat betreft soortgebruik overeenkomt met het vochtige karakter van het beekdal; • De Dam van de N281 ligt als een grote groene barrière in het beekdal. Bosschenhuizen • Bosschenhuizen ligt op fraaie wijze ingebed in het omringende landschap; • De groenstructuur wordt bepaald door de insnijding van de weg en het groene pleintje rondom de kapel. Toerisme en recreatie • Aan de zuidkant van Simpelveld is een groot bungalowpark gelegen, waarnaast het vakantieresort Heuvelland gepland is; • Bij het vakantiepark is tevens een natuurtransferium
• • •
aanwezig met fietsverhuur; In de gemeente zijn meerdere wandelroutes uitgezet die op fraaie wijze de kwaliteiten van het landschap van Simpelveld tonen; In de gemeente zijn meerdere fietsroutes aanwezig. In Bocholtz en Simpelveld zijn oplaadpunten aanwezig voor de elektrische fiets; Er zijn meerdere startpunten aanwezig, zoals Pension De Witte Keizerin, Huize Damiaan en Café Oud Bocholtz. Daardoor bestaat een praktische koppeling tussen routes en horeca.
Sterkte-Zwakte analyse Sterkte: • Een groot deel van de historische wegenstructuur is behouden gebleven, in samenhang met de historische bebouwingskernen, de Eyserbeek, de watermolens en beide kastelen; • Van de oude heerwegen is de weg van Gulpen over Baneheide en Bocholtz naar Aachen in samenhang met de historische kernen bewaard gebleven; • Het openbaar groen concentreert zich in parkjes, pleintjes en groenstroken en compenseert daarmee het ontbreken van structuurgroen in de smalle buurtstraten. Zwakte: • De landschappelijke samenhang tussen de Eyserbeek en de aanliggende buurtschappen is door bebouwing van een deel van het beekdal,
56
Groenstructuurplan Simpelveld
•
• •
•
de N281 en het Miljoenenlijntje deels verloren gegaan; De landschappelijke inbedding van de dorpen en buurtschappen is beperkt door het ontbreken van een groene zoom van boomgaarden. Een deel van de bebouwingsranden is overigens niet zichtbaar vanuit het openbaar domein; Veel van de woonstraten in de gemeente zijn te smal voor een groenstructuur; Het uitzichtpunt nabij de kruising Sint Remigiusstraat - Hulsbergweg kent een weinig representatieve inrichting, terwijl het uitzicht fenomenaal is; De Rolduckerweg vormt door de groene afscherming een scheiding tussen de verschillende delen van het Sourethbeekdal.
Bedreiging: • Het opruimen van snippergroen zorgt enerzijds voor het verdwijnen van weinig levensvatbaar groen, maar kan anderzijds leiden tot een ongewenste verstening van de openbare ruimte. Potentie: • De aanwezigheid van oude boslocaties biedt kans voor natuurontwikkeling.
Hoofdgroenstructuur; de landschappelijke onderlegger
Groenstructuurplan Simpelveld
57
Bijlage 2 Hoofdgroenstructuur Simpelveld 2.1 het landschappelijke kader van Simpelveld De landschappelijke basis van Simpelveld valt uiteen in drie delen, te weten het Eyserbeekdal, het ‘eiland van Ubachsberg’ en het erosiebekken van Heerlen. Het Eyserbeekdal is bepalend voor verreweg het grootste deel van de gemeente en is als zodanig bepalend voor de landschappelijke karakteristiek en de daarin aanwezige groenstructuur. Deze groenstructuur wordt enerzijds bepaald door broekvegetaties en beekbegeleidende beplan-tingen langs de Eyserbeek en haar zijbeken. Anderzijds wordt de groenstructuur bepaald door graften, holle wegbeplantingen, boomgroepen bij wegkruisen op de flauwe hellingen en plateaus en (restanten van) huis- en hoogstamfruitweides bij bebouwing. Bos is beperkt tot een klein aantal steile hellingen in het Eyserbeekdal en tot de steile helling van de Putberg aan de rand van het Erosiebekken van Heerlen, terwijl in het agrarische gebied meerdere oude bosbodems aanwezig zijn. Een uitzonderlijk fenomeen en bepalend voor de horizon van Simpelveld is het ‘eiland van Ubachsberg’. De hier gelegen hoogtes met de daarop aanwezige bospercelen steken duidelijk af tegen het verder open agrarische gebied. Het beeldbepalende karakter van de groenstructuur in de gemeente Simpelveld is mede bepaald door de oriëntatie van het reliëf op de Eyserbeek.
Opgaande groenstructuren concentre-ren zich in het dal. Daarbuiten is onderscheid gemaakt tussen opgaand groen op locaties die agrarisch niet interessant waren vanwege de schrale bodem of de steile hel-ling, kleine landschapselementen als karakteristieke onderdelen
van een agrarisch landschap, groen langs infrastructuur en groenstructuren als gevolg van bovenregionale voorzieningen en delfstofwinning. Binnen de kernen ligt het groen geconcentreerd in parkjes, groenstroken en pleintjes. Bomen dragen met hun beeldbepalende functie bij aan de herkenbaarheid van de verschillende buurten. Buurten maken hiermee een betere oriëntatie binnen de omgeving mogelijk. Als gevolg van het ontbreken van structuurgroen langs straten in de huidige situatie, zijn het de oriënterende elementen in de openbare ruimte die bepalend zijn voor de groene identiteit van de kernen. Dit landschappelijke kader dringt door tot in de kernen van Simpelveld en Bocholtz. Deze twee kernen liggen van oorsprong aan de rand van het Eyserbeekdal en van oudsher is de beplanting op dit type landschap aangesloten. De groenstruc-tuur in de kernen is dan ook nadrukkelijk verweven met die in het buitengebied. 2.2 Historische linten in het landschap De aanwezigheid van de Eyserbeek als bron van water heeft ervoor gezorgd dat de oudste delen van kernen en buurtschappen in de directe nabijheid zijn gelegen. De belangrijkste nog zichtbare monumenten van Simpelveld, de beide kastelen, kloosters en watermolens, zijn alle nabij de beek of de voormalige beekloop te vinden. Dit geeft het belang weer dat in het verleden gehecht werd aan de beek.
Het was niet alleen de beek die de ontwikkeling van de kernen stimuleerde, maar ook de ligging aan diverse heerwegen. Dit zijn de middeleeuwse doorgaande wegen naar, onder andere, Aachen. De oude heerweg van Valkenburg naar Aachen via Baneheide, Bocholtzerheide en Bocholtz is daar een fraai voorbeeld van. Door het versterken van de historische samenhang in zowel het Eyserbeekdal als de heerweg Valkenburg Aachen, krijgen deze een voor bewoners en bezoekers herkenbaar karakter. De openbare groenstructuur dient hieraan bij te dragen. Langs de oostgrens van de gemeente liggen de restanten van de landgraaf van Aachen. Deze historische groenstructuur die als eerste verdediging van het Aachener Reich diende, vormt al eeuwenlang de oostgrens van de gemeente. Het is daarom van belang om er zorg voor te dragen dat deze groenstructuur in stand kan blijven. 2.3 Infrastructuur in relatie tot de groenstructuur De hoofdinfrastructuur van de gemeente Simpelveld fungeert als belangrijke toegang tot het Nationaal Landschap Zuid-Limburg. Naast een grote hoeveelheid woon-werk verkeer, verwerken de doorgaande wegen een groot aandeel toeristisch verkeer. Tot de hoofdinfrastructuur van de gemeente Simpelveld behoren de N281, Nijswillerweg, Rolduckerweg, Sint Remigiusstraat,Wijnstraat, Stevensweg, Bocholtzerweg, Heiweg en Baneheiderweg.
Deze wegen zijn van verschillende orde en karakter en voeren door de
58
Groenstructuurplan Simpelveld
stroomweg provinciale gebiedsontsluitingsweg gemeentelijke gebiedsontsluitingsweg spoorlijn
Hoofdgroenstructuur; historische onderlegger
Hoofdgroenstructuur; hoofdinfrastructuur
Groenstructuurplan Simpelveld
59
beschreven landschapseenheden. Daarom krijgen ze elk hun eigen benadering in de groenstructuur. Verder is het van belang aandacht te besteden aan de gemeentelijke entrees voor automobilisten en fietsers, zodat deze als visitekaartje kunnen fungeren voor zowel gemeente als Nationaal Landschap.
geleidende groenstructuren, een overzichtelijke ontsluiting. Ondanks dat er weinig ruimte is voor openbaar groen binnen woonbuurten, is het wenselijk om op markante plekken voor een herkenbare groenstructuur te zorgen, zodat oriëntatie binnen een buurt vereenvoudigd wordt.
Vooral in een dichtbebouwde omgeving is ordening van groen belangrijk om oriëntatie binnen de aanwezige complexiteit mogelijk te maken. De hiërarchie in het wegennetwerk leent zich uitstekend om het oriënteren te vergemakkelijken. De gemeentelijke groenstructuur kan daaraan een wezenlijk bij-drage leveren. Binnen de kernen mist echter op diverse plekken groen met een structurerende functie. Hier dient de inrichting van de openbare ruimte als geheel het onderscheid te maken tussen de gebiedsontsluitingswegen en de erftoegangswegen. Van oudsher is het voorkomen van nutsbomen op erven (fruitbomen en bomen voor geriefhout) en lindes op markante punten karakteristiek voor het groene karakter van de oude bebouwingslinten. Dit principe van de verspreide bomenstructuur wordt vertaald naar de spaarzame locaties die de openbare ruimte biedt, zodat de hoofdontsluiting van de kernen beter herkenbaar wordt. Een kanttekening hierbij is dat door het aanpakken van alleen de groenstructuur de optimalisatie slechts gedeeltelijk bereikt wordt. Zo speelt bijvoorbeeld ook de inrichting van de weg als geheel een bepalende rol. De woonbuurten zijn beperkt van oppervlakte en kennen daardoor, ondanks het ontbreken van
2.4 Stimulering van recreatie door een groene inrichting Representatief groen draagt bij aan een aanlokkelijk recreatielandschap. De toeristisch-recreatieve functie van het landschap heeft baat bij een beeldbepalende en structurerende functie van de groenstructuur, een aantrekkelijke inrichting van start- en rustpunten in de recreatieve routestructuur en in het landschap ingebedde verblijfsrecreatie. Dit laatste geldt tevens voor de sportvoorzieningen. Uitgangspunt vanuit het groenstructuurplan is, dat deze voorzieningen liggen ingepast in het landschap en een bijdrage leveren aan de kwaliteit en de identiteit van dat landschap als geheel. Binnen de kernen dient het openbaar groen ruimte te bieden aan recreatiemogelijkheden voor alle leeftijdscategorieën. Om dit te volbrengen zijn in deze groenvisie een aantal locaties binnen de kernen aangewezen voor behoud, onderhoud en waar nodig optimalisatie van de groenstructuur (zie “Visiekaart, recreatie” op pagina 20). Ook hebben verblijfs- en kleinschalige recreatie, horeca, panoramapunten en sport baat bij een goedgekozen beplanting die op het landschap is ingespeeld om zo de leesbaarheid en de identiteit van de plek te versterken.
Het Miljoenenlijntje vormt een toeristische treinverbinding tussen Valkenburg en Simpelveld. Toeristen kunnen vanuit deze stoomtrein het landschap beleven. Naast de recreatieve functie van de spoorlijn levert deze ook een ecologische bijdrage aan het landschap. De beplantingen langs het spoor verbinden verschillende leefgebieden van bijvoorbeeld Ree en Das met elkaar. Met betrekking tot de versterking van de groenstructuur, zowel vanuit recreatief als ecologisch oogpunt, valt met name in de stationsomgeving van Simpelveld winst te behalen. Zo krijgt de stationsomgeving een minder stenig en onderkomen karakter en kan dit resulteren in een verhoogde aantrekkingskracht op toeristen. De totale visiekaart op pagina 22 laat zien dat er locaties zijn in de gemeente waar op dezelfde plek naast recreatieve functies ook andere functies te vinden zijn zoals ecologie en historie. Dit soort plekken verdienen extra aandacht betreffende de groenstructuur aangezien groen hier als overkoepelende oplossing ingezet kan worden. Één zo’n locatie is gelegen aan de westzijde van de kern Simpelveld. 2.5 Ontsnipperen door verbinden Verschillende groenelementen/-structuren zoals hellingbossen en beekdalen, maar ook wegbeplantingen en parken, binnen ‘stedelijke’ groengebieden vormen een (potentieel) leefgebied voor verschillende plantenen diersoorten.
Ecologische verbindingen verzorgen de uitwisseling van populaties van soorten tussen
60
Hoofdgroenstructuur; recreatie
Groenstructuurplan Simpelveld
Hoofdgroenstructuur; natuurcomplexen en -verbindingen
Groenstructuurplan Simpelveld
de verschillende groengebieden. Door dit gehele systeem zijn binnen en buiten de bebouwde kom gelegen waardevolle groene gebieden, die fungeren als leefgebied van verschillende planten en dieren, met elkaar verbonden. Uitwisseling tussen populaties is dan mogelijk. Binnen de bebouwde kom weliswaar beperkter door verstorende omgevingsfactoren, maar toch is daar voor het groen nog altijd een belangrijke rol weggelegd als onderdak, voedselbron en geleidingsroute voor een groot aantal planten- en diersoorten. Ook in het beleid van Rijk en provincie is aandacht voor het groen en de rol die groen speelt bij de instandhouding van bijzondere flora en fauna. De ecologische verbindingen vallen voor een groot deel samen met beeldbepalende en structurerende elementen uit de groenstructuur. Een versterking van de groenstructuur draagt bij aan de instandhouding van het leefgebied van de aanwezige soorten. Dit geldt voor de Eyserbeek (versterken als leefgebied en natte ecologische verbinding) en het Miljoenenlijntje (versterken als leefgebied en droge ecologische verbinding). Ter plekke van de hoofdontsluitingsstructuur zijn op diverse loca-ties ontsnipperende maatregelen wenselijk om populaties aan weerszijden van de weg te voorzien van een veilige verbinding.
In het agrarische buitengebied is het van belang om voldoende stapstenen, bijvoorbeeld kleine landschapselementen, aanwezig te hebben om uitwisseling van dieren tussen de Platte Bosschen en de Kunderberg mogelijk te maken.
61
2.6 Groen voor een schoner leefklimaat De aanwezigheid van groen binnen een stad verbetert de kwaliteit, het klimaat van de leefomgeving. Openbaar groen draagt ertoe bij, dat de bebouwde omgeving minder snel opwarmt en de luchtvochtigheid toeneemt. Schadelijke concentraties NO2 en ozon zijn lager in buurten met meer groen. Daarnaast hebben vooral bomen een filterende werking op stofdeeltjes (fijnstof) in de lucht. Door hun zuiverende werking gelden parken en bossen als een verademing om te verblijven. Bovendien produceren bomen zuurstof en hebben beplantingen een dempende en verstrooiende werking op geluid en breken ze de wind. Groene oppervlakten houden daarnaast water vast, waardoor dit niet (direct) wegstroomt richting het riool. De omvang van de openbare ruimte binnen de bebouwde kom is beperkt. Daarom wordt aangestuurd op het optimaliseren van de groene parkjes, pleinen en groenstroken, om op die plekken waar bewoners bijvoorbeeld kunnen recreëren te zorgen dat het klimaat optimaal is. Het openbaar groen draagt bij aan het waterbeheer van de gemeente. De groenvisie stelt voor om op de lange termijn te komen tot een volledige afkoppeling van de hemelwaterafvoer van het riool en daarbij waar mogelijk een koppeling te zoeken met het versterken van de groenstructuur.
De aanwezigheid van het Eyserbeekdal draagt bij aan het vertraagd afvoeren van hemelwater afkomstig uit de kernen op de beek.
Voor de hooggelegen kernen geldt, dat het water bij voorkeur lokaal gebufferd is en ter plekke infiltreert in de ondergrond. Per locatie dient de gemeente de afweging te maken tussen bufferen en infiltreren, en bufferen en afvoeren naar de beek. Uitgangspunt daarbij is, dat het watersysteem zoveel als mogelijk zichtbaar is in de openbare ruimte. 2.7 Economisch belang van een goede groenstructuur Ook de centra van Simpelveld en Bocholtz verdienen aandacht aangaande de groenstructuur. Zij vormen het economische middelpunt van de gemeente. Groen ingerichte gemeenten hebben in de regel indirect een economisch rendement. Een groene omgeving heeft een positieve uitwerking op het welzijn en de gezondheid van mensen. Aangetoond is dat de productiviteit stijgt wanneer mensen in een aantrekkelijke groene omgeving werken. Daarnaast is bekend dat groen in de omgeving de prijzen van onroerend positief beïnvloedt. Plaatsen met een groen karakter, in de vorm van onder meer uitnodigende entrees, groene woonwijken, statige lanen en parken, hebben een wervend effect op bedrijven, investeerders en individuen (het vakantiepark was er niet gekomen zonder groene omgeving). Kortom, groen levert een bijdrage aan een gevarieerde bevolkingsopbouw, in meer bedrijfsomzet en werkgelegenheid (De Groene Stad, 2011). De groenstructuur bepaalt ook de aantrekkingskracht
62
Groenstructuurplan Simpelveld
Hoofdgroenstructuur; totaal
Groenstructuurplan Simpelveld
van de gemeente als woonlocatie voor mensen die werken in het stedelijk gebied van Parkstad of in Aachen. De aanwezigheid van een representatieve en goed onderhouden groenstructuur is daarbij essentieel.
63
64
Groenstructuurplan Simpelveld
Groenstructuurplan Simpelveld
65
Bijlage 3 Gereedschapskist voor de kernen Simpelveld en Bocholtz Inleiding en uitleg gereedschapskist Om nader inzicht te krijgen in de gewenste ontwikkeling van de openbare groenstructuur op buurtniveau, is een gereedschapskist opgesteld voor de kernen Simpelveld en Bocholtz. Per buurttype zijn handvatten gedefinieerd voor de ontwikkeling van de groenstructuur, zonder daarmee een blauwdruk te scheppen voor de locatie en de samenstelling van het openbaar groen in de kernen. De basis voor deze uitwerking wordt gevormd door de visie op de ontwikkeling van de groenstructuur van de gemeente. Het bepalen van de gewenste ontwikkeling van een groenstructuur op buurtniveau is maatwerk. De vele functies van de groenstructuur dienen zich op een beperkte oppervlakte te vervullen vanwege de veelal gelimiteerde boven- en ondergrondse ruimte. Om die reden is ervoor gekozen per buurttype een gereedschapskist in te richten waarin de basisprincipes voor de groenstructuur zijn opgenomen. De indeling in buurttypen volgt de stedenbouwkundige indeling in bouwperiodes. Per buurttype is aangegeven wat de karakteristieken zijn van de stedenbouwkundige structuur en op welke wijze deze structuur is vertaald in de inrichting van de openbare ruimte.
Op basis van deze karakteristieken en op basis van de kwaliteit van de groenstructuur in het buurttype is vervolgens een visie opgesteld voor de ontwikkeling van de groenstructuur.
Deze visies voor de verschillende buurttypen zijn vertaald in een gereedschapskist voor de groenstructuur per type. Elk buurttype heeft haar eigen paragraaf. Deze paragrafen zijn als volgt opgebouwd: • Stedenbouwkundige kenmerken: In het kort zijn de karakteristieken van het betreffende buurttype beschreven. • Kenmerken van de openbare ruimte en de groenstructuur: Hier is ingegaan op de algemene kenmerken van de openbare ruimte en de karakteristieke bij het buurttype behorende groenstructuur. De groenvisie beschrijft de gewenste ontwikkeling van de groenstructuur voor het betreffende buurttype. Deze groenvisie is vertaald in de feitelijke gereedschapskist. Deze omvat de volgende onderdelen: • (Hoofd)groenstructuur: Hier is op kernachtige wijze de (gewenste) karakteristiek van de (hoofd) groenstructuur van een buurttype beschreven en de functies die deze hoofdgroenstructuur dient te vervullen. • Subgroenstructuur: Net als bij de hoofdgroenstructuur is de (gewenste) karakteristiek van de subgroenstructuur beschreven en wordt aangegeven welke functies deze groenstructuur vervult. De subgroenstructuur is alleen behandeld wanneer een buurttype een dusdanige omvang heeft dat er van een hoofd- en subgroenstructuur gesproken kan worden.
• •
Soortgebruik: In algemene bewoordingen is aangegeven wat de karakteristieke beplantingen zijn die toe te passen zijn in het buurttype. Invulling krimp: Per buurttype is aangegeven hoe in relatie tot de groenstructuur kan worden omgegaan met percelen die vrijkomen als gevolg van krimp.
Naast deze algemene aandachtspunten ten aanzien van de groenstructuur per buurttype zijn per buurt nadere aandachtspunten geformuleerd. Op pagina 54 is toegelicht hoe de opbouw van de toelichting per buurt in elkaar zit. Merk op dat steeds eerst de buurten van Simpelveld aan de beurt komen en vervolgens de buurten van Bocholtz.
66
Groenstructuurplan Simpelveld
Legenda <1800
1960-1975
1800-1850
1975-1985
1850-1900
1985-1995
1900-1930
1995-2005
1930-1945
>2005
1945-1960 Indeling van de buurten naar leeftijd
Groenstructuurplan Simpelveld
Legenda Vooroorlogse bebouwing Woningbouw jaren ‘40-’60 Woningbouw jaren ‘60-’80 Woningbouw jaren ‘80-heden Bedrijfslocatie De gelaagdheid in ouderdom van de bebouwing
67
68
Groenstructuurplan Simpelveld
3.1 Uitleg gereedschapskist 1. Locatie buurt ten opzichte van de ruimere omgeving, aangegeven op de kaart van de stedenbouwkundige indeling van buurten van het betreffende buurttype. 2. Begrenzing buurt op kaart bestaande groenstructuur. 3. Begrenzing buurt op kaart gewenste groenstructuur uit groenstructuurplan. In rood is de hoofdgroenstructuur van de buurt weergegeven en in groen de subgroenstructuur. Om mogelijke ontwikkeling van groenstructuren in de toekomst te ondervangen zijn alle straten uit een buurt ingedeeld bij de hoofd- of de subgroenstructuur van de buurt. 4. Enkele foto’s geven een indruk van het karakter van de groenstructuur in de buurt. 5. Per buurt zijn aandachtspunten geformuleerd voor de ontwikkeling van de groenstructuur. Voor elk buurttype is aan het begin van de paragraaf op een overzichtskaart aangegeven waar de bij het type horende buurten zijn gelegen in de gemeente Simpelveld. De in de betreffende paragraaf nader behandelde buurten zijn gemarkeerd op de kaart en voorzien van naam.
Groenstructuurplan Simpelveld
69
3.2 Gereedschapskist historische linten Stedenbouwkundige kenmerken Langs de eerste en daarmee oudste hoofdwegen van de kern is de veelal vooroorlogse bebouwing gelegen. Gebieden en wegen die hiertoe behoren zijn: Huls, Molsberg, het gebied tussen de Dorpstraat en de Doctor Ottenstraat, Irmstraat, Stampstraat, Kloosterstraat en Rodeput. Deze gebieden vormen samen met hoofdwegen de basis voor de latere uiten inbreidingen van de kern. In het centrum van dit wegennetwerk is de kerk gele-gen en deze vormt het economische en sociale centrum. Een gedegen en karakteristieke groenstructuur is hier van belang aangezien de historische linten het visitekaartje zijn van de gemeente.
Groenstructuur Structuurdragers • De hoofdontsluitingswegen vormen de belangrijkste structuur binnen de historische kernen. Echter, op veel plekken is er te weinig ruimte voor bomen. • Indien de boven- en ondergrondse ruimte voldoende is, dan is het advies om een verspringende boomstructuur toe te passen. • De toegepaste bomen passen bij het historische en landschappelijke karakter van de bebouwing en hebben afhankelijk van de beschikbare ruimte de 1ste of 2de grootte.
Kenmerken van de openbare ruimte en de groenstructuur De vorm van de groenstructuur in de oude kern is bepaald door de verkeerstructuur. De toe te passen beplanting dient te verwijzen naar de historische achtergrond van het gebied. Dit gebeurt door soorten toe te passen die van oudsher in oude kernen zijn gebruikt en/of verwijzen naar de nattere omstandigheden in het beekdal. Op deze manier is de relatie met het omliggende landschap versterkt. Het verbeteren van de zichtbaarheid van de Eyserbeek speelt hierin een belangrijke rol. Huls en Molsberg zijn beide gelegen op een plateau en/of helling. Hier is het dan ook wenselijk om beplanting toe te passen die verwijst naar drogere omstandigheden.
Functies • De groenstructuur is integraal onderdeel van het monumentale karakter van de vooroorlogse buurten. • De parken/pleinen hebben een recreatieve functie als ontmoetingsplek voor omwonenden. Pleinen als het Oranjeplein, Doctor Poelsplein en Bulkemplein hebben ook een aantrekkende werking op toeristen dankzij de fraaie inrichting en de aanwezige historische bebouwing. • De oudere bomenstructuren hebben een ecologische functie voor vleermuizen. • De groenstructuur heeft een educatieve functie, doordat deze samen met de aanliggende monumentale bebouwing een stukje geschiedenis van het Eyserbeekdal weergeeft. • De samenhang tussen groenstructuur en
monumentale bebouwing draagt bij aan de economische waarde van deze bebouwing. Soortgebruik • Vanwege het monumentale karakter van de vooroorlogse buurten is voor de soortkeuze zoveel mogelijk teruggegrepen op het van oorsprong aanwezige sortiment beplantingen. • Boomsoorten: o.a. Linde, Zomereik, Es. • Voor de keuze van de lage beplantingen dient er een balans te blijven tussen groenblijvers en beplantingen met een fraaie bloeiwijze. • Bij de keuze van boomsoorten rekening houden met beschikbare ruimte en beheer. Invulling krimp • In het geval van krimp dient aandacht uit te gaan naar zowel het behoud van monumenten als het behoud van monumentaal groen.
70
Groenstructuurplan Simpelveld
• • • •
Overzicht historische linten
Vrijgekomen ruimte zo mogelijk aansluiten bij de hoofdgroenstructuur van de gemeente. De mogelijkheid bieden voor het vergroten van de tuinen van de aangrenzende woningen. Benutten van vrijkomende percelen ten behoeve van de afkoppeling van hemelwater en de verlichting van de parkeerdruk in de straten. Op vrijkomende percelen die geen directe bijdrage leveren aan de bestaande groenstructuur is aan te raden om (fruit)bomenweides aan te leggen.
Groenstructuurplan Simpelveld
Historische linten in de kern Simpelveld Aandachtspunten groenstructuur • Bij de straten waar geen ruimte is voor een (doorgaande) boomstructuur ook geen gedwongen structuur willen implementeren. Een enkele markante boom bij een kruising of een verspringing in de rooilijn kan al voldoende zijn om een fraai straatbeeld te creëren. • Bij een eventuele herinrichting kan meer ruimte voor 1e of 2e grootte bomen worden gecreëerd, in combinatie met bijvoorbeeld de aanduiding van parkeerplaatsen. • Op plekken waar geen bomenstructuur past, kan de kwaliteit van het straatbeeld verbeteren door herinrichting van de straat zelf of door het stimuleren van de aanplant van gevelgroen. • Het wegenpatroon is sterk gerelateerd aan de Eyserbeek. Bij de Doctor Ottenstraat en de Panneslagerstraat is het wenselijk om de herkenbaarheid van de beek in de stedelijke structuur te vergroten.
71
1. 2. 3.
Doctor Poelsplein: fraai ingericht plein in het centrum van de kern. Het Oranjeplein: één van de visitekaartjes bij binnenkomst van de kern via de Nijswillerweg. Voor het gebied in directe omgeving van de kerk is het interessant om op de lange termijn de bolacacia’s te vervangen voor een meer authentieke en inheemse soort.
72
Groenstructuurplan Simpelveld
Groenstructuurplan Simpelveld
Historische linten in de kern Bocholtz Aandachtspunten groenstructuur • Er is een duidelijk gebrek aan groen in straten zoals de Minister Ruijsstraat, de huizen hebben hier geen voortuin en daarnaast is ook openbaar groen in zeer gelimiteerde hoeveelheden aanwezig. Op deze plekken kan de kwaliteit van het straatbeeld verbeteren door herinrichting van de straat zelf of door het stimuleren van de aanplant van gevelgroen. • Daar waar wel plek is, is wenselijk om een verspringende boomstructuur toe te passen in een bij het karakter van de straat passend profiel.
73
1. 2.
3.
Dit straatbeeld geeft het gebrek aan groen weer. De kruising WilhelminastraatJulianastraat vraagt om een meer gelijke verdeling tussen groene en bloeiende planten. Bomen van de 3e grootte zijn mogelijk te vervangen door bomen van de 2e of 1e grootte.
74
Groenstructuurplan Simpelveld
3.3 Gereedschapskist woningbouw jaren ‘40 - ‘60 Stedenbouwkundige kenmerken Na de oorlog komt de wederopbouw geleidelijk op gang. In eerste instantie blijft de bouw van nieuwe buurten beperkt als gevolg van materiaal schaarste, maar vanaf het eind van de jaren ’50 wordt de woningbouwproductie steeds grootschaliger. De buurten zijn gekenmerkt door een orthogonale opzet met een repeterend patroon van woningblokken. De buurten zijn ruim van opzet en hebben door de inpassing van pleinen en beplantingstroken een groen karakter. Kenmerken van de openbare ruimte en de groenstructuur Binnen de formele inrichting van de buurt is een samenhangende verspringende boomstructuur te vinden. Het openbaar groen is gedomineerd door een afwisseling van gazon, bomen en lage beplantingen. De ecologische waarde van de bomenstructuur is voornamelijk beperkt tot vleermuizen. Parkeervoorzieningen zijn in deze buurten deels pas later ingevoegd in de openbare ruimte, veelal ten koste van de groenstructuur, of de voortuinen bij de woningen, zoals bij de Schilterstraat het geval is. Aandachtspunten groenstructuur Aangezien deze paragraaf slechts een enkele buurt beslaat, zijn de groenstructuur, soortgebruik en de invulling van krimp beknopt meegenomen onder de aandachtspunten van de groenstructuur. De hoofdgroenstructuur is beeldbepalend op buurtniveau en beleefbaar vanuit de woningen.
Daarnaast is de hoofdgroenstructuur structurerend, Overzicht buurten woningbouw jaren ‘40-’60
Groenstructuurplan Simpelveld
75
mits in combinatie met een herkenbare vormgeving en dimensionering van de ontsluitingsweg. Aangezien er sprake is van een oorspronkelijk/authentiek karakter in de Schilterstraat is voor de soortkeuze zoveel mogelijk teruggegrepen op het van oorsprong in de wijk aanwezige sortiment beplantingen. Wanneer er sprake is van krimp in de buurt, gaat de voorkeur uit naar het versterken van de samenhang in groenstructuur van de betreffende woonwijk. Benutten van vrijkomende percelen ten behoeve van de afkoppeling van hemelwater en de verlichting van de parkeerdruk in de straten. Op vrijkomende percelen die geen directe bijdrage kunnen leveren aan de bestaande groenstructuur worden (fruit)bomenweides aangelegd. Een laatste aandachtspunt gaat uit naar het stimuleren van goed onderhouden voortuinen en aanplant van particuliere bomen.
1. 2.
De Schilterstraat kent een brede opzet. Openbaar groen is in de Cochemstraat goed onderhouden.
76
enbaar groen aan de Krommerstraat in Bocholtz
Groenstructuurplan Simpelveld
Groenstructuurplan Simpelveld
3.4 Gereedschapskist woningbouw jaren ‘60 - ‘80 Stedenbouwkundige kenmerken Deze periode omvat het optimum van de woningbouwproduc-tie. De woningbouw in deze periode is gericht op de huisvesting van de babyboomgeneratie. Voortbordurend op de stedenbouwkundige opzet van de buurten aan het begin van de jaren ’60 zijn grootschalige buurten gerealiseerd met een rationele opzet, die past binnen de structuur van het omliggende stedelijke weefsel. De buurten bestaan voornamelijk uit een en hetzelfde woningtype, waardoor monotone buurten ontstaan. Vanaf het begin van de jaren ’70 is een reactie zichtbaar op de grootschalige, rationele en monotone buurten in de vorm van de toepassing van woningen gegroepeerd rond pleintjes, het toepassen van een stratenpatroon dat de kromming van het reliëf volgt en het laten verspringen van de rooilijn. De invulling van de stedenbouwkundige opzet vindt deels plaats met tweeonder-een-kap woningen die tevens van een garage zijn voorzien voor de auto. In deze periode is autobezit dan ook gemeengoed. Parkeervoorzieningen zijn in deze periode een vast onderdeel van de inrichting van het openbaar domein. Kenmerken van de openbare ruimte en groenstructuur Bouwblokken zijn op diverse plekken omgeven door openbaar groen, niet alleen om hoogteverschillen op te vangen, maar ook om de achterzijden van tuinen te camoufleren en resthoeken op te vullen.
Doordat bouwblokken soms haaks op de straat
77
zijn geplaatst, is het openbaar groen bijna tot aan de voordeur doorgetrokken en maken voortuinen een wezenlijk onderdeel uit van het straatbeeld. Op centraal gelegen en groen ingerichte pleintjes zijn sport- en spelfaciliteiten ingericht. Rondom flats is de groenstructuur veelal formeel van aard, waarbij in eenzelfde stramien zowel sport- en spelfaciliteiten, kijkgroen als parkeervoorzieningen zijn geïntegreerd in de groenstructuur. Hoofdgroenstructuur Structuurdragers • Een samenhangende groenstructuur langs de hoofdontsluitingswegen, gedomineerd door een bomenstructuur. • Met betrekking tot de hoofdontsluitingswegen is een bomenstructuur van de 2de grootte op wijkniveau en de 1ste grootte op dorpsniveau gewenst. • Parken en pleinen liggen geconcentreerd rondom (semi-)openbare wijkvoorzieningen en hoogbouw. Functies • De hoofdgroenstructuur is beeldbepalend op buurtniveau en beleefbaar vanuit de buurtvoorzieningen/hoogbouw. • De parkstructuur heeft een belangrijke recreatieve functie voor met name de bewoners van de hoogbouw. • De parkstructuur draagt bij aan de economische waarde van met name de hoogbouw.
Subgroenstructuur Structuurdragers • Lange woonstraten kennen geen bomenstructuur of alleen bomen van de 3de grootte. Indien voldoende ruimte beschikbaar is, is het plaatsen van bomen een goede optie of in het tweede geval zijn grotere bomen geen bezwaar. Functies • De subgroenstructuur is beeldbepalend op straatniveau en beleefbaar vanuit de woningen. • De plantsoenen rondom de bouwblokken hebben een ecologische functie voor met name vogels. • In de subgroenstructuur zijn kleine speeltuintjes aanwezig voor kinderen. • De subgroenstructuur draagt bij aan de economische waarde van de woningen. Soortgebruik • Indien sprake is van een oorspronkelijk/authentiek karakter is voor de soortkeuze zoveel mogelijk teruggegrepen op het van oorsprong in de buurt aanwezig sortiment beplantingen. • Indien geen sprake is van een oorspronkelijk/ authentiek karakter is gekozen voor een eenvoudig, robuust en duurzaam eigentijdse sortiment. • Voor de keuze van de lage beplantingen dient een balans te blijven tussen groenblijvers en beplantingen met een fraaie bloeiwijze. Invulling krimp
78
Groenstructuurplan Simpelveld
• • •
Overzicht buurten woningbouw jaren ’60-’80
Zo mogelijk aansluiten aan de parkstructuur, door het slopen van bijvoorbeeld een door de groenstructuur omzoomd bouwblok. In aansluiting op de reeds aanwezige groenstructuur kan vrijkomende ruimte benut worden ten behoeve van de afkoppeling van hemelwater. Op vrijkomende percelen die geen directe bijdrage kunnen leveren aan de bestaande groenstructuur worden (fruit)bomenweides aangelegd.
Groenstructuurplan Simpelveld
79
Hulsveld Aandachtspunten groenstructuur • Het stimuleren van bewoners om planten boven verharding te verkiezen in de voortuin aangezien er beperkt ruimte is voor straatbeplanting. • Het is wenselijk om waar ruimte is, bomen langs de wegen te plaatsen om de openbare ruimte op te waarderen. 1. 2. 3.
In de Brewersstraat is een overvloed aan gazon aanwezig, maar mist opgaande vegetatie. De subgroenstructuur in de Bouwensstraat. Authentieke laanbeplanting in de Sint Remigiusstraat.
80
1. De randen van het park aan de Dr. Schweizerstraat zijn kaal geworden en vragen om inboet. 2. Centraal gelegen park sluit goed aan op het wandelroutenetwerk. 3. De Eyserbeek is in de kernen een aantal keer onderbroken door wegen.
Groenstructuurplan Simpelveld
Buurt Scheelenveld Aandachtspunten groenstructuur • Door de aanwezigheid van het park aan de Brandstraat heeft de groenstructuur in dit gebied een hoog niveau. Het aandachtspunt kan zich hier beperken tot duurzame instandhouding van het park. • Het versterken van de relatie tussen kern en buitengebied bij de Hennebergstraat is een tweede aandachtspunt. Hier vindt de overgang van de Eyserbeek naar het buitengebied plaats. Op dit moment is de onderbreking van de beek door de weg niet fraai opgelost. De groenstructuur kan bijdragen aan een visuele continuïteit van de waterloop door bijvoorbeeld eenzelfde passende beplanting te gebruiken aan weerszijden van de weg.
Groenstructuurplan Simpelveld
81
Buurt Puntelstraat Aandachtspunten groenstructuur • Doordat het parkeren is opgelost in vakken direct gesitueerd aan de straat, is er vanuit ruimtelijk perspectief behoefte aan bomen langs de weg. • Ook op het punt waar de Eyserbeek de buurt doorkruist dient een boomstructuur in de vorm van bijvoorbeeld elzen of knotwilgen de beek te begeleiden. 1. 2. 3.
De bomen in deze straat zijn te vervangen door bomen van de bomen van de eerste grootte. Gebrek aan groen bij het parkeren in de Puntelstraat. Geen gebrek aan groen in de Plaarstraat.
82
1. 2. 3.
Het groen in deze straat is beperkt tot het groen van de voortuinen. Beeldbepalend groen in de buurt. Deze buurt heeft extra aandacht nodig wanneer het aankomt op de groenstructuur.
Groenstructuurplan Simpelveld
Buurt Persoonstraat Aandachtspunten groenstructuur • Een duidelijke groenstructuur ontbreekt in deze buurt. Daarom zou de buurt gebaat zijn bij groene ankerpunten om zo het, zo hier een daar, stenige karakter te verminderen. • Inwoners stimuleren om de voortuin van het nodige groen te voorzien in plaats van verharding. • Het groen aan de Kommerstraat-Patersplein vormt de belangrijkste groene plek in de buurt. Duurzame instandhouding is hier dan ook wenselijk.
Groenstructuurplan Simpelveld
Buurt Quelle Aandachtspunten groenstructuur • Parkeren op straat zou bij een mogelijke herinrichting, net als in de Bongaarderweg, duidelijker aangegeven kunnen worden. Dit in combinatie met de aanplant van een aantal nieuwe bomen van de 2e of 3e grootte. • Het groen van de parkeerplaats aan de Steenberg is toe aan inboet en kan gemakkelijk opgewaardeerd worden met fraaie vegetatie.
83
1. 2. 3.
Hoogteverschil is hier opgevangen met beplanting. Het Bongerdplein kent een passende groenstructuur. Voortuinen zijn vaak stenig van aard.
84
Groenstructuurplan Simpelveld
Buurt Schuttershof Aandachtspunten groenstructuur • Het nodige groen is reeds aanwezig in deze buurt, ook de voortuinen van de inwoners leveren een belangrijke bijdrage aan de groenstructuur. De aandacht gaat hier met name uit naar het waarborgen van het groene karakter. • Inwoners stimuleren om de voortuin van het nodige groen te voorzien in plaats van verharding. 1.
Openbaar groen aan de Schuttershof. 2,3 Brede straatprofielen zijn terug te vinden in deze buurt mede door de parkeervoorzieningen.
Groenstructuurplan Simpelveld
Bloemenbuurt Aandachtspunten groenstructuur • Wegens gebrek aan ruimte in de straatprofielen van de Bloemenbuurt is het niet zinvol om een boomstructuur te realiseren. Daarom is het advies om het groen te concentreren op groene pleinen en om bewoners te stimuleren om voor de voortuin groen te verkiezen boven verharding. • Het openbaar groen dat reeds aanwezig is in de openbare ruimte is gebaat bij duurzame instandhouding.
85
1.
2. 3.
Het groene plein aan de Tulpenstraat is recent omgevormd tot een open grasveld met enkele solitaire bomen. Bomen missen in het straatbeeld, hier in de Margrietstraat. Het openbaar groen aan de Seringenstraat heeft nu een uitnodigend karakter.
86
Van den Hovestraat in Bocholtz
Groenstructuurplan Simpelveld
Groenstructuurplan Simpelveld
87
3.5 Gereedschapskist woningbouw jaren ‘80 heden Stedenbouwkundige kenmerken Deze periode omvat twee groepen buurten. Allereerst zijn er de zogenaamde bloemkoolwijken uit het begin van de jaren ’80. Deze buurten zijn ontworpen als reactie op de grootschalige en in deze tijd als onpersoonlijk ervaren nieuwbouwwijken van de wederopbouwperiode. De buurtopzet kreeg organische vormen die kleinschalig van karakter waren, kleine woonerven met veel sociale controle en voldoende speelgelegenheid. Ook de groenstructuur was een belangrijk onderdeel van de buurt. De bloemkoolwijk dankt zijn naam aan het kronkelige verloop van de wegen, de vaak doodlopende woonerven en het repeteren-de bebouwingsritme. Oriëntatie binnen deze buurten is veelal niet eenvoudig. Later, rond de jaren ’90, ontstaat de opvolger van de bloemkoolwijk. De buurt is meer rationeel ontworpen. Bij de buurtopzet kregen de ideeën over de compacte stad met functiemenging tegenover de functiedeling van de jaren ’80 steeds meer aandacht. De buurt moest met haar bebouwing, groen en infrastructuur in één totaalbeeld samen komen en een overzichtelijk en eenvoudig netwerk vormen. De groenstruc-tuur wordt meer en meer een integraal onderdeel van de woonbuurt. Kenmerken van de openbare ruimte en groenstructuur De openbare ruimte is verbonden met de bebouwing en de bewoners van de buurt.
Hoe hoger de concentratie aan bebouwing, hoe meer openbare ruimte en dus ook
groen aanwezig is. In de bloemkoolwijken was het groen voornamelijk als oplossing voor de erfafscheiding tussen huizen bedoeld, of als opzichzelfstaand element in het stedenbouwkundige concept van de buurt. De straat, het woonerf, was namelijk de centrale plek binnen de openbare ruimte. Parkzones liggen als gordels rondom de buurten en de bebouwingsblokken. In deze buurten is op sommige plekken een overdaad aan groen aanwezig in de vorm van met name bomen en vakken bosplantsoen, waardoor de sociale veiligheid niet overal even optimaal is en veel onoverzichtelijke locaties bestaan. Ook de groeiomstandigheden zijn niet altijd even optimaal door het toepassen van bijvoorbeeld te krappe boomspiegels. In veel recentere buurten is het groen een functioneel en onlosmakelijk onderdeel van het stedelijk netwerk geworden en is bijvoorbeeld een park een centraal onderdeel van de buurt, verbonden met de rest van de buurt door middel van de groenstructuur, routes en zichtlijnen. Hoofdgroenstructuur Structuurdragers • De hoofdgroenstructuur vormt een integraal onderdeel van de stedenbouwkundige opzet van de buurt. De hoofdgroenstructuur is niet per definitie verbonden met de hoofdontsluitingswegen van de buurt. • Op een centrale locatie in de buurt bevindt zich een parkstructuur die aansluit op de aangrenzende hoofdgroenstructuur.
•
De hoofdgroenstructuur bestaat in ieder geval uit een bomenstructuur van bomen van de 1ste of 2de grootte.
Functies • De hoofdgroenstructuur is beeldbepalend op buurtniveau. • De hoofdgroenstructuur is structurerend, mits in combinatie met een herkenbare vormgeving en dimensionering van de ontsluitingswegen. • De ecologische functie van de groenstructuur is voornamelijk beperkt tot de bomenstructuur en de hemelwaterbuffers. • De parkstructuur heeft een belangrijke recreatieve functie voor buurtbewoners en bezoekers van de buurt. • De parkstructuur draagt bij aan een gezonde leefomgeving en aan de economische waarde van de woningen. Subgroenstructuur Structuurdragers • Afhankelijk van de buurtopzet zijn enkele kleine parkjes aanwezig. • De woonerven kennen een bomenstructuur met bomen van de 3de grootte, maar indien voldoende ruimte beschikbaar is, zijn grotere bomen geen bezwaar. Functies • De
subgroenstructuur
is
beeldbepalend
op
88
Groenstructuurplan Simpelveld
• •
straatniveau en beleefbaar vanuit de woningen. In de subgroenstructuur zijn indien ruimtelijk mogelijk en gewenst, kleine speeltuintjes aanwezig voor kinderen. De subgroenstructuur draagt bij aan de economische waarde van de woningen.
Soortgebruik • Voor de soortkeuze is zoveel mogelijk teruggegrepen op het reeds aanwezig sortiment beplantingen. • Onderscheid maken in grote structurerende groenstroken met inheems plantsoen en plantvakken als onderdeel van het straatbeeld met gecultiveerde variëteiten. • Voor de keuze van de lage beplantingen dient een balans te blijven tussen groenblijvers en beplantingen met een fraaie bloeiwijze. Invulling krimp • Zo mogelijk aansluiten aan de parkstructuur. • Ter ontlasting van de woonstraten kan in samenhang met de uitbreiding van de groenstructuur een oplossing worden gezocht voor aanwezige parkeerproblemen. • Op vrijkomende percelen die geen directe bijdrage kunnen leveren aan de bestaande groenstructuur worden (fruit)bomenweides aangelegd. • Het is eveneens mogelijk om op vrijkomende percelen stadslandbouw toe te passen in overleg met buurtbewoners. Overzicht buurten woningbouw jaren ‘80-heden
Groenstructuurplan Simpelveld
Baaks en Sweyer Aandachtspunten groenstructuur • Waar ruimte aanwezig is voor bomen in het straatprofiel, is de aanplant van een inheemse soort wenselijk. • Dankzij de nabijheid van het buitengebied is het gemakkelijk voor de inwoners om een ommetje te maken. Het is dan ook wenselijk om deze relatie met het buitengebied te waarborgen. • Zoals eerder benoemd in hoofdstuk 4, is het versterken van het landelijke karakter aan de weg Sweijersgewanden een manier om de beleving van dalvormen en beeklopen te versterken.
89
1. 2. 3.
Aanwezigheid van openbaar groen zorgt voor een gezonde leefomgeving. De Vliexstraat profiteert van de groene tuinen van de inwoners. Het straatprofiel van de Sweijersgewanden biedt genoeg ruimte voor het aanplanten van openbaar groen.
90
1. 2. 3.
De Eyserbeek is bij een recente herinrichting opgewaardeerd in het straatbeeld. De Eyserbeek vervolgt de route in het park achter het gemeentehuis. Het parkeren gaat hier goed samen met de groenstructuur.
Groenstructuurplan Simpelveld
Omgeving van de Markt Aandachtspunten groenstructuur • De omgeving van de markt kent een stenig karakter, de aanleg van groene ankerpunten in de buurt kan dit verhelpen. Met groene ankerpunten worden plekken van beperkte omvang bedoeld waar bijvoorbeeld een boom of heester te vinden is, al dan niet in verplaatsbare bakken. • Het veelal krappe straatprofiel heeft ook baat bij de aanwezigheid van gevelgroen.
Groenstructuurplan Simpelveld
91
Molsberg Aandachtspunten groenstructuur • Deze nieuwbouwwijk heeft reeds een duidelijke groenstructuur. Daarom is het zaak om hier te focussen op duurzame instandhouding van de groenstructuur.
1. Het parkeren is gecombineerd met bomen. 2. Het groen in de centrale groene ruimte heeft nog even de tijd nodig om te volgroeien. 3. Ook langs de aanrijroute is gedacht aan continuïteit in de groenstructuur.
92
1,2 De Kanthuisstraat en de Reenstraat bieden ruimte voor het aanplanten van een verspringende boomstructuur. 3. Openbaar groen aan de Kanthuisstraat.
Groenstructuurplan Simpelveld
Omgeving Kanthuisstraat - Rode Put Aandachtspunten groenstructuur • Opwaardering van de centrale groenvoorziening aan de Kanthuisstraat is wenselijk om zo een intiemer karakter te creëren. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van het aanplanten van vegetatie met een fraaie bloeiwijze. • Openbare ruimte zoals aan de Reenstraat heeft vaak een erg stenig karakter. Door het vergroenen van deze ruimtes zullen zij een meer uitnodigend gezicht krijgen.
Groenstructuurplan Simpelveld
93
Omgeving Wijngracht Aandachtspunten groenstructuur • Opwaardering van de groenstructuur kan hier bereikt worden door extra aandacht te besteden aan het beheer door in te boeten. • De relatie tussen de groenstructuur en het omringende landschap dient behouden/versterkt te worden. 1. 2. 3.
Kale plekken in het gras vragen om inboet en beter onderhoud. De Wijngracht alvorens hij overgaat in de Heiweg. De Wijngracht nabij het scholencomplex en het sportcentrum.
94
Groenstructuurplan Simpelveld
Groenstructuurplan Simpelveld
95
Kerkeveld Aandachtspunten groenstructuur • Het opwaarderen van de groenstructuur door aandacht te besteden aan het beheer door in te boeten. • Het verbeteren van de inbedding van de wijk in het landschap is wenselijk. Dit kan door middel van het aanleggen van een omzomende boomgaard of met behulp van knotbomen. 1.
2. 3.
Het parkeren dient hier verfraaid te worden door middel van bijvoorbeeld de aanplant van hagen en/of bomen. In de wijk is de hoeveelheid groen ten op zichten van verharding goed in balans. Dit stuk openbaar groen maakt onderdeel uit van de centrale groenvoorziening in Kerkeveld.
96
Groenstructuurplan Simpelveld
3.6 Gereedschapskist bedrijventerrein aan de Bocholtzerweg Stedenbouwkundige kenmerken Bedrijventerreinen kenmerken zich door een rationele opzet en een groenstructuur die beperkt blijft tot de bermen langs de openbare weg. De Beitel ligt grotendeels afgeschermd van de omgeving. Kenmerken van de openbare ruimte en groenstructuur De groenstructuur van de industrieterreinen is zoals aangege-ven eenvoudig van opzet en beperkt zich in de meeste gevallen tot een grasvegetatie of laagblijvende bodembedekker in de berm langs de rijweg. Van een consequente bomenstructuur is hier echter geen sprake. De randen van de bedrijventerreinen worden op veel locaties afgeschermd met een rand van struiken en bomen. Aandachtspunten groenstructuur Wederom betreft deze paragraaf slechts één locatie, daarom zijn de groenstructuur, soortgebruik en de invulling van krimp beknopt meegenomen onder de aandachtspunten van de groenstructuur. De hoofdgroenstructuur van het bedrijventerrein is gevormd door de doorgaande weg, direct gesitueerd aan de westzijde van het terrein en is beeldbepalend voor de werklocatie en vormt nu een afscherming van de omgeving. De ecologische functie van de groenstructuur is van belang, aangezien de ecologisch/ landschappelijk beheerde delen aantrekkelijk zijn voor diverse soorten flora en fauna. Ook draagt de Overzicht locatie bedrijventerrein
Groenstructuurplan Simpelveld
groenstructuur bij aan de economische waarde van de bedrijven/instellingen. De groenstructuur vormt de locatie waar het hemelwater in de ondergrond kan infiltreren. Onderscheid kan gemaakt worden tussen grote structurerende groenstroken met inheems plantsoen en plantvakken als onderdeel van het straatbeeld met gecultiveerde variëteiten. Gezien het representatieve karakter van deze gebieden dient de soortkeuze meer gericht te zijn op kijkgroen. Wel dienen deze op eenvoudige (en dus minder kostbare) wijze onderhouden te worden. In geval van krimp kunnen de vrijkomende percelen beschikbaar blijven als bedrijfslocatie. Een vorm van tijdelijke natuur is ook mogelijk.
97
1. 2. 3.
Deze foto geeft het gebrek aan kijkgroen duidelijk weer. Een enkele woning is gesitueerd direct aan het bedrijventerrein. Het vegetatietype van het omringende landschap kan deels doorgetrokken worden op het terrein.
Colofon Groenstructuurplan gemeente Simpelveld projectnummer: NL SI-21.01.01 datum: februari 2022
bureau VERBEEK landschapsarchitectuur / ecologie / stedelijk ontwerp Martijn Blaas Jack Reijnders
Limmelderweg 6 6222 PB Maastricht tel: mail: web:
+31 (0)43 450 30 45 info@bureauverbeek.nl www.bureauverbeek.nl