Document · PDF

6. Bijlage 2 Onderzoeksanalyse Companen_205079

Commissie GGZ 11 maart 2025, gemeente SimpelveldBij agendapunt: Raadsvoorstel Toekomstvisie wonen, welzijn en zorg Parkstadgemeenten28.095 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

6 Mensen met psychische problematiek We brengen de huisvestingsopgave in beeld voor mensen met een (ernstige) psychische kwetsbaarheid. Wij richten ons hierbij op de groep die verblijft in Beschermd Wonen (GGZ). Per definitie is Beschermd Wonen (BW) bedoeld voor mensen die niet zelfstandig kunnen wonen vanwege psychische en/of psychosociale problematiek. Beschermd Wonen wordt grotendeels gefinancierd en georganiseerd vanuit de Wmo, maar sinds 2021 ook vanuit de Wlz.

6.1 Doelgroep en context Beschermd Wonen Wmo Binnen de Wmo is Beschermd Wonen bedoeld voor volwassenen die vanwege psychische problematiek tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen zonder de directe nabijheid van toezicht en ondersteuning. De begeleiding van de zorginstelling is gericht op verschillende primaire leefgebieden zoals huisvesting, financiën, geestelijke en lichamelijke gezondheid en verzorging, dagbesteding, sociaal netwerk, huiselijke relaties en maatschappelijke participatie. Cijfers over de omvang van de groep met een Beschermd Wonen Wmo indicatie in de regio Parkstad hebben wij ontvangen van de centrumgemeente Heerlen.

Beschermd Wonen Wlz (GGZ-W) Vanaf 1 januari 2021 maken sommige mensen met psychische problematiek aanspraak op zorg en verblijf vanuit de Wlz, omdat zij blijvend permanent toezicht nodig hebben of 24 uur zorg in de nabijheid nodig hebben. Voor de omvang van de groep met een Wlz GGZ-Wonen indicatie per gemeente in de Parkstad regio, is gebruik gemaakt van de CIZ-databank (peildatum: 1 januari 2023). In bijlage 8 staat een overzicht waarin wordt weergegeven hoeveel indicaties er in de zorgzwaartepakketten 1 t/m 5 vallen.

Woonwensen Woning De meeste mensen in Beschermd Wonen geven de voorkeur aan een eigen appartement met een aparte slaapkamer en eigen sanitaire voorzieningen, vanwege privacy en autonomie. Een klein gedeelte van de mensen met een BWindicatie heeft juist behoefte aan een woonvorm waarin ze voorzieningen met anderen delen, vanwege de sociale interactie die dat met zich meebrengt. Zorg en ondersteuning • Een stabiele omgeving, dagelijkse regelmaat en een zinvolle dagbesteding zijn belangrijk. Afhankelijk van de behoefte kan er ook begeleiding zijn bij het huishouden en het maken van sociale contacten; soms is er ook sprake van verzorging en verpleging. • De doelgroep is zeer divers. Een deel kan na een verblijf van een aantal jaar weer zelfstandig wonen. Voor een ander deel is de verwachting dat zij ook op langere termijn niet in staat zullen zijn om zelfstandig te gaan wonen. • Continuïteit in de persoonlijke begeleiding (ook na uitstroom) wordt als zeer prettig en noodzakelijk ervaren. De mensen zijn gebaat bij het creëren van een vertrouwensband.

6.2 Vraaganalyse In januari 2023 hadden zo’n 975 mensen een indicatie voor Beschermd Wonen in Parkstad. Centrumgemeente Heerlen heeft doorgegeven dat zo’n 300 tot 350 mensen een Beschermd Wonen Wmo indicatie hebben in Parkstad. Van deze groep mensen woont 70% intramuraal in Beschermd Wonen en de overig 30% extramuraal in Beschermd Thuis. Voor het uitwerken van een vraagprognose gaan we uit van 325 mensen met een Wmo indicatie, waarvan 227 in Beschermd Wonen en 98 in Beschermd Thuis. We weten niet hoeveel Wmo indicaties de gemeenten apart tellen. We hebben een inschatting van de aantallen per gemeente gemaakt

op basis van de grootte van de gemeenten (inwonertal). Daarbij komen we uit op de volgende aantallen per gemeente. Tabel 6.1: Inschatting aantal Wmo Beschermd Wonen indicaties per gemeente Gemeente Beschermd Wonen Beschermd Thuis Beekdaelen 32 14 Brunssum 24 10 Heerlen 77 33 Kerkrade 41 18 Landgraaf 33 14 Simpelveld 9 4 Voerendaal 11 5 Parkstad 227 98 Bron: Aangeleverde informatie centrumgemeente Heerlen (totaal Parkstad), bewerking Companen.

Door de inschatting van het aantal indicaties aan de hand van de grootte van de gemeenten houden we rekening met een meer evenredige spreiding van BWplekken over de regio Parkstad. Onderstaande tabellen laten de BW-vraagontwikkeling zien van de regio en de gemeenten apart. Tabel 6.2: Prognose BW-indicaties Parkstad regio (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 225 220 200 185 170 Beschermd Thuis 105 105 105 105 105 Beschermd Wonen Wlz 650 650 630 595 570 Totaal 980 975 935 885 845 Bron: Woonzorgweter Companen.

Tabel 6.3: Prognose BW-indicaties Beekdaelen (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 Beschermd Wonen 30 30 30 25 Beschermd Thuis 15 15 15 15 Beschermd Wonen Wlz 50 50 50 45 Totaal 95 95 95 85 Bron: Woonzorgweter Companen.

2040 25 15 45 85

Tabel 6.4: Prognose BW-indicaties Brunssum (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 Beschermd Wonen 25 25 20 20 Beschermd Thuis 10 10 10 10 Beschermd Wonen Wlz 40 40 40 35 Totaal 75 75 70 65 Bron: Woonzorgweter Companen.

2040 15 10 35 60

Tabel 6.5: Prognose BW-indicaties Heerlen (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 Beschermd Wonen 75 75 65 65 Beschermd Thuis 35 35 35 35 Beschermd Wonen Wlz 320 320 310 300 Totaal 430 430 410 400 Bron: Woonzorgweter Companen.

2040 60 35 285 380

Tabel 6.6: Prognose BW-indicaties Kerkrade (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 Beschermd Wonen 40 40 35 35 Beschermd Thuis 20 20 20 20 Beschermd Wonen Wlz 140 140 135 125 Totaal 200 200 190 180 Bron: Woonzorgweter Companen.

2040 30 20 120 170

Tabel 6.7: Prognose BW-indicaties Landgraaf (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 Beschermd Wonen 35 30 30 25 Beschermd Thuis 15 15 15 15 Beschermd Wonen Wlz 90 90 85 80 Totaal 140 135 130 120 Bron: Woonzorgweter Companen.

2040 25 15 75 115

Tabel 6.10: Trendprognose BW-indicaties Parkstad regio (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 225 215 185 165 150 Beschermd Thuis 105 120 175 175 175 Beschermd Wonen Wlz 650 605 480 430 395 Totaal 980 940 840 770 720 Bron: Woonzorgweter Companen.

Tabel 6.8: Prognose BW-indicaties Simpelveld (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 Beschermd Wonen 10 10 10 5 Beschermd Thuis 5 5 5 5 Beschermd Wonen Wlz 10 10 10 10 Totaal 25 25 25 20 Bron: Woonzorgweter Companen.

2040 5 5 10 20

Tabel 6.11: Trendprognose BW-indicaties Beekdaelen (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 30 30 25 25 20 Beschermd Thuis 15 15 20 20 20 Beschermd Wonen Wlz 50 45 35 30 30 Totaal 95 90 80 75 70 Bron: Woonzorgweter Companen.

Tabel 6.9: Prognose BW-indicaties Voerendaal (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 Beschermd Wonen 10 10 10 10 Beschermd Thuis 5 5 5 5 Beschermd Wonen Wlz 0 0 0 0 Totaal 15 15 15 15 Bron: Woonzorgweter Companen.

2040 10 5 0 15

De regio Parkstad telt 3,8 BW-indicaties (Wlz en Wmo) per 1.000 inwoners. Landelijk zijn er 3,0 BW-indicaties (Wlz en Wmo) per 1.000 inwoners. Wanneer de vraag naar BW-zorg meer evenwichtig verdeeld wordt over het land en er daarmee een beweging wordt gemaakt naar het landelijk gemiddelde, zal de vraag naar woonplekken voor mensen met een BW-indicatie in Parkstad afnemen. Daarnaast houden we rekening met een trend dat meer mensen een plek zullen vinden in Beschermd Wonen. In deze ‘trendprognose’ schetsen we de situatie op basis van maximale evenredige spreiding over Nederland. Dit scenario is niet realistisch maar kan de onderkant van een bandbreedte voor de vraag aan BW-plekken in Parkstad aangeven.

Tabel 6.12: Trendprognose BW-indicaties Brunssum (2023 – 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 25 20 20 15 15 Beschermd Thuis 10 10 15 15 15 Beschermd Wonen Wlz 40 35 30 25 25 Totaal 75 65 65 55 55 Bron: Woonzorgweter Companen. Tabel 6.13: Trendprognose BW-indicaties Heerlen (2023 – 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 75 75 65 55 55 Beschermd Thuis 35 45 70 70 70 Beschermd Wonen Wlz 320 300 240 215 200 Totaal 430 420 375 340 325 Bron: Woonzorgweter Companen.

Tabel 6.14: Trendprognose BW-indicaties Kerkrade (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 40 40 35 30 25 Beschermd Thuis 20 25 35 35 35 Beschermd Wonen Wlz 140 130 105 95 80 Totaal 200 195 175 160 140 Bron: Woonzorgweter Companen. Tabel 6.15: Trendprognose BW-indicaties Landgraaf (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 35 30 25 25 20 Beschermd Thuis 15 15 25 25 25 Beschermd Wonen Wlz 90 85 65 60 55 Totaal 140 135 130 120 115 Bron: Woonzorgweter Companen. Tabel 6.16: Trendprognose BW-indicaties Simpelveld (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 10 10 5 5 5 Beschermd Thuis 5 5 5 5 5 Beschermd Wonen Wlz 10 10 5 5 5 Totaal 25 25 25 20 20 Bron: Woonzorgweter Companen. Tabel 6.17: Trendprognose BW-indicaties Voerendaal (2023 - 2040, afgerond op 5-tallen) 2023 2025 2030 2035 2040 Beschermd Wonen 10 10 10 10 10 Beschermd Thuis 5 5 5 5 5 Beschermd Wonen Wlz 0 0 0 0 0 Totaal 15 15 15 15 15 Bron: Woonzorgweter Companen.

6.3 Aanbodinventarisatie Companen heeft onder zorgaanbieders een inventarisatie gedaan naar het aanbod aan plekken Beschermd Wonen. Niet alle zorgaanbieders hebben de aanbod-

inventarisatie ingevuld, waardoor er geen compleet beeld is van het aantal plekken Beschermd Wonen in de Regio Parkstad. Tabel 6.18: Overzicht aanbod voor mensen in Beschermd Wonen Aanbieder Locatie Gemeente Tervoorst Mondriaan Hofpoel Mondriaan Herle Mondriaan Schandelen Mondriaan Elfmorgen Mondriaan Caumerbeek Mondriaan Spekheide Mondriaan Dormigveld Mondriaan Heiveld Mondriaan ’t Puther Höfke ’t Puther Höfke De Hoeve Levanto Dr. Ackensplein Levanto Vroenhof Levanto Stationstraat Levanto Elfershof Sevagram Domus de Ruijs Leger des Heils Domus Molenberg Leger des Heils Domus Vrieheide Leger des Heils Totaal Bron: Aanbodinventarisatie 2023 - 2024.

Beekdaelen Brunssum Heerlen Heerlen Heerlen Heerlen Kerkrade Landgraaf Landgraaf Beekdaelen Heerlen Kerkrade Kerkrade Beekdaelen Heerlen Heerlen Heerlen Heerlen

Geclusterd wonen/groepswonen 25 32 16 25 29 22 32 32 26 11 60 6 36 21 26 3 1 1 404

6.4 Uitstroom vanuit Beschermd Wonen Beschermd Wonen Wmo is in principe bedoeld als tijdelijke voorziening. De bedoeling is dat mensen op enig moment uitstromen naar een woonplek waar ze zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen, al dan niet met ambulante begeleiding. De verwachting is dat personen met Wlz indicatie die vallen binnen de zorgzwaartepakket 1 t/m 4, volledig ambulant gaat wonen. We zien dat alle GGZ-W indicaties in Parkstad vallen binnen de zorgzwaartepakketen 1 tot en met 4 (zie bijlage 8) en 32

daarmee de volledige groep met een Wlz-indicatie naar verwachting ambulantiseerd. Daarnaast blijkt dat het in Parkstad (nog) niet mogelijk is dat mensen met een Beschermd Thuis indicatie in de woning blijven zitten nadat de indicatie vervalt. Deze mensen wonen dus in een tijdelijke woning en moeten uitstromen naar een andere woning. Om een inschatting te kunnen maken van het totale aantal mensen dat vanuit Beschermd Wonen Wmo uitstroomt en een beroep doet op woonruimte in de Parkstad regio, hanteren we de volgende uitgangspunten/aannames: • Eén uitstroomscenario waarbij rekening wordt gehouden met een verblijfsduur van 2 jaar. • Een tweede iets progressiever uitstroomscenario waarbij rekening wordt gehouden met een verblijfsduur van 1,5 jaar. De tabel hieronder laat een inschatting zien van de jaarlijkse uitstroom en de basis van de twee uitstroomscenario’s per gemeente in de vorm van een bandbreedte als daar sprake van is. We gaan hier uit van de demografische doorrekening van de vraag naar Beschermd Wonen plekken. Tabel 6.19: Prognose totale uitstroom regio Parkstad (2023 - 2040), basisprognose vraagontwikkeling Jaarlijkse uitstroom Beekdaelen 22 tot 29 Brunssum 16 tot 21 Heerlen 52 tot 69 Kerkrade 28 tot 37 Landgraaf 22 tot 29 Simpelveld 7 tot 9 Voerendaal 8 tot 10 Parkstad 153 tot 203 Bron: Woonzorgweter Companen.

Uitstroom naar zelfstandige woonruimte Niet iedereen die uitstroomt doet een beroep op zelfstandige woonruimte. Tijdens de werksessie met stakeholders zijn aannames voor uitstroomrichting gedeeld en deze aannames werden door de aanwezigen herkent. De uitgangspunten luiden als volgt: • Van de groep die vanuit Beschermd Wonen uitstroomt, stroomt 40% door naar een zelfstandige woning, 40% naar begeleid wonen, 10% naar GGZ-W en van 10% is de uitstroomrichting niet bekend. • Alle personen in Beschermd Thuis (100%) stromen uit naar een zelfstandige woonruimte Rekening houdend met bovenstaande uitstroomrichtingen komen we tot de volgende verwachte jaarlijkse behoefte aan zelfstandig woonruimte voor uitstromers uit Beschermd Wonen Wmo. Hierbij nemen we de demografische doorrekening van de vraag als uitgangspunt. Tabel 6.20: Inschatting uitstroom naar zelfstandige woonruimte per gemeente, regio Parkstad (2023 - 2040), basisprognose vraagontwikkeling Jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte Beekdaelen 14 tot 17 Brunssum 9 tot 13 Heerlen 32 tot 41 Kerkrade 17 tot 23 Landgraaf 14 tot 18 Simpelveld 5 Voerendaal 5 Parkstad 96 tot 122 Bron: Woonzorgweter Companen.

In onderstaande tabellen geven we de totale uitstroom en jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte weer wanneer we uitgaan van de trendprognose van de vraagontwikkeling.

Tabel 6.21: Prognose totale uitstroom regio Parkstad (2023 - 2040), trendprognose vraagontwikkeling Jaarlijkse uitstroom Beekdaelen 22 tot 29 Brunssum 16 tot 21 Heerlen 62 tot 82 Kerkrade 32 tot 43 Landgraaf 24 tot 32 Simpelveld 6 tot 8 Voerendaal 8 tot 10 Parkstad 169 tot 225 Bron: Woonzorgweter Companen. Tabel 6.22: Inschatting uitstroom naar zelfstandige woonruimte per gemeente, regio Parkstad (2023 - 2040), trendprognose vraagontwikkeling Jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte Beekdaelen 14 tot 19 Brunssum 10 tot 14 Heerlen 42 tot 56 Kerkrade 22 tot 29 Landgraaf 16 tot 21 Simpelveld 4 tot 5 Voerendaal 5 tot 6 Parkstad 113 tot 150 Bron: Woonzorgweter Companen.

de woning blijven wonen. Dit zorgt ervoor dat Beschermd Thuis ook echt een thuis blijft en er geen verhuizing hoeft plaats te vinden.

Spreiding van de uitstroom over de wijken Bij de uitstroom op de reguliere woningmarkt komen BW-cliënten vaak in dezelfde wijken terecht omdat de goedkope woningvoorraad geconcentreerd is. Daarmee wordt de problematiek ook geconcentreerd, hetgeen het draagvlak voor de uitstroom ondermijnt. Daarom is er een uitdaging in het spreiden van woonvormen en de uitstroom over de wijken en kernen. De beleving van de wijk is hierin een belangrijke graadmeter.

Zachte landing in de wijk In de uitstroom is het van belang buurtbewoners te (blijven) betrekken en de buurt ook te wijzen op de goede voorbeelden onder uitstromers. Beeldvorming is een wezenlijk onderdeel van de landing in de wijk, waarbij geldt: wie goed doet, goed ontmoet. De aanwezige partijen (corporatie, zorgaanbieders, gemeente en welzijnsorganisatie) doen er goed aan om te blijven investeren in de wijk; het draagvlak stopt namelijk meteen als hier niet meer in geïnvesteerd wordt. Hierover moeten duidelijke afspraken bestaan.

6.5 Beleidsopgaven Mogelijkheid ‘omklappen’ woningen Beschermd Thuis Momenteel wonen mensen met een Beschermd Thuis indicatie in een tijdelijke woning. Dit houdt in dat wanneer de indicatie Beschermd Thuis niet meer geldt, mensen moeten verhuizen naar een andere woning. Zet in op het ‘omklappen’ van de woningen waar mensen met een Beschermd Thuis indicatie in wonen. Het huurcontract komt dan op de naam van de huurder te staan en de persoon kan in 34

7 Uitstroom uit de maatschappelijke opvang Mensen die dakloos zijn of raken, kunnen een beroep doen op de Maatschappelijke Opvang. Het gaat om mensen die om uiteenlopende redenen dakloos zijn geraakt. Vaak is er sprake van een opeenstapeling van (psychische) problemen, schulden en/of verslaving. Daarnaast is er een groeiende groep ‘economische daklozen’: mensen die na een scheiding of faillissement de huidige woning niet meer kunnen betalen, maar ook niet terecht kunnen op de huidige woningmarkt omdat de huren te hoog zijn. Maatschappelijke Opvang is per definitie tijdelijk: het is altijd de bedoeling dat mensen die hier verblijven, op enig moment weer zelfstandig gaan wonen. Mensen voor wie dit niet haalbaar blijkt, stromen soms door naar Beschermd Wonen of een tussenvorm.

Totale uitstroom vanuit de Maatschappelijke Opvang De verantwoordelijkheid voor het bieden van Maatschappelijke Opvang is belegd bij centrumgemeenten. In de regio Parkstad vervult de gemeente Heerlen deze taak. De verschillende type locaties voor Maatschappelijke Opvang staan niet alleen in de gemeente Heerlen maar ook in Brunssum, Kerkrade, Landgraaf en Voerendaal. Om tot een inschatting van de jaarlijkse uitstroom uit de verschillende locaties te komen, kijken we naar het aantal plekken per locatie en de verblijfsduur in jaren. Voor de verblijfsduur hebben wij geen informatie van centrumgemeente Heerlen ontvangen en maken we gebruik van aannames die zijn gebaseerd op veel voorkomende verblijfsduren in voorgaande onderzoeken. We komen uit op een verwachte uitstroom van 284 mensen per jaar in de regio.

Tabel 7.1: Inschatting uitstroom uit verschillende type maatschappelijke opvang Aantal Verblijfsduur in Verwachtte Type opvang plekken jaren (aanname) uitstroom per jaar Algemene MO 54 0,3 162 DNO Gasthuis in 30 0,3 90 Jongerenopvang Putgraaf 17 1 17 Credohuis jongerenopvang 3 1 3 Moeder- en kindopvang 12 1 12 Totaal 116 284 Bron: Companen (2024).

Om tot een inschatting te komen van het aantal uitstromers per gemeente, hebben we de 284 uitstromers verdeeld over de gemeenten kijkend naar de grootte van de gemeenten (inwonertal). Uit het onderzoek Maatschappelijke Opvang in de regio Parkstad (bureau HHM, 2024) komt naar voren dat de uitstroom in 2022 rond de 300 lag. Daarmee ligt onze inschatting van de uitstroom met de uitstroom uit het onderzoek van bureau HHM. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat gemiddeld 12% van de uitstromers is uitgestroomd naar een zelfstandige woning (met of zonder begeleiding). Daarbij moet worden gezegd dat meer mensen zouden moeten uitstromen maar er knelpunten worden ervaren in de uitstroom, zoals onvoldoende (vrijkomende) passende woningen om naar uit te stromen. We stellen een bandbreedte van de behoefte aan zelfstandige woonruimte door uit te gaan van het aandeel dat daadwerkelijk heeft kunnen uitstromen naar een zelfstandige woning (12%) en de aanname dat 50% van de mensen die kunnen uitstromen behoefte hebben aan een zelfstandige woonruimte. Volgend overzicht geeft de jaarlijkse uitstroom en jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte per gemeente weer in de vorm van een bandbreedte.

Tabel 7.2: Inschatting totale jaarlijkse uitstroom per gemeente en bandbreedte behoefte aan zelfstandige woonruimte Behoefte Behoefte Bandbreedte zelfstandige zelfstandige behoefte Jaarlijkse woonruimte is woonruimte is zelfstandige uitstroom 12% 50% woonruimte Beekdaelen 40 5 20 5 – 20 Brunssum 30 4 15 4 – 15 Heerlen 96 12 48 12 – 48 Kerkrade 51 6 26 6 - 26 Landgraaf 41 5 21 5 – 21 Simpelveld 12 1 6 1–6 Voerendaal 14 2 7 2–7 Parkstad 284 35 143 35 - 143 Bron: Companen (2024).

Housing first Housing first houdt in dat dakloze mensen zo snel mogelijk permante huisvesting aangeboden kringen. Daarna wordt er gekeken naar andere ondersteunende diensten die mogelijk nodig zijn. De woningen voor Housing first worden in Parkstad per woningcorporatie op basis van het woningbezit per gemeente beschikbaar gesteld. In totaal worden er in 2024 160 woningen beschikbaar gesteld voor vier verschillende Housing first producten: Housing, Housing plus, Housing First en Housing Justitieel. Housing Justitieel is vanaf 2024. Hieronder beschrijven we de vier verschillende Housing first producten. Housing: uitstroom naar woning vanuit instelling (kan ook extramuraal opvang of beschermd wonen zijn) Housing Plus: van woningbouwwoning naar woningbouwwoning vanwege overlast of iets anders ter voorkomen van huisuitzetting en daarmee de grote kans op dakloosheid. Housing First: Opvang product voor mensen die niet goed tegen een bepaalde groepsdynamiek kunnen (groepsongeschikt).

Housing Justitieel: Voor mensen die een detentieverleden hebben waardoor bepaalde expertise nodig is in de begeleiding. In de volgende tabel staat de verdeling van de 160 woningen naar de gemeenten. Tabel 7.3: Verdeling woningen voor Housing naar gemeente in aantallen en percentage Taakstelling in aantallen Percentage Beekdaelen 13 8% Brunssum 16 10% Heerlen 69 43% Kerkrade 32 20% Landgraaf 20 13% Simpelveld 5 3% Voerendaal 5 3% Parkstad 160 100% Bron: Aangeleverde informatie Loket Housing.

In onderstaande tabel staat de verdeling van de 160 woningen naar corporatie. Tabel 7.4: Verdeling woningen voor Housing naar corporatie in aantallen en percentage Taakstelling in aantallen Percentage HEEMwonen 41 26% Weller 39 24% Wonen Zuid 23 14% Wonen Limburg 12 8% Krijtland wonen 5 3% Vanhier Wonen 5 3% Vincio wonen 10 6% Woonpunt 21 13% ZOwonen 4 3% Totaal 160 100% Bron: Aangeleverde informatie Loket Housing.

In 2023 werden er 91 plaatsingen in Housing, 27 plaatsingen in Housing Plus en 18 plaatsingen in Housing First gerealiseerd. Het gaat in totaal om 136 plaatsingen. In dit jaar werden er in Parkstad ook 160 woningen beschikbaar gesteld en werd er dus in 2023 niet van al het beschikbare aanbod gebruik gemaakt.

7.1 Beleidsopgaven Instroom voorkomen Zet in op preventie om instroom in de maatschappelijke opvang te voorkomen. Hierbij kunnen laagdrempelige inloopvoorzieningen bijdragen aan het zelfstandig functioneren van mensen en instroom in de maatschappelijke opvang voorkomen. Daarnaast hebben inloopvoorzieningen als buurthuizen en wijkcentra, een (vroeg)signaalfunctie: heeft iemand ondersteuning nodig of kan iemand een stap verder maken. Naast de algemene voorzieningen waar een brede doelgroep komt zijn er ook inloopvoorzieningen die specifiek ondersteuning bieden aan mensen met psychiatrisch, psychische, psychosociale en/of verslavingsproblematiek. Mensen komen naar deze voorzieningen voor de sociale contacten, maaltijdvoorziening of algemene dagbesteding. Ook wordt met Housing voorkomen dat mensen in de opvang terecht komen. Zo wordt bevorderd dat dakloze mensen niet (langer) hoeven te verblijven in de maatschappelijke opvang, maar direct een eigen duurzame en stabiele zelfstandige woonplek krijgen of houden in een gemeente binnen de regio, waar zij de begeleiding krijgen die zij nodig hebben.

Aanbod voor uitstromers Mensen verblijven langer dan gewenst in de maatschappelijke opvang. Dit komt onder andere doordat er niet voldoende woningaanbod is om naar uit te stromen. Wij adviseren om in regionaal verband te kijken wat voor een aanbod er kan worden gerealiseerd voor de uitstromers. Kijk ook of er meer mensen gelijk in Housing terecht kunnen.

Betaalbare woningen In het landelijk Programma Een Thuis voor Iedereen kondigt de minister voor Volkshuisvesting aan te willen streven naar een hoger aantal sociale huurwoningen in heel Nederland en een ‘eerlijker’ verdeling van die voorraad over alle gemeenten in Nederland; hierbij wordt een streefgetal genoemd van 30% sociale huurwoningen in iedere gemeente. Op landelijk niveau is dit nodig om in de woonvraag van verschillende aandachtsgroepen te kunnen voorzien. Om de in dit onderzoek genoemde groepen én ook de regulier woningzoekenden te kunnen huisvesten, is het nodig om het aandeel sociale huurwoningen in de regio op te hogen. Aanbod aan ambulante begeleiding Om uitstroom te bevorderen en instroom te voorkomen wordt gewerkt aan de ontwikkeling van instellingswonen naar het wonen in de wijk. Kwetsbare inwoners kunnen zo zelfstandig wonen en onderdeel zijn van de samenleving. Voor hen die dit nodig hebben, blijven Beschermd Wonen en opvang als vangnet bestaan. Het succes van de verandering is voor een belangrijk deel afhankelijk van de randvoorwaarde dat er voldoende woningen beschikbaar moeten zijn. Goede ambulante begeleiding is een andere belangrijke succesfactor. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vinden van werk of dagbesteding, het leggen van contacten in de buurt en het op orde brengen van de financiën.

Maar juist met het oog op aandachtsgroepen is er ook aandacht nodig voor het opvangen van mensen in de wijk: het bevorderen van de ‘samenredzaamheid’ in buurten, het voorkomen van stigmatisering en het bevorderen van onderling begrip. Contact met medebewoners is voor aandachtsgroepen minstens zo belangrijk als voor andere inwoners, maar het leggen van die contacten gaat niet altijd vanzelf - ook daar is dus vaak hulp bij nodig. Denk aan eventuele gevolgen wanneer dit niet gebeurt: onbegrip vanuit de buurt, sociale onveiligheid, et cetera.

8 Kwetsbare jongeren We gaan in op de vraag naar woonruimte voor jongvolwassenen die na een verblijf in een jeugdzorginstelling of pleeggezin kunnen uitstromen naar vervolghuisvesting.

8.1 Doelgroep en context Jeugdzorg met verblijf kent verschillende varianten: een deel van de jongeren verblijft in een pleeggezin, een ander deel in een gezinshuis of in een ‘residentiële setting’ zoals een behandelgroep. Begeleiding vanuit de jeugdwet stopt in principe na het 18e jaar, maar soms wordt deze verlengd; dit duurt maximaal 5 jaar, tot de jongere 23 jaar is. Jongeren in pleeggezinnen kunnen tot 21 jaar in jeugdzorg verblijven. Een deel van de jongeren die uitstromen uit een verblijfssetting heeft na die tijd nog behoefte aan (ambulante) ondersteuning. Jongeren met een ondersteuningsbehoefte geven aan dat meer zelfstandigheid en vrijheid om hun eigen leven te leiden voor hen de belangrijkste redenen vormen om op zichzelf te willen wonen. Daarin verschillen zij niet van hun leeftijdsgenoten. Om deze stap in hun wooncarrière te kunnen zetten zijn er (extra) inspanningen nodig. Met name financiën en vaardigheden (vaak huishoudelijk van aard) zijn belangrijke ‘struikelblokken’ op weg naar zelfstandig wonen. Het inkomen van deze jongvolwassenen is te laag voor de huurprijzen die gevraagd worden voor een kamer of woning. Ze komen meestal niet in aanmerking voor een Wajonguitkering, maar komen ook niet makkelijk aan het werk.

Jongeren die nog een opleiding volgen, moeten rondkomen van een stagevergoeding (BBL), een tegemoetkoming in de studiekosten (bijvoorbeeld HAVO), studiefinanciering (MBO/HBO/WO) en een eventuele bijbaan. Naast de beperkt financiële mogelijkheden is een knelpunt dat het woningaanbod voor jongeren beperkt is. De wachtlijsten voor sociale huurwoningen zijn lang en de inschrijftijd van jongeren is per

definitie erg kort, aangezien zij zich pas vanaf 18 jaar kunnen inschrijven bij een corporatie. Daar bovenop komt de huidige krapte op de woningmarkt. Hierdoor kunnen jongeren vanuit jeugdzorg met verblijf moeilijk uitstromen naar zelfstandige woonruimte.

Jongeren in jeugdzorg met verblijf Om een inschatting te kunnen maken van de vraag naar plekken voor jeugdzorg met verblijf is gekeken naar de beschikkingen Jeugdzorg met verblijf die de gemeenten hebben aangeleverd. Deze beschikkingen zijn uitgesplitst naar de woonvormen pleegzorg, gezinsgericht (gezinshuizen, zorgboerderijen) en ander verblijf. Op 1 januari 2023 maakten ongeveer 802 jongeren in de regio Parkstad gebruik van een vorm van jeugdzorg met verblijf (tabel 8.1).

8.2 Uitstroom vanuit Jeugdzorg met verblijf Voor het grootste deel gaat het binnen de jeugdzorg met verblijf om zorg aan relatief jonge kinderen. Voor hen is een vraag naar eigen woonruimte voorlopig niet aan de orde. In dit onderzoek richten we ons op de kwetsbare jongeren van 15 tot en met 17 jaar in jeugdzorg met verblijf. Deze groep zit tegen de leeftijdsgrens van jeugdzorg aan en zal daarom in de komende jaren een stap op de woningmarkt (willen) zetten. Begin 2023 gaat dit voor de regio Parkstad om zo’n 184 jongeren. Voor de berekening van de verwachte uitstroom nemen we het gemiddelde aantal van de 15 tot 17-jarigen. We schatten in dat er jaarlijks zo’n 61 jongeren uitstromen.

Tabel 8.1: Aantal jongeren in jeugdzorg met verblijf en jaarlijkse uitstroom per gemeente Totaal in jeugdzorg Waarvan Jaarlijkse Gemeente met verblijf 15 – 17 jaar uitstroom Beekdaelen 51 9 3 Brunssum* 62 10 3 Heerlen 369 92 31 Kerkrade 213 49 16 Landgraaf 75 12 4 Simpelveld 27 10 3 Voerendaal 5 2 1 Regio Parkstad 802 184 61 * Indicaties naar leeftijd is een schatting op basis van de verdelingen in de andere gemeenten omdat gegevens naar leeftijd ontbraken. Bron: Aangeleverde gegevens gemeente, CBS Jeugdmonitor (2022), bewerking Companen.

Een deel van de jongeren die uitstromen uit jeugdzorg kan direct zelfstandig gaan wonen, anderen hebben eerst behoefte aan een ‘tussenvorm’ in de vorm van geclusterd wonen met begeleiding (bijvoorbeeld kamertraining) of scheiden wonen en zorg (bijvoorbeeld in de vorm van een tiny house in de nabijheid van het gezinshuis waar de jongere eerst woonde). Er is ook een groep met een intensievere zorgvraag die doorstroomt richting Beschermd Wonen (Wmo of Wlz). We hebben aannames geformuleerd voor de uitstroomrichting (bijlage 5). Bij een gelijkblijvende omvang van de groep jongeren in de jeugdzorg met verblijf en dus een jaarlijkse uitstroom van 61 jongeren in de regio, betekent dit dat ongeveer 12 jongeren behoefte hebben aan zelfstandige woonruimte en ongeveer 27 jongeren behoefte hebben aan een ‘tussenvorm’.

Tabel 8.2: Jaarlijkse uitstroom naar zelfstandig wonen en begeleid wonen vanuit jeugdzorg met verblijf per gemeente Gemeente Zelfstandig wonen Begeleid wonen Beekdaelen 1 1 Brunssum 1 1 Heerlen 6 14 Kerkrade 3 7 Landgraaf 1 2 Simpelveld 1 1 Voerendaal 0 1 Regio Parkstad 13 27 Bron: Woonzorgweter Companen.

Begeleid wonen In Nederland bestaat een significante groep kwetsbare jongeren en jongvolwassenen met een dringende behoefte aan huisvesting, soms gecombineerd met een zorgvraag. Deze behoefte is niet alleen afkomstig van jongeren die uitstromen uit diverse woonvormen of die begeleiding ontvangen, maar ook van jongeren die direct uit hun ouderlijk huis of vanuit een studieachtergrond komen, waaronder studenten met autisme. Het betreft een grote groep die tussen wal en schip valt. Deze jongeren worden nu vaak geteld bij BTP Wmo of de MO voorziening. Woonvormen zoals kamertraining en begeleid wonen, zijn ontworpen om jongeren voor te bereiden op zelfstandigheid met intensieve begeleiding, voornamelijk gefinancierd vanuit de Wmo of Jeugdwet. Tussenvormen van wonen zoals de Proeftuin begeleid wonen in Heerlen, bieden een oplossing voor jongeren die een overgangsfase nodig hebben naar zelfstandige woonruimte. Deze vormen van begeleid wonen bieden een zelfstandige woonomgeving met beperkte tot intensieve ambulante ondersteuning, waar jongeren kunnen werken aan hun zelfredzaamheid en woonvaardigheden.

8.3 Beleidsopgaven Gemengd wonen in de wijk Bij onzelfstandige en zelfstandige wooneenheden is het het belangrijkste dat bewoners fijn wonen. Hierbij speelt het voorkomen van eenzaamheid een belangrijke rol. Alleenwonende jongeren kunnen gebaat zijn om aan te haken bij andere huishoudens in de wijk; dit kan door bijvoorbeeld aan te schuiven bij het avondeten. Een andere manier om eenzaamheid te voorkomen is het samenwonen met mensen zonder een zorgvraag. Een deel van de uitgestroomde jongeren is op zoek naar een mix met andere jongeren. Dit vraagt om meer gemengde, geclusterde woonvormen in de wijk. Hierdoor kan het sociaal netwerk van de jongeren vergroot worden; dit kan onder andere door een maatjesproject. Zoek een maatje voor mensen met dezelfde interesses in de wijk, hierdoor integreren zij beter in de wijk. Naast de mix van kwetsbare jongeren en andere jongeren, is de mix ook mogelijk met ouderen.

Win-win: Kamertrainingsplekken en gezamenlijke ‘pot’ De uitstromende jongeren zijn ook gebaat bij kamertrainingsplekken waar ze goed op weg worden geholpen om uiteindelijk zelfstandig te gaan wonen. Wanneer de jongeren uitstromen beschikken ze vaak over weinig inkomsten tot hun 21e jaar, en kunnen ze zonder verdere financiële ondersteuning nauwelijks zelfstandig gaan wonen. Dit geeft een opdrijvend effect op de vraag naar Beschermd Wonen. Wij adviseren het opstellen van een gezamenlijke ‘pot’ voor tijdelijke overbrugging van de meestal te hoge huur voor jongeren onder de 23 jaar. Dat zal een flinke kostenbesparing opleveren. De kosten voor huur van de woning en ambulante begeleiding zijn immers veel lager dan de kosten voor Beschermd Wonen. Inzet op het handhaven van de bestaande kamertrainingsplekken en een gezamenlijke ‘pot’ kan leiden tot lagere kosten binnen Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang en betere doorstroming van jongeren vanuit de Jeugdhulp naar zelfstandig wonen. Deelnemers aan de gezamenlijke ‘pot’ zijn corporaties, zorgaanbieders en de gemeenten. 40

9 Uitstroom detentie Een verblijf in een penitentiaire inrichting is een ingrijpende gebeurtenis. Deze tijdelijke onttrekking aan de samenleving kan ervoor zorgen dat mensen hun huis kwijtraken. Personen die langer dan drie maanden in detentie hebben gezeten, kunnen bij uitstroom een beroep doen op urgentie voor een sociale huurwoning. Om de omvang van de groep uitstromers te schatten, is gebruik gemaakt van data van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Van DJI hebben we de totale uitstroom van volwassen gedetineerden in beeld per gemeente in de regio van 2017 tot en met 2021. Totaal gaat het om zo’n gemiddeld 386 uitstromers per jaar. Tabel 9.1: Uitstroom 2017 - 2021 en gemiddelde uitstroom uit detentie per gemeente Gem. Gemeente 2017 2018 2019 2020 2021 uitstroom Beekdaelen 23 18 16 14 19 18 Brunssum 30 31 17 20 33 26 Heerlen 240 228 233 202 214 223 Kerkrade 112 82 82 59 59 79 Landgraaf 43 25 40 33 32 35 Simpelveld 3 1 2 0 3 2 Voerendaal 3 3 2 4 5 3 Parkstad 454 388 392 332 365 386 Bron: DJI uitstroomcijfers, 2017 - 2021.

Deze 386 uitstromers kunnen een beroep doen op urgentie voor een sociale huurwoning. In de praktijk zal slechts een deel hiervan gebruik maken, omdat uitstromers ook kunnen terugkeren naar hun eigen woning of intrekken bij een naaste. Het komt ook vaak voor dat mensen die uit detentie komen eerst doorstromen naar de maatschappelijke opvang en vervolgens via het Zorg en Veiligheidshuis in beeld komen. Het Zorg en Veiligheidshuis heeft aangegeven te zien

dat ongeveer 10% van de uitstromers uit detentie problemen ervaren met het vinden van een woning. In het volgende overzicht wordt de geschatte jaarlijkse woningbehoefte per gemeente weergegeven. Tabel 9.2: Geschatte woningbehoefte ex-gedetineerden per gemeente Gemeente Geschatte jaarlijkse woningbehoefte Beekdaelen 2 Brunssum 3 Heerlen 22 Kerkrade 8 Landgraaf 4 Simpelveld 0 Voerendaal 0 Parkstad 39 Bron: DJI uitstroomcijfers (gemiddelde van 2017 - 2021), bewerking Companen.

Op regionaalniveau verwachten we een jaarlijkse woningbehoefte van afgerond 40 mensen die uit detentie uitstromen.

Woonwensen Personen die uitstromen uit langdurige detentie hebben doorgaans op zeer korte termijn een reguliere sociale huurwoning of appartement nodig die past bij hun inkomen en gezinsgrootte (in geval van ouderschap). Voor jongeren kan dit ook een kamer of studio zijn. Een huurprijs onder de kwaliteitskortingsgrens is gewenst. Stabiele huisvesting is een belangrijke voorwaarde om recidive te voorkomen. Om leefbaarheidsproblematiek te voorkomen, is het wenselijk dat de huisvesting van ex-gedetineerden verspreid is over wijken. Er worden verder geen eisen gesteld aan de leefomgeving. Daarnaast is begeleiding vaak essentieel om het zelfstandig wonen goed te laten verlopen en recidive te voorkomen.

10 Uitstroom Vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel Slachtoffers van huiselijk geweld of mensenhandel kunnen in Nederland op verschillende plekken hulp vragen. Vaak is ambulante hulp voldoende, maar soms is de situatie te onveilig zodat iemand (tijdelijk) niet thuis kan blijven. Vrouwen kunnen dan terecht in de vrouwenopvang. Tabel 10.1: Parkstad. Aantal plekken en geschatte jaarlijkse uitstroom Aantal Gemiddelde woningen/ verblijfsduur in Locatie plekken jaren (aanname) Blijf van m’n Lijfhuis 11 0,8 Doorstroomwoningen 4 0,8 diverse plekken Totaal 15 0,8 Bron: Aangeleverde gegevens centrumgemeente Heerlen.

Geschatte jaarlijkse uitstroom 14 5

Tabel 10.2: Geschatte jaarlijkse uitstroom per gemeente Verdeelde geschatte jaarlijkse uitstroom Beekdaelen 3 Brunssum 2 Heerlen 7 Kerkrade 3 Landgraaf 3 Simpelveld 1 Voerendaal 1 Parkstad 20 Bron: Aangeleverde gegevens centrumgemeente Heerlen, bewerking Companen.

Woonwensen Wat betreft het type uitstroomwoning kan het grootste deel van de uitstromende vrouwen uit de voeten met een één- à twee-kamerwoning. Uitstromers doen vooral een beroep op het goedkope aanbod in de sociale huur (onder de eerste aftoppingsgrens).

In de regio Parkstad zijn er 15 plekken voor vrouwenopvang. Gemeenten geven aan dat er op het moment een groot tekort aan plekken in de vrouwenopvang wordt ervaren. In het Onderzoek Maatschappelijke Opvang Parkstad wordt aangegeven dat het grote tekort niet kan worden bevestigd vanuit de dataanalyse. In het onderzoek wordt de aanbeveling gedaan om eerst daadwerkelijk vast te stellen in hoeverre het gevoel in de praktijk ‘terecht’ is. Wanneer we rekening houden met de 15 plekken en met een gemiddelde verblijfsduur van 10 maanden komen we uit op een jaarlijkse uitstroom van 20 vrouwen. Wanneer we de uitstroom gelijkmatig over de gemeenten verdelen aan de hand van de grootte van de gemeenten (inwonertal) komen we uit op de volgende aantallen per gemeente. 42

Woningaanbod voor uitstromers

11 Zelfstandige woonruimte onder uitstromers van instellingen In de voorgaande hoofdstukken is de huidige (en toekomstige) behoefte aan zelfstandige woonruimte na een verblijf in Beschermd Wonen, Jeugdzorg, Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang en detentie in beeld gebracht. In dit hoofdstuk brengen wij deze aantallen bij elkaar om tot een totaalbeeld van de behoefte aan zelfstandige woonruimte onder uitstromers van instellingen te komen.

Behoefte aan zelfstandige woonruimte onder uitstromers Momenteel zijn er in de regio Parkstad naar schatting zo’n 212 tot 365 uitstromers van instellingen die zelfstandig kunnen wonen, al dan niet met ambulante begeleiding. Tabel 11.1: Inschatting jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte onder uitstromers van instellingen, regio Parkstad Uitstroom Beschermd Wonen*

Uitstroom Jeugdzorg met verblijf

Uitstroom MO

Uitstroom vrouwenopvang

Uitstroom detentie

Totale uitstroom

Beekdaelen

14 – 19

5 – 20

25 – 45

Brunssum

9 – 14

4 – 15

19 – 35

Heerlen

42 – 56

12 – 48

89 – 139

Kerkrade

17 – 29

6 - 26

37 – 69

Landgraaf

14 – 21

5 – 21

27 – 50

Simpelveld

4–5

1–6

7 – 13

Voerendaal Parkstad

5–6

2–7

8 – 14

105 - 150

35 - 143

212 - 365

Uitstromers van instellingen doen een beroep op vrijkomende sociale huurwoningen. Over het algemeen zijn zij aangewezen op de goedkope of betaalbare voorraad (onder de eerste aftoppingsgrens: € 647,19 in 2022). Het is daarom relevant om te kijken hoeveel betaalbare woningen er op jaarbasis beschikbaar komen (muteren) in iedere gemeente. In 2022 kwamen er in de regio 1.213 woningen met een huurprijs onder de kwaliteitskortingsgrens (€ 442,46) vrij en 5.048 woningen met een huurprijs onder de eerste aftoppingsgrens (€ 633,25). In totaal zijn dit 6.261 woningen. Tabel 11.2: Aantal vrijgekomen corporatiewoningen in huurprijs onder eerste aftoppingsgrens < € 442,46 € 442,46 tot € 633,25 Totaal Beekdaelen 24 115 139 Brunssum 39 164 203 Heerlen 324 794 1.118 Kerkrade 511 2.028 2.539 Landgraaf 313 1.944 2.257 Simpelveld 2 1 3 Voerendaal 0 2 2 Parkstad 1.213 5.048 6.261 Bron: Aangeleverde gegevens corporaties.

Eerder zagen we dat er momenteel zo’n 212 tot 365 uitstromers van instellingen zijn die behoefte hebben aan zelfstandige woonruimte. Bij een gelijkblijvend aantal vrijkomende corporatiewoningen per jaar, betekent die dat ongeveer 3% tot 6% van deze woningen nodig zijn om de uitstromers uit instellingen te huisvesten.

*Basis- en trendscenario bandbreedte. Bron: Woonzorgweter Companen.

11.1 Beleidsopgave uitstroommogelijkheden Gezamenlijk werken aan samenlevingsopbouw Om te werken aan verbetering van de samenlevingsopbouw in de wijken, is een betere ketensamenwerking tussen zorginstellingen en woningcorporaties gewenst. Denk daarbij aan het volgende: Leefbaarheid is een verantwoordelijkheid van inwoners, maar ook van professionals in de wijk. Met collega-organisaties moeten afspraken worden gemaakt over wie wanneer nodig is. Men moet ook van elkaar weten wat de ander niet doet, zodat elke organisatie genoeg informatie beschikbaar heeft om de eigen professionals goed in te zetten. Individuele professionals moeten vervolgens genoeg handelingsvrijheid ervaren om deze verantwoordelijk te kunnen nemen, en dus ook om zo snel te kunnen reageren. Hier moet meer ruimte voor worden gemaakt in de toekomst (in budgetten), maar ook in de taakverdeling binnen de organisaties zelf. Het bieden van meer maatwerk kan een manier zijn om de bestaande regels om te buigen en de handelingssnelheid te bevorderen. De “not in my backyard” instelling moet gezamenlijk worden aangepakt. Hierbij kan de nadruk liggen op het snel (gezamenlijk) aanpakken van probleemsituaties. Een andere aanpak kan zijn dat de positieve verhalen van uitstromers beter worden benadrukt. Draag uit wat iemand wel kan bijdragen in de wijk.

Het is daarbij handig om aan de voorkant te kijken hoe iemand in de wijk kan integreren. Het is daarnaast van groot belang om dezelfde taal te leren spreken. In het fysieke en sociale domein geldt een andere mentaliteit en een ander referentiekader. Dit vraagt om aandacht bij alle partners in de keten.

12 Mantelzorgers en mantelzorgontvangers Mantelzorg is onbetaalde en vaak langdurige zorg voor zieke familieleden of vrienden. Dit kan verzorging zijn of hulp bij dagelijkse activiteiten. Onder verhuizende mantelzorgers- of ontvangers worden personen verstaan die vanwege mantelzorg moeten verhuizen, zodat de mantelzorger en mantelzorgontvanger dichter bij elkaar wonen. De doelgroep mantelzorgers dat in aanmerking komt voor urgentie laat zich moeilijk kwantificeren, want dit is afhankelijke van een aantal factoren (zoals reisafstand tot de mantelzorgontvanger en minimaal aantal uren en dagen dat mantelzorg wordt gegeven etc.). Zulke gedetailleerde informatie is niet uit openbare data te halen. Gegevens waarover gemeenten beschikken en iets kunnen zeggen over de woonbehoefte van mantelzorgers zijn vergunningen voor mantelzorgunits en urgentieaanvragen door mantelzorgers. Gemeenten hebben inzicht kunnen geven over het aantal vergunningen voor mantelzorgunits de afgelopen jaren. Uit de gegevens komt naar voren dat in Parkstad er gemiddeld 8 vergunningen voor mantelzorgunits worden aangevraagd.

Tabel 12.1: Aantal vergunningen voor mantelzorgunits afgelopen jaren en gemiddeld aantal per jaar Vergunningen Gemeente afgelopen jaren Gemiddeld per jaar Beekdaelen 11 2 Brunssum 0 0 Heerlen 10 3 Kerkrade* Landgraaf 4 1 Simpelveld 5 1 Voerendaal 2 1 Parkstad 32 8 *Geen gegevens bekend. Bron: Aangeleverde informatie door de gemeenten.

Hoeveel mantelzorgers in aanmerking zouden kunnen komen voor urgentie hebben we niet in beeld. Landelijk is vastgesteld dat urgentie verleend mag worden voor het uitvoeren van mantelzorg. Een onafhankelijke commissie beoordeelt de urgentieaanvragen om te bepalen of urgentie afgegeven kan worden.

13 Uitstappende sekswerkers Bij uitstappende sekswerkers gaat het om mensen die voormalig als sekswerker hebben gewerkt en daarmee gestopt zijn, waarbij uitstroom plaatsvindt via uitstapprogramma’s die vallen onder de DUUP regeling (Decentralisatie-uitkering Uitstapprogramma’s voor Prostituees).

zijn. Dit zijn enerzijds emotionele en psychische behoeften, zoals de mogelijkheid om met iemand (al dan niet een professional) te praten. En anderzijds praktische behoeften, zoals hulp bij het vinden van de weg op de arbeidsmarkt. Volgens sommige sekswerkers sluit het aanbod niet goed aan. Ze willen bijvoorbeeld het liefst zo snel mogelijk werken en zien er tegenop dat ze vaak eerst een (taal)cursus moeten doen.

Landelijk gezien stromen er jaarlijks ongeveer 650 sekswerkers in bij een uitstapprogramma. Bijna de helft van de jaarlijkse instroom stapt ook daadwerkelijk uit met behulp van een uitstapprogramma. Er stromen dus gemiddeld 300 sekswerkers per jaar uit (Regioplan & Cebeon, 2019). Dit betekent dat er jaarlijks gemiddeld 300 woningen nodig zijn om in de behoefte te voorzien. Het is niet bekend hoe deze landelijke uitstroom zich verdeelt over provincies of regio’s. Daarom is niet te kwantificeren hoeveel uitstappende sekswerkers de regio Parkstad en de gemeenten apart jaarlijks tellen. Woning Personen die als sekswerker uitstappen, hebben behoefte aan een woning zodat zij in een nieuwe omgeving kunnen uitstromen naar een andere levensstijl. Dit kunnen reguliere woningen zijn in de vorm van studio’s of appartementen, en in geval van ouderschap is een gezinswoning wenselijk. Onderzoek naar belemmerende factoren bij uitstappen uit sekswerk toont aan dat financieel rondkomen en het niet kunnen vinden van betaalbare huisvesting een grote belemmering vormen in het uitstroomproces (Regioplan, 2017). Zorg en ondersteuning Uit onderzoek elders in het land blijkt dat de ondersteuningsbehoefte bij uitstappende sekswerkers gevarieerd is. De hulp waar zij gebruik van maken varieert van psychisch hulp en ondersteuning bij het zoeken naar werk, tot af en toe een praatje maken.

Daarnaast bleken er ook nog onvervulde hulpbehoeften te 46

14 Statushouders Figuur 14.1: Terugblik en prognose taakstelling statushouders regio Parkstad

Statushouders zijn vluchtelingen die een verblijfsvergunning hebben gekregen, op grond waarvan ze in Nederland mogen blijven. Gemeenten in Nederland zijn verplicht om vluchtelingen die een verblijfsvergunning hebben gekregen passende woonruimte te bieden. Deze mensen worden door het COA gekoppeld aan gemeenten. Daarna is het de taak aan de gemeente om te zorgen voor een woning.

800

723

700 568

600

484

500 386

400

Taakstelling: historie en prognose De minister van Justitie en Veiligheid maakt elk half jaar bekend hoeveel statushouders er in Nederland moeten worden gehuisvest. Het totaal aantal te huisvesten statushouders wordt naar rato van het aantal inwoners in de gemeenten over de gemeenten verdeeld; dit levert een ‘taakstelling’ per gemeente op. De taakstelling voor statushouders fluctueert sterk, afhankelijk van het aantal vluchtelingen dat naar Nederland komt en een verblijfsvergunning krijgt. Dit is ook te zien in de terugblik in figuur 14.1, waarin de taakstelling van de hele regio vanaf 2013 tot en met 2023 is weergegeven. Voor de toekomstige verwachte taakstelling hebben we twee scenario’s uitgewerkt: • Het trendmatige scenario gaat uit van een taakstelling die gelijk is aan het gemiddelde van de afgelopen 5 jaar per gemeente. • Het hoge scenario gaat per gemeente uit van een gemiddelde taakstelling die gelijk staat aan die in de hoogste 2 jaren sinds 2013. In deze prognose is de achterstand in huisvesting op 1 januari 2024 meegenomen.

566

364 346

303 313

300 200

148

182 180

179

100 0

Trendmatig

Hoog

Historie

Bron: Overzicht huisvesting vergunninghouders 01-03-2024, bewerking Companen.

In bijlage 7 staan de terugblikken en prognoses per gemeente weergegeven. Belangrijk om te vermelden is dat de huisvestingsopgave van statushouders richting de toekomst toe lastig te schatten is, omdat het aantal vluchtelingen dat naar Nederland komt afhankelijk is van veel factoren.

Woningbehoefte Om te bepalen hoeveel woningen er nodig zijn voor het huisvesten van statushouders gaan we uit van een gemiddelde huishoudensgrootte van twee personen. De tabellen hieronder laten de woningbehoefte per scenario zien op het niveau van de regio en gemeenten. 47

Tabel 14.1: Woningbehoefte statushouders regio Parkstad (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 240 Hoog scenario 360 Bron: Companen, 2024.

Tabel 14.7: Woningbehoefte statushouders Simpelveld (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 15 Hoog scenario 25 Bron: Companen, 2024.

Tabel 14.2: Woningbehoefte statushouders Beekdaelen (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 25 Hoog scenario 45 Bron: Companen, 2024.

Tabel 14.8: Woningbehoefte statushouders Voerendaal (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 15 Hoog scenario 20 Bron: Companen, 2024.

Tabel 14.3: Woningbehoefte statushouders Brunssum (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 20 Hoog scenario 35 Bron: Companen, 2024.

Woonwensen

Tabel 14.4: Woningbehoefte statushouders Heerlen (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 75 Hoog scenario 125 Bron: Companen, 2024. Tabel 14.5: Woningbehoefte statushouders Kerkrade (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 40 Hoog scenario 65 Bron: Companen, 2024.

Woning Wat betreft de woonruimte om statushouders te huisvesten doen gemeenten vaak een beroep op de reguliere woningen in de sociale huurvoorraad. Maar het kan ook gaan om flexwoningen of gedeelde woningen. Om statushouders een geschikte reguliere woning aan te kunnen bieden, is het belangrijk dat de aangeboden woning past bij de gezinsgrootte. Ondersteuning Er is vaak behoefte aan maatschappelijke begeleiding om een succesvolle integratie te bevorderen.

Tabel 14.6: Woningbehoefte statushouders Landgraaf (afgerond op 5-tallen) Woningbehoefte per jaar Huishoudgrootte 2 personen Trendmatig scenario 50 Hoog scenario 70 Bron: Companen, 2024.

15 Woonwagenbewoners Woonwagenbewoners zijn naast arbeidsmigranten en studenten door het Rijk als aandachtsgroep benoemd, maar zij behoren niet tot de verplichte urgentiecategorieën.

Achtergrond Het wonen in een woonwagen is erkend als een vast onderdeel van de culturele identiteit van woonwagenbewoners in Nederland. Mensen die een aanvraag doen voor een woonwagen, zouden dus voorzien moeten worden in hun woonvraag. In 2020 is er een behoeftepeiling gedaan naar woonwagenstandplaatsen in de provincie Limburg. Er is een inventarisatie gedaan van de huidige situatie wat betreft het aantal bekende standplaatsen, de eigendomssituatie van de standplaatsen, de bebouwing op de standplaatsen en de eigendomssituatie van deze bebouwing. De aanvullende behoefte aan standplaatsen is in beeld gebracht aan de hand van een schriftelijke enquête. Daarbij zijn zowel de huidige bewoners van standplaatsen als inwonende kinderen en belangstellenden uitgenodigd om deel te nemen aan de peiling. Tabel 15.1 geeft de aanvullende behoefte aan een woonwagenstandplaats per gemeente weer. De aanvullende behoefte aan een woonwagenstandplaats in de regio Parkstad komt uit op zo’n 80 tot 90 standplaatsen tot 2030. In de behoeftepeiling is er niet gekeken naar spijtoptanten. De aanvullende behoefte kan hoger uitvallen wanneer er rekening wordt gehouden met eventuele spijtoptanten.

Tabel 15.1: Verdeling aanvullende behoefte aan standplaatsen in twee scenario’s Verhuiswens ‘ja’ en ‘misschien’ Beekdaelen 9 - 11 Brunssum 6-8 Heerlen 36 - 38 Kerkrade 9 - 10 Landgraaf 12 - 15 Simpelveld 5-7 Voerendaal 2 Parkstad 79 - 91 Bron: Behoeftepeiling woonwagenstandplaatsen provincie Limburg, 17 maart 2020.

De gemeente Brunssum heeft aangegeven dat er in de gemeente acht woonwagenstandplaatsen bijkomen. Het gaan om 6 reguliere standplaatsen en twee standplaatsen voor spijtoptanten. Hiermee geeft de gemeente Brunssum invulling van de aangetoonde aanvullende behoefte in het onderzoek ‘Behoeftepeiling woonwagenstandplaatsen provincie Limburg’. De regio wil gaan kijken of er meer clustering mogelijk is van woningen van woonwagenbewoners. Dat heeft voordelen in het beheer van de locaties waar woonwagenbewoners wonen. Door meer clustering kan de dienstverlening rondom woonwagenlocaties worden gecentraliseerd. Hierover moet de regio open en transparant met elkaar over in gesprek kunnen gaan.

Bijlage 1: Bevolkings- en huishoudensontwikkeling Bevolkingsontwikkeling gemeente Beekdaelen 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

Bevolkingsontwikkeling gemeente Brunssum

1.087 3.551 5.213

1.183 3.768 5.243

1.465 3.947 5.601

1.819 4.079 5.360

1.957 4.451 4.680

25.000 20.000

26.160

869 2.568 3.930

929 2.707 4.045

1.100 3.075 4.271

1.357 3.358 4.258

1.625 3.617 3.720

19.987

19.419

17.883

16.401

15.245

2023

2025

2030

2035

2040

15.000

25.792

24.789

24.178

23.764

10.000 5.000

2023

2025

Bevolking < 65 jaar

2030 65 - 74 jaar

2035 75 - 84 jaar

2040

85+ jaar

Bron: Etil bevolkingsprognose.

Bevolking < 65 jaar

65 - 74 jaar

749 2.454

816 2.598

3.111

3.121

85+ jaar

1.010 2.712 3.338

Huishoudensontwikkeling gemeente Brunssum 16.000

1.254 2.790

1.339 3.046

14.000 12.000

610 1.846

652 1.941

3.214

771 2.195

2.812

10.000

2.497

2.572

2.729

8.000 10.090

75 - 84 jaar

Bron: Etil bevolkingsprognose.

Huishoudensontwikkeling gemeente Beekdaelen 18.000 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0

30.000

9.935

9.404

9.006

8.778

951 2.391 2.742

< 65 jaar

2025 65 - 74 jaar

Bron: Etil huishoudensprognose.

2030 75 - 84 jaar

2035 85+ jaar

2040

2.406

6.000 4.000

8.581

8.352

7.669

6.956

6.438

2023

2025

2030

2035

2040

2.000 2023

1.136 2.575

< 65 jaar

65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

85+ jaar

Bron: Etil huishoudensprognose.

Bevolkingsontwikkeling gemeente Heerlen 100.000 90.000 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0

2.659 7.044 11.464

65.090

2.681 7.494 11.720

Bevolkingsontwikkeling gemeente Kerkrade

3.030 8.350 12.413

3.751 9.086 12.067

4.346 9.809 10.514

63.774

60.169

56.908

54.519

2025

2030

2035

2040

2023

Bevolking < 65 jaar

65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

85+ jaar

1.363 4.040

1.414 4.297

6.715

6.767

1.589 4.839 6.842

2.340 5.194

6.449

5.501

33.502

32.883

30.504

28.342

26.692

2023

2025

2030

2035

2040

Bevolking < 65 jaar

65 - 74 jaar

Bron: Etil bevolkingsprognose.

Huishoudensontwikkeling gemeente Heerlen

Huishoudensontwikkeling gemeente Kerkrade

50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

2.011 5.072

75 - 84 jaar

85+ jaar

25.000 1.966 5.133

1.979 5.442

7.738

7.927

2.226 6.044 8.456

2.752 6.560

3.187 7.093

8.288

7.245

20.000

916 2.813

946 2.973

4.317

4.344

15.000

1.052 3.326 4.407

1.340 3.472

4.180

1.554 3.557 3.579

10.000 30.407

29.752

27.778

25.971

24.788

14.943

14.611

13.459

12.443

11.748

2023

2025

2030

2035

2040

5.000 0

2023

2025 < 65 jaar

65 - 74 jaar

2030 75 - 84 jaar

2035

2040

< 65 jaar

65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

85+ jaar

85+ jaar Bron: Etil huishoudensprognose.

Bron: Etil huishoudensprognose.

Bevolkingsontwikkeling gemeente Landgraaf

Bevolkingsontwikkeling gemeente Simpelveld

40.000

12.000

35.000

1.046 3.351

1.096 3.609

30.000

5.593

5.697

1.279 4.120

1.708 4.350

5.790

25.000

5.480

1.999 4.513

10.000

315 1.093

358 1.136

4.593

8.000

1.500

1.526

20.000 15.000

434 1.181

538 1.221

1.593

572 1.306

1.564

1.379

6.000 27.185

26.633

24.775

10.000

23.142

22.049

5.000

4.000

7.450

7.240

6.793

6.408

6.162

2023

2025

2030

2035

2040

2.000

0 2023

2025

Bevolking < 65 jaar

2030 65 - 74 jaar

2035 75 - 84 jaar

2040 85+ jaar

Bevolking < 65 jaar

65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

85+ jaar

Bron: Etil bevolkingsprognose. Bron: Etil bevolkingsprognose. Huishoudensontwikkeling gemeente Landgraaf 20.000 18.000 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0

Huishoudensontwikkeling gemeente Simpelveld 6.000

732 2.357

761 2.525

3.538

3.594

11.058

10.798

884 2.865 3.657

9.964

1.181 3.007 3.479

9.202

1.370 3.120 2.924

8.771

5.000 4.000 3.000

255 771

290 799

349 830

942

957

1.002

2025 < 65 jaar

Bron: Etil huishoudensprognose.

65 - 74 jaar

2030 75 - 84 jaar

2035 85+ jaar

2040

456

853

912

989

876

2.000 2.933

2.848

2.658

2.456

2.342

2023

2025

2030

2035

2040

1.000 2023

431

< 65 jaar

65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

85+ jaar

Bron: Etil huishoudensprognose.

Bevolkingsontwikkeling gemeente Voerendaal

Huishoudensontwikkeling gemeente Voerendaal

14.000 12.000 10.000

6.000 412 1.282

458 1.332

539 1.400

658 1.404

1.848

1.815

1.953

1.879

8.000

705 1.547 1.535

5.000

4.000

306

341

398

484

880

915

964

961

1.186

1.150

941

1.127

1.103

3.000

517 1.056

6.000 4.000

8.856

8.747

8.330

8.141

2.000 8.093

3.301

3.255

3.029

2.894

2.865

2023

2025

2030

2035

2040

1.000

2.000

0 2023

2025

Bevolking < 65 jaar Bron: Etil bevolkingsprognose.

2030 65 - 74 jaar

2035 75 - 84 jaar

2040 85+ jaar

< 65 jaar

65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

85+ jaar

Bron: Etil huishoudensprognose.

Bijlage 2: Aanbodoverzicht Aanbod ouderen Aanbieder

Locatie

Plaats

Gemeente

Woonzorg/zorggeschikt PG

Woonzorg/zorggeschikt SOM

Delphinium

Zorgvilla Ridderspoor

Nuth

Beekdaelen

Cicero zorggroep

Aan de Bleek

Schinveld

Beekdaelen

Cicero zorggroep

Bleekstaete

Schinveld

Beekdaelen

Cicero zorggroep

Elvira-Lontine

Amstenrade

Beekdaelen

Cicero zorggroep

Huize D’Alzon

Hulsberg

Beekdaelen

Cicero zorggroep

Op den Toren

Nuth

Beekdaelen

100

Sevagram

Panhuys

Hulsberg

Beekdaelen

Nobamacare

Residentie Schinnen

Schinnen

Beekdaelen

Martha Flora

Hulsberg

Beekdaelen

Het Andere Wonen

Nuth

Beekdaelen

Kloosterhoeve

Schimmert

Beekdaelen

Weller Wonen

10 locaties

Divers

Beekdaelen

126

ZoWonen

13 locaties

Divers

Beekdaelen

219

Wonen Zuid

14 locaties

Divers

Beekdaelen

200

Wonen Limburg

7 locaties

Divers

Beekdaelen

145

Vanhier Wonen

1 locatie

Schinveld

Beekdaelen

Het Andere Wonen

Brunssum

Cicero zorggroep

Bronnenhof

Brunssum

Cicero zorggroep

Zorghuis

Brunssum

Cicero zorggroep

Emmastaete

Brunssum

Cicero zorggroep

Gregoriushuis

Brunssum

Cicero zorggroep

Huize Louise

Brunssum

Cicero zorggroep

Schuttershof

Brunssum

Weller Wonen

29 locaties

Divers

Brunssum

Totaal Beekdaelen

368

Geclusterd wonen

30 9

165

710 23

49 10 52

753

Aanbieder

Locatie

Plaats

Gemeente

Vincio wonen

1 locatie

Divers

Brunssum

159

Wonen Zuid

2 locaties

Divers

Brunssum

Wonen Limburg

2 locaties

Divers

Brunssum

Vitalis groep

Parc Imstenrade

Heerlen

Delphinium

Huize Coriovallum

Heerlen

Sevagram

Ter Eyck

Heerlen

118

Sevagram

De Hollehof

Heerlen

Sevagram

De Regenboog

Heerlen

Sevagram

Douvenrade

Heerlen

Sevagram

St. Anna

Heerlen

Sevagram

Molenpark

Heerlen

120

Sevagram

Oranjehof

Heerlen

112

Sevagram

Piushof

Heerlen

Sevagram

Tobias

Heerlen

104

Cicero zorggroep

Pius

Hoensbroek

Heerlen

Bergweide

Voskuilenweg

Heerlen

120

Bergweide

Gasthuisstraat

Heerlen

Nobamacare

Heerlen

Weller Wonen

Residentie Schandelermolen 25 locaties

Divers

Heerlen

1.063

Vincio wonen

7 locaties

Divers

Heerlen

382

Wonen Zuid

7 locaties

Divers

Heerlen

290

Woonzorg NL

4 locaties

Divers

Heerlen

238

Woonpunt

43 locaties

Divers

Heerlen

1.456

Wonen Limburg

6 locaties

Divers

Heerlen

277

Totaal Brunssum

Woonzorg/zorggeschikt PG

245

Totaal Heerlen

Woonzorg/zorggeschikt SOM

167

Geclusterd wonen

1.083 298

25 28

827

278

4.042

Meander

Hoog Anstel

Kerkrade

Meander

Klein Anstel

Kerkrade

Meander

Klein Winselen (A)

Kerkrade

Aanbieder

Locatie

Plaats

Gemeente

Woonzorg/zorggeschikt PG

Meander

Kling Nullet

Kerkrade

Meander

Klein Winselen (B)

Kerkrade

Meander

Vroenhof

Kerkrade

Meander

Hambos

Kerkrade

Meander

Lückerheide

Kerkrade

163

Meander

Kapelhof

Kerkrade

Meander

Firenschat

Kerkrade

Meander

Engerhof

Kerkrade

Meander

Smidshof

Kerkrade

Meander

Laethof

Eygelshoven

Kerkrade

Wonen Zuid

13 locaties

Divers

Kerkrade

Wonen Limburg

5 locaties

Divers

Kerkrade

HEEMwonen

29 locaties

Divers

Kerkrade

1.076

Totaal Kerkrade

Woonzorg/zorggeschikt SOM

39 11

119

71 36 52 366

412

238

Het Andere Wonen

Landgraaf

Meander

De (Nieuwe) Dormig

Landgraaf

Meander

Heereveldje

Landgraaf

Meander

Dokter Calshof

Landgraaf

Meander

Heereveld

Landgraaf

Meander

Heiveld

Landgraaf

Delphinium

De Voort

Landgraaf

Bei de Ling

Landgraaf

Nobamacare

Residentie Emma

Nieuwenhagen

Landgraaf

Wonen Limburg

1 locaties

Divers

Landgraaf

HEEMwonen

43 locaties

Divers

Landgraaf

Totaal Landgraaf

Geclusterd wonen

1.877 23 60 31

62 9 31 1.162 221

138

1.378

Meander

Hoeve Overhuizen

Simpelveld

Meander

Rode Beuk

Simpelveld

Krijtlandwonen

20 locaties

Divers

Simpelveld

384

Wonen Limburg

3 locaties

Divers

Simpelveld

Aanbieder

Locatie

Plaats

Gemeente

Totaal Simpelveld

Woonzorg/zorggeschikt PG

Woonzorg/zorggeschikt SOM

Geclusterd wonen

435

Cicero zorggroep

’t Brook

Voerendaal

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Simpelveld&id=1e5ecdaf-50d1-4bf3-a7db-8d8f6a02c1bd