7 23-27 Bijlage 2 jaarstukken 2022 Stadsregio Parkstad Limburg.pdf
Tekst van het document
Sloop- en transformatiefonds: €120.000 DU bevolkingsdaling / restantbudget Wijkenaanpak: €6.273.000 Regio Deal: €20.000.000 Volkshuisvestingsfonds: €36.845.701
Stortingen in het sloop- en transformatiefonds waren in 2022 lager dan in voorgaande jaren doordat sinds eind 2021 de beleidsregel “Ruim baan voor goede woningbouwplannen” van kracht is. In 2022 is 25.000,- uit het fonds ingezet voor dekking van een deel van de renovatie van een pand in Hoensbroek. In 2022 heeft de bestuurscommissie opdracht gegeven de haalbaarheid van een regionale aanvraag voor de Woningbouwimpuls (WBI) te onderzoeken. In december heeft de bestuurscommissie ingestemd met een preselectie en het verrichten van nader onderzoek. Verder hebben in 2022 de gemeenten Kerkrade en Heerlen met succes een aanvraag gedaan voor de versnelling van woningbouwprojecten in het kader van Meerjaren Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT).
36
2.1.5 BC Sociaaleconomische Structuurversterking (SES) Inleiding In het kader van de Regio Deal is meer aandacht ontstaan voor de diepgewortelde sociaaleconomische problematiek in de regio Parkstad. De bestuurlijke regionale samenwerking op het thema sociaal economische structuurversterking is vanaf 2021 versterkt en formeel vastgelegd via de instelling van de bestuurscommissie Sociaal Economische Structuurversterking. In het jaar 2022 was deze bestuurscommissie het eerste jaar volledig operationeel. Een terugblik op 2022 geeft op hoofdlijnen het volgende beeld: In de eerste helft van het jaar is opdracht en uitvoering gegeven om met partners te komen tot een gedragen ambitiedocument voor onderwijs en kindontwikkeling en is het thema energiearmoede in gezamenlijkheid met de BC Duurzaamheid op regionale schaal opgepakt. Bovendien is aandacht besteed aan het vaststellen van de ambities en doelstelling van de BC SES voor 2022 en de komende jaren. In 2022 is daarnaast de inzet voor Kansrijke Start onverminderd voortgezet, zijn de interventies op de GBT (Gezonde Basisschool van de Toekomst)- en Verlengde Schooldag scholen uitgevoerd en zijn de projecten op het thema onderwijs- arbeidsmarkt voorbereid dan wel geïmplementeerd.
Het uitvoeringsprogramma van VIE levert een aantal services en producten op het gebied van gezondheid en vitaliteit in de regio en ondersteunt als innovatiehub bij het verkennen van nieuwe initiatieven in relatie tot de gebiedsgerichte aanpak. In de tweede helft van het jaar is veel aandacht uitgegaan naar de voorbereidingen voor de aanvraag van een nieuwe Regio Deal. In deze nieuwe aanvraag is Sociaal Economische Structuurversterking in relatie tot brede welvaart, een van de pijlers. In het laatste kwartaal is daarnaast ook gewerkt aan de voorbereiding van de laatste aanvragen voor financiële middelen uit de eerste Regio Deal, deze zijn ultimo 2022 allemaal aangevraagd, waarmee het beschikbare budget volledig is benut.
Speerpunten Het eerste speerpunt op het gebied van sociaaleconomische structuurversterking was het bepalen van de (vervolg) koers van de ambities en doelstelling van de BC SES in de nieuwe samenstelling na de verkiezingen. Op 7 juli 2022 vond daarom een Strategiesessie plaats waarin bestuurders gezamenlijk de uitgangspunten voor de koers van de BC SES bepaalden. Men onderkende de noodzaak en het belang van het voortzetten van de regionale samenwerking binnen de BC SES, met als doel om, vanuit het perspectief van Brede Welvaart, een trendbreuk te realiseren in de hardnekkige overerving van achterstanden én de huidige achterstandspositie van de regio weg te werken en toe te werken naar het Limburgs gemiddelde. Middels het langjarig voortzetten van het programma gericht op verbeteren van gezondheid, onderwijsprestaties en arbeidsparticipatie in de regio én het verbinden van de programmalijnen binnen een gebiedsgerichte aanpak wil men deze doelstellingen realiseren. Daarbij trekt men lering uit de resultaten van de eerste Regio Deal en heeft men onderstreept dat men van elkaar wil blijven leren in de regio. Behalve deze Strategiesessie is de BC SES in zes bestuursvergaderingen bijeen gekomen in 2022. Het tweede speerpunt was de doorontwikkeling van de reeds ingezette programmalijnen Kansrijke Start, GBT/Verlengde schooldag en onderwijs-arbeidsmarkt en de overige thema’s.
Met name op het vlak van onderwijs zijn er in 2022 stappen gezet. Vanwege de grote uitdagingen in Parkstad rondom onderwijs en kindontwikkeling voelden de zeven Parkstadgemeenten de urgentie om aanvullend op (en niet vervangend voor) bestaand lokaal beleid te komen tot een Ambitiedocument voor Parkstad, waarin de gedeelde visie, opgaven en strategische/tactische doelen op een aantal thema’s kernachtig zouden worden beschreven. De beoogde impact: opgroeiende generaties in Parkstad optimale kansen bieden om economisch en maatschappelijk zelfstandig te participeren in de samenleving, waarbij welbevinden en gezondheid een belangrijke rol spelen.
37
In 2022 ontwikkelde de BC SES daarom met vele partners een gezamenlijk Ambitiedocument voor onderwijs & kindontwikkeling in Parkstad met de titel: “Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst”. Daarnaast zijn in het tweede kwartaal de subsidieaanvragen voor het Voorloperstraject Rijke Schooldag van OCW vanuit de regio en vanuit de alliantie Heerlen Noord beiden gehonoreerd, waardoor er extra financiële middelen beschikbaar zijn voor de totale Parkstad regio. Dit is een onderdeel van het Rijksprogramma School en Omgeving. In de aanloop naar en uitvoering van deze regeling heeft het regiobureau gezorgd voor de nodige afstemming tussen beide voorlopers en is afgesproken kennis met elkaar te delen. Bij Kansrijke Start is door het programmateam gewerkt aan een voorstel om de basisstructuur in Zuid-Limburg te versterken. De inzet van een projectleider in het werkgebied van Parkstad heeft voor de nodige versnelling gezorgd. Partners werken echter vaak regio-overstijgend en daarom is er een voorstel uitgewerkt, waarin onder andere wordt geopperd voor elke subregio een projectleider aan te stellen. Binnen de programmalijn Onderwijs Arbeidsmarkt zijn de laatste aanvragen, voor de nog resterende middelen, uitgewerkt en beschikt. Het derde speerpunt voor 2022 betrof het versterken van de relaties met overheden en voor SES relevante partners.
Naar aanleiding van de groeiende (energie)armoedeproblematiek zijn de contacten met het ministerie van SZW en BZK versterkt. Hierbij wordt goed samengewerkt met de BC Duurzaamheid. Daarnaast blijft de betrokkenheid, inzet en bijdrage van marktpartijen, investeerders en maatschappelijke organisaties essentieel om de strategische agenda van de Parkstadgemeenten te realiseren. In 2022 hebben we daarom vanuit het programma bijgedragen aan de organisatie van een tweetal bijeenkomsten van de brede maatschappelijke coalitie. Tot slot heeft de integrale gebiedsgerichte aanpak meer prioriteit en aandacht gekregen in de aanvraag voor de nieuwe Regio Deal, door in de nieuwe aanvraag focusgebieden te benoemen. In 2023 zal dit verder worden uitgewerkt.
Platform De achterstanden in Parkstad zijn fors en hardnekkig, maar de versterkte regionale samenwerking in combinatie met de Regio Deal-middelen biedt ons de kans om werk te maken van het terugdringen van deze achterstanden, door zowel op fysiek als op sociaal niveau in te grijpen. Aangezien de Ministeries die actief zijn op het gebied van SES (met name de Ministeries SZW, OCW en VWS) slechts matig waren aangehaakt bij de huidige Regio Deal, is ook in 2022 gelobbyd om hen meer aan te haken en hebben er verschillende werkbezoeken plaatsgevonden (VWS, OCW). In 2022 is er veel aandacht uitgaan naar het stevig verankeren van de sociaal economische elementen in een nieuwe toekomstige Regio Deal. In de nieuwe aanvraag is Sociaal Economische Structuurversterking één van de pijlers. De potentiële inzet en bijdrage van marktpartijen en investeerders is verkend en er hebben twee bijeenkomsten plaatsgevonden met de Brede maatschappelijke coalitie, waarbij ook zorg- en welzijnsorganisaties en onderwijsinstellingen goed waren vertegenwoordigd en zijn aangehaakt.
Regionaal Beleid De zeven Parkstad gemeenten hebben in samenwerking met een groot aantal stakeholders, een gedeelde regionale visie rondom de thema’s onderwijs & kindontwikkeling ontwikkeld en vastgesteld in een Ambitiedocument. In 2023 worden de opgaven en ambities in de uitwerking geconcretiseerd.
38
Regionale programmering Kansrijke start • In alle Parkstad gemeenten zijn lokale coalities Kansrijke Start opgestart die zo’n 3 tot 5 keer per jaar bij elkaar komen. • In de gemeente Kerkrade en Landgraaf zijn daarnaast de Knooppunten kansrijke Start operationeel. In Hoensbroek, een deelgebied van Heerlen is sinds oktober 2022 een knooppunt operationeel. In Voerendaal en Brunssum zijn deze in opstart en in Beekdaelen en Simpelveld worden deze nog opgestart in 2023. • In 2022 is in heel Parkstad uitvoering gegeven aan de Proeftuin Geboortezorg Flex en is onderzocht in hoeverre deze pilot zou kunnen worden voortgezet in 2023. Er hebben 97 gezinnen ondersteuning ontvangen vanuit deze pilot. • Zeven van de 10 verloskundigenpraktijken zijn geschoold in Centering Pregnancy. Dit is conform verwachting en ambitie van het VSV Bestuur Samen Zuid. In januari 2023 worden de laatste VK praktijken getraind. • Twee praktijken uit Parkstad pasten Centering Pregnancy toe in hun praktijk. Na intervisie in oktober 2022 zijn nu meerdere VK praktijken actief een opstart aan het voorbereiden. De uiteindelijke ambitie is het aanbieden van Centering Pregnancy in alle VK praktijken.
GBT/ Verlengde Schooldag in aansluiting op Rijke Schooldag uitwerking OCW • In 2022 waren vanuit de Regio Deal middelen zeven gezonde basisscholen van de Toekomst volledig in uitvoering en op twee basisscholen in Brunssum was er sprake van een gedeeltelijke implementatie. • Daarnaast is uitvoering gegeven aan de Verlengde schooldag op een basisschool in Heerlen. • De GBT/VS aanvragen voor de schooljaren 2022- 2023 en 2023-2024 zijn voorbereid en beschikt. • In mei 2022 werd bekend dat er 2 voorloperstrajecten Rijke Schooldag zijn toegekend door OCW, in Heerlen Noord en in de Parkstad-regio. De uitwerking van deze trajecten is gezamenlijk met de zeven gemeenten en in afstemming met het programma Heerlen- Noord opgepakt en wordt begin 2023 geïmplementeerd. Onderwijs- en arbeidsmarkt • In het derde kwartaal van 2022 is een aanvraag ingediend en beschikt met betrekking tot de restantmiddelen onderwijs-arbeidsmarkt in relatie tot doorlopende leerlijnen en praktijkverklaringen. • De uitvoering van reeds lopende trajecten WooW, Sprinckplank, Werk in de wijk, Wij(k), Leren binnen het wijkbedrijf Brunssum-Noord en Rolduckerveld BcPl Holz is voortgezet. VIE Het Regionaal uitvoeringsprogramma VIE is in 2022 volop in uitvoering. Het betreft een aantal producten, programma’s en services die bijdragen aan het realiseren van vitale wijken.
Uitwerken Plan van Aanpak Energiearmoede In het eerste kwartaal is op initiatief van de BC’s Duurzaamheid en SES een plan van aanpak ten behoeve van de SPUK kleine energiebesparende maatregelen uitgewerkt. De BC Duurzaamheid is hierbij in de lead en heeft ingestemd met de voorgestelde aanpak en besloten een projectleider (vanuit de gemeente Heerlen) aan te stellen voor de verdere uitwerking en uitvoering van de aanpak energiearmoede voor de 1e tranche en 2e tranche middelen en definitieve besluitvorming in de afzonderlijke gemeenten, waarbij gestreefd is naar een zoveel mogelijk uniforme aanpak.
Monitoring RIGO heeft in 2022 een één meting uitgevoerd en het kwantitatieve deel uitgewerkt in de vorm van een dashboard. Neimed is gevraagd om een kwalitatieve duiding hierop te geven, hetgeen heeft
39
geleid tot een weergave van de verschillen en overeenkomsten in cijfers en een lijst met vier aanbevelingen voor bestuurlijke prioritering. Het is onmogelijk gebleken om de causaliteit tussen beleidsmaatregelen en effecten te duiden, om diverse redenen. Bijvoorbeeld, omdat de meeste Regio Deal projecten zijn gestart na de verzameling van de cijfers voor t1 .Het is daarom van belang om op projectniveau behalve de voortgang, de output en outcome te meten, waarbij op voorhand duidelijk is dat de 4-jaars periode van de Regio Deal te kort zal zijn om de genoemde achterstanden substantieel terug te dringen. We blijven met het programma SES dus inzetten op de lange termijn, de SES- aanpak is daarom ook een van de pijlers in de aanvraag Regiodeal 2023- 2026. Daarnaast heeft Neimed een verdiepend onderzoek gedaan naar intergenerationele armoede, hetgeen is beschreven in een korte rapportage. De uitkomsten uit dit onderzoek zijn meegenomen in de aanvraag voor de nieuwe Regio Deal.
Advisering In 2022 is voortgebouwd op de bestaande praktijk en gebruik gemaakt van de binnen gemeenten en betrokken partijen aanwezige inhoudelijke kennis. Bureau Outwards is ingehuurd voor de begeleiding van het proces om te komen tot het ambitiedocument Onderwijs en kindontwikkeling en heeft de grafische vormgeving van dit document verzorgd. In het laatste kwartaal heeft dit bureau ook meegewerkt aan de voorbereidingen voor een conferentie in 2023 rondom de nadere uitwerking van deze ambities.
Instrumentontwikkeling In 2022 is, op initiatief van het DB van de Stadsregio Parkstad, ingezet op het duurzaam inrichten van de brede maatschappelijke coalitie. Het programma SES heeft hierin een belangrijk aandeel in verband met de aanhaking van het maatschappelijk middenveld, zorg- en welzijnsorganisaties, onderwijs- en kennisinstellingen, Burgerkracht Limburg etc.
40
2.1.6 Grensoverschrijdende Samenwerking Inleiding Grensoverschrijdende samenwerking heeft door de eerste Regio Deal een mooie impuls gekregen. Er zijn belangrijke stappen gezet in de ontwikkeling van één grensoverschrijdend ‘daily urban system’ met Aken met projecten als Velocity (aansluiting op het Akens e-bike-deelsysteem in Parkstad), studentenuitruil stimuleren en theatergrenzen overwinnen (samenwerking van de theaters over de grens). Ook is gewerkt aan het versterken van “ein gemeinsamer Wirtschaftsraum” door o.a. een impuls te geven aan het Servicepunt Grensarbeid (SGA), de Smart Services Campus te ondersteunen om de stap over de grens te zetten en grensoverschrijdend ondernemen te stimuleren (met de Maastricht school of Management en MKB-Parkstad). Bovendien wordt er momenteel onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om duurzaam opgewekte energie (restwarmte en stroom) op een steenworp afstand van de grens in te zetten in Parkstad. Het belangrijkste wapenfeit van de Regio Deal Parkstad is misschien wel de sterke uitbreiding van het netwerk over de grens en de verbindende rol die Parkstad met de middelen van de Regio Deal op de achtergrond, daarbinnen heeft kunnen spelen. Het gaat daarbij om o.a. de verbinding en samenwerking met de RWTH, het Rheinische Revier, de regio Keulen-Bonn en het waterstofnetwerk in de Euregio. Dit heeft o.a.
geleid tot een vestiging van de RWTH in Heerlen en een Euregionale waterstofcoalitie met partners uit Duitsland, Wallonië en Vlaanderen. Projecten Regio Deal 1: Doordat GROS een van de programmaonderdelen van de Regio Deal is, worden de unieke grensligging – midden in het drielandengebied Maas-Rijn en de enige grensoverschrijdende stedelijke agglomeratie in Nederland – en de evenzeer unieke uitdagingen en kansen voor onze regio erkend. Dankzij middelen uit de Regio Deal streven we ernaar om het ‘daily urban system’ tussen de Städteregion Aachen en de Stadsregio Parkstad Limburg te versterken en in te zetten op “einen gemeinsamen Wirtschaftsraum”. In het kader van de Regio Deal zijn bestaande contacten versterkt, zoals met de stad Aken, de Städteregion Aachen en de AG Charlemagne, zijn nieuwe verbindingen gelegd, zoals met de RWTH en het Rheinische Revier en heeft d.m.v. thematische workshops verdieping plaatsgevonden. In totaal is €1,8 miljoen aan Regio-Deal-middelen voor GROS-projecten beschikbaar gesteld. Hiervan is € 769.000 beschikt in de Tweede Termijn en het resterende deel ad € 1.031.000 in de Derde Termijn. In totaal zijn er 16 projecten met een totale investering van €5.964.271 gestart, die elk op hun eigen wijze bijdragen aan de ontwikkeling van een grensoverschrijdend ‘daily urban system’.
Voorbereiding Regio Deal 2.0 GROS: In aanloop naar de nieuwe Regio Deal is besloten de ingeslagen weg van de eerste Regio Deal verder te volgen om het potentieel van onze grensregio nog beter te benutten. Deze ambitie richt zich op: 1. Het versterken van het grensoverschrijdende daily urban system Parkstad- Städteregion Aken/Kreis Heinsberg. In dit kader wordt samengewerkt aan een programmadocument, dat als onderlegger hiervoor dienst kan doen. In een conceptversie staan de thema’s energie, circulair bouwen, mobiliteit, wonen, digitalisering, cultuur en toerisme (waaronder de gemeenschappelijke (Romeinse) geschiedenis) centraal. 2. Het grensgebied Parkstad-Städteregion ontwikkelen als verbindingsstuk (draaischijf) tussen Zuid-Limburg en Nederland en het gebied Städteregion, Rheinisches Revier tot aan Keulen-Bonn. Hierbij spelen tot op zekere hoogte dezelfde thema’s een rol: energie (incl. uitvoering lokale duurzame energieopwekking, aanhaking aan de Nederlandse waterstofinfrastructuur), landschap/natuur/water/landbouw, mobiliteit en toerisme. Hierbij willen we aanhaken bij de ontwikkelingen in het Rheinische Revier, maar ook de verbinding leggen met de ontwikkeling rond Chemelot. Om deze internationale draaischijf tussen Duitsland en Nederland te worden, zijn enerzijds investeringen nodig en moeten anderzijds administratieve belemmeringen weggenomen worden.
41
3. Het duurzaam verbinden van kennisinstellingen en bedrijven over de grens aan de regio. Concreet zou dit moeten leiden tot een permanente vestiging van RWTH in Parkstad en van daaruit de verbinding leggen naar de Zuid-Limburgse en Nederlandse kennisinstellingen en het Nederlandse bedrijfsleven. Daarnaast is het ook belangrijk om de Smart Services Campus in Euregionaal perspectief te positioneren. Tenslotte zou het grensoverschrijdend ondernemen in navolging van het lopende traject gestimuleerd moeten worden. 4. Het stimuleren van een Euregionale mindset bij een nieuwe generatie burgers, scholieren, studenten en werknemers, die grenzeloos studeren, werken, winkelen, recreëren en cultuur bezoeken in de Euregio. Mede door de eerste Regio Deal heeft grensoverschrijdende samenwerking, aan beide zijden van de grens, momentum gekregen; nu moeten we dan ook doorpakken. Door middel van de nieuwe Regio Deal willen we de grensoverschrijdende samenwerking naar een nog hoger niveau tillen. Daarbij gaan we ook op zoek naar de verbinding met Europese programma’s en de EMR en de EMR-Noord. De grensregio biedt aan om als experimenteerregio te dienen voor grensoverschrijdende oplossingen voor maatschappelijke opgaven, zoals grensoverschrijdende energietransitie, bouwen of werken.
Samenwerking met Aken versterken Samenwerking met het aangrenzende Aken is van groot belang voor Parkstad Limburg om de sociaaleconomische uitdagingen van deze tijd aan te gaan. Door samen te werken, kunnen we namelijk efficiënter gebruik maken van elkaars kennis, middelen en netwerken. Hierdoor kunnen we sneller innovaties realiseren en onze regio versterken. De laatste jaren zijn er mooie stappen gezet in de samenwerking tussen Parkstad Limburg en Aken. Een voorbeeld hiervan is de komst van de RWTH naar Heerlen. Dit moet leiden tot een versterking van onze regionale en internationale positie op het gebied van kennis en economie. Ook de ontwikkeling van het e-bike-deelsysteem Velocity is een mooi voorbeeld van hoe we gebruik maken van onze unieke grensligging aan een duurzamere toekomst. Parkstad Limburg heeft samen met de Stad Aken een visiedocument opgesteld, waarin op verschillende beleidsterreinen, in eerste instantie circulair bouwen, cultuur, energietransitie, mobiliteit en wonen wordt ingezoomd op samenwerken. Voorts heeft Parkstad ook haar samenwerking met het Zweckverband Region Aachen – dat zich uitstrekt tot in het Rheinische Revier – versterkt. Zo hebben we met het Zweckverband een Denktank opgericht, waarbinnen bedrijfsleven, kennis- en cultuurinstellingen en regionale overheden samen ideeën ontwikkelen.
Deze denktank komt twee keer per jaar bijeen in een Torenoverleg. Hierdoor kunnen we samenwerking intensiveren en projecten ontwikkelen op zogenaamd "triple helix" niveau. European Green Deal: De komende tien jaar zijn cruciaal in de wereldwijde strijd tegen de grote negatieve effecten van klimaatverandering alsook de immer groter wordende schaarste van fossiele brandstoffen. Hiertoe worden op zowel Europese, nationale, provinciale alsook lokale schaal projecten ontwikkeld, die onze economie (en dus leefomgeving) duurzamer en groener moeten maken. Ook Parkstad Limburg erkent dat dit de opgave van onze tijd is en dat het ook tijd is om te handelen. Klimaatverandering houdt niet op bij de grens en gezien onze geografische ligging, kijkt Parkstad ook nadrukkelijk naar haar partners over de grens, met name de Stad en Stadsregio Aken. Ambities als een klimaatneutrale samenleving, een circulaire economie en moderne en schone mobiliteitssystemen worden ook door Europa als geheel uitgedragen. De European Green Deal, geïnitieerd door Frans Timmermans, is een reeks beleidsprogramma’s met als overkoepelende doelstelling Europa in 2050 klimaatneutraal te maken. Parkstad werkt binnen de AG Charlemagne aan grensoverschrijdende projecten, die de Europese duurzaamheidsambities op lokaal niveau moeten waarmaken (en versnellen).
Hiervoor willen we de Regio Deal inzetten als aanjager van grensoverschrijdende projecten in het kader van de Europese Green Deal.
42
Deelname Expo Real: In oktober 2022 nam een delegatie van Parkstad Limburg, waaronder burgemeester Roel Wever, deel aan de Münchner vastgoedbeurs Expo Real, ook om de contacten met onze naaste partners te verstevigen. Ondanks de coronamaatregelen waren veel bestuurders van de AG Charlemagne aanwezig op de Aachen 1a stand, waardoor er genoeg momenten waren om enkele zaken te bespreken. We willen graag meer en structureler gaan samenwerken op thema´s als duurzaamheid en mobiliteit. Thema´s die bij uitstek regionaal en dus voor ons per definitie ook grensoverschrijdend opgepakt moeten worden. Op uitnodiging van de Industrie- en Handelskamer van Aken nam Parkstad deel aan een groot waterstofforum. Hierbij zijn kansen verkend die een grensoverschrijdende pijplijnverbinding tussen Nederland en Duitsland biedt voor de hele grensregio, vooral het industriegebied Rheinisches Revier. Naar aanleiding daarvan gaf Parkstad Limburg, bij monde van Peter Bertholet, bij de “Ausschuss für Wirtschaft, Energie und Europäische Angelegenheiten” van het Zweckverband Region Aachen een presentatie over de waterstofambities van Nederland en hoe deze met die van Duitsland gekoppeld kunnen worden.
Arbeitsgemeinschaft Charlemagne Grensregio: De Arbeitsgemeinschaft Charlemagne Grensregio (opgericht in 2011) is een grensoverschrijdend samenwerkingsverband tussen Parkstad Limburg, Stadt Aachen, Städteregion Aachen, gemeente Heerlen, de Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens en de gemeente Vaals. Per 1 januari 2021 heeft de Arbeitsgemeinschaft Charlemagne Grensregio zich na een unaniem besluit in 2020 van de Vorstand aangesloten bij de EGTS-EMR. De structurele bijdrage van Parkstad aan de grensoverschrijdende samenwerking bedraagt jaarlijks € 50.000 en wordt conform de afspraken doorberekend aan de gemeenten volgens de gebruikelijke verdeelsleutel van Parkstad Limburg. Naast de reguliere events werd in 2022 tijdens de Europawoche in samenwerking met de EGTSEMR een Burgerfeest in Vaals georganiseerd. Doelen van dit evenement zijn enerzijds informatie verstrekken over de werkterreinen, projecten en uitdagingen en anderzijds het ‘lokale’ idee van Europa dichter bij de burger brengen in de vorm van o.a. grensoverschrijdende attracties waarbij de belangrijkste vragen van de Europawoche zoals ‘Wat betekent Europa voor mij?” “Wat heeft de EU met mijn dagelijks leven te maken?" en "Wat wil ik voor de toekomst van de EU? centraal staan. De bedoeling is dat dit feest jaarlijks terugkeert. Het volgende staat gepland in mei in het Belgische Blieberg (Plombières).
43
2.2 Financieel overzicht programma Kerntaken In de begroting 2022 na de 4e begrotingswijziging is voor het programma kerntaken een budget opgenomen van € 4.868.000 waaronder € 400.000 voor de storting in de reserve Ringwegen. Het bedrag van € 4.868.000 bestaat uit: • Werkbudgetten voor de Bestuurscommissies en het Dagelijks Bestuur van totaal € 762.000. • Lobby subsidieverwerving € 40.000; • Loonkosten kernformatie € 1.672.000; • Financieringskosten Buitenring € 106.000; • Afschrijvingen Buitenring € 265.000; • De nog niet in de begroting opgenomen cofinanciering door derden van projecten kernactiviteiten/projectlasten voor een bedrag van € 2.023.000. En daarnaast: • Het regionale deel van de Specifieke Uitkering bevolkingsdaling 2022 van € 2.933.000 is in 2023 beschikt door de centrum-gemeente Heerlen en zal om die reden in 2023 verantwoord worden; • Een bedrag van € 1.058.000 voor regionale initiatieven; Financiële beeld van het programma Kerntaken: In onderstaand overzicht wordt de begroting na verwerking van de 4e (rechtmatigheidsverklaring bestuur) begrotingswijziging weergegeven. Ook de realisatie 2022 is hierin opgenomen. Baten en lasten van projecten worden in de staat van baten en lasten opgenomen naar rato van de voortgang van het werk. Tekorten en overschotten worden verwerkt in de bestemmingsreserve “werkbudget” van de betreffende Bestuurscommissie.
Per saldo is het gerealiseerde resultaat nihil.
44
Staat van baten en lasten programma Kerntaken:
Werkbudget:
700
Begroting 2022 na 4e wijziging 762
Lobby subsidieverwerver
40
40
38
-2
Afschrijvingskosten Buitenring
265
265
264
-1
Financieringskosten Buitenring
106
106
106
0
Cofinanciering door derden van projecten kernactiviteiten/projectlasten
pm
2.023
1.226
-797
1.276
1.657
1.657
0
15
15
15
0
2.402
4.868
4.066
-802
pm
2.319
1.601
-718
0
0
190
190
Begroting 2022
Omschrijving
Loonkosten formatie Tijdelijke frictiekosten sociaal plan Totale lasten Kerntaken Cofinanciering door derden van projecten kernactiviteiten/projectbaten Rentebaten Totale baten Kerntaken
Realisatie 2022
Verschil
759
-3
0
2.319
1.791
-528
-2.402
-2.549
-2.275
274
400
400
400
0
Reserve werkbudgetten Bestuurscommissies
0
741
668
-73
Reserve werkbudget Dagelijks Bestuur
0
257
258
1
371
371
370
-1
Reserver werkbudget Algemeen Bestuur
0
0
79
79
Reserve werkbudget DB/Regio Deal
0
47
47
0
Reserve werkbudget Bestuurscommissies
0
725
533
-192
Frictiereserve
15
15
15
0
Saldo mutaties reserves Kerntaken
-14
-240
-282
-42
Gerealiseerde resultaat Kerntaken
-2.416
-2.789
-2.557
232
Verdeling van middelen (via balans)
Begroting 2022 1.058 1.058 0
Begroting 2022 na 4e wijziging 1.058 1.058 0
Realisatie 2022 1.058 1.058 0
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
pm pm 0
2.933 2.933 0
0 0 0
-2.933 -2.933 0
Gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten Kerntaken Stortingen in reserves: Reserve Ringwegen
Onttrekkingen aan reserves: Reserve Ringwegen
Regionale initiatieven Bijdragen regionale initiatieven Saldo
Verdeling van middelen (via balans) Bestemming regionaal deel SPUK Bevolkingsdaling Regionaal deel SPUK Bevolkingsdaling Saldo
45
Verschil 0 0 0
2.2.1 Werkbudgetten In 2022 is aan werkbudgetten een bedrag van € 700.000 beschikbaar. Daar is het restant werkbudget Regio Deal (oude EFRO-middelen) van € 60.000 aan toegevoegd voor projecten die gerelateerd zijn aan de Regio Deal. In het jaarplan 2022 hebben de bestuurscommissies voorstellen ingediend voor € 903.000. Het DB heeft een taakstelling voor € 143.000 (circa 15,8%) opgelegd. De verdeling over de Bestuurscommissies en het Dagelijks Bestuur is als volgt:
Bestuursorgaan
Voorstellen 2022 conform jaarplan
Wonen en Herstructurering RUMO Duurzaamheid Economie en Toerisme SES GROS Subtotaal bestuurscommissies Dagelijks Bestuur Regio Deal Communicatie Regio Deal Monitoring TOTAAL
Werkbudget na taakstelling
230 103 145 165 25 70 738 105 30 30 903
205 82 130 147 22 20 606 94 30 30 760
In 2022 zijn de werkbudgetten van de bestuurscommissies allen bestemd op basis van het jaarplan. Het gedeelte van de werkbudgetten inzake de beschikbare middelen SPL € 606.000 zijn volledig ingezet. Van het restant budget Regio Deal ad € 66.000 is € 10.000 overgebleven. Dit bedrag blijft beschikbaar voor Regio Deal activiteiten in 2023. Realisatie werkbudget Dagelijks Bestuur Van het totale werkbudget 2022 is in het jaarplan een bedrag van € 94.000 beschikbaar voor aanwending door het Dagelijks Bestuur. Bij de resultaatbestemming 2021 is hier € 47.000 aan toegevoegd. Van de vrijgevallen middelen van de projecten Super Circular is ten tijde van de 4e begrotingswijziging € 258.000 toegevoegd aan de reserve Dagelijks Bestuur. Het gerealiseerde werkbudget van het Dagelijks Bestuur is € 41.000 achtergebleven bij het budget van € 141.000. Daarnaast is € 40.000 beschikbaar voor de lobby subsidieverwerving. Dit budget is nagenoeg geheel aangewend. De besteding van deze middelen was als volgt:
Activiteiten Dagelijks Bestuur Communicatie en regiobranding Bestuurscommunicatie/ Regiodagen / Raadsinformatiebijeenkomsten / Bestuurskosten Advies en samenwerking Strategische lobby/ (vervolg krimpgelden en grens- en krimpregio's / Tweede kamer / Limburgs Parlement Traject vervolg op Regio Deal/ Nationaal Programma Parkstad Restant 2021 (middels resultaat bestemming 2021) Werkbudget
Begroting 2022 (bijgesteld jaarplan)
Besteed in 2022
Verschil
60
33
26
23
43
-20
5
0
5
23
15
8
23
0
23
7
7
0
141
99
41
Lobby subsidieverwerving
40
38
2
Totaal
181
137
43
46
De kosten van de activiteiten van het Dagelijks Bestuur zijn € 43.000 lager dan begroot. De kosten voor communicatie en regiobranding zijn lager dan begroot omdat de werkzaamheden met betrekking tot de nieuwe website nog niet in 2022 zijn afgerond en doorlopen in 2023. Onder deze post zijn verder kosten verantwoord voor de voorbereidingen voor Regio Deal 2.0. Onder het kopje bestuurscommunicatie zijn kosten voor raadsinformatieavonden en de kosten voor de tweedaagse collegeregiodag in Amsterdam en 2 college regio(mid)dagen verantwoord. Onder strategische lobby zijn kosten opgenomen voor een Stakeholder Intelligence monitor van Wepublic en kosten voor bijeenkomsten met of bezoeken aan diverse ministeries. Bij overschotten is het vigerende beleid dat programmagelden beschikbaar blijven voor programma activiteiten in het daaropvolgende jaar, mits het resultaat dit toelaat. Bij de resultaatbestemming zal worden voorgesteld om het resterende werkbudget van het Dagelijks Bestuur ad € 41.000 toe te voegen aan het werkbudget van 2023. Realisatie werkbudget Dagelijks Bestuur inzake Regio Deal Bij het jaarplan 2022 is besloten om het restant Regio Deal geld ad € 66.000 in te zetten voor Regio Deal activiteiten, onder andere voor de bestuurscommissie Wonen en Herstructurering en de bestuurscommissie Economie en Toerisme, de monitoring van de Regio Deal en communicatie Regio Deal.
In 2022 zijn € 56.000 kosten gemaakt (2021 €60.000, 2020 € 186.000, 2019 € 59.000, 2018 € 88.000 en 2017 €2.000). Het nog te benutten saldo van het werkbudget voor de Regio Deal bedraagt per 31 december 2022 € 10.000. Namelijk: Saldo 31-12-2021 Besteed in 2022 Resteert
€ € €
47
66.000 56.000 10.000
2.2.2 Specifieke Uitkering Bevolkingsdaling (Krimpgelden) Met ingang van 2016 krijgen de Parkstadgemeenten 5 jaar lang € 3,9 miljoen per jaar uitgekeerd op basis van de Decentralisatie Uitkering Bevolkingsdaling. In Parkstadverband is besloten hiervan € 2.933.000 per jaar (75%) regionaal in te zetten. In 2020 heeft door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een evaluatie van het programma bevolkingsdaling plaatsgevonden, waarin de DU Bevolkingsdaling is meegenomen. Naar aanleiding van deze evaluatie is de uitkering verlengd tot en met 2021. Deze middelen zijn allemaal toegekend conform onderstaande tabel. In 2022 is deze uitkering een Specifieke Uitkering geworden welke op 7 maart 2023 is beschikt door de centrumgemeente Heerlen. Er heeft in 2022 nog geen toekenning van deze gelden plaatsgevonden.
Projecten krimpgelden (bedragen x € 1.000) Aanpak hoogbouwflats Project Aureliushof Heerlen Programmatische aanpak particulier bezit Spoorwegverdubbeling HeerlenLandgraaf Fietsverbinding Simpelveld-Aken Leisurering Leisure Lane Bedrijventerrein Oostflank Brunssum Slot Schaesberg Revitalisering winkelgebied Nuth Ransdaal toekomstbestendig Integraal dorpontwikkelingsplan (IDOP) Bocholtz Verwoeste Kasteel Etzenrade Regionale fietsverbinding Geul naar Geleenbeekdal Herinrichting bedrijventerrein Willem Sophia Financiële afwikkeling Buitenring Landschapspark Uitkijkpunt Huls Open Club Klimmen De Reusch van Schimmert Aurora Herontwikkeling Giessen-Bautsch Herinrichting Dentgenbach De Baan Bocholtz Organisatiekracht Cofinanciering GROS Regio Deal Gezonde Basisschool voor de Toekomst Sociaal ec. structuurversterking Nuinhofwijk Nuth
Bestuurscommissie
Toegekend 2016
Toegekend 2017
Toegekend 2018
Toegekend 2019
Toegekend 2020
Toegekend 2021
W&H W&H
1,500
W&H
100
850
850
850
850
3,500
RMO E&T E&T E&T E&T E&T E&T RMO
1,000
250 213
250
250
250
2,000 213 300 600 400 705 350 192
1,500 450
450
300 600 400 200 350 192
Totaal
200
305
RMO E&T
500 150
500 150
RMO
150
150
E&T MOB E&T SES E&T W&H E&T E&T W&H DB DB
300
500 110 50 600 50 278 70 500
300 3,000 330 830 110 50 600 50 278 70 500
SES
273
273
DB
197
197
2,933
17,598
1,500 330
1,500 330
Totaal
2,900
48
2,905
3,000
2,930
2,930
2.2.3 Regionale Initiatieven De Regionale Initiatieven zijn gemeentelijke initiatieven en taken waarvan in het verleden met de gemeenten is afgesproken dat de financiering daarvan via Parkstad Limburg loopt. Het betreft de financiering van BTM, het Starterscentrum, het Routebureau, Visit Zuid-Limburg en het Vestigingenregister. Parkstad Limburg ontvangt facturen van de verschillende instellingen en factureert dit gebundeld door naar de verschillende gemeenten. Daarnaast wordt vanuit het budget voor regionale initiatieven een bijdrage geleverd aan het Uitvoeringsprogramma Toerisme.
2.2.4 Brede Doel Uitkering In 2020 zijn de BDU 2011 t/m 2018 grotendeels afgerekend. Ultimo 2021 was nog 1 BDU-project onderhanden; eind 2021 was dit gereed. Dit project is in de Sisa-bijlage 2021 financieel verantwoord. In juni 2022 is hiervoor een vaststellingsverzoek bij de provincie ingediend, dat in november 2022 is gehonoreerd. In 2023 wordt dit project, conform beschikkingen, finaal afgerekend met de gemeentes en de Provincie. Hierdoor staat er per 31-12-2022 nog een te betalen bedrag aan de gemeentes van € 132.412 en aan de Provincie van € 112.826 open. Deze zijn opgenomen bij de overlopende passiva.
2.2.5 Cofinanciering door derden van kernactiviteiten In een aantal gevallen blijkt het mogelijk te zijn (en Parkstad zoekt daar actief naar) om voor projecten/activiteiten van de kernagenda cofinanciering te verkrijgen. De ontvangen middelen en de toevoegingen van deze middelen aan de budgetten voor die activiteiten/projecten alsmede de besteding van deze middelen verloopt via deze post.
2.2.6 Formatie en bezetting programma activiteiten De kernformatie in de begroting 2022 bedroeg 23,3 fte. Voor de takendiscussie is hier 3 fte aan toegevoegd waarmee in de begroting na 2e wijziging een totaalbedrag van € 2.588.000 voor loonkosten en secundaire arbeidsvoorwaarden is opgenomen. Bij de vaststelling van de begroting 2023 is besloten om de 0,44 fte die wordt ingezet ten behoeve van Grensoverschrijdende Samenwerking/ AG Charlemagne over te hevelen van het programma Flexibele schil naar Kernformatie. De begroting na 4e wijziging bedraagt daarmee 26,8 fte, totaal € 2.622.000.
Loonkosten totaal Loonkosten kernformatie programma activiteiten Tijdelijke frictiekosten sociaal plan Loonkosten kernformatie overhead Totaal
Totaal kernformatie FTE kernformatie programma's FTE kernformatie overhead FTE kernformatie
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
1.276
1.657
1.657
-
15
15
15
-
950
950
950
-
2.241
2.622
2.622
-
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie ulimto 2022
12,7
16,2
16,2
-
10,6
10,6
10,6
-
23,3
26,8
26,8
-
Voor de toelichting op de loonkosten en formatie wordt verwezen naar pagina 55.
49
Verschil
2.2.7 Financiering en afschrijving Buitenring Deze lasten hebben betrekking op de afschrijving en rentekosten van de lening voor een aandeel van Parkstad in de financiering van de Buitenring. Deze afschrijvingskosten bedragen in 2022 € 264.147 en de rentekosten € 106.072.
2.2.8 Afwikkeling GBRD Op 14 december 2022 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met de voorgestelde afwikkeling GBRD. De deelnemende gemeenten ontvangen de restant middelen van de GBRD. De administratieve afhandeling, terugbetaling van vastgestelde bedragen, zal in 2023 plaatsvinden. Reserves
Saldo ultimo 2021
Egalisatie frictiekosten GBRD Totaal reserves
Mutaties 2022 62
-62
62
-62
Saldo ultimo 2022
Egalisatie frictiekosten GBRD In verband met de eindafrekening richting de Parkstad gemeentes is de reserve Egalisatie frictiekosten GBRD naar € 0 geboekt.
50
-
3 Programma Flexibele Schil Naast thema’s die behoren tot de Kernagenda en waarvan de financiering loopt via de regiobijdragen van de gemeenten is er binnen de samenwerking plaats voor een flexibele schil. Binnen de flexibele schil zijn in de begroting 2022 baten en lasten opgenomen voor Grensoverschrijdende samenwerking en de projecten Administratieve ontzorging zonnepanelen. De bijdragen aan AG Charlemagne (thema GROS) zijn toegevoegd aan de Kerntaken. Dit besluit is bij de Bestuursrapportage (3e begrotingstwijziging 2022) begrotingstechnisch verwerkt.
3.1 Administratie zonnepanelen Het project Administratie zonnepanelen bestaat uit de administratieve eenheid die centraal bij Parkstad is georganiseerd voor de contractafwikkeling en de BTW-teruggaaf voor de deelnemers. Het financiële overzicht flexibele schil ziet er als volgt uit:
Programma Flexibele schil
Begroting 2022
Grensoverschrijdende samenwerking
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
50
0
0
0
Administratie zonnepanelen
0
2
64
62
Totale lasten Flexibele schil
50
2
64
62
Grensoverschrijdende samenwerking Bijdragen gemeenten aan Administratie zonnepanelen
50
0
0
0
0
22
0
-22
Totale baten Flexibele schil
50
22
0
-22
Gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten Flexibele schil
0
20
-64
-84
0
20
0
-20
0
0
64
64
0
-20
64
84
0
0
0
-0
Stortingen in reserves Reserve werkbudgetten Bestuurscommissies Onttrekkingen aan reserves Reserve werkbudgetten Bestuurscommissies Saldo mutaties reserves Flexibele schil Gerealiseerde resultaat Flexibele schil
Met betrekking tot het project Administratie zonnepanelen is ten tijde van de 4 e begrotingswijziging een administratieve fout ontstaan waardoor abusievelijk onjuiste baten en lasten zijn verwerkt als 4 e begrotingswijziging op het project. De lasten 4e begrotingswijziging hadden rondom realisatieniveau € 64k uit moeten komen en de baten 4e begrotingswijziging hadden € 0 moeten zijn. Als gevolg hiervan had de storting in de reserve 4e begrotingswijzing €0 moeten zijn en de onttrekking 4e begrotingswijziging conform realisatieniveau €64k. Het gerealiseerde resultaat (inclusief mutaties reserves) van het programma in 2022 is nihil.
51
4 Algemene dekkingsmiddelen 4.1 Gemeentelijke bijdragen Kerntaken De gemeentelijke bijdragen zijn zodanig berekend dat voor de uitvoering van de kerntaken en de lopende verplichtingen een sluitende begroting wordt verkregen. De verdeling van de bijdrage over de deelnemende gemeenten vindt – zoals vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling Stadsregio Parkstad Limburg – plaats aan de hand van de meest recent vastgestelde Algemene Uitkering, zijnde 2018. In 2022 is aan regiobijdragen van de gemeenten een bedrag ontvangen conform de begroting 2022. De verdeling over de gemeenten was als volgt:
Verdeelsleutel 2022
Begroting 2022
Gemeente
Bijdrage Extra bijdrage gemeente gemeenten GROS/AG Heerlen n.a.v. inzake Charlemagne Takendiscussie bedrijfsvoering
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
AU 2018 Basis
Aandeel gemeente
Beekdaelen
20.307
11,21%
437
28
6
471
Brunssum
19.403
10,71%
418
27
5
450
450
Heerlen
70.896
39,13%
1.331
99
20
1.796
1.796
Kerkrade
33.172
18,31%
714
46
9
769
769
Landgraaf
24.547
13,55%
527
34
7
568
568
Simpelveld
6.016
3,32%
129
8
2
139
139
Voerendaal
6.826
3,77%
147
10
2
159
159
181.167
100,00%
3.704
252
50
4.352
4.352
Totaal
346
346
471
Totaal overzicht algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen zien er samengevat als volgt uit: Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
0
0
0
0
Bijdragen deelnemende gemeenten
3.704
4.352
4.352
-0
Totale baten
3.704
4.352
4.352
-0
Gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten Algemene Dekkkingsmiddelen
3.704
4.352
4.352
-0
Stortingen in reserves
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
Saldo mutaties reserves Algemene Dekkingsmiddelen
0
0
0
0
Gerealiseerde resultaat Algemene Dekkingsmiddelen
3.704
4.352
4.352
-0
Algemene Dekkingsmiddelen
Totale lasten
52
5 Overhead, bedrijfsvoering en frictiebudget 5.1 Ontwikkeling bedrijfsvoering De bedrijfsvoering wordt ingevuld via een mix van uitbesteden van taken op het terrein van huisvesting, facilitaire dienstverlening en ICT in combinatie met het in beperkte mate in eigen beheer uitoefenen van taken die dicht bij het primaire proces staan zoals secretariaat, communicatie, officemanagement, hrm, administratie en controlling. In 2022 zijn een aantal activiteiten gestart met als doel om de bedrijfsvoering op orde te krijgen. Enerzijds is een nieuwe medewerker geworven voor archief, ICT en facilitaire zaken. Deze is in het najaar gestart en in samenwerking met IDM Advies wordt het verbetertraject informatiehuishouding vormgegeven. Dit traject loopt door in 2023. Anderzijds is advies ingewonnen om het Interne Controleplan 2022 te updaten ter voorbereiding op de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2023. De werkzaamheden met betrekking tot de interne controle van projecten zijn in 2022 eerder uitgevoerd en het voornemen is om deze lijn voort te zetten. Deze actitiveiten dragen enerzijds bij aan de interne sturing op projecten en anderzijds aan de eventuele subsidieverantwoording van projecten. Verder is Parkstad gestart met het updaten van het functiewaarderingsysteem met behulp van HR21 en het externe adviesbureau BuitenhekPlus.
Dit traject loopt door en besluitvorming is voorzien medio 2023. In 2022 is gestart met een update van het personeelsbeleid en is het verlofsparen ingevoerd. Vanwege een aantal langdurig zieke medewerkers en uitdiensttredingen binnen de bedrijfsvoering, konden niet alle activiteiten met betrekking tot bedrijfsvoering op orde in 2022 gestart en/of afgerond worden. Mede om bovenstaande redenen is de live-gang van een nieuw financieel systeem uitgesteld. Er is begin 2023 extra personele capaciteit ingehuurd om deze capaciteit op te vangen en daarnaast zijn nieuwe medewerkers geworven voor de vacante fte binnen financiën.
Begroting 2022
Huisvesting en bedrijfsvoering Huisvesting ICT Facilities Administratie en planning en control Personeelskosten en hrm
Begroting na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
137 79 29 72 52
99 82 27 57 96
38 -3 2 15 -44
369
361
8
Eenmalige frictiekosten herinrichting bedrijfsvoering: inhuur deskundigheid voor implementatie nieuw financieel systeem, inrichting archief en implementatie rechtmatigheidsverklaring
60
0
60
'Bedrijfsvoering op orde': Extra bijdrage gemeenten voor de inhuur van een (assistent-) controller en officemanager, het op orde brengen van het archief en een organisatiebreed opleidings- en cultuurtraject.
252
147
105
681
509
172
Totaal structurele bedrijfsvoeringskosten
338
Totaal
338
53
Toelichting In de begroting 2022 is een bedrag van €338.000 voor bedrijfsvoering en huisvesting opgenomen. Na de 4e begrotingswijziging 2022 is voor bedrijfsvoering en huisvesting een totaalbedrag van € 681.000 genomen. Het financieel overzicht en de ontwikkeling van ‘Bedrijfsvoering op orde’ zal apart worden toegelicht. Er is verder rekening mee gehouden dat er een deel (€60.000) gedekt zal worden uit éénmalige frictiekosten. Structurele bedrijfsvoeringskosten In 2022 bedroegen de lasten € 361.000, € 8.000 lager dan begroot. Dit werd hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere huisvestingskosten. De reden hiervoor is dat Parkstad in het 4e kwartaal bericht heeft ontvangen van de verhuurder dat de nutskosten met een factor 3,5 stijgen (impact over 2022: € 24.000). Om een begrotingsontrechtmatigheid te voorkomen heeft Parkstad voorgesteld om deze stijging te dekken uit de vrijval van de projectgelden Super Circular Estate, ten tijde van de vierde begrotingswijziging. Inmiddels heeft Parkstad bericht ontvangen van de verhuurder dat deze stijging over 2022 geen doorgang vindt. De aangevraagde dekking ten tijde van de vierde begrotingswijziging hoefde hiermee niet aangesproken te worden. Verder zijn met betrekking tot administratie en planning en control niet alle activiteiten uitgevoerd, hoofdzakelijk wegens capaciteitgebrek en langdurige ziekte.
Naast bovenvermelde onderuitputtingen zijn op het onderdeel personeelskosten en hrm meer kosten gerealiseerd dan begroot. Deze hogere uitgaven waren voornamelijk het gevolg van hogere representatieskosten, reis- en verblijfskosten en onverwachte WW-uitgaven. Omdat binnen de totale begroting van bedrijfsvoering nog budgetruimte resteerde, is vanuit deze post tevens de voorziening verlofsparen ingesteld (€13.000). De aangevraagde dekking ten tijde van de vierde begrotingswijziging om de voorziening verlofsparen in te stellen, vanuit de reserve stortplaatsen, hoefde hiermee niet aangesproken te worden. Frictiekosten bedrijfsvoering In 2022 bedroegen de lasten voor frictiekosten bedrijfsvoering €0, € 60.000 lager dan begroot. Door vertraging in de implementatie van het nieuw financieel systeem zijn de licentie- en consultancykosten bij administratie en planning en control achtergebleven. De werkzaamheden zijn in 2022 verder opgepakt en na voorbereidende werkzaamheden in 2023, is live-gang gepland voor boekjaar 2024. Om die reden hoefde het frictiebudget niet aangesproken te worden in 2022 maar blijft de noodzaak bestaan om deze reserve aan te spreken voor uitvoering in 2023 en 2024. In 2022 is een zeer klein deel van de kosten van de bedrijfsvoering doorbelast naar projecten. In 2022 gaat het om een bedrag van € 2.800.
Het gaat om projecten die (gedeeltelijk) extern worden gefinancierd en waarvoor (extra) personele capaciteit wordt ingezet. ‘Bedrijfsvoering op orde’ In 2022 bedroegen de lasten voor “Bedrijfsvoering op orde” € 147.000, €105.000 lager dan begroot.
Extra bijdrage Parkstadgemeenten Inhuur financieel medewerkster Inhuur P&C Salariskosten medewerker archief, ICT en Facilitair Externe inhuur archief Inhuur externe expertise overig Opleidingen/teambuilding Functiewaarderingstraject Totaal
Begroting 2022
252
54
Prognose 2022 (BURAP) 20 107
Realisatie 2022
Verschil
16 85
4 22
15
16
-1
10 40 10 50 252
3 4 0 24 147
7 36 10 26 105
Sinds april 2022 wordt een assistent-controller ingehuurd, waardoor het mogelijk is geweest om de jaarstukken en de begroting tijdig aan het Dagelijks Bestuur en de toezichthouder aan te bieden. Daarnaast ondersteunt de medewerker Zonnepanelenproject 1 dag in de week bij het inboeken van inkoopfacturen. Verder is in 2022 de werving gestart voor een medewerker informatie- en archiefbeheer, ICT en Facilitair, onder andere ter vervanging van de langdurig zieke officemanager en het verbeteren van het archief c.q. de informatiehuishouding. Deze werving heeft een geschikte kandidaat opgeleverd die op 1 oktober 2022 voortvarend is gestart. In samenwerking met IDMadvies is vervolgens een start gemaakt om het verbetertraject informatiehuishouding vorm te geven. Dit traject loopt door in 2023. Zoals opgenomen in de begroting 2022, is een functiewaarderingsproject (HR21) uitgevoerd. De kosten bestaan uit advieskosten van Buitenhek Plus welke ondersteunt bij het functiewaarderingstraject. De advieskosten van Buitenhek Plus zijn gefinancierd uit de incidentele middelen “Bedrijfsvoering op orde”. Naast het ziekteverzuim binnen de bedrijfsvoering, is per 1 september 2022 een langdurig zieke assistent-controller ziek uit dienst gegaan en is per 1 december 2022 een medewerker bedrijfsvoering uit dienst getreden.
Hierdoor konden niet alle voorgenomen activiteiten inzake bedrijfsvoering op orde in 2022 uitgevoerd worden.
5.2 Loonkosten, formatie en bezetting Kernformatie en bezetting De kernformatie in de begroting 2022 bedroeg 23,3 fte. Voor de takendiscussie is hier 3 fte aan toegevoegd waarmee in de begroting na 2e wijziging een totaalbedrag van € 2.588.000 voor loonkosten en secundaire arbeidsvoorwaarden is opgenomen. Bij de vaststelling van de begroting 2023 is besloten om de 0,44 fte die wordt ingezet ten behoeve van Grensoverschrijdende Samenwerking/ AG Charlemagne over te hevelen van het programma Flexibele schil naar Kernformatie. De begroting na 4e wijziging bedraagt daarmee 26,8 fte, totaal € 2.622.000. De loonkosten van de kernformatie moeten als een geheel worden gezien. De onderverdeling naar programma’s en overhead is op last van de BBV gemaakt. Loonkosten totaal
Loonkosten kernformatie programma activiteiten Tijdelijke frictiekosten sociaal plan Loonkosten kernformatie overhead Totaal
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
1.276
1.657
1.657
-
15
15
15
-
950
950
950
-
2.241
2.622
2.622
-
Per saldo zijn de loonkosten conform begroting uitgekomen. De kosten voor de voorziening verlofsparen zijn in 2022 gefinancierd vanuit restant budget binnen de bedrijfsvoering.
Totaal kernformatie FTE kernformatie programma's FTE kernformatie overhead FTE kernformatie
55
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie ulimto 2022
12,7
16,2
16,2
-
10,6
10,6
10,6
-
23,3
26,8
26,8
-
Verschil
Het aantal medewerkers kernformatie per 31 december 2022 is 26,8 fte. De vacature voor programmanager SES is per 1 januari 2022 ingevuld. Verder is een vacature voor programmamedewerker Duurzaamheid per 15 augustus 2022 ingevuld. De vacature voor medewerker informatie- en archiefbeheer, ICT en facilitair is per 1 oktober 2022 ingevuld. Het totale aantal medewerkers (inclusief ingehuurde medewerkers t.b.v. projecten) per 31 december is 29,1 fte. De overige 2,33 fte is als volgt te verklaren: • 0,44 fte (1 medewerker) is tijdelijk in dienst ten behoeve van de Administratieve Ondersteuning Zonnepanelen. De kosten worden gedekt uit de flexibele schil. • 0,89 fte (1 medewerker) is tijdelijk in dienst als programmamedewerker. • 1 fte (1 medewerker) is tijdelijk in dienst als programma assistent. Organisatie op orde In de DB vergadering van 7 november 2018 is besloten om 2,6 fte aan te trekken om de basis op orde te krijgen. De kosten voor deze 2,6 fte zijn voor de jaren 2019 en 2020 gedekt uit de bestemmingsreserve werkbudget “Organisatie op orde” welke eind 2018 is gevormd voor € 468.680 ten laste van het werkbudget Regio Deal (oude EFRO Middelen). Per 31 december 2021 is het restant van de reserve organisatie op orde, afgerond € 65.000. De reserve is in 2022 niet gewijzigd en het restant bedraagt per 31-12-2022 eveneens €65.000.
Voor 2023 is een beroep op deze reserve voorzien ter dekking van structurele en incidentele lasten voor het archief en voor de eventuele implementatie van digitaal vergaderen. Onder voorbehoud van positieve besluitvorming door het Algemeen Bestuur zal dit in 2023 of 2024 worden geïmplementeerd.
5.3 Financiële samenvatting bedrijfsvoering en overhead
Overhead
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
Exploitatielasten: Kosten formatie
950
950
950
0
Bedrijfsvoering
338
681
509
-172
Totale lasten Overhead
1.288
1.631
1.459
-172
Totale baten Overhead
0
0
0
0
-1.288
-1.631
-1.459
172
0
0
0
0
Frictiereserve
0
67
7
-60
Saldo mutaties reserves Overhead
0
67
7
-60
Gerealiseerde resultaat Overhead
-1.288
-1.564
-1.452
112
Gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten Overhead Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves:
De begrote lasten voor Bedrijfsvoering zijn in 2022 € 172.000 lager dan begroot. De oorzaak ligt hoofdzakelijk in vertraagde uitvoering van de implementatie financieel systeem, ‘bedrijfsvoering op orde’ en het feit dat de nutskostenstijging geen doorgang vond in 2022. Het resultaat bedrijfsvoering en overhead 2022 van € 112.000 is in 2023 nodig om de bedrijfsvoering verder op orde te krijgen.
56
5.4 Frictiebudget In 2022 was het beroep op de frictiekosten als volgt:
Inzet frictiegelden
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Eenmalige frictiekosten herinrichting bedrijfsvoering: inhuur deskundigheid voor implementatie nieuw financieel systeem, inrichting archief en implementatie rechtmatigheidsverklaring
0
60
0
Extra loonkosten van 1 medewerker, die op basis van het Sociaal Plan het salaris betaald krijgt op grond van zijn functie en bijbehorende waardering van voor de transitie.
15
15
15
Verbouwing (afschrijving)
0
7
7
Totaal
15
82
22
De begrote onttrekking van de frictiereserve voor € 60.000 is in 2022 niet gerealiseerd wegens capaciteitsgebrek om herinrichting van de bedrijfsvoering in 2022 af te ronden. Deze activiteiten lopen door in 2023 en 2024 waarmee het beroep op de frictiegelden wordt voorzien in 2023 en 2024. Indien in 2023 positief wordt besloten inzake het functiewaarderingstraject HR21, zal vanaf begroting 2024 geen onttrekking aan de frictiereserve van €15.000 meer plaatsvinden ter dekking van de frictie loonkosten. De structurele lasten voor formatie worden dan vanaf 2024 volledig gedekt uit de structurele baten. In 2023 en latere jaren is er nog sprake van transitie en frictiekosten. De totale kosten daarvan zijn becijferd op € 172.000. Het saldo van de frictiereserve per 31-12-2022 ad € 172.000 is grotendeels benodigd. In de risicoparagraaf wordt hier nog nader op ingegaan.
Beschikbaar 31-12-2022
Verwachte uitgaven na 2022
Extra loonkosten van 1 medewerker, die op basis van het Sociaal Plan het salaris betaald krijgt op grond van zijn functie en bijbehorende waardering van voor de transitie
15
15
Herrinrichting bedrijfsvoering: (implementatie nieuw financieel systeem, inrichting archief en implementatie rechtmatigheidsverklaring
60
60
Verbouwing (afschrijving)
52
52
Overig
45
45
Totaal
172
172
Inzet frictiegelden
57
6 Bedrag heffing vennootschapsbelasting Op basis van een inventarisatie van activiteiten is geconcludeerd dat Parkstad niet vpb-plichtig is. Dit is bevestigd door de belastingdienst.
7 Onvoorzien In 2022 is geen beroep gedaan op de post onvoorziene uitgaven.
58
8 Mutaties reserves In de paragraaf weerstandsvermogen wordt ingegaan op de beleidsintenties van de reserves en de omvang van de reserves. Reserve Ringwegen De reserve ringwegen dient ter afdekking van de afschrijvingskosten van de investeringsbijdrage van € 7,2 miljoen van Parkstad op basis van het bestuursconvenant Binnen- en Buitenring Parkstad Limburg van 15 november 2005. De afschrijvingen lopen door tot 2060. Tot 2030 dragen de Parkstad gemeenten € 400.000 bij aan de afschrijvingskosten van de Buitenring en de rentelasten van de daarvoor aangegane lening. In 2030 is er nog een laatste bijdrage van € 202.648. De lening loopt eveneens tot 2030. Het verschil tussen de bijdrage van de Parkstad gemeenten en de afschrijvingskosten en rentelasten wordt aan de reserve Buitenring toegevoegd voor de dekking van de afschrijvingskosten na 2030. Frictiereserve In 2022 is in de begroting € 82.000 kosten opgenomen die incidenteel worden gedekt uit de frictiereserve: • De incidentele kosten ad € 60.000 voor de implementatie van het nieuw financieel systeem, de inrichting van het archief en de implementatie van de rechtmatigheidsverklaring. De gerealiseerde kosten zijn nihil omdat deze activiteiten niet in 2022 uitgevoerd konden worden. De werkzaamheden worden verder opgepakt in 2023 en daarmee zijn deze kosten voorzien in 2023 en mogelijk 2024.
• Salarisgaranties conform het Sociaal Plan ad € 15.000. Deze kosten voor 1 medewerker in dienst van Parkstad worden geraamd op € 15.000 per jaar. Deze kosten komen vanaf 2024 te vervallen bij positieve besluitvoring over het functiewaarderingstraject HR21. • De afschrijvingskosten van de verbouwing inzake de extra werk- en vergaderruimte op de tweede en derde verdieping ad € 7.000. Reserve werkbudget Dagelijks Bestuur en Bestuurscommissies Het is bestaand beleid om programmagelden, die in enig jaar niet worden besteed, beschikbaar te houden voor programma activiteiten in het daaropvolgende jaar. Baten en lasten van projecten worden in de staat van baten en lasten opgenomen naar rato van de voortgang van het werk. Tekorten en overschotten worden verwerkt in de bestemmingsreserve werkbudget van de betreffende bestuurscommissie. Per saldo is het gerealiseerde resultaat nihil.
Begroting 2022
Begroting 2022 na 4e wijziging
Realisatie 2022
Verschil
400
400
400
0
- Reserve werkbudgetten Bestuurscommissies
0
761
668
-93
- Reserve werkbudgetten Dagelijks Bestuur
0
257
258
1
400
1.418
1.326
-92
371
371
370
-1
- Frictiereserve - Reserve werkbudgetten Dagelijks Bestuur / Algemeen bestuur - Reserve werkbudgetten Bestuurscommissies
15
82
22
-60
0
47
126
79
0
725
597
-128
Totale onttrekkingen
386
1.225
1.115
-110
Saldo van onttrekkingen en stortingen
-14
-193
-211
-18
Mutatie reserves
Stortingen in reserves: - Reserve Ringwegen
Totale stortingen Onttrekkingen aan reserves - Reserve Ringwegen
59
9. Paragrafen 9.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf wordt ingegaan op de ontwikkelingen van het weerstandsvermogen / reserves, de voorgeschreven financiële kengetallen en risicobeheersing. Op 30 november 2011 heeft het Parkstad-bestuur ingestemd met de notitie ‘Risico’s en Weerstandscapaciteit Stadsregio Parkstad Limburg’. Op 19 december 2011 heeft de Parkstadraad de notitie voor kennisgeving aangenomen. De risiconotitie vormt de basis voor de risicobeheersing. In 2023 wordt een geactualiseerde conceptnotitie “Risico’s en Weerstandscapaciteit Stadsregio Parkstad Limburg” opgesteld en deze wordt met het Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur verder afgestemd. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding aan tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Door beheersmaatregelen afgedekte risico’s (via bijvoorbeeld voorzieningen of verzekeringen of andere maatregelen) hebben geen invloed op het weerstandsvermogen. De weerstandscapaciteit bestaat uit incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve, stille reserves en incidentele begrotingsruimte. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit onvoorzien structureel en structurele begrotingsruimte.
Aangezien SPL geen stille reserves, incidentele begrotingsruimte, onvoorzien structureel en structurele begrotingsruimte heeft, bestaat de weerstandscapaciteit van SPL uit de Algemene Reserve. De post onvoorzien structureel wordt op nihil geschat. De algemene reserve heeft een omvang van € 115.000. Deze reserve wordt aangehouden voor onvoorziene uitgaven. Het Dagelijks Bestuur is bevoegd de algemene reserve als dekkingsmiddel aan te wenden voor uitgaven met een incidenteel karakter, waarvoor geen dekking kan worden gevonden binnen geautoriseerde budgetten en die kunnen worden aangemerkt als onvoorzienbaar, onvermijdbaar en niet uitstelbaar. Als het Dagelijks Bestuur van deze bevoegdheid gebruik maakt, wordt daarover in de eerstvolgende bestuursrapportage c.q. het eerstvolgende jaarverslag verantwoording afgelegd. Parkstad houdt verder geen eigen vermogen aan als weerstandsvermogen voor niet-structurele financiële risico’s, met het oog op de continuïteit van de organisatie en de taakvervulling. Dit risico wordt op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen gedragen door de deelnemende gemeenten. Dat betekent dat Parkstad alleen dient te beschikken over enige financiële ruimte om tussentijdse incidentele financiële calamiteiten uit de eigen begroting af te kunnen dekken. Een algemene reserve van € 115.000 voldoet aan dit criterium.
Dat ontslaat het regiobureau niet van de plicht tot een adequaat risicomanagement om de risico’s zoveel mogelijk te beperken. Risicomanagement handelt over het rationeel beheersen van de risico’s. Voorwaarde daarvoor is het op systematische wijze inzicht verkrijgen in de risico’s die het regiobureau loopt: de risicoanalyse.
60
Onderstaande risico’s zijn thans onderkend: Omschrijving Cyberrisico