7. Bijlage 1 Jaarstukken 2023 incl. controleverklaring

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Aanbieding aan Raad

3

Hoofdstuk 1: Algemeen 1.1 Planning & Control-cyclus 1.2 Indeling jaarstukken 1.3 Over de gemeente 1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders 1.5 Jaarstukken in één oogopslag

7 9 9 11 13 15

JAARVERSLAG Hoofdstuk 2: Programmaverantwoording 2.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning 2.2 Programma 1: Veiligheid 2.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat 2.4 Programma 3: Economie 2.5 Programma 4: Onderwijs 2.6 Programma 5: Sport, cultuur en recreatie 2.7 Programma 6: Sociaal domein 2.8 Programma 7: Volksgezondheid en milieu 2.9 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV)

23 25 33 38 43 48 53 59 74 82

Hoofdstuk 3: Paragrafen 3.1 Bedrijfsvoering 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Treasury 3.4 Lokale heffingen 3.5 Onderhoud kapitaalgoederen 3.6 Grondbeleid 3.7 Verbonden partijen 3.8 Wet Open Overheid

91 93 100 109 114 118 123 124 146

JAARREKENING Hoofdstuk 4: Jaarrekening 4.1 Balans 4.2 Overzicht van baten en lasten 4.3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 4.4 Toelichting op de balans 4.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 4.6 SiSa-bijlage 4.7 Overzicht van baten en lasten op taakveldniveau 4.8 Overzicht incidentele baten en lasten

147 148 150 152 155 172 180 186 187

Hoofdstuk 5: Overigen 5.1 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 5.2 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2023-2026 5.3 Indicatoren 5.4 Trefwoordenlijst 5.5 Lijst van afkortingen

191 193 194 195 197 200

Vaststellingsbesluit

203

-1-

Jaarstukken 2023

-2-

Jaarstukken 2023

AANBIEDING AAN RAAD

Hoofdstuk 1

-3-

Waterput Baneheide

Jaarstukken 2023

-4-

Jaarstukken 2023

Inleiding Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2023 ter vaststelling aan. De jaarstukken sluiten met een positief saldo van € 634.129. De begroting (na wijziging) ging uit van een saldo van € 217.931. Echter dit was inclusief de inzet van de algemene reserve voor een bedrag van € 725.000. Indien dit buiten beschouwing wordt gelaten, ging de begroting (na wijziging) uit van een tekort van € 507.069. Derhalve is het jaarresultaat € 1.141.198 gunstiger dan geraamd. De algemene reserve bedraagt per balansdatum circa € 5,8 miljoen. Dit is exclusief de bestemming van het resultaat 2023. De toelichting op het saldo en de financiële positie treft u verderop in deze jaarstukken aan. 2023 was het jaar van het gepaste afscheid van de waarnemend burgemeester en het feestelijk aantreden van onze nieuwe burgemeester. Het jaar 2023 past helaas ook weer naadloos in een tijdsbeeld van wereldwijde onrust en spanningen. De oorlog in Oekraïne woedt nog steeds in alle hevigheid. Dagelijks komen de schokkende beelden van het Israëlisch/Palestijnse conflict in onze huiskamers binnen. Beide conflicten kennen vele onschuldige burgerslachtoffers. Ook elders in de wereld lopen de spanningen op en worden conflicten vaak met wapens in plaats van met woorden opgelost. Spanningen die ook aan onze gemeente niet ongemerkt voorbijgaan.

De algehele verruwing van de omgangsvormen heeft ook haar weerslag op het handelen van de overheid en dus ook onze gemeente. Verder vragen in Nederland het grillige en onvoorspelbare politieke landschap, de opvang van vluchtelingen en ook het zorgelijke financiële perspectief van gemeenten om aandacht. Gelukkig waren er in het afgelopen jaar in onze gemeente ook veel positieve ontwikkelingen te melden en successen te vieren. In deze jaarstukken treft u de inhoudelijke alsook financiële verantwoording aan. Wij wensen u veel leesplezier. Simpelveld, 28 mei 2024 Het college van burgemeester en wethouders, De secretaris, De burgemeester, Dhr. G.J.H. Hollands

Mevr. S.C.J. Scheepers

-5-

Jaarstukken 2023

-6-

Jaarstukken 2023

HOOFDSTUK 1

Hoofdstuk 1

ALGEMEEN

-7-

Jaarstukken 2023

-8-

Jaarstukken 2023

1.1 Planning & Control-cyclus De Planning & Control-cyclus van de gemeente Simpelveld kent de volgende documenten: - Programmabegroting - Berap voorjaar - Berap najaar - Jaarstukken In onderstaand diagram wordt per P&C-document een korte toelichting gegeven. Tevens wordt het bijbehorende tijdpad globaal weergegeven. Door middel van arcering is in onderstaand diagram aangegeven waar we ons op dit moment in de P&C-cyclus bevinden. Periode

Document

Toelichting

November jaar t-1

Programmabegroting

Voornemens van de Raad voor het College van B&W ten aanzien van het komende jaar.

Juni jaar t

Berap voorjaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en tevens effecten jaarstukken voorgaand jaar.

December jaar t

Berap najaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en vooruitblik wijzigingen in begroting komend jaar.

Juni jaar t+1

Jaarstukken

Eindverantwoording door College van B&W over de uitvoering van de voornemens.

1.2 Indeling jaarstukken De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de invulling van de kaderstellende- en controlerende rol van de raad. Middels de programmabegroting wordt de raad in staat gesteld om te sturen op hoofdlijnen en te controleren of de vooraf afgesproken doelstellingen worden gerealiseerd. Dit betekent op haar beurt dat het college verantwoording dient af te leggen over de uitvoering en de eventuele haalbaarheid van de ‘opdracht’. De jaarstukken, bestaande uit het jaarverslag en de jaarrekening, zijn een instrument om deze verantwoording te kunnen afleggen.

-9-

Jaarstukken 2023

De indeling van de jaarstukken 2023 volgt de wettelijke voorschriften en sluit (zoveel mogelijk) aan bij de programmabegroting 2023 en bestaat uit het jaarverslag (programma’s en paragrafen) en de jaarrekening (balans en overzicht baten en lasten). Het jaarverslag Wat staat er in de programma’s? In de programmaverantwoording (hoofdstuk 2) wordt verantwoording op programmaniveau afgelegd. Bij elk programma dienen de drie W-vragen, ‘wat willen we bereiken?’, ‘wat doen we daarvoor?’ en ‘wat mag het kosten?’ beantwoord te worden. In de programmaverantwoording wordt verantwoord in hoeverre hetgeen in de begroting was voorgenomen daadwerkelijk is gerealiseerd. Met andere woorden, er wordt antwoord gegeven op de 2e en 3e W-vraag, ‘wat hebben we gedaan?’ en ‘wat heeft het gekost?’. Om het verband tussen de programmabegroting en –verantwoording inzichtelijk te houden zijn de drie W-vragen uit de begroting herhaald, ‘wat wilden we bereiken?’, ‘wat zouden we doen?’ en de begrotingscijfers 2023 (inclusief begrotingswijzigingen) bij ‘Wat heeft het gekost?’. De voorliggende jaarstukken zijn gebaseerd op de programmabegroting 2023, waarvoor het collegeprogramma 2022-2026 mede als kader heeft gediend. Overigens is het van belang om te melden dat de begrotingscijfers 2023, die u in de programmaverantwoording aantreft, de cijfers volgens de gewijzigde begroting 2023 zijn.

De begrotingscijfers 2024 tot en met 2026, zoals opgenomen in de programmaverantwoording, zijn de cijfers uit de begroting 2024. In deze jaarstukken worden de totale lasten en baten per programma weergegeven, analoog aan de opzet van de programmabegroting. De lasten zijn hierbij gesplitst in de ‘Lasten excl. kvst./kap.’, de ‘Lasten kvst.’ en de ‘Kapitaallasten’. ‘Kvst.’ staat voor kostenverdeelstaat. Dit zijn de doorberekende kosten ambtelijk apparaat en doorberekende loonkosten technische dienst. Door de ‘Lasten kvst.’ en de ‘Kapitaallasten’ apart te presenteren worden wijzigingen die ontstaan door de doorverdelingssystematiek en wijzigingen in de kapitaallasten geëlimineerd. Hierdoor wordt de vergelijkbaarheid tussen de realisatie en de begroting verbeterd. Wat staat er in de paragrafen? De (verplichte) paragrafen in hoofdstuk 3 zijn een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit een specifiek perspectief (bijvoorbeeld onderhoud, lokale heffingen, weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.). Dit zijn onderwerpen die in de basis in elk van de negen programma’s terugkomen. Het gaat om beleidslijnen van het beheerproces, waarbij sprake is van een groot financieel belang, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de beleidsvoornemens.

Het doel van de paragrafen is, dat thema’s die verspreid in de programma’s zijn opgenomen, worden gebundeld in een kort overzicht. Hierdoor krijgt de raad voldoende inzicht in deze onderwerpen (om de kaderstellende- en controlerende taak uit te voeren). Conform de openbaarheidsparagraaf van de Wet Open Overheid wordt vanaf de voorliggende jaarstukken een paragraaf Wet Open Overheid opgenomen. Verder wordt met ingang van deze jaarstukken in de paragraaf Bedrijfsvoering ingegaan op de rechtmatigheidsverantwoording door het college, zoals deze vanaf 2023 is voorgeschreven.

-10-

Jaarstukken 2023

De jaarrekening Wat staat er in de jaarrekening? De balans en nadere (achtergrond)informatie met betrekking tot de cijfers zijn terug te vinden in hoofdstuk 4. In het overzicht van baten en lasten worden per programma de baten en lasten inzichtelijk gemaakt. De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn eveneens in dit hoofdstuk opgenomen. De jaarrekening wordt afgesloten met de SiSa‐bijlage. SiSa is de manier waarop medeoverheden (provincies, gemeenten en gemeenschappelijke regelingen) aan het Rijk ieder jaar verantwoorden of en hoe ze de specifieke uitkeringen hebben besteed.

1.3 Over de gemeente Sinds de gemeentelijke herindeling in 1982 vormen de voormalige gemeenten Simpelveld en Bocholtz samen de nieuwe gemeente Simpelveld. Het grondgebied van de gemeente heeft een oppervlakte van ongeveer 1.603 ha. De gemeente telt in totaal 10.253 inwoners (peildatum 31 december 2023). POORT VAN HET HEUVELLAND Het prachtige heuvelachtige landschap is het decor voor de gemeente Simpelveld, gelegen in het beekdal van de Eyserbeek. Een dal met steile hellingen en heuvelplateaus met weidse uitzichten. Wie landelijk wil wonen met alle voorzieningen bij de hand, vindt dat in Simpelveld. Behalve een nieuw centrum in de kern Simpelveld, met een gevarieerd winkelaanbod en levensloopbestendige appartementen, en een vernieuwd centrum in Bocholtz, heeft de gemeente ook goede voorzieningen in het basisonderwijs, (ouderen)zorg, sport en recreatie. In Simpelveld en Bocholtz vind je nog dat echte dorpsgevoel, waar mensen elkaar kennen en tijd voor elkaar maken. Beide dorpen hebben een bruisend verenigingsleven, van muziekverenigingen en zangkoren tot sportclubs en culturele instellingen. HART VAN EEN GRENZELOZE REGIO Zuid-Limburg maakt werk van grenzeloze groei, door te investeren in grensoverschrijdend openbaar vervoer en door krachten te bundelen over de grenzen heen. In het hart van die grenzeloze regio ligt de gemeente Simpelveld.

Met aan de ene kant de stedelijke regio Parkstad Limburg, aan de andere kant de charme van het Limburgse heuvelland en op een steenworp afstand de keizerstad Aken, die zich manifesteert als het centrum van de high-tech-industrie. Dat maakt Simpelveld tot een prima uitvalsbasis om te wonen, te werken en te recreëren. LIMBURG OP ZIJN BEST Gemeente Simpelveld is ook het ideale startpunt voor wandel- en fietstochten, of dagtrips naar de toeristische attracties in Parkstad Limburg. Genieten van het Bourgondische leven in Limburg? In Simpelveld kan dat. Rust, ruimte, natuur en gastvrij ontvangen worden, dat is Limburg op zijn best. Wij hebben een breed en gevarieerd aanbod aan gezellige restaurants en overnachtingsmogelijkheden van een bungalowpark tot nostalgische Limburgse hoeves. In Simpelveld is genoeg te beleven. Wij zijn de thuishaven voor de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij. Wanneer u vanaf het nostalgische station met de stoomtrein vertrekt, waant u zich even terug in de tijd. Wat er in onze gemeente te zien of te doen is, vindt u allemaal terug op de website www.toeristischsimpelveld.nl. GEMEENTEWAPEN & LOGO Het gemeentewapen is ontleend aan het wapen van de familie Von der Leyen, heren van Simpelveld en Bocholtz van 1640 tot 1773: een zilveren (witte) paal in een azuren (blauw) veld. In de ene blauwe baan zijn afgebeeld een duif - als afbeelding van de H.

Geest - en een ampul met olie - attributen van St. Remigius, patroonheilige van Simpelveld. In de andere blauwe baan staan twee schelpen - attributen die behoren bij St. Jacobus de Meerdere, patroonheilige van Bocholtz. Diezelfde symbolen zijn ook terug te vinden in de gemeentevlag.

-11-

Jaarstukken 2023

Het logo van de gemeente geeft weer dat Simpelveld en Bocholtz in een dal liggen, waar de kerktorens net boven de groene heuvels uitsteken. Een centrale ligging, met wegen die over en om elkaar heen lijken te lopen, maakt de gemeente Simpelveld tot een aantrekkelijk woon- en leefgebied. Met dit beeld voor ogen zijn ronde vormen gebruikt die een beweging uitdrukken en die tegelijkertijd het actieve verenigingsleven karakteriseren.

-12-

Jaarstukken 2023

1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders DE SAMENSTELLING VAN DE RAAD (per 31 december 2023) De raad van de gemeente Simpelveld telt 15 zetels, de verdeling over de verscheidene fracties is als volgt: 5

4 3 2 1

SAMEN 1 R.H.A. Honings (fractievoorzitter), W.P.E. Weijers (nadien Mw. C.C.J. Honings), Mw. D.G.A. Honings, K.W.W. Bremen en J.M. Zwanenburg Burgerbelangen P.H. Spirk (fractievoorzitter), H.A.J. Clignet, Mw. L.A.H. Schuyer-Dreesens en L.G.M. Deswijzen Leefbaar Simpelveld F.J. Ortmans (fractievoorzitter), L.A.A.M. Schoonen en R.H.M. Kisters CDA Mw. K.L.M. Vanhommerig-Dullens (fractievoorzitter) en J.H.M. van Kerkvoort Lokaal Actief R.H.J. De la Haije (fractievoorzitter) griffier: Dhr. Bc. F.G. Simons

SAMENSTELLING COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

-13-

Jaarstukken 2023

burgemeester: S.C.J. Scheepers Portefeuille: Algemeen bestuur, Openbare orde en Veiligheid, Handhaving, Financiën, Dienstverlening, Intergemeentelijke samenwerking. wethouder: W.J.H. Schleijpen, loco-burgemeester Portefeuille: Wonen en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu- & Duurzaamheid, BOR. wethouder: M.J.J.M. Gulpen Portefeuille: Mobiliteit en Infra, Werk en Inkomen, Personeel en Organisatie en Sport. wethouder: A.A.H. Ernes Portefeuille: Volksgezondheid, WMO, Jeugd, Cultuur. wethouder: J.W.H. Hodinius Portefeuille: Onderwijs, Welzijn, Economie en Toerisme, Evenementen. Algemeen directeur/ gemeentesecretaris: G.J.H. Hollands

-14-

Jaarstukken 2023

1.5 Jaarstukken in één oogopslag ALGEMEEN De rekening sluit met een voordelig gerealiseerd resultaat van € 634.129. De begroting (na wijziging) ging uit van een negatief saldo van -/- € 507.069. De toelichting op de voornaamste posten die tot dit resultaat hebben geleid, treft u in het vervolg van dit hoofdstuk aan. In het raadsvoorstel bij de jaarstukken wordt een voorstel gedaan tot resultaatbestemming. De door de raad vastgestelde bestemming zal vervolgens in het boekjaar 2024 worden doorgevoerd. BERAP’S 2023 In artikel 5 van de ‘artikel 212-verordening’ is vastgelegd dat het college jaarlijks twee tussenrapportages aan de raad aanbiedt. De raad heeft in de raadsvergaderingen van 8 december 2022, 6 juli en 14 december 2023 de bestuursrapportages voorjaar respectievelijk najaar vastgesteld. In deze Berap’s werden al diverse mee- en tegenvallers gemeld voor per saldo een voordelig bedrag van € 264.696 (-/- € 95.500, -/- € 504.850 en € 865.046). Daarnaast is bij de behandeling van de berap najaar 2023 een amendement inzake de vorming van de reserve Schuldhulpverlening aangenomen voor een bedrag € 67.000. De primitieve begroting sloot met een voordelig saldo van € 20.235. Dit was echter inclusief een incidentele uitname uit de algemene reserve van € 725.000.

Na het verwerken van de genoemde mutaties komt het begrotingssaldo na wijziging uit op een negatief saldo van -/- € 507.069. Deze mutaties zijn middels begrotingswijzigingen verwerkt. Onderstaand is e.e.a. weergegeven: 2023 20.235 -725.000 -95.500 -504.850 865.046 -67.000 -507.069

Saldo primitieve begroting Correctie inzet algemene reserve in primitieve begroting* Effecten Berap najaar 2022 Effecten Berap voorjaar 2023 Effecten Berap najaar 2023 Amendement berap najaar 2023 inzake vorming reserve schuldhulpverlening Saldo gewijzigde begroting

DE VOORNAAMSTE POSTEN DIE TOT HET SALDO HEBBEN GELEID De voornaamste posten die tot het voordelige saldo van € 634.129 hebben geleid zijn de volgende (afwijkingen zijn afgerond op duizendtallen): Verklaring verschil op hoofdlijnen (>25.000); waarbij Nadeel (-/-) en Voordeel (+) Voorziening APPA wethouders (programma 0) Opstellen organisatievisie (programma 0) Juridische kwaliteitszorg (programma 0) Automatisering en informatisering (programma 0) Wet open overheid (programma 0) Rentevergoeding schatkistbankieren (programma 0) Algemene uitkering / decentralisatie-uitkering Omgevingswet (programma 0) Algemene uitkering / integratie-uitkering participatie (programma 0) Algemene uitkering / overige (programma 0) Algemene uitkering / stelpost loon- en prijsstijging (programma 0) Ontvangen vergoeding opruimen drugsafval (programma 1) Ontvangen degeneratiekosten (programma 2) Aanleg glasvezelnetwerk (programma 2) Toeristenbelasting (programma 3) Gezonde basisschool (programma 5) Leerlingenvervoer (programma 5) Technische begeleiding vervanging en renovatie voetbalvelden (programma 5) Isd Kompas (programma 6) Restitutie inburgeringsgelden (programma 6) Energietoeslag (programma 6) Opvang Oekraïense vluchtelingen (programma 6) WMO (programma 6) Jeugdzorg (programma 6) Omgevingsvergunningen (programma 8)

-15-

Voor- / nadelen 108.000 25.000 -26.000 104.000 41.000 55.000 94.000 109.000 -34.000 520.000 105.000 42.000 47.000 35.000 87.000 33.000 50.000 262.000 -72.000 230.000 67.000 -213.000 -889.000 53.000

Jaarstukken 2023

Hierna treft u een nadere toelichting aan van de voornaamste (> € 25.000) voor- en nadelen die hebben geleid tot het verschil tussen de rekening en de begroting na wijziging: − Voorziening APPA wethouders Jaarlijks wordt de benodigde omvang van de dotatie aan de voorziening APPA wethouders bepaald op basis van actuariële berekeningen. Door de stijging van de rekenrente (2023 3,16%/2022 2,4720%) kan in 2023 de dotatie aan de voorziening achterwege blijven en vindt er zelfs een vrijval uit de voorziening plaats; − Opstellen organisatievisie In de begroting was een budget opgenomen voor het opstellen van een nieuwe organisatievisie. Deze visie is echter volledig in eigen beheer opgesteld, zodat het budget niet is aangesproken; − Juridische kwaliteitszorg Als gevolg van de noodzaak voor aanzienlijke externe juridische ondersteuning was het hiervoor beschikbaar budget ontoereikend; − Automatisering en informatisering Met name doordat eerst het nieuwe beleidsplan informatiemanagement is opgesteld, zijn de uitgaven ruimschoots binnen de beschikbare raming gebleven. Vanaf 2024 wordt de uitvoering van de activiteiten uit het nieuwe beleidsplan opgestart; − Wet open overheid Bij het opstellen van de begroting 2023 is rekening gehouden met een budget inzake de invoering van de WOO. Het budget komt overeen met de middelen die wij in de algemene uitkering hiervoor ontvangen.

De daadwerkelijke uitgaven waren in 2023 echter beperkt; − Rentevergoeding schatkistbankieren In de berap najaar 2023 was de raming voor de te ontvangen rente over de uitgezette gelden bij de ‘schatkist’ € 250.000. Daadwerkelijk waren de rentebaten hoger; − Algemene uitkering De algemene uitkering is in de jaarstukken verwerkt op basis van de decembercirculaire. In de berap najaar zijn de gegevens van de septembercirculaire verwerkt, omdat toen de decembercirculaire nog niet beschikbaar was. De daadwerkelijk ontvangen algemene uitkering is in totaliteit aanzienlijk hoger dan geraamd. Dat heeft onder andere de volgende redenen: • ontvangen middelen energietoeslag 2023.

Zie toelichting hierna; • ontvangen bijdrage invoeringskosten Omgevingswet van afgerond € 94.000; • hogere bijdrage participatie sociaal domein voor een bedrag van afgerond € 109.000; • per saldo lager bedrag overige onderdelen algemene uitkering van afgerond € 34.000; • stelpost loon- en prijsstijging ter dekking kostenstijgingen € 520.000; Voorgesteld wordt om de invoeringskosten Omgevingswet via de resultaatbestemming te reserveren; − Vergoeding opruimen drugsafval Via Bij12 zijn bijdragen ontvangen voor het opruimen van gedumpt drugsafval; − Degeneratiekosten Indien door derden wordt gewerkt in de openbare ruimte, denk bijvoorbeeld aan werkzaamheden aan leidingen onder trottoirs, dan zijn deze derden hiervoor degeneratiekosten verschuldigd aan de gemeente. Deze middelen zijn overigens in een later stadium deels weer nodig voor het verrichten van aanvullende herstelwerkzaamheden. In 2023 was sprake van een aanzienlijke opbrengst; − Aanleg glasvezelnetwerk In het verslagjaar zijn de werkzaamheden voortgezet voor de aanleg van een glasvezelnetwerk door een commerciële partij in Simpelveld. De aan 2023 toe te rekenen gemeentelijke leges en kosten hiervoor, leveren per saldo een voordeel op.

Voorgesteld wordt om het voordeel via de resultaatbestemming te reserveren voor nog te verrichten herstelwerkzaamheden; − Toeristenbelasting De opbrengst toeristenbelasting is hoger dan geraamd; − Gezonde bassischool De beide basisscholen doorlopen een ontwikkelpad om te komen tot een volwaardige gezonde basisschool. Het einddoel is nog niet bereikt. Hierdoor is het beschikbare budget nog niet volledig ingezet. Tevens heeft de, voor de gemeente gunstige, afrekening over het voorgaande schooljaar plaatsgevonden; − Leerlingenvervoer De kosten voor het leerlingenvervoer zijn lager dan de raming. Onder andere als gevolg van de betere bezetting van de taxi’s door de regionale aanpak;

-16-

Jaarstukken 2023

−

−

−

−

−

−

−

−

Technische begeleiding vervanging en renovatie voetbalvelden Conform het raadsvoorstel inzake de vervanging en renovatie van de voetbelvelden was een budget van € 67.000 beschikbaar voor de technische begeleiding van het proces en de aanbesteding. Een deel van de werkzaamheden heeft echter plaatsgevonden in de 1e helft van 2024. Derhalve wordt voorgesteld het resterende budget via de resultaatbestemming over te hevelen; Isd Kompas Uit de jaarstukken van Kompas blijkt een voordeel. Voor een verdere toelichting verwijzen wij naar het betreffende raadsvoorstel met bijlagen; Restitutie inburgeringsgelden Een deel van de in 2022 en 2023 ontvangen inburgeringgelden dient aan het Rijk te worden geretourneerd, omdat hiervan geen gebruik is gemaakt; Energietoeslag Door Kompas is de regeling energietoeslag uitgevoerd. De middelen zijn via de algemene uitkering in 2022 en 2023 aan gemeenten gecompenseerd. Per saldo heeft dit geresulteerd in een overschot. De daadwerkelijke kosten voor de energietoeslag 2023 hebben ruim € 532.000 bedragen. De ontvangsten van het Rijk bedroegen afgerond € 762.000; Opvang Oekraïense vluchtelingen Als gevolg van de oorlog in Oekraïne worden er binnen onze gemeente vluchtelingen opgevangen. De kosten die hiermee gemoeid zijn worden door het Rijk volgens vaste landelijke afspraken gecompenseerd. Ten opzichte van de directe lasten is er sprake van een voordeel.

Dit voordeel is hoger dan in de berap najaar 2023 was voorzien; WMO Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor een groot aantal extra taken in het kader van de WMO (-begeleiding). In totaliteit is er sprake van een overschrijding. Mede als gevolg van de aanzuigende werking van het abonnementstarief; Jeugdzorg Bij de jeugdzorg is sprake van een openeinderegeling. De uitgaven kunnen jaarlijks fluctueren. Het beroep op jeugdzorg is de afgelopen decennia sterk gestegen. Met ingang van 2022 is het woonplaatsbeginsel voor de jeugdzorg ingevoerd. Het beschikbare budget bleek in 2023 ontoereikend, mede doordat in het verslagjaar over de jaren 2017 tot met 2022 een nabetaling in rekening wordt gebracht van € 175.657; Omgevingsvergunningen De leges omgevingsvergunningen zijn via de berap najaar naar boven bijgesteld. De gerealiseerde opbrengst was nog hoger dan bij de bijstelling voorzien.

Voor een meer gedetailleerde toelichting verwijzen wij naar de programmaverantwoording. FINANCIËLE POSITIE In maart 2024 is door uw raad de nota reserves en voorzieningen vastgesteld. In de nota is de minimumomvang van de algemene reserve bepaald op € 3.000.000. De algemene reserve bedraagt per balansdatum € 5.826.314 en voldoet hiermee aan de hiervoor genoemde eis. Dit is exclusief het nog te bestemmen resterend resultaat (zie voorstel resultaatbestemming) van € 283.349. Daarmee blijft de algemene reserve op niveau. Voor een uitgebreide toelichting op de ontwikkeling van de reserves en voorzieningen verwijzen wij u naar de toelichting op de balans. De verdeling van de lasten en baten 2023 over de diverse programma’s is in het volgende staafdiagram in beeld gebracht:

-17-

Jaarstukken 2023

VOORSTEL RESULTAATBESTEMMING Het is niet toegestaan om toevoegingen c.q. onttrekkingen aan reserves te doen, als deze niet voor het einde van het boekjaar aan de raad zijn gemeld. Vandaar dat in het raadsvoorstel bij de jaarstukken een voorstel wordt gedaan tot resultaatbestemming. Deze bestemming zal vervolgens in het daaropvolgende boekjaar worden doorgevoerd. Voorgesteld wordt het resultaat over het boekjaar 2023 als volgt te bestemmen: Resultaat voor bestemming Af: - reserveren ontvangen rijksmiddelen invoeringskosten Omgevingswet Af: - reserveren bouwleges Krijtland Wonen conform afsprakenkader Af: - overhevelen saldo van opbrengsten en kosten aanleg glasvezelnetwerk voor reparatiewerkzaamheden - overhevelen restantbudget technische begeleiding vervanging en renovatie voetbalvelden - overhevelen restant budget toeristische activiteiten - overhevelen restantbudgetten beheer openbare ruimte Totaal via reserve overloop beschikbaar stellen in 2024 Restant te bestemmen resultaat

634.129 -94.000 -11.560 -47.000 -50.000 -18.220 -130.000 -245.220 283.349

Voorgesteld wordt om het restant te bestemmen resultaat van € 283.349 ten gunste van de algemene reserve te brengen. Toelichting resultaatbestemming: − Rijksmiddelen invoeringskosten Omgevingswet: de middelen worden van het Rijk ontvangen ter dekking van de kosten die gepaard gaan met de invoering van de Omgevingswet; − Bouwleges Krijtland Wonen: in het afsprakenkader met Krijtland Wonen is afgesproken dat bouwleges van sociale huurwoningen revolverend worden ingezet ten behoeve van een gezamenlijk doel. Hiervoor is de reserve bouwleges sociale huurwoningen gevormd; − Overhevelen budgetten: van sommige zaken waarvoor in 2023 budgetten beschikbaar zijn gesteld, blijkt dat deze door omstandigheden in 2023 niet of nog niet geheel zijn uitgevoerd. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het onderhoud van de gemeentelijke bomen of de aanpak van de roekenoverlast. Deze werkzaamheden zijn/ worden in 2024 alsnog uitgevoerd. Voorgesteld wordt deze budgetten middels de resultaatbestemming over te hevelen, zodat de middelen beschikbaar blijven voor de daadwerkelijke

-18-

Jaarstukken 2023

uitvoering/aanschaf. Verder is m.b.t. het budget toeristische activiteiten in de nota reserves en voorzieningen vastgelegd dat restantbudgetten van het budget toeristische activiteiten steeds worden gereserveerd. ANALYSE BALANS In het linker diagram is de opbouw van de vermogensstructuur weergegeven. Deze vermogensstructuur geeft de wijze aan waarop de gemeente is gefinancierd. Een nadere analyse van de kapitaalstructuur (rechter diagram) geeft aan waar het vermogen aan is besteed.

INVESTERINGEN Het investeringsprogramma in de begroting 2023 (na wijziging) bedroeg in totaal € 6.760.800 en was als volgt samengesteld: Programma 0. Bestuur en ondersteuning 2. Verkeer, vervoer en waterstaat

5. Sport, cultuur en recreatie

7. Volksgezondheid en milieu

TOTAAL

Omschrijving Bedrag (excl. btw) Armmaaier 43.200 Transporter 55.200 Rehabilitatie wegen 600.000 Uitbreiding Velocity/ Mobiliteitsplan 24.340 Haltevoorzieningen op orde/ Mobiliteitsplan 15.360 Herinrichting Schilterstraat 1.838.000 Vervanging en renovatie voetbalvelden 2.114.500 Realisatie hoofdpad en centrale ontmoetingsplek levensbomenbos 30.000 2038-13 Aanleg rwa-buffer Bongerd 2.261.390 Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2022 120.000 Totaal te verdelen DHZ-subsidie projecten 2038-13 -341.190 6.760.800

Met betrekking tot de realisatie van de voorgenomen investeringen 2023 kan het volgende worden gemeld: − Armmaaier De armmaaier is eind 2023 aanbesteed. Begin 2024 heeft de daadwerkelijke aanschaf plaatsgevonden. De aanschafprijs bedroeg € 25.999. Het restant investeringsbudget zal in 2024 worden ingezet voor de aanschaf van een tweetal nieuwe vrachtwagencontainers. − Transporter De transporter is in het voorjaar 2023 aangeschaft voor een bedrag van € 26.826. Het geraamde investeringsbudget van € 55.200 was gebaseerd op de aanschaf van een elektrische transporter. Na beraadslaging over de functionaliteit, inzetbaarheid en uit te voeren werkzaamheden is gekozen voor een conventionele transporter. − Rehabilitatie wegen De rehabilitatie van wegen vormt onderdeel van het wegbeheer. In verband met de integrale aanpak van het wegenbeheer, waarbij ook aspecten als wateroverlast, rioolherstel/vervanging, maatregelen inzake de Kader Richtlijn Water (KRW) worden meegenomen, vergt de voorbereiding meer tijd. Als gevolg hiervan zijn de werkzaamheden in 2023 nog niet uitgevoerd.

-19-

Jaarstukken 2023

−

−

−

−

−

−

−

Uitbreiding Velocity/ Mobiliteitsplan In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen voor de uitbreiding van het e-bike deelsysteem. In 2024 heeft de realisatie daadwerkelijk plaatsgevonden aan het Oranjeplein in de kern Simpelveld. Haltevoorzieningen op orde/ Mobiliteitsplan De voorbereidingen zullen in 2024 worden opgestart. Herinrichting Schilterstraat De “bouwrijp fase” waarin onder andere de ondergrondse infra wordt gerealiseerd is inmiddels afgerond. De kelders t.b.v. de hemelwaterberging zijn aangelegd. Het terrein is overgedragen aan de bouwkundig aannemer van Krijtland Wonen. Naar verwachting zal de bouw van de woningen omstreeks het 2e kwartaal 2025 afgerond worden, waarna de civiele aannemer zal starten met het woonrijp maken van het plangebied. De uitgaven hebben in het verslagjaar € 307.335 bedragen. Vervanging en renovatie voetbalvelden De definitieve besluitvorming over de exacte invulling van de vervanging en renovatie van de voetbalvelden van de drie voetbalverenigingen is voorzien voor de raadsvergadering van juli 2024. Realisatie hoofdpad en centrale ontmoetingsplek levensbomenbos In januari 2024 is het levensbomenbos officieel geopend. Daadwerkelijk heeft de genoemde investering € 24.995 bedragen. 2038-13 Aanleg rwa-buffer Bongerd/ bijbehorende DHZ-subsidie Het ontwerp en de landschappelijke onderbouwing voor de buffers is gereed.

Momenteel vindt overleg plaats met de grondeigenaar over de verwerving van de benodigde gronden. De uitgaven hebben in 2023 € 73.793 bedragen. Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2022 Deze werkzaamheden lopen met name mee met de werkzaamheden in het kader van het wegenbeheerplan. Toerekening van de uitgaven voor rioolwerkzaamheden vinden plaats op basis van de gerealiseerde (voorbereidings-)werkzaamheden. De uitgaven hebben in het dienstjaar € 32.961 bedragen.

Naast het investeringsprogramma 2023 is in het verslagjaar nog een aantal investeringen uitgevoerd c.q. afgerond uit eerdere jaren. De omvangrijkste investeringen betreffen: − Herinrichting stationsomgeving Simpelveld In 2023 zijn de voorbereidingen voor de herinrichting van het stationsgebied voortgezet. In 2024 is als eerste onderdeel gestart met de realisatie van de parkeerplaats aan de Vroenkuilerweg. De uitgaven hebben in 2023 € 117.427 bedragen. − Aanleg Parkstadroute Het totaal beschikbare krediet voor de aanleg van de Parkstadroute bedraagt € 567.000. In 2023 is € 189.613 geïnvesteerd. In totaliteit is inmiddels € 459.711 voldaan. − Verbouwing accommodatie Op de Boor Via de berap najaar 2023 is het budget voor de verbouwing van accommodatie Op de Boor bijgesteld op basis van de uitkomsten van het bouwteam overleg met de aannemer. In het dienstjaar is € 39.486 besteed. In april 2024 zijn de daadwerkelijke bouwwerkzaamheden gestart. INDICATOREN De cijfers behorende bij de verplichte indicatoren zijn te vinden op de website waarstaatjegemeente.nl en worden continue bijgewerkt. Het is van belang om op te merken dat de indicatoren zoals opgenomen in de diverse programma’s afkomstig zijn uit de programmabegroting 2020. In maart 2019 zijn samen met de auditcommissie de nieuwe indicatoren voor de programmabegroting 2020 e.v. bepaald.

Voor wat betreft de geformuleerde streefwaarden kan aangegeven worden dat met de auditcommissie is afgesproken dat als streefwaarde de best scorende Parkstad-gemeente wordt opgenomen. Veelal wordt gebruik gemaakt van het Burgeronderzoek Parkstad Limburg. Dit onderzoek wordt tweejaarlijks uitgevoerd. Het onderzoek gaat over de leefbaarheid en veiligheid van de woonomgeving. Medio januari 2024 heeft er in samenwerking met de andere Parkstad-gemeenten (gemeente Heerlen, Brunssum, Kerkrade, Landgraaf, Voerendaal, Beekdaelen en Simpelveld) wederom een burgeronderzoek onder een deel van de inwoners plaatsgevonden. Hiervan zullen de resultaten begin juni 2024 bekend worden gemaakt via https://parkstad.incijfers.nl. Het is ons streven om uw raad op de hoogte te brengen van de behaalde resultaten, alvorens de publicatie van deze resultaten op Parkstad in Cijfers (=PinC) plaatsvindt. De resultaten zullen in de Programmabegroting 2025 verwerkt worden. Per indicator wordt de realisatie over de jaren 2015, 2017, 2019, 2021 en 2023 vergeleken met onze geformuleerde streefwaarden uit onze programmabegrotingen

-20-

Jaarstukken 2023

en afgezet ten opzichte van de best scorende Parkstad-gemeente. Deze resultaten worden in een tabel weergegeven per indicator per programma. Het Dienstverleningsonderzoek Parkstad heeft plaatsgevonden tijdens de onderzoeksperiode 1 november 2023 tot en met 30 november 2023. Van de resultaten is uw raad middels een raadsinformatiebrief inclusief onderzoeksrapport op de hoogte gebracht. Ook de inwoners zijn middels een (dank)bericht dat gepubliceerd is op de website, Facebook en in d’r Troebadoer over de resultaten van dit onderzoek en het vervolg geïnformeerd. Het volgende dienstverleningsonderzoek staat gepland voor 2025.

-21-

Jaarstukken 2023

-22-

Jaarstukken 2023

HOOFDSTUK 2

Hoofdstuk 1

Levensbomenbos

PROGRAMMAVERANTWOORDING

-23-

Jaarstukken 2023

-24-

Jaarstukken 2023

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Bestuur, burgerzaken, beheer overige gebouwen en gronden, overhead, treasury, OZB-woningen, OZB nietwoningen, belastingen overig, algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds, overige baten en lasten, vennootschapsbelasting en mutaties reserves.

Strategische visie De kernwaarden en speerpunten van onze gemeente zijn vastgelegd in de in 2013 vastgestelde Strategische Visie 2013-2023. De visie is tot stand gebracht vanuit het perspectief dat een visie moet inspireren; het is een ambitieus toekomstbeeld, een gewenste droomsituatie. Bij de uitwerking daarvan komen we ook meteen in het spanningsveld tussen wens en realiteit. De visie betekent niet dat we alle wensen kunnen inwilligen. Het betekent wel dat we keuzes moeten maken. Keuzes maken met de focus op kwaliteit. Of we die verre stip op de horizon ooit bereiken weet niemand, maar met de Strategische visie weten we welke koers we willen varen. De Strategische visie bestaat uit kernwaarden en speerpunten. De kernwaarden maken deel uit van de organisatie-identiteit en hebben betrekking op het gewenste gedrag van de gemeente. Het omschrijft de gedragscode waarmee de gemeente de visie wil realiseren en zijn bepalend voor keuzes - en de wijze waarop die worden gemaakt. De kernwaarden die gedurende de looptijd van de visie binnen de gemeente centraal staan zijn: - Klantgericht - Kwaliteit - Samenwerken De speerpunten duiden aan op welke thema’s (beleidsvelden) de gemeente zich gedurende de looptijd van de visie gaat focussen.

De speerpunten die centraal staan zijn: - Toerisme en recreatie - Blijven wonen (met de benodigde basisvoorzieningen) - Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Kleinschalig ondernemerschap

College-agenda Op 20 juni 2022 heeft de gemeenteraad kennisgenomen van het coalitieakkoord 2022-2026 'Verbindend duurzaam verder bouwen' en het college van burgemeester en wethouders opgedragen dit coalitieakkoord als kader te gebruiken bij het opstellen van de Collegeagenda. In de op 27 september 2022 vastgestelde collegeagenda zijn de uitgangs- en actiepunten uit het coalitieakkoord op hoofdlijnen verwoord en -vanuit het besef dat niet alle actiepunten tegelijk kunnen worden opgepakt en een fasering derhalve noodzakelijk is- voorzien van een grofmazige meerjarige planning. Aansluitend heeft de raad middels een Raadsinformatiebrief kennis kunnen nemen van de college-agenda. Aangegeven is dat deze meerjarige college-agenda de planmatige vertaling van (puur) het coalitieakkoord 2022-2026 betreft, daarbij benadrukkend, dat de dynamische wereld om ons heen, met elkaar in rap tempo opvolgende veranderingen vraagt om wendbaarheid: snel en adequaat kunnen inspelen op veranderende en vaak onvoorspelbare omstandigheden. In dat licht spreekt het vanzelf, dat de collegeagenda 2022-2026 zich niet beperkt tot uitvoering van de actiepunten uit het coalitieakkoord,

-25-

Jaarstukken 2023

maar dat deze doorlopend verder wordt vormgegeven via de daarvoor geijkte kanalen. Met name de jaarlijkse programmabegroting biedt hiervoor het passende instrumentarium. In voorgaande programmabegrotingen is steeds de directe verbinding met het collegeprogramma zichtbaar gemaakt, door per programma de actiepunten/ activiteiten te benoemen welke in de collegeagenda voor het betreffende begrotingsjaar stonden gepland. In de programmabegroting 2023 bleek dit ‘termijn-technisch’ niet haalbaar. In inhoudelijke zin was dit voor de begroting 2023 van ondergeschikt belang. We houden immers koers voor wat betreft de doorontwikkeling van bestaande thema’s en opgaven, waarbij we verder bouwen op de uitgangspunten, kernwaarden en beleidslijnen zoals deze in eerdere raadsperiodes zijn ingezet. Daar waar nieuwe accenten worden gelegd en er sprake is van nieuwe opgaven kregen deze deels een plek in begroting 2023 en heeft verdere fine-tuning en afstemming met de college-agenda plaatsgevonden in de programmabegroting 2024 e.v. Vandaar dat in de programmabegroting 2023 bij de diverse programma’s onder de kop “College-agenda” wordt verwezen naar het eind september 2022 aan de raad toegezonden document.

Wat wilden we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1.

2. 3.

Behouden/versterken van voldoende bestuurskracht om met de beschikbare kwaliteiten en middelen (bestuur, personeel, financiën, ruimte) zowel de door rijk en provincie opgelegde opgaven als de eigen gemeentelijke opgaven te realiseren. Een bestuur dat doeltreffend, open en inzichtelijk is. Prudent omgaan met de financiering en algemene dekkingsmiddelen omwille van een structureel gezonde financiële huishouding, zodat de doelstellingen van de programma’s uitvoerbaar zijn c.q. worden en derhalve ten gunste komen van alle inwoners.

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

Formatie ambtelijke org. Apparaatskosten Externe inhuur

Fte per 1.000 inwoners

Gemeente

7,0

6,9

6,5

6,97

7,48

7,74

Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Gemeente

€ 650

€ 678

€ 723

€ 810

€ 807

€ 905

Gemeente

12%

16%

10,71%

12,14%

10,98%

14,66%

Gemeente

17%

17%

15,62%

18%

19%

18%

Overhead

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2018 2019 2020 2021 2022 2023

-26-

Jaarstukken 2023

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator

Bron (*)

De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar activiteiten Transparante besluitvorming

Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.)

Tevredenheid gemeentelijke dienstverlening De gemeente reageert snel De gemeente komt afspraken na

Streefwaarde

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Hoogste 2015 2017 2019 2023 Parkstad

38%

n.b.

33%

30%

21%

38%

19%

23%

27%

25%

16%

19%

7,1

6,9

7,1

6,7

6,3

7,1

39%

20%

23%

20%

28%

39%

43%

32%

35%

31%

29%

43%

* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. Vanwege de organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is het stadsonderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening etc. in 2021 niet gefaciliteerd kunnen worden, waardoor de uitvoering van het onderzoek geen doorgang heeft gevonden. Hierdoor ontbreekt de kolom “Realisatie 2021”.

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Diverse gemeentelijke belasting- en legesverordeningen; 4. De verordeningen ‘212’, ‘213’ en ‘213a’ (2023); 5. De nota Auditcommissie (2022); 6. Het Treasurystatuut (verwerkt in Verordening 212) (2023); 7. De nota Reserves en voorzieningen (2024); 8. De nota Activeren en afschrijven (2022); 9. De nota Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2024); 10. De nota Misbruik en oneigenlijk gebruik (2019); 11. De nota Risicomanagement en weerstandsvermogen (2019); 12. Regeling productverantwoordelijkheid (2016); 13. Notitie Burgerparticipatie (2016).

Wat zouden we doen? Prioriteiten Strategische Agenda

Doelstellingen Strategische agenda 2024-2030

Samenwerking; -Parkstad Limburg -Zuid Limburg -K80 gemeenten

Primair: samenwerking Parkstad.

Complementair: samenwerking ZuidLimburg.

-27-

Activiteiten Opstellen Strategische agenda 2024-2030. - Gezamenlijke aanpak strategische agenda Parkstad Limburg 20212030; -Lokale vertaling geven aan bovenlokale ontwikkelingen m.b.t. bestuurlijke organisatie; -samenwerking Middengebied Zuid Limburg/ NOVI.

Jaarstukken 2023

Prioriteiten Coronapandemie

Doelstellingen Zo adequaat als mogelijke inspelen op nadere ontwikkelingen inzake de Corona-thematiek

Activiteiten Daar waar ontwikkelingen daartoe aanleiding geven, wordt voortzetting gegeven geven aan de eerder gekozen aanpak en werkwijze aangaande Corona

Wat hebben we gedaan? Strategische agenda Onze collegeagenda stelt voor 2023/2024 het opstellen van een meerjarige Strategische agenda in het vooruitzicht. Medio 2023 is als eerste aanzet hiertoe een (proces)plan van aanpak opgesteld, waarover met de raad van gedachten is gewisseld tijdens een op 31 oktober 2023 ingelaste raadsinformatieavond. In strikte zin betreft bovengenoemde opgave uit de collegeagenda het opstellen van een meerjarige agenda voor de periode tot 2030, daarbij als uitgangspunt nemend, dat onverkort wordt vastgehouden aan de bestaande kernwaarden en speerpunten uit onze in 2013 opgestelde Strategische visie. Dit uitgangspunt vraagt om bijstelling: de tijdens de raadsinformatiebijeenkomst benoemde behoefte aan een ‘stip op de horizon’ met als centrale vraag “welke gemeente willen we zijn (gewenst toekomstbeeld)?” impliceert een heroverweging van c.q. een frisse blik op bestaande kernwaarden/ speerpunten. Het karakter van het - in 2024 verder invulling te geven- vervolgtraject zal dan ook verschuiven van ‘agenda-vorming 2030’ naar ‘visie-vorming 2040’. Samenwerking Met de zich stapelende en qua complexiteit toenemende gemeentelijke opgaven neemt het belang van een goed functionerende regionale samenwerking tussen gemeenten, maar ook met maatschappelijke- en economische partners alsmaar toe.

We zien dat urgente opgaven in toenemende mate het lokale niveau overstijgen en op regionale schaal in samenwerking moeten worden opgepakt. Met het oog op onze beschikbare organisatie- en uitvoeringskracht moeten we onderkennen dat we voor wat betreft onze (bestuurlijke- en ambtelijke) inzet en inbreng in samenwerkingsverbanden gehouden zijn tot het maken van keuzes. Daarbij is helder dat onze focus op de eerste plaats in Parkstad ligt. Samenwerking Parkstad Limburg Ook in 2023 hebben we voortgebouwd op de effectieve- en succesvolle samenwerkingspraktijk zoals die de afgelopen jaren in Parkstad is gegroeid. In lijn met de vastgestelde Strategische agenda Parkstad Limburg 20212030 werken we in Parkstadverband samen op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische structuurversterking en Grensoverschrijdende samenwerking. In 2023 is de eerder ingezette lijn via de Regio Deal 2019-2022 voortgezet om daarmee een trendbreuk te realiseren in de samenhangende problematiek waarmee onze regio kampt. Om die reden is in november 2022 een aanvraag bij het Rijk ingediend voor Regio Deal 2023-2025. In de ingediende ‘propositie regiodeal Parkstad Limburg’ is het centrum van de kern Simpelveld aangemerkt als één van de focusgebieden. Op 17 februari jl.

heeft het Ministerie van BZK bekend gemaakt dat 14 van de ingediende 23 Nederlandse aanvragen -waaronder de |Regio Deal Parkstad Limburg - zijn gehonoreerd. Samen met het Ministerie van BZK en met inbreng van een brede coalitie van stakeholders uit de regio wordt aan deze regiodeal nadere uitwerking gegeven. Het eind 2023 vastgestelde convenant Regiodeal Parkstad Limburg maakte het opstellen van een gebiedsvisie voor het centrum van de kern Simpelveld mogelijk. De herinrichting van dit centrum zal gaan bijdragen aan de leefbaarheid, levendigheid en attractiviteit van de kern Simpelveld. Leidraad en gemeenschappelijke ambities voor onze regionale samenwerking zijn zoals hierboven aangegeven verwoord in de in 2021 vastgestelde strategische agenda Parkstad. Met een ‘nieuw narratief’ wordt bijgedragen aan onze gezamenlijke ambities op het gebied van brede welvaart. Een ‘nieuw narratief’ als positief wervend verhaal voor onze regio, is nodig als vervolgstap in de transformatie van Parkstad, om mensen, bedrijven en organisaties te binden aan de regio en ‘te verleiden’ zich hier te vestigen, waarbij vanuit een ander perspectief naar de toekomst wordt gekeken (vanuit eigen kracht kansen creëren en benutten).

-28-

Jaarstukken 2023

Samenwerking IBA Parkstad Er is inmiddels nagedacht over de ‘Toekomst van IBA Parkstad BV na de gehouden Expo’. Een en ander is / wordt verder uitgewerkt. Zoals gezegd, de projecten die (ook) betrekking hebben op Simpelveld zoals de realisatie van de Parkstadroute, natuurtransferia Oerland van Kalk en niet in de laatste plaats de gebiedsontwikkeling rondom de ZLSM (allen sleutelprojecten) zullen naar verwachting binnen afzienbare tijd concreet worden voor wat betreft de uitvoering c.q. realisatie. Samenwerking Zuid-Limburg Complementair aan de Parkstadsamenwerking houden we voor specifieke opgaven verbinding met de (Zuid)Limburgse gemeenten respectievelijk met de agenda voor Zuid-Limburg. Daarbij hanteren we een open benadering: per onderwerp/ project bepalen we vanuit het principe “coalition of the willing“onze inbreng en deelname danwel de wijze waarop we ons laten vertegenwoordigen. In opdracht van (en gefinancierd door) de gemeenten Maastricht, Heerlen, Sittard-Geleen, de provincie Limburg en het Ministerie van BZK is in 2023 door Bureau Berenschot in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen een onderzoek uitgevoerd naar het Zuid-Limburgse netwerk van bestuurlijke samenwerkingsverbanden (aangeduid als het ‘Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem (BRE) Zuid-Limburg’). Medio september 2023 is het betreffende onderzoeksrapport ter kennis gebracht van de raad.

Het initiatief om een voorstel te doen op welke wijze vervolg wordt gegeven aan de uitkomsten van het BRE-rapport ligt bij de opdrachtgevers. Coronapandemie De financiële dekking van het in uitvoering zijnde subsidieproject ‘Tegemoetkoming energiekosten verenigingen/ondernemers’ is (deels) voorzien vanuit de Reserve Covid-19. Dit subsidieproject is in 2023 afgerond. In lijn met de Berap najaar valt het restant de ‘reserve Covid-19’ vrij ten gunste van de algemene reserve. KENGETALLEN Aantal inwoners (peildatum 1 januari) Bevolkingsdichtheid (inw. per km2) Aantal huishoudens Gemiddelde huishoudgrootte Aantal voltrokken huwelijken in Simpelveld

Aantal voltrokken partnerregistraties in Simpelveld

Bron BRP Gemeente CBS CBS CBS Register Burgerlijke Stand Gemeente Register Burgerlijke Stand Gemeente

2018 10.516

2019 10.557

2020 10.555

2021 10.475

2022 10.338

2023 10.392

656 4.874 2,1 39

658 4.896 2,1 29

658 4.939 2,1 15

654 4.909 2,14 31

650 4.929 2,12 31

649 4.962 2,10 30

16

13

14

13

7

15

Begroting 2024 3.831.741 25.542.065 21.710.324 4.035.207 246.560 17.428.557 200.000 199.515 17.428.072

Begroting 2025 4.058.471 26.218.980 22.160.509 4.060.207 197.553 17.902.749 200.000 199.515 17.902.264

Begroting 2026 4.230.291 24.936.270 20.705.979 4.060.207 183.952 16.461.820 200.000 199.515 16.461.335

Wat heeft het gekost? BATEN EN LASTEN

La s ten excl . kvs t. & ka pi ta a l l s t. Ba ten Saldo excl. kvst. & kap. lst. La s ten kos tenverdeel s ta a t Ka pi ta a l l a s ten Saldo van baten en lasten Toevoegi ngen Onttrekki ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Rekening 2022 3.790.442 24.421.912 20.631.471 3.400.930 272.467 16.958.074 200.000 515.661 17.273.735

-29-

Begroting 2023 3.978.527 24.338.371 20.359.844 4.426.270 240.982 15.692.592 200.000 1.386.515 16.879.107

Rekening 2023 4.015.326 25.883.309 21.867.983 4.001.708 218.535 17.647.740 200.000 1.056.350 18.504.090

Jaarstukken 2023

In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2022 Saldo van baten en lasten: 0.1 bes tuur gemeentera a d ra a ds commi s s i e col l ege b & w ra a ds gri ffi er i ntergemeentel i jke s a menwerki ng bes tuurl i jke verni euwi ng 0.2 burgerza ken B.R.P. na tura l i s a ti e burgerl i jke s ta nd verki ezi ngen 0.4 overhea d s ecreta ri s & s ecreta ri ekos ten voorl i chti ng & gemeenteberi chten juri di s che kwa l i tei ts zorg repres enta ti e, promoti e & P.R. onders chei di ngen en eremeda i l l es a ccounta nts kos ten progra mma begroti ng & ja a rvers l a g rekenka mer overhea d kos ten 0.5 Trea s ury trea s ury deel nemi ngen energi ebedri jven bes pa a rde rente res erves en voorzi eni ngen 0.61 OZB woni ngen WOZ OZB Ei gena ren heffi ng & i nvorderi ng gem. bel . 0.62 OZB ni et-woni ngen WOZ OZB Ei gena ren OZB Gebrui kers 0.64 Bel a s ti ngen overi g hondenbel a s ti ng preca ri obel a s ti ng heffi ng & i nvorderi ng gem. bel . 0.7 Al gemene ui tkeri ng gemeentefonds a l gemene ui tkeri ng gemeente-fonds 0.8 overi ge ba ten en l a s ten a l gemene ba ten & l a s ten s a l do va n kos tenpl a a ts en a l gemene ba ten & l a s ten 0.9 Vennoots cha ps bel a s ti ng (VpB) Vennoots cha ps bel a s ti ng (VpB) 0.10 Muta ti es res erves Muta ti es res erves Gerealiseerd / geraamd resultaat

Begroting 2023

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-258.143 -18.348 -478.922 -128.120 -222.938 0

-264.425 -33.188 -630.203 -107.096 -374.843 0

-280.109 -24.046 -545.670 -129.292 -234.953 0

-268.360 -35.689 -610.745 -127.005 -260.831 0

-268.360 -35.689 -610.745 -127.005 -266.831 0

-268.360 -35.689 -610.745 -127.005 -271.831 0

-177.058 -1.644 81.340 -65.544

-188.265 -5.578 72.123 -103.820

-190.556 2.772 84.881 -95.888

-260.736 -8.099 166.140 -68.110

-201.736 -8.099 81.140 -56.410

-201.736 -8.099 81.140 -68.110

-181.087 -120.914 -210.157 -21.932 0 -53.647 -136.992 -8.884 -4.812.166

-168.966 -120.656 -254.668 -22.627 0 -57.765 -151.769 -21.469 -5.681.212

-231.707 -133.442 -290.618 -29.036 0 -56.454 -156.311 -9.339 -5.162.739

-188.079 -129.892 -162.709 -22.906 0 -58.303 -169.662 -22.154 -5.305.456

-188.079 -129.892 -162.709 -22.906 0 -58.303 -169.662 -22.154 -5.351.836

-188.079 -129.892 -162.709 -22.906 0 -58.303 -169.662 -22.154 -5.353.296

38.303 215.568 150.961

273.263 387.289 0

139.828 389.116 0

5.973 95.245 0

7.181 142.434 0

7.372 142.464 0

-76.347 1.900.082 98

-129.180 1.975.370 0

-152.312 1.995.820 81

-114.180 1.953.650 0

-118.600 1.982.360 0

-122.190 2.011.500 0

0 157.535 110.695

0 164.530 127.520

0 155.153 102.779

0 167.000 129.440

0 169.500 131.380

0 172.050 133.350

76.080 221 -23.024

58.340 0 -23.678

56.794 458 -26.786

38.890 0 -25.127

19.450 0 -25.207

0 0 -25.287

21.385.560

21.178.524

22.402.682

22.872.285

23.553.695

22.256.775

-257.931 0 0

-192.226 0 0

-27.595 0 0

-219.103 0 0

-437.043 0 0

-573.653 0 0

0

0

0

0

0

0

411.090 17.273.735

1.173.782 16.879.107

950.576 18.504.090

56.595 17.428.072

76.390 17.902.264

76.390 16.461.335

-30-

Jaarstukken 2023

MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2022 Toevoegingen (lasten) res erve pers oneel res erve Covi d-19 Subtotaal toevoegingen Onttrekkingen (baten) a l gemene res erve - i nzet t.b.v. tekort a l gemene res erve - ni et vergoede kos ten hoogwa ter jul i 2021

Begroting 2023

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

199.515

199.515

199.515

199.515 485

199.515 485

199.515 485

725.000 48.228

res erve Covi d-19 res erve i nzet taa ks tel l i ng res erve overl oop res erve pers oneel Subtotaal onttrekkingen Totaal

199.515 143.390 124.528 515.661 -315.661

176.000 199.515 286.000 1.386.515 -1.186.515

169.236 199.515 423.999 263.600 1.056.350 -856.350

INVESTERINGEN In de programmabegroting waren de volgende investeringen in 2023 voorzien: 2023 - Armmaaier - Transporter

43.200 55.200

Met betrekking tot de hiervoor genoemde investeringen 2023 het volgende: − Armmaaier De armmaaier is eind 2023 aanbesteed. Begin 2024 heeft de daadwerkelijk aanschaf plaatsgevonden. De aanschafprijs bedroeg € 25.999. Het restant investeringsbudget zal in 2024 worden ingezet voor de aanschaf van een tweetal nieuwe vrachtwagencontainers. − Transporter De transporter is in het voorjaar 2023 aangeschaft voor een bedrag van € 26.826. Het geraamde investeringsbudget van € 55.200 was gebaseerd op de aanschaf van en elektrische transporter. Na beraadslaging over de functionaliteit, inzetbaarheid en uit te voeren werkzaamheden is gekozen voor een conventionele transporter. VERSCHILLENANALYSE De voornaamste verschillen tussen de rekening en de begroting 2023 (na wijziging) zijn de volgende (verklaring verschil tussen het ‘Saldo excl. kvst./kap.’): Omschrijving ▪ Product college B&W: jaarlijks wordt de benodigde omvang van de dotatie aan de voorziening APPA-wethouders bepaald op basis van actuariële berekeningen. Door de verdere stijging van de rekenrente (2023 3,16%/ 2022 2,472%) kan in 2023 de dotatie aan de voorziening achterwege blijven en vindt er zelfs een vrijval plaats. Verder was bij dit product een budget opgenomen voor het opstellen van een nieuwe organisatievisie. Deze visie is echter volledig in eigen beheer opgesteld, zodat het budget niet is aangesproken.

▪ Product intergemeentelijke samenwerking: bij dit product is tot en met 2023 een jaarlijks budget van € 31.500 geraamd voor de samenwerking in het Middengebied. In 2023 is hiervan slechts een beperkt deel besteed. ▪ Product juridische kwaliteitszorg: als gevolg van de noodzaak voor aanzienlijke externe juridische ondersteuning was het hiervoor beschikbaar budget ontoereikend. ▪ Product automatisering en informatisering: met name doordat eerst het nieuwe beleidsplan informatiemanagement is opgesteld, zijn de uitgaven ruimschoots binnen de beschikbare raming gebleven. Vanaf

-31-

Voordeel

Nadeel

108.635

25.000

20.470

26.476

Jaarstukken 2023

2024 wordt de uitvoering van de activiteiten uit het nieuwe beleidsplan opgestart. Verder is bij het opstellen van de begroting 2023 rekening gehouden met een budget inzake de invoering van de WOO. Het budget komt overeen met de middelen die wij in de algemene uitkering hiervoor ontvangen. De daadwerkelijke uitgaven waren in 2023 echter beperkt. ▪ Product treasury: in de berap najaar 2023 was de raming voor de te ontvangen rente over de uitgezette gelden bij de ‘schatkist’ € 250.000. De daadwerkelijke rentebaten waren hoger. ▪ Product algemene uitkering: de algemene uitkering is in de jaarstukken verwerkt op basis van de decembercirculaire. In de berap najaar 2023 zijn de gegevens van de septembercirculaire verwerkt, omdat toen de decembercirculaire nog niet beschikbaar was. De daadwerkelijk ontvangen algemene uitkering laat de volgende afwijkingen t.o.v. de raming zien: - ontvangen middelen energietoeslag 2023 van € 534.724. De energietoeslag is doorbetaald aan Kompas. In combinatie met de reeds in december 2022 ontvangen energietoeslag 2023 van € 218.378 (vrijval uit de reserve overloop) is er sprake van een voordeel tussen rijksbijdrage en daadwerkelijk uitbetaalde energietoeslag. Zie ook programma 6.

- ontvangen decentralisatieuitkering Omgevingswet; - hogere bijdrage participatie sociaal domein; - de resterende onderdelen van de algemene uitkering laten een nadeel zien t.o.v. de raming. -stelpost loon- en prijsstijging ter dekking kostenstijgingen € 520.000; Voorgesteld wordt om de invoeringskosten Omgevingswet via de resultaatbestemming te reserveren. Totaal

104.261

41.371

55.183

534.724 94.118 109.179 33.864

520.000 1.612.941

60.340

Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd: − Aanbestedingen (risico kan zich breed voordoen) − Actuele beheerplannen Beheerplannen geven inzicht in de benodigde financiële middelen om kapitaalgoederen te onderhouden op basis van het gewenste kwaliteitsniveau. De actualisatie van het beheerplan voor gebouwen is in 2023 afgerond en door het college vastgesteld. Het risico kan zich voordoen bij alle programma’s waarbij er sprake is van gemeentelijke gebouwen − Verbonden partijen (risico kan zich breed voordoen) − Gevolgen BsGW door invoering fiscale vereenvoudigingswet − Oorlog in Oekraïne (risico kan zich breed voordoen) − Nieuwe wetten en deregulering van regelgeving door het Rijk/Rijksbezuinigingen (risico kan zich breed voordoen) Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

-32-

Jaarstukken 2023

Programma 1. Veiligheid Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid.

Strategische visie In de Strategische visie 2013-2023 staat een viertal speerpunten benoemd. De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met de volgende speerpunten: Blijven wonen (met de benodigde basisvoorzieningen) - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd. Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Gemeente neemt de positie in van ‘regiegemeente’. - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren.

College-agenda Zoals aangegeven bij programma 0 wordt voor wat betreft de College-agenda verwezen naar de op 29 september 2022 aan de raad toegezonden Raadsinformatiebrief inzake de Collegeagenda 2022-2026.

Wat wilden we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van bovenstaande speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambitie: De gemeente Simpelveld zorgt voor leefbare wijken en kernen waar burgers en bezoekers zich veilig voelen. Tevens zorgt de gemeente Simpelveld samen met de burgers en ondernemers voor verhoging van de fysieke en sociale veiligheid. De hoofdambitie van het veiligheidsbeleid van de gemeente Simpelveld is het zorgen voor leefbare kernen waarin alle mensen zich veilig voelen door het, mede in regionale samenwerking, door de gemeente gevoerde veiligheidsbeleid, zoals voldoende politiezorg, verantwoorde brandweerzorg en een geactualiseerd rampenplan. Integrale veiligheid in Simpelveld betekent niet alleen samenwerken, maar ook samen werken aan de verbetering van de lokale veiligheid met interne en externe partners. Dit wil de gemeente mede bereiken door het verantwoordelijkheidsgevoel voor veiligheid meer bij burgers en ondernemers te leggen en dat gevoel ook te verhogen. Hierdoor zijn de burgers bereid samen met de gemeente de veiligheid te bevorderen en criminaliteit c.q. overlast te verminderen of te voorkomen. Tevens wordt er meer aandacht geschonken aan sociale veiligheid: burgers bewustmaken van wat ze zelf aan sociale controle kunnen betekenen.