6 Bijlage 1 Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van het genoemde speerpunt naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1.
2.
3.
Het blijven garanderen van de milieukwaliteit voor onderdelen als bodem, geluid, gezondheid en veiligheid; het voldoen aan de (wettelijke) milieukwaliteiten en dat voor de toekomst zo houden; het behalen van de wettelijke eisen op het gebied van lucht, geluid, water, bodem, afval, veiligheid en risico’s. Aansluitend op de basismilieukwaliteit voortdurend zoeken naar kansen om de leefkwaliteit, en op de langere termijn de duurzaamheid, te verbeteren: het verhogen van de milieukwaliteit draagt bij aan een aantrekkelijke woon-, werk- en recreatieve omgeving; per gebied wordt gestreefd naar verschillende milieu- en leefkwaliteitskenmerken, passend bij de kenmerken en mogelijkheden van de gebieden. Bewust maken van de eigen verantwoordelijkheid van burgers door in te zetten op preventie (inclusief communicatie) over o.a. gezondheid, veilig wonen en ouder worden.
-76-
Programmabegroting 2024
BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator
Eenheid
Bron
Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2018 2019 2020 2021
Realisatie 2022 SPV NL
Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Kg. per inwoner
CBS
112,1
114,7
121,7*
121,5
113,4
n.b.**
%
RWS
11,9
13,8
19,6
n.b.
19,1***
26,8***
* De omvang van het huishoudelijk restafval is in 2020 hoger vanwege het thuiswerken en sluiting van de horeca i.v.m. de Covid-19 pandemie. **De Nederlandse cijfers over 2022 zijn nog niet bekend omdat het CBS deze nog moet binnenkrijgen van de gemeenten. ***Meest recente data beschikbaar: 2020. Percentage Provincie Limburg zit op 10,1%.
Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator Bron Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie StreefBeste van 2015 2017 2019 2021 waarde Parkstad 2023 Milieuoverlast * Energiebesparing woningen: - gas - elektriciteit Energieopwekking (hernieuwbare energie) Negatieve gezondheidsbeleving **
Burgeronderzoek Parkstad Limburg
1,5
2,7
2,6
n.b.
1,7
1,7
Klimaatmonitor RWS *** Klimaatmonitor RWS *** RWS ****
n.b.
n.b.
14,3%
n.b.
n.v.t.
n.v.t.
n.b.
n.b.
19,1%
n.b.
n.v.t.
n.v.t.
n.b.
n.b.
6,9%
n.b.
n.v.t.
n.v.t.
Burgeronderzoek Parkstad Limburg
17%
20%
14%
n.b.
14%
14%
* De score wordt weergegeven op een schaal van 0 (= komt niet voor) tot 10 (= komt heel vaak voor). ** Percentage dat de eigen gezondheidsbeleving als matig of slecht waardeert. *** Over de periode 2010-2018 **** Realisatie 2018
KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is in de basis onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Gemeentelijk Watertakenplan 2020-2024 (2019); 4. Basisrioleringsplan Zuiveringskring Wijlré (2018); 5. Grondstoffenplan 2022-2026 (2022); 6. Uitvoerings- en Handhavingsbeleid en uitvoeringsprogramma voor de VTH-taken in de fysieke omgeving (2019); 7. Regionaal gezondheidsbeleid “Zuid blinkt uit” (2019); 8. Beleidsnotitie “Samen Actief Sport- en beweegbeleid 2018-2021 Gemeente Simpelveld” (2018).
-77-
Programmabegroting 2024
Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Gezondheid
Klimaat / wateropgaven
Duurzaamheid
Activiteiten - Uitvoering regionaal gezondheidsbeleid ‘Zuid Limburg springt eruit’ (Trendbreuk) - Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) - Uitvoering Rijksprogramma DHZ - Uitvoering Rijksprogramma DPRA - Thematiek wateroverlast / hotspots - Pilot Eyserbeek i.h.k.v. Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG) - Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET) - Regionale Energie Strategie (RES)
Gezondheid Uitvoering regionaal gezondheidsbeleid ‘Zuid Limburg springt eruit’ (Trendbreuk) / Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) Het Rijk heeft eind 2022 landelijk beleid vastgesteld ten aanzien van algehele gezondheidsbevordering voor iedereen in ons land (met een focus op de meer kwetsbaren en vanuit een sterke focus op Preventie). Vanzelfsprekend is dit ook gestuurd vanuit de wens (c.q. de noodzaak) om de totale zorgkosten te verminderen. Hiervoor zijn 2 belangrijke akkoorden gesloten te weten het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De looptijd bedraagt 4 jaar (2023 t/m 2026) en wordt daarna waarschijnlijk verlengd omdat dit processen zijn die langjarige ingezet moeten worden om succesvol te kunnen zijn. Als gemeente hebben we vooral van doen met het GALA; dit doen we niet alleen lokaal maar vooral ook regionaal binnen de 16 GGD- ZL gemeenten. Het GALA is een landelijke overeenkomst tussen het Rijk, gemeenten, zorgverzekeraars en heel veel partijen in het land. Het IZA is een overeenkomst tussen het Rijk, ziekenhuizen, zorgverzekeraars, huisartsen en vele andere (hoofdzakelijk) gezondheidspartijen. Er wordt de komende jaren verbinding tussen deze twee gelegd, vooral ingegeven door de gezamenlijke inzet op Preventie en Zorgkostenreductie.
Het doel van het GALA is om onderstaande zaken (nog meer) aan te jagen en op deze manier het algeheel welbevinden en de gezondheid te bevorderen: - Sport- en beweegstimulering; - Het bevorderen van cultuurparticipatie; - Gezondheidsbevordering; - Het versterken van de sociale basis. Daarnaast loopt het regionale beleid gewoon door. Een belangrijk onderdeel van de activiteiten die worden uitgevoerd vanuit het regionale gezondheidsbeleid is het programma Kansrijke Start. Binnen Kansrijke Start (de eerste fase van de trendbreukcyclus) werken in Zuid-Limburg diverse partners uit het sociale- en medische domein al goed samen in de zorg en ondersteuning voor (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie. De samenwerking op regionaal niveau vindt plaats binnen/ vanuit de regionale coalitie Kansrijke Start en lokaal binnen/ vanuit de lokale coalities Kansrijke Start. In 2024 wordt ingezet op het verder implementeren en borgen van de basisstructuur Kansrijke Start.
Klimaat / wateropgaven Uitvoering Rijksprogramma DHZ Deltaprogramma Hoge Zandgronden (DHZ) besteedt aandacht aan de specifieke opgaven van de hoge zandgronden, met name aan de kwaliteit van zoetwater. Voor dit gebied is een voorkeursstrategie opgesteld. De kern van de voorkeursstrategie is actief grondwaterbeheer, met als doel het aanwezige water in het gebied beter vast te houden. Via dit Programma heeft gemeente Simpelveld in 2016 subsidie aangevraagd en zijn met behulp van deze subsidie een aantal projecten zoals Dorpshart Bocholts (IDOP), afkoppelen Pastoriestraat/Panneslagerstraat, afkoppelen Hennebergerstraat en afkoppelen omgeving Hulsveld uitgevoerd.
-78-
Programmabegroting 2024
De buffers in de Bongerd zijn nog niet gerealiseerd. De realisatie van de regenwaterbuffer bij Bongerd blijft een hoge prioriteit behouden voor ons watersysteem. Die realisatie is nu voorzien in 2024, omdat het verwerven van de benodigde gronden een proces is dat meer tijd vraagt dan vooraf ingeschat. Wij hebben de Provincie middels een wijzigingsverzoek ingelicht over de vertraging en wachten nog op een reactie van het provinciebestuur. Uitvoering Rijksprogramma DPRA Het DeltaPlan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is een programma van Nederlandse overheden om wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van overstromingen te beperken. Er zijn in Nederland 45 werkregio’s waarin gemeenten, waterschappen en andere partijen samenwerken aan klimaatadaptatie. De samenwerking moet eraan bijdragen dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. De gemeente Simpelveld is onderdeel van de werkregio: waterketen regio Parkstad. Middels deze werkregio wordt vormgegeven aan de 7 ambities van het programma: • Kwetsbaarheid in beeld brengen • Risicodialoog voeren en strategie opstellen • Uitvoeringsagenda opstellen • Meekoppelkansen benutten • Stimuleren en faciliteren • Reguleren en borgen • Handelen bij calamiteiten Middels het programma en de werkregio kan men subsidie aanvragen.
De gemeente Simpelveld heeft in 2023 voor het realiseren van een buffer bij Hoogenbergvoetpad / Rode Put subsidie aangevraagd. Bij validatie van deze subsidieaanvraag zal de buffer eind 2025 gerealiseerd moeten zijn. Thematiek wateroverlast / hotspots Samen met het Waterschap hebben wij dit jaar een intentieovereenkomst getekend over aanpak wateroverlast in Bocholtz en Simpelveld. Het Waterschap heeft middels het programma: Water in Balans, het afgelopen jaar inwonersavonden georganiseerd om bij bewoners informatie op te halen over wateroverlast. Daarnaast zijn er werkoverleggen geweest met belanghebbenden (agrariërs, natuurverenigingen, Provincie, Rijk, etc). Met behulp van deze informatie worden op dit moment voor Bocholtz en Simpelveld kaarten gemaakt waarop de knelpunten en oorzaken van deze knelpunten worden aangeduid. De kaarten zijn in 2023 gepresenteerd aan bewoners en belanghebbenden om aansluitend te zoeken naar de juiste maatregelen en de juiste prioritering van deze knelpunten. Pilot Eyserbeek i.k.v. Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG) De Provincie Limburg heeft in het concept programma Landelijk Gebied omschreven hoe de Provincie de doelen voor natuur, stikstof, water en klimaat gaat halen en welke maatregelen daarvoor nodig zijn.
Om de provinciale propositie op gebiedsniveau te onderbouwen zijn vanuit Parkstad drie pilotgebieden aangedragen, waaronder de Eyserbeek. De Eyserbeek is in het programma als koploperproject opgenomen. De koppeling met het project “centrumplan Simpelveld” wordt nadrukkelijk gelegd om in dit gebied mogelijk de eerste stappen te kunnen zetten.
Duurzaamheid Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET) De zeven Parkstad-gemeenten hebben de ambitie vastgesteld om in 2040 energieneutraal te zijn. Om uitvoering te geven aan deze ambitie trekken we gezamenlijk in de regio op om regionaal capaciteit te organiseren voor deze energie-transitie. Gezamenlijk kunnen we schaalvoordeel realiseren. De focuspunten van regionale samenwerking zijn duurzame opwek, energiebesparing en netgebruik. Voor regionale uitvoeringskracht worden Rijksgelden ingezet. PALET is daarmee budgettair neutraal. Regionale Energie Strategie (RES) Doel is om te komen tot energieprojecten die bijdragen aan het RES-bod van gemeente Simpelveld. Hiervoor gebruiken we onderstaande activiteiten.
-79-
Programmabegroting 2024
• Transitievisie Warmte 2.0 Met de transitievisie warmte 2.0 wordt, op basis van verdiepend onderzoek op technische oplossingen, gesprekken met betrokkenen en resultaten van een enquête, voorgesteld om middels een tweesporenbeleid een reductie van 20% aardgasverbruik in 2030 te realiseren. Om dit te bewerkstelligen wordt de komende periode ingezet op de uitvoering van gemeentebrede activiteiten, zoals de duurzaamheidslening en het isolatie- en verduurzamingsprogramma. Daarnaast wordt vanuit de doelgroepenaanpak een start gemaakt met het opstellen van uitvoeringsplannen voor een viertal clusters (gemeentelijk vastgoed, samenwerking wooncorporatie, mensen met energiearmoede, pioniers). • Isolatie- en verduurzamingsprogramma (IVP) Dit regionale programma is gericht op het verbeteren van het isolatieniveau en verduurzamen van woningen en gebouwen. Het programma is er ook op gericht dat woning- en gebouweigenaren worden ondersteund bij het realiseren van de besparingsopgave en de transitie naar een aardgasvrije gemeente. De focus van de eerste fase van het IVP is het isoleren van slecht geïsoleerde koopwoningen met een lage WOZ-waarde. De eerste fase wordt gedekt met Rijksmiddelen en is daarmee budgettair neutraal. Bij (na)isolatie van (spouw)muur en daken speelt de Wet natuurbescherming (Wnb) een rol.
Binnen de Wnb geldt een verbod op het hinderen, verstoren en doden van beschermde dieren. Bij het verduurzamen van woningen moet dus rekening gehouden worden met beschermde dieren. Om te voorkomen dat woningeigenaren zelf dure ecologische onderzoeken moeten laten uitvoeren is het mogelijk om op gemeenteniveau een soortenmanagementplan (SMP) op te laten stellen. Met dat SMP wordt een gebiedsgerichte ontheffing aangevraagd voor vrijwel alle ingrepen gedurende de komende tien jaar. Een gemeentelijk SMP is het meest wenselijke instrument om de verduurzamingsplannen doorgang te laten vinden zonder de wet te overtreden en de soorten te beschermen. Om met het IVP ook (spouw)muur en dakisolatie te kunnen aanbieden is het noodzakelijk om zo snel mogelijk een SMP te laten opstellen. De kosten voor een gemeentelijk SMP zijn circa €150.000 (grove inschatting, geraamd in 2025). Hierbij wordt er uitgegaan van een SPUK-regeling, waarbij 50% van de kosten met Rijksmiddelen betaald worden (totale kosten SMP €300.000). Daarnaast wordt de samenwerking met wooncorporaties gezocht voor een win-win situatie, waarbij zowel gemeentelijke kosten alsook de kosten van wooncorporaties voor ecologische onderzoeken zal dalen. • Energiearmoede Om energiearmoede te bestrijden, ondersteunen we inwoners met het verduurzamen van hun woningen.
Rijksgelden worden ingezet om energiebesparende maatregelen te faciliteren, zoals bijvoorbeeld het (na)isoleren van woningen, gebruik van energiezuinige apparatuur en het vervangen van bestaande verlichting door LED-verlichting. • Grootschalige energie opwekking Samen met regionale partners realiseren we grootschalige opwekking van duurzame energie, waarbij we inzetten op een evenredige verdeling van ‘lusten en lasten’ en waarbij de lusten voor het merendeel toekomen aan de directe omgeving. Onderdeel hiervan is het oprichten van een gemeenschappelijk energiebedrijf in Parkstad. Hiermee willen de gemeenten en energiecoöperaties binnen Parkstad de opwekking van duurzame energie mogelijk maken en beschikbaar stellen aan de inwoners. Daarnaast ondersteunen en financieren we de oprichting van een energiecoöperatie binnen de gemeente, waarbij burgers actief kunnen participeren in de energietransitie. Dit traject wordt in samenwerking met REScoop Limburg opgestart. De gemeente faciliteert het proces en ondersteunt de energiecoöperatie gedurende 3 jaar. Daarna is het de bedoeling dat de energiecoöperatie volledig zelfstandig opereert. • Circulariteit We geven in samenwerking met de regio invulling aan de circulaire transitie van de regio.
Dit trachten we te doen door het kennisniveau over circulariteit van beleidsmedewerkers te verhogen met behulp van het “Kennisprogramma Parkstad Circulair”. Het “Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair” wordt opgesteld en richt zich op de thema’s “Circulaire bouw”, “Circulair landelijk gebied” en “Circulaire koppelkansen”. Ten slotte wordt middels de Urban Mining Scan de huidige marktsituatie met betrekking tot vraag en aanbod van bouwmateriaal uit sloop en renovatie in kaart gebracht.
-80-
Programmabegroting 2024
KENGETALLEN Lengte vrijvervalriool (in km.) Lengte persriolen (in km.) Aantal straatkolken;
Bron vGRP / Watertakenplan vGRP / Watertakenplan Rd4
2018 65,8
2019 65,8
2020 65,8
2021 68,7
2022 70,5
5,6
5,6
5,6
6,2
6,3
± 2.400
± 2.400
2.693
2.926
2.926
2.319 220 98 56
2.533 236 100 57
2.533 236 100 57
- Machinale kolken - Handmatige kolken - Zandvangers - Lijngoten Afval (in tonnen)
- totaal grof en huishoudelijk restafval: - huishoudelijk restafval halen aan huis - huishoudelijk restafval milieupark - grof huishoudelijk restafval halen aan huis - grof huishoudelijk restafval milieupark
- gft - oud papier en karton halen aan huis - verpakkingsglas via ondergrondse - PMD halen aan huis (ongesorteerd) - plastic gesorteerd - metaal - drankenkartons
Rd4
1.277
1.305
1.367
1.373
1.273
Rd4
1.115
1.062
1.095
1.070
998
Rd4
69
144
190
204
184
Rd4
18
18
13
8
11
Rd4
168
92
78
91
80
Rd4 Rd4
1.485 640
1.703 580
1.772 553
1.733 598
1.564 527
Rd4
254
262
290
280
255
Rd4
318
331
357
352
315
Rd4 Rd4 Rd4
199 32 29
246 30 31
190 36 23
2)
1)
176 30 21
1)Vanwege een brand in de sorteerinstallatie in Duitsland is nog niet alle in 2019 ingezamelde PMD gesorteerd. 2) Sinds begin 2022 maken de Limburgse gemeenten gebruik van het bronscheidingsmodel; de gemeenten ontvangen een vast bedrag voor
het aangeleverde PMD; de diverse fracties worden niet meer gespecificeerd.
Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN
La s ten excl . kvs t. & ka pi ta a l l s t. Ba ten Saldo excl. kvst. & kap. lst. La s ten kos tenverdeel s ta a t Ka pi ta a l l a s ten Saldo van baten en lasten Toevoegi ngen Onttrekki ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2.324.882 2.519.620 2.853.450 3.072.620 2.969.630 2.846.260 2.611.895 3.023.980 3.696.290 4.020.110 4.152.250 4.036.920 287.014 504.360 842.840 947.490 1.182.620 1.190.660 235.091 271.106 440.321 440.321 440.321 440.321 531.133 518.473 576.726 815.570 936.331 964.043 -479.211 -285.219 -174.207 -308.401 -194.032 -213.704 0 0 0 0 0 0 18.772 0 0 0 0 0 -460.439 -285.219 -174.207 -308.401 -194.032 -213.704
In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven:
-81-
Programmabegroting 2024
Rekening 2022 Saldo van baten en lasten: 7.1 vol ks gezondhei d GGD-gezondhei ds bel ei d ma ntel zorg & vri jwi l l i gers werk jeugdgezondhei ds zorg 7.2 ri ol eri ng ri ol eri ng & wa terbeheer ri ool heffi ng 7.3 a fva l a fva l bel ei d & i nza mel i ng i nza mel i ng zwerfvui l a fva l s toffenheffi ng 7.4 mi l i eubeheer mi l i eubeheer ongedi ertebes tri jdi ng hondenpoepbel ei d 7.5 begra a fpl a a ts en en crema tori a begra a fpl a a ts onderhoud begra a fpl a a ts del ven gra ven begra a fpl a a ts Gerealiseerd / geraamd resultaat
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
-123.042 -5.115 -326.893
-162.309 -5.857 -325.435
-205.524 -1.089 -361.119
-200.894 -1.089 -380.449
-237.844 -1.089 -399.939
-245.424 -1.089 -414.079
-1.200.168 1.223.322
-1.183.499 1.443.360
-1.268.681 1.688.970
-1.533.016 1.982.940
-1.634.633 2.078.840
-1.665.582 2.108.040
-1.002.008 -4.145 1.252.768
-1.000.166 -12.142 1.281.320
-1.121.121 -13.384 1.427.040
-1.210.329 -13.384 1.534.990
-1.287.197 -13.384 1.616.070
-1.309.775 -13.384 1.643.080
-266.526 -10.122 -4.072
-281.804 -11.882 -6.619
-257.767 -17.834 -6.739
-402.932 -17.834 -6.739
-255.618 -17.834 -6.739
-256.253 -17.834 -6.739
34.157 -43.728 -3.640 -479.211
30.000 -45.686 -4.500 -285.219
30.000 -62.459 -4.500 -174.207
30.000 -85.165 -4.500 -308.401
30.000 -60.165 -4.500 -194.032
30.000 -60.165 -4.500 -213.704
MUTATIES IN RESERVES Geen. INVESTERINGEN 2024 - 2038-01 Open rwa-buffer Bongerd - 2039-01 Open krw-buffer Broek-Prickart (in bestaande buffer WL) - 2043-01 Gesloten KRW-buffer Puntelstraat/Pastoor Damiaanstraat - 2043-02 Afkoppelen Puntelstraat -west- 2047-01 Gesloten krw-buffer Hoogenberg voetpad / Rodeput - 2048-01 Gesloten krw-leiding Doctor Ottenstraat - 2517-01 Open krw-buffer Weiweg - Oude Gaasstraat - Aanpak knelpunten - Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2023 - Totaal te ontvangen KRW subsidie projecten 2039, 2043, 2047, 2048 en 2517 - Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt2025
324.360 177.030 801.920 96.850 1.037.520 151.590 126.930 400.000 200.000 300.000 -685.957 0
- 2038-02 Afkoppelen omgeving Bethlehem-/Elisabethstraat - 2038-05 Afkoppelen omgeving Margriet-/Zonnebloemstraat - 2038-06 Afkoppelen Heiweg, Wijngracht en omgeving - 2038-10 Afkoppelen Steenbergervoetpad - 2038-11 Afkoppelen omgeving Groeneboord/Persoon/Kommerstraat - Aanpak knelpunten - Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2024 - Totaal te ontvangen KRW subsidie -nvt- Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-
350.600 313.830 959.880 42.090
- 2038-03 Afkoppelen Vlengendaal/Pleiweg
673.200
626.450 200.000 300.000 0 0
2026
-82-
Programmabegroting 2024
- 2038-04 Afkoppelen Margriet-/Leliestraat - Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2025 - Totaal te ontvangen KRW subsidie project 2038 - Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-
577.440 300.000 -465.905 0
- Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2026 - Totaal te ontvangen KRW subsidie -nvt- Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-
300.000 0 0
2027
TOELICHTING De voornaamste mutaties ten opzichte van de primitieve begroting 2023 zijn de volgende: ▪ Uit de Berap najaar 2022 - Geen ▪ Uit de Berap voorjaar 2023 - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2024 GGD incl. jeugdgezondheidszorg - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2023 RUD ▪ Overige - In de periode 2023 t/m 2026 worden de rijksmiddelen voor Gezond en Actief Leven (GALA) ontvangen. In de voorliggende begroting is e.e.a. budgettair neutraal verwerkt door tegenover de rijksmiddelen, gemeentelijke uitgaven van eenzelfde omvang te ramen - Bijstellen budgetten riolering en waterbeheer op basis van ervaringsgegevens. E.e.a. is budgettair neutraal omdat de rioolheffing 100% kostendekkend is - Hogere opbrengst rioolheffing op basis van actuele ramingen* - Hogere opbrengst afvalstoffenheffing op basis recente ervaringscijfers m.b.t. aanbiedgedrag en kosten RD4 en actuele ramingen* - Hoger bijdrage op basis van begroting 2024 van Rd4 Totaal
0
-81.800 -6.000
0
-67.660 245.610
145.720 -136.270 99.600
(*zat ook al (deels) in jaarschijf 2024 van de meerjarenraming 2023-2026)
Verschillen ten opzichte van de begroting 2023 van kapitaallasten en de loonkostenverdeelstaat worden hier niet verder toegelicht. Deze verschillen zijn met name het gevolg van wijzigingen in de renteomslag en de afdelingsplannen (grondslag loonkostenverdeling).
Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd: − Majeure projecten GGD − Actuele beheerplannen Beheerplannen geven inzicht in de benodigde financiële middelen om kapitaalgoederen te onderhouden op basis van het gewenste kwaliteitsniveau. Het beheerplan voor rioleringen is actueel. Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
-83-
Programmabegroting 2024
Programma 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Ruimtelijke ordening, grondexploitatie en wonen en bouwen.
Strategische visie De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met de volgende speerpunten: Toerisme en recreatie - De gemeente behoort tot één van de mooiste plekjes in Zuid-Limburg; - De gemeente ontwikkelt en profileert zich als toeristische gemeente; - Voor de regio Parkstad is de gemeente dé uitvalsbasis (slapen in Simpelveld, dagattracties in Parkstad); - We zetten in op het behoud van de ZLSM als uniek toeristisch element; - We leggen een verbinding tussen de toeristische elementen en het centrum van beide kernen; - We zetten in op het creëren van een unieke camping in Bocholtz met een verwijzing naar het Romeins verleden. Blijven wonen (met benodigde basisvoorzieningen) - Elke kern behoudt zijn eigen identiteit; - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd; - We streven naar behoud van historische panden; - De ruimtelijke omgeving krijgt een sterke kwaliteitsimpuls en behoud het groene karakter; - De kernen zijn aanvullend aan elkaar voor wat betreft de basisvoorzieningen: niet elke voorziening is in elke kern aanwezig; - Basisvoorzieningen zijn beschikbaar, fysiek of op een andere wijze: de gemeente faciliteert dit; - De basisvoorzieningen zijn van een goede kwaliteit.
Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren; - Kracht van de maatschappij benutten; - Vraag en aanbod van burgers met elkaar verbinden; - Trots zijn op wat ‘we’ doen: laten zien welke kracht onze burgers hebben. Kleinschalig en startend ondernemerschap - Meedenken met en adviseren van startende ondernemers: maken van een ondernemersloket.
College-agenda Zoals aangegeven in programma 0 zijn de prioriteiten en activiteiten per begrotingsprogramma beschreven onder de paragraaf ‘Wat doen we daarvoor?’
Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities:
-84-
Programmabegroting 2024
1. 2.
3.
Een woningmarkt die is afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen zoals krimp en vergrijzing en beperkte opvangfunctie voor nieuwkomers; Voldoende en kwalitatief goede, toekomstbestendige woningen voor de inwoners van de gemeente, waarbij met name aandacht wordt geschonken aan jonge(re) gezinnen en senioren, mede om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen; Behoud en versterking van de kwaliteit van de kernen, zoals een prettig woonklimaat en groene uitstraling, de kwalitatieve waarden van het buitengebied en van de openbare ruimten. Fysieke clustering van wonen, zorg, voorzieningen en werkgelegenheid binnen de logische bebouwingscontouren.
BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator
Eenheid
Bron
Gemidd. WOZwaarde Nieuw gebouwde woningen
Duizend euro Aantal per 1.000 woningen %
CBS
171
176
194
204
212
317
ABF
14
0
0,8
6,4
0,2
9,3
CBS
77,5
78,5
79,6
80,1
81,4
70,3
COELO
779
805
848
842
946
823
COELO
825
845
884
880
986
905
Demografische druk Gemeentelijke In euro’s woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke In euro’s woonlasten meerpersoonshuishouden
Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2018 2019 2020 2021
Realisatie 2022 SPV NL
Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator
Bron
Tevredenheid over gemeente als woonen leefgemeente
Burgeronder -zoek Parkstad Limburg Burgeronder -zoek Parkstad Limburg Burgeronder -zoek Parkstad Limburg Burgeronder -zoek Parkstad Limburg
Tevredenheid buurtvoorzieningen
Tevredenheid over voorzieningen voor jongeren Woningwaardering
Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2015 2017 2019 2021 7,4
7,6
7,4
n.b.**
Streefwaarde 2023 7,9
Hoogste Parkstad
64%
66%
67%
59%
71%
71%
20%
29%
23%
24%
37%
37%
7,9
7,9
7,8
7,5
8,1
8,1
7,9
* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. ** Eind 2023 vindt het Dienstverleningsonderzoek Parkstad plaats, in samenwerking met de gemeenten Heerlen, Brunssum, Voerendaal, Kerkrade, Landgraaf en Beekdaelen. Dit onderzoek vindt normaal iedere twee jaar plaats maar door capaciteitsproblemen en een organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is dit onderzoek in 2021 niet uitgevoerd. In 2024 gaan we aan de slag met de aandachtspunten die uit het onderzoek zullen volgen.
-85-
Programmabegroting 2024
KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is in de basis vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Geactualiseerde envelop, herstructureringsvisie Parkstad Limburg 2012-2020 (2012); 4. Gemeentelijk woningbouwprogramma 2013 e.v. (2013); 5. Kwalitatief afwegingskader voor woningbouwplannen vanuit een markttechnisch perspectief (2013); 6. Intrekkingsbeleid omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen van één of meer woningen/appartementen (2013); 7. Provinciaal Omgevingsplan Limburg 2014 (2014); 8. Omgevingsverordening Limburg (2014); 9. Provinciaal Verkeers- en vervoersprogramma (2014); 10. Vigerende bestemmingsplannen (diverse jaren); 11. Bestuursovereenkomst “Regionale afspraken Zuid-Limburg” (2016); 12. Diverse andere regionale documenten met betrekking tot herstructurering, wonen en krimp; 13. Structuurvisie wonen Zuid-Limburg (2016); 14. Regionale Woningmarktprogrammering Parkstad Limburg 2019-2022 (2019); 15. Verordening Startersleningen gemeente Simpelveld (2019); 16. Beleidsregel tijdelijke versoepeling van de compensatiesystematiek van de Structuurvisie Wonen ZuidLimburg (2019); 17. Beleidsregel ‘Ruim baan voor goede woningbouwplannen 2021’ als onderdeel van de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2021); 18.
Woonbehoefteonderzoek Parkstad Limburg 2022-2032 (2022); 19. Regionale Woonvisie Parkstad Limburg, lokaal gemeente Simpelveld 2023-2028 (2023); 20. Woondeal Limburg ( ondertekend maart 2023).
Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Wonen
Kernplannen
Omgevingswet
Activiteiten - Regionale- en lokale woonvisie - Woonzorgvisie - Woondeal / woningopgave - (Actievere) grondpolitiek - Integraal Dorpsontwikkelingsplan (Idop) Bocholtz - Centrumplan Simpelveld (zie programma 3) - Project De Baan - Project Schilterstraat - Omgevingsvisie - Omgevingsplan / bestemmingsplan
Wonen Regionale- en lokale woonvisie Met de vaststelling van de regionale en lokale Woonvisie 2023-2028 is een andere koers bepaald voor wat betreft het ‘wonen in Parkstad’ en daarmee ook het wonen in onze gemeente. Natuurlijk zal het aantal ouderen de komende jaren toenemen, maar dat wil niet zeggen dat alleen voor deze doelgroep geschikte woningen moeten worden gebouwd. Gezocht moet worden naar een gezonde balans binnen de regio en daarmee binnen de wijken en buurten van de gemeenten waar niet alleen kansen worden geboden aan diezelfde ouderen, maar ook voor starters, jonge gezinnen, inwoners van buiten de regio, arbeidsmigranten, statushouders etc. Vandaar ook de pakkende en inspirerende titel: ‘Kansrijk wonen voor iedereen, nu en in de toekomst’. Overigens blijft ook deze nieuwe Woonvisie zich inzetten om bestaand (particulier) incourant vastgoed verder terug te dringen en bijvoorbeeld te transformeren naar toekomstbestendige woonproducten.
-86-
Programmabegroting 2024
Verder paste het ‘krimpscenario’ uit de vorige woonvisie niet geheel meer binnen de toekomstige ontwikkelingen en ook niet binnen de opgave volgend uit de Woondeal Limburg en de ambitie van alle Parkstadgemeenten om de komende jaren (t/m 2031) 7.500 nieuwbouwwoningen te realiseren. En dat doen we als regio en als gemeente samen met marktpartijen, corporaties en andere stakeholders die bij de totstandkoming van de nieuwe woonvisie nauw zijn betrokken. Deze nieuwe woonvisie moet dan tevens worden gezien als een uitnodiging om gezamenlijk invulling te geven aan dit nieuwe verhaal van Parkstad. De eerste gezamenlijke regionale overleggen (i.c. Woonberaad) mogen dan ook bestempeld worden als een succes waarop verder kan worden gebouwd. Ook in onze gemeente hebben de eerste verkennende gesprekken met marktpartijen plaatsgevonden, waarbij mogelijk kansrijke locaties – binnen en buiten de woonkernen – worden bekeken en besproken. Om meer als gelijkwaardige partner aan die overlegtafel plaats te nemen is een meer actief grondbeleid noodzakelijk om de gewenste gebiedsontwikkeling op gang te brengen en daarmee invulling te geven aan de kans om ook binnen onze gemeente op een prettige, betaalbare en duurzame wijze te wonen binnen een veilige en gezonde leefomgeving (zie (actiever) grondbeleid).
Woningcorporatie Krijtland Wonen neemt binnen onze gemeente het belangrijkste gedeelte van de woningmarkt voor haar rekening voor wat betreft de sociale verhuur (ca. 24%). Dit gegeven maakt dat Krijtland Wonen een belangrijke partner is om de gestelde doelen te kunnen realiseren. Met de Woonvisie 2023-2028 als basis worden meerjarige concrete prestatieafspraken opgesteld, gericht op de volkshuisvestelijke belangen van onze gemeente en in het bijzonder op de huurders van Krijtland Wonen. Eén van de gezamenlijke acties die in 2024 wordt onderzocht en mogelijk als pilotproject wordt opgestart is de verhuisregeling voor senioren. Denk aan extra begeleiding en ondersteuning (bijvoorbeeld verhuiscoach) die er toe kan bijdragen dat belemmeringen om te verhuizen voor senioren worden verlaagd en misschien zelfs worden opgeheven. De daadwerkelijke verhuizing van senioren (doorstroming) binnen de gemeente brengt een langere verhuisketen op gang; senioren laten een eengezinswoning achter die vervolgens weer gevuld kan worden met gezinnen die op hun beurt ruimte vrijmaken voor starters. Samen met de stadsregio Parkstad – die een sterke en belangrijke (lobby)lijn richting het Rijk heeft gelegd zullen we als gemeente ook in 2024 waar mogelijk gebruik maken van diverse regelingen zoals de Woningbouwimpuls, het Volkshuisvestingsfonds, de Startbouwimpuls en de RegioDeal.
Mocht een gebiedsontwikkeling daadwerkelijk in aanmerking komen voor een subsidieregeling en aan alle voorwaarden voldoen, maar op voorhand niet is aan te geven om welke financiële bijdrage het gaat, zal de benodigde gemeentelijke cofinanciering in eerste instantie worden gezocht binnen de bestaande begrotingsposten. Woonzorgvisie Met de Nationale Woon – en Bouwagenda heeft onze (thans demissionair) Minister een aantal programma’s gelanceerd waarmee de Rijksoverheid meer grip en regie op de woningmarkt wil bewerkstelligen. De programma’s ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Wonen en zorg voor ouderen’ vragen elk om een visie. Omdat binnen onze regio niet alleen een toename zal zijn van het aantal ouderen, maar ook een bovengemiddeld aandeel aandachtsgroepen in onze regio aanwezig is en zal zijn, is met de 7 gemeenten afgesproken om dit gezamenlijk en daarmee regionaal op te pakken en in te vullen met als resultaat een integrale woonzorgvisie, waarbij lokale inkleuring welhaast vanzelfsprekend is. Bij dit integrale traject zijn uiteraard ook de zorgpartijen en de woningcorporaties aangehaakt evenals huurdersorganisaties. Net als bij de woonvisie zal ook hierbij worden ingezet op leefbaarheid en veerkracht van onze buurten, wijken en kernen.
In een eerste contourenschets zijn een aantal uitgangspunten geformuleerd zoals het gegeven dat bij wonen én zorg de menselijke maat altijd centraal staat en dat iedere inwoner van Parkstad het verdient om kansrijk te wonen in een zorgzame en vitale buurt of wijk. Juridische verankering van zowel de Woonvisie als de Woonzorgvisie wordt gerealiseerd met de nieuwe Wet Versterken Regie Volkshuisvesting. Deze nieuwe Wet geeft aan dat beide visies moeten gaan landen in een volkshuisvestingsprogramma. Hoe dit volkshuisvestingsprogramma concreet moet gaan uitzien is nog niet duidelijk. Vandaar dat de Woonvisie en de Woonzorgvisie moeten worden gezien als bouwstenen voor dit uiteindelijke volkshuisvestingsprogramma. De verwachting is dat vanaf 1 januari 2026 dit volkshuisvestingsprogramma moet zijn opgesteld en vastgesteld. Voor wat betreft de Woonzorgvisie wordt het tijdpad gevolgd dat naar verwachting in de tweede helft van 2024 het integrale document kan worden opgeleverd.
-87-
Programmabegroting 2024
Woondeal / woningopgave Zoals eerder vermeld beoogt Minister de Jonge om met behulp van een aantal programma’s vallend onder de Nationale Woon- en Bouwagenda meer grip en regie (terug) te krijgen op de overspannen en (te) krappe woningmarkt. Naast de bij de Woonzorgvisie genoemde programma’s bestaat ook het programma Woningbouw dat toeziet op de bouw van voldoende aantallen woningen; de welbekende 900.000 woningen, schaal Nederland, tot en met 2030, waarvan 2/3 vallend binnen het segment van betaalbare huur- en koopwoningen. Die opgave is vertaald en vastgelegd in zogenaamde Woondeals. Met de ondertekening door gemeenten en corporaties van de Woondeal Limburg is afgesproken dat op de schaal van Limburg het aantal van 26.550 woningen zullen worden gerealiseerd als zijnde de bijdrage aan de landelijke opgave. Hierbij zal het aandeel nieuw te bouwen woningen van de regio Parkstad 6775 woningen bedragen. Ons gemeentelijk aandeel is 225 nieuwbouwwoningen tot en met 2030.
Uiteraard horen hierbij een aantal randvoorwaarden, die als kritische succesfactoren in de Woondeal Limburg zijn omschreven, zoals het mogelijk maken om aan de randen van de kernen te mogen uitbreiden (niet alleen inbreiding), grip krijgen op de stijgende kosten en de beschikbaarheid van mensen en materialen, voldoende slagkracht bij gemeenten, corporaties en ontwikkelende partijen en het voorkomen/beperken/opheffen van vertragende regelgeving (o.a. stikstofruimte). Onder regie van de provincie wordt door middel van zogenaamde versnellingstafels gekeken waar knelpunten kunnen worden weggenomen of verminderd of aangepast zodat de koersen de voortgang richting het genoemde aantal kan worden behouden. Samen met de regio Parkstad nemen ook wij de komende jaren deel aan die versnellingstafels. Binnen het programma Betaalbaar Wonen wordt gekeken naar de redelijke verhouding tussen woonlasten en inkomen, waardoor meer mensen een passende en betaalbare woning kunnen krijgen. Eén van de instrumenten binnen dit programma is de Wet goed verhuurderschap die afgelopen juli in werking is getreden. Deze wet heeft een landelijke (basis)norm voor goed verhuurderschap geïntroduceerd.
Door deze basisnorm (uiteraard met bijbehorende regels) is het voor ‘malafide’ verhuurders en verhuurbemiddelaars moeilijk geworden om misbruik te maken van de vaak kwetsbare sociaaleconomische positie van huurders. Een verplicht onderdeel van deze wet is het inrichten van een meldpunt. In iedere gemeente zou per 1-1-2024 een dergelijk meldpunt moeten zijn ingericht en operationeel moeten zijn. Afgesproken is om de mogelijkheden te verkennen om regionaal aan te sluiten bij het reeds actief zijnde Huurteam Zuid-Limburg. Zij beschikken namelijk reeds over kennis en kunde ten aanzien van bijvoorbeeld huurcontracten en mogelijk niet-toegestane voorwaarden. De kosten voor deelname en aansluiting bij dit bestaande meldpunt worden naar verwachting naar rato van het inwoneraantal verdeeld en worden structureel geraamd op € 7.500. Daarnaast biedt de wet nog andere handvaten die niet verplicht zijn maar optioneel kunnen worden ingezet om goed verhuurderschap te stimuleren/handhaven. Zo bestaat bijvoorbeeld de mogelijkheid om een vergunningplicht in te voeren. Dit gebeurt door vaststelling van de verhuurverordening. In deze verhuurverordening wordt bepaald voor welke categorieën van woon- of verblijfsruimte de vergunningplicht geldt.
Binnen de regio Parkstad zullen – ter voorkoming van een waterbedeffect – verkenningen plaatsvinden inzake de wenselijkheid en noodzakelijkheid van een dergelijke vergunningplicht. Vooralsnog zijn wij als gemeente hierin terughoudend gezien het feit dat de afgelopen jaren excessen of malafide toestanden in de verhuursector niet/nauwelijks zijn opgetreden. (Actievere) grondpolitiek Om aan de hiervoor genoemde overlegtafel meer dan voorheen de regierol te kunnen pakken, wordt op dit moment gewerkt aan de actualisatie van ons gemeentelijke grondbeleid. Hiertoe zijn ook bestuurlijke sessies georganiseerd. Afhankelijk van de situatie kunnen wij als gemeente één van de mogelijke instrumenten inzetten om samen met de marktpartijen en/of corporatie de gebiedsontwikkeling op te starten met als doel om meer betaalbare en duurzamere woningen binnen een veilige en gezonde leefomgeving te kunnen aanbieden. Dat betekent dat het (strategisch) aankopen van gronden en percelen, maar ook van bestaand vastgoed de komende jaren binnen gezonde financiële kaders meer noodzakelijk zal worden. Het is vooraf te complex om een inschatting te maken van de hiervoor benodigde financiële middelen. Dat moet blijken uit de actualisatie en de bestuurlijke sessies. De verwachting is dat vooral andere financiële middelen moeten worden aangetrokken, omdat de algemene reserve maar vrij beperkt inzetbaar is.
-88-
Programmabegroting 2024
Kernplannen Integraal Dorpsontwikkelingsplan (Idop) Bocholtz Voor wat betreft het IDOP wordt in 2024 verder gewerkt aan de programmalijn ‘Dorps Wonen’. Samen met woningcorporatie Krijtland Wonen worden de gedateerde corporatiewoningen (type duplex) aan de Julianastraat vervangen door nieuwbouwwoningen. Door de oogharen bekeken is dit project vergelijkbaar met het project aan de Schilterstraat in Simpelveld, maar dan op een kleinere schaal. Ook bij het project aan de Julianastraat worden bijvoorbeeld de relatief diepe en ‘versteende’ voortuinen vervangen en deze in de nieuwe situatie toe te voegen aan de openbare ruimte waarbij net als bij de Schilterstraat een significant aandeel levend groen wordt aangebracht. Hierbij zal aansluiting worden gezocht met de gerealiseerde en opgeleverde groenstroken uit de vorige fase van het IDOP. Naast het project aan de Julianastraat valt ook het project De Baan onder de programmalijn ‘Dorps Wonen’ van het IDOP (zie Project De Baan) . Verder worden momenteel de plannen voor de upgrading van accommodatie op de Boor in bouwteamverband uitgewerkt. Centrumplan Simpelveld (zie programma 3) Project De Baan Tijdens de verdere uitwerking van het project De Baan is gebleken dat het project in een bredere context mag worden opgepakt en uitgevoerd.
Naast de energetische renovatie van het particuliere bezit – waarbij een beperkt aantal woningen konden worden onderzocht en uitgevoerd – kan tevens ook de esthetische factor worden meegenomen. Hiertoe wordt met behulp van een externe deskundige en in samenwerking met Krijtland Wonen een visiedocument opgesteld dat in de eerste maanden van 2024 vorm en inhoud zal krijgen. Uiteraard is bij de totstandkoming van die visievorming een prominente rol weggelegd voor communicatie en participatie met buurtbewoners. Nadat het visiedocument – mede gedragen door de buurtbewoners – vorm heeft gekregen kan een verder plan van aanpak worden opgesteld om tot daadwerkelijk uitvoering over te gaan. Mogelijke onderdelen zoals mobiliteit, toerisme en historie worden dan in het plan van aanpak verder toegelicht. De externe deskundige ondersteuning is geraamd op € 50.000 en is als budget opgenomen in de begroting van 2024. Daarbij is de verwachting dat hiervoor subsidieregelingen kunnen worden aangesproken. Project Schilterstraat Na een periode van zorgvuldige voorbereiding is in 2023 een daadwerkelijke start gemaakt met het project Schilterstraat. De gedateerde woningen van Krijtland Wonen zijn gesloopt en de aannemer verantwoordelijk voor de werkzaamheden in de openbare ruimte, is inmiddels gestart met het bouwrijp maken van het terrein binnen het plangebied.
Na deze fase kan de aannemer die verantwoordelijk is voor de bouw van de levensloopbestendige en nultreden woningen aan de slag (verwachting is Q1/Q2 van 2024). Nadat de woningen zijn gerealiseerd kan in 2025 de woonrijpfase worden opgestart waarna naar verwachting in de eerste maanden van 2026 het daadwerkelijke project kan worden afgerond. Daarmee is de metamorfose en transformatie van de Schilterstraat een feit. Voor de afhandeling van de wederzijdse verplichtingen met Krijtland Wonen, zoals omschreven in de Samenwerkingsovereenkomst wordt in de begroting 2024 een bedrag gereserveerd van € 20.000 voor de bestemmingsplanprocedure. Dekking vindt plaats uit de reserve bestemmingsplannen. Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet vindt - na meermaals te zijn uitgesteld - definitief plaats per 1 januari 2024. De afgelopen jaren is planmatig gewerkt aan de technische en juridische implementatie van de Omgevingswet. De gemeenteraad is steeds geïnformeerd over de voortgang en heeft ook de noodzakelijke besluiten genomen om de dienstverlening met betrekking tot vergunningverlening, toezicht en handhaving efficiënt en rechtmatig voort te zetten. Omgevingsvisie De Omgevingswet verplicht gemeenten tot het opstellen van een Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie beslaat het gehele grondgebied van de gemeente en bevat het integrale gemeentelijk beleid voor de fysieke leefomgeving.
Gemeenten krijgen een overgangstermijn voor het vaststellen van de omgevingsvisie. De verplichting voor gemeenten om een Omgevingsvisie te hebben en het tijdstip daarvoor is bij koninklijk besluit bepaald op 1 januari 2027. In 2024 zal een plan van aanpak met procesvoorstel worden opgesteld om te komen tot de gemeentelijke Omgevingsvisie.
-89-
Programmabegroting 2024
Omgevingsplan / bestemmingsplan De Omgevingswet verplicht gemeenten ook tot het opstellen van een Omgevingsplan, als opvolger van de gemeentelijke bestemmingsplannen. Gemeenten krijgen volgens koninklijk besluit tot 1 januari 2032 de tijd om het tijdelijke deel van het omgevingsplan en andere regels over de fysieke leefomgeving om te zetten naar een nieuw omgevingsplan. Totdat het definitief omgevingsplan is vastgesteld, beschikt de gemeente van rechtswege over een tijdelijk omgevingsplan, dat bestaat uit de huidige bestemmingsplannen, de van toepassing zijn de verordeningen en het wettelijk overgangsrecht (“de Bruidsschat”). Gezien de ruime overgangstermijn die de wetgever heeft gesteld, de wens eerst over een omgevingsvisie te beschikken en de tijd die nodig is om ervaring op te doen met de Omgevingswet, zullen in 2024 nog geen concrete stappen worden gezet om het gemeentelijk Omgevingsplan op te stellen.
KENGETALLEN Bron Aantal belastingobjecten - type ‘woningen’ - type ‘niet-woningen’ Leegstandspercentage Waarde woning - gemiddelde waarde woning Oppervlakte openbaar groen - binnen bebouwde kom - buiten bebouwde kom - sportvelden Herstructureringsopgave Simpelveld (aantal woningen) (excl.
BsGW BsGW BsGW
2018
2019
2020
2021
2022
5.142 384 4,8%
5.141 386 4,5%
5.165 384 4,5%
5.202 362 5,21%
5.206 352 5,05%
BsGW
172.883 173.819 199.306 199.339 212.980
Gemeente Gemeente Gemeente Vigerende regionale envelop
19,8 ha. 37 ha. 8 ha. 150
19,8 ha. 37 ha. 8 ha. 150
20,7 ha. 37 ha. 8 ha. 150
20,7 ha. 37 ha. 8 ha. 150
20,7 ha. 37 ha. 8 ha. 150
nieuwbouw)
Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN La s ten excl . kvs t. & ka pi ta a l l s t. Ba ten Saldo excl. kvst. & kap. lst. La s ten kos tenverdeel s ta a t Ka pi ta a l l a s ten Saldo van baten en lasten Toevoegi ngen Onttrekki ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 197.413 114.810 198.810 178.810 128.810 128.810 212.194 100.800 137.300 87.300 87.300 87.300 14.781 -14.010 -61.510 -91.510 -41.510 -41.510 418.644 520.595 525.704 525.704 525.704 525.704 78 14.109 14.307 13.318 13.112 12.923 -403.942 -548.714 -601.521 -630.532 -580.326 -580.137 9.000 9.000 9.000 9.000 9.000 9.000 22.100 0 20.000 89.795 89.795 89.795 -390.842 -557.714 -590.521 -549.737 -499.531 -499.342
In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2022 Saldo van baten en lasten: 8.1 rui mtel i jke ordeni ng rui mtel i jke ordeni ng 8.2 grondexpl oi ta ti e ei gendommen 8.3 wonen en bouwen woni ngbouw bouw- & woni ngtoezi cht overi ge vol ks hui s ves ti ng omgevi ngs vergunni ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
-82.862
-121.038
-147.873
-177.857
-127.855
-127.852
-55.786
-39.908
-95.953
-94.980
-94.776
-94.590
-33.900 -312.239 -92.093 172.938 -403.942
-57.052 -249.720 -115.996 35.000 -548.714
-9.500 -262.537 -120.658 35.000 -601.521
-9.500 -262.537 -120.658 35.000 -630.532
-9.500 -262.537 -120.658 35.000 -580.326
-9.500 -262.537 -120.658 35.000 -580.137
-90-
Programmabegroting 2024
MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2022 Toevoegingen (lasten) res erve bes temmi ngs pl a nnen 9.000 Subtotaal toevoegingen 9.000 Onttrekkingen (baten) res erve i mpl ementatie Omgevi ngs wet 12.440 res erve bes temmi ngs pl a nnen res erve fys i eke l eefomgevi ng; - res erve i nves teri ngen fys i eke l eefomgevi ng Op de Boor - res erve i nves teri ngen fys i eke l eefomgevi ng s tations gebi ed ZLSM 9.660 - res erve i nves teri ngen fys i eke l eefomgevi ng ui tki jkpunt Hul s (vel d) - res erve i nves teri ngen fys i eke l eefomgevi ng Lei s ure La ne Subtotaal onttrekkingen 22.100 Totaal -13.100
Begroting 2023 9.000 9.000
Begroting 2024 9.000 9.000
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
9.000 9.000
9.000 9.000
9.000 9.000
10.150 43.810 21.510 14.325 89.795 -80.795
10.150 43.810 21.510 14.325 89.795 -80.795
10.150 43.810 21.510 14.325 89.795 -80.795
20.000
0 9.000
20.000 -11.000
INVESTERINGEN Geen TOELICHTING De voornaamste mutaties ten opzichte van de primitieve begroting 2023 zijn de volgende: ▪ Uit de Berap najaar 2022 - Geen ▪ Uit de Berap voorjaar 2023 - Geen ▪ Overige - Geen Totaal
0 0 0 0
Verschillen ten opzichte van de begroting 2023 van kapitaallasten en de loonkostenverdeelstaat worden hier niet verder toegelicht. Deze verschillen zijn met name het gevolg van wijzigingen in de renteomslag en de afdelingsplannen (grondslag loonkostenverdeling).
Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd: − Nieuwe omgevingswet − Planschades Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
-91-
Programmabegroting 2024
-92-
Programmabegroting 2024
HOOFDSTUK 3
PARAGRAFEN Hoofdstuk 1
-93-
Programmabegroting 2024
-94-
Programmabegroting 2024
Paragraaf Bedrijfsvoering INLEIDING De gemeente Simpelveld wil zich doorontwikkelen tot een goede, professionele dienstverlener. De klant(vraag) staat in ons handelen centraal. De doelstelling van de organisatie en de visie met betrekking tot vraaggerichte dienstverlening zijn van grote invloed op de bedrijfsvoering en dus de inrichting van de organisatie. Dit alles willen we op een zo effectief en efficiënt mogelijke manier realiseren. De organisatieontwikkeling heeft de laatste jaren het accent gelegd op het verbeteren van die dienstverlening aan de Simpelveldse burger. In deze paragraaf wordt een onderscheid gemaakt in de volgende beleidsvelden: Personeel & Organisatie Financiën & Control Informatiemanagement Communicatie Dienstverlening PERSONEEL & ORGANISATIE De tweede helft van het jaar 2022 en de eerste helft van 2023 hebben zich voor het team P&O gekenmerkt door de vele aandacht die is gegaan naar het cultuuronderzoek gemeente Simpelveld, uitgevoerd door Berenschot. Daarnaast is onevenredig veel aandacht gegaan naar werving en selectie van openstaande vacatures. Dit heeft ertoe geleid dat een aantal projecten in 2023 deels zijn gerealiseerd, waardoor de afronding plaats gaat vinden in 2024.
Denk hierbij aan de openstelling van de digitale personeelsdossiers voor onze leidinggevenden en medewerkers, het grootschalige onderhoud van ons functieboek en de daarbij behorende functiewaardering, ook mede in het licht van de implementatie van de organisatievisie. Daarnaast zal P&O in 2024 zich vooral focussen op de (verdere) ontwikkeling en implementatie van de organisatievisie/bedrijfsfilosofie Ziekteverzuim Het ziekteverzuim is een onderwerp dat jaarlijks aandacht vraagt. Eenmaal per kwartaal bespreekt het management de verzuimcijfers met de Arbodienst. Jaar Ziekteverzuimpercentage* Verzuimfrequentie*
2017 6,28% 1,41
2018 5,04% 1,26
2019 5,81% 1,44
2020 4,31% 0,96
2021 6,16% 0,98
2022 7,63% 1,15
* excl. zwangerschapsverlof
Salariskosten De salariskosten zijn als volgt verdeeld: Omschrijving
Rekening 2022 Fte Gerealiseerde loonkosten 1,00 134.196
burgemeester wethouders subtotaal bestuur
Begroting 2023 Fte Geraamde loonkosten 1,00 131.492
Begroting 2024 Fte Geraamde loonkosten 1,00 144.636
2,90
223.583
3,00
252.422
3,00
279.485
3,90
357.779
4,00
383.914
4,00
424.121
secretaris
1,00
123.208
1,00
120.966
1,00
130.079
griffie
1,11
126.293
1,11
104.921
1,11
114.718
secretariepersoneel
66,08
4.995.853
74,90
5.959.240
77,15
6.592.677
openbare werken
10,65
566.559
9,65
531.514
9,98
597.274
burgerlijke stand
0,00
555
0,00
3.000
0,00
3.000
78,84
5.812.467
86,66
6.719.641
89,24
7.437.748
93,24
7.861.869
subtotaal personeel Cao 2023 / berap voorjaar 2023 TOTAAL
380.000 82,74
6.170.246
-95-
90,66
7.483.554
Programmabegroting 2024
Kostenverdeelstaat In de Notitie Overhead van de Commissie BBV is opgenomen dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taakvelden. De resterende overheadkosten worden centraal verantwoord via taakveld 0.4 ‘overhead’. Ten aanzien van de kosten van het ambtelijk apparaat (secretariepersoneel en openbare werken) is bepaald of deze al dan niet directe kosten zijn ten aanzien van een bepaald taakveld; toerekening heeft dan plaatsgevonden via de kostenverdeelstaat op basis van de globale urenraming. Indien het indirecte kosten betreft, dan is er sprake van overhead (verantwoord op taakveld 0.4). Voor een overzicht van de totale overhead wordt verwezen naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten (paragraaf 4.5). FINANCIËN & CONTROL Ons handelen blijft erop gericht om onze financiële huishouding gezond te houden. Juist in tijden waarin het financieel economisch onzeker is, is het belangrijk de basis op orde te hebben. De volgende speerpunten zijn en blijven van belang: doorontwikkeling P&C-documenten en actualiseren financiële- en bedrijfsvoeringnota’s. Doorontwikkeling P&C-documenten Ten aanzien van de huidige P&C-documenten (begroting, berap’s en jaarstukken) is door zowel college als raad meermaals aangegeven dat deze van voldoende kwaliteit zijn. Dit laat onverlet dat er steeds oog moet zijn voor mogelijke verbeteringen.
Intern wordt gestreefd naar het continue verbeteren van de verslaggeving en prestatie-verantwoording middels de PDCA-cyclus. Actualiseren financiële- en bedrijfsvoeringnota’s Het is van belang om nota's en verordeningen actueel te houden. Normaliter dient actualisatie één keer in de vier jaar plaats te vinden. De planning is om in 2023/2024 de volgende nota’s voor te bereiden en af te ronden: − 212, 213 en 213a-verordening; − Nota inkoop en aanbesteding; − Nota reserves en voorzieningen; − Nota risicomanagement en weerstandsvermogen; − Treasurystatuut. Onderstaand is aangegeven wanneer de financiële- en bedrijfsvoeringnota’s van de gemeente Simpelveld uiterlijk geactualiseerd dienen te worden: Document
Vastgesteld door College / Raad 2021 2022 2020 2019 2019 2018
212, 213 en 213a-verordening Nota activeren en afschrijven Nota inkoop en aanbesteding Nota reserves en voorzieningen Nota risicomanagement en weerstandsvermogen Treasurystatuut
Actualisatie uiterlijk in 2024 2026 2024 2023/2024 2023/2024 2023/2024
Rechtmatigheidsverantwoording Met de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2023 legt het college aan de gemeenteraad expliciet verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van alle transacties. De controleverklaring van de controlerend accountant beperkt zich ook in begrotingsjaar 2024 tot de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief de expliciete rechtmatigheidsverantwoording van het college. Deze rechtmatigheidsverantwoording en de toelichting over afwijkingen en te treffen maatregelen dragen bij aan het gesprek tussen het college en de gemeenteraad over de rechtmatigheid en de kwaliteit van het systeem van sturing en beheersing.
-96-
Programmabegroting 2024
Kosten bedrijfsvoering Onderstaand wordt een meerjarig inzicht weergegeven in diverse kosten die samenhangen met de bedrijfsvoering.
Automatisering Kantoorkosten HRM (excl. salariskosten) Communicatie Totaal
Rekening 2022 799.506 526.483 370.562 38.223 1.734.774
Begroting 2023 927.412 557.220 296.480 37.965 1.819.077
Begroting 2024 973.613 570.967 299.100 47.201 1.890.881
Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 1.018.403 1.025.973 1.023.549 540.820 539.606 538.531 299.100 299.100 299.100 47.201 47.201 47.201 1.905.524 1.911.880 1.908.381
INFORMATIEMANAGEMENT In 2024 wordt aandacht besteed aan de volgende projecten en ontwikkelingen; Parkstad IT De gemeente Simpelveld is in oktober 2021 definitief gemigreerd naar Parkstad IT. In november 2021 is het rapport ‘’Toekomst Parkstad IT’’ van onderzoeksbureau Berenschot aan de deelnemers gestuurd. In dit rapport wordt geadviseerd om Parkstad IT om te vormen van een lichte GR naar een volwaardige GR met als vorm de bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO), te groeien naar de rol van regievoerder in plaats van uitvoerder (gevolg is taken uitbesteden) en om in te zetten op informatiemanagementtaken in plaats van automatiseringstaken. Middels een raadsinformatiebrief is de raad geïnformeerd over het voorgenomen proces om te komen tot verzelfstandiging. De vermelde datum waarop een zienswijze aan de raad werd gevraagd is evenwel niet behaald, vanwege een nog niet uitgekristalliseerde discussie over de vorm van de GR (Openbaar lichaam of BVO). De verwachting is dat in het 4e kwartaal 2023 een voorlopige zienswijze aan de gemeenteraad wordt gevraagd t.a.v. toetreding tot de GR PIT en dat in 2024 de definitieve toetreding tot de nieuwe GR wordt voorgelegd. Er zal dan meer duidelijkheid moeten zijn rondom de financiële gevolgen van toetreding tot de GR en over de inhoudelijke dienstverlening van de GR PIT. Momenteel is een bedrijfsplan PIT in concept gereed.
Verbeterplan Informatiebeheer 2022 – 2025 In 2022/23 is een rapportage horizontale verantwoording Archiefwet 1995 opgesteld door de archiefinspecteur. Ter verbetering van het informatiebeheer is het meerjarig verbeterplan informatiebeheer geactualiseerd. In 2024 zal de focus liggen op: • Actualiseren archiefverordening en besluitinformatiebeheer i.r.t. de nieuwe archiefwet; • Controle op de uitvoering van het archiefbeheer bij de gemeenschappelijke regelingen; • Vervroegde overdracht archiefblok 2010 – 2019 naar de archiefbewaarplaats; • Oriëntatie op e-depot oplossing, eventueel in combinatie met toetreding tot GR HCL; • Verdere uitbouw van het kwaliteitssysteem informatiebeheer waaronder het uitvoeren van een kwaliteitscontrole ten aanzien van de kwaliteit van het informatiebeheer; • Overleg tussen team informatiemanagement en de verschillende afdelingen inzake het beheer van informatie; • Opstellen van een metagegevensschema en beheerprocedure; • Beheer van alle archiefbescheiden, ook op de netwerkomgeving en in de vakapplicaties; • Handboek vervanging en een vervangingsbesluit; • Het verdiepen/ verbeteren van de rol functioneel beheer in onze organisatie.
Toetreding tot de gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Limburg Het Historisch Centrum Limburg (HCL) verricht, op basis van een dienstverleningsovereenkomst (DVO), een drietal diensten voor de gemeente in het kader van de Archiefwet 1995. Het HCL is per 1 januari 2020 ontstaan uit de samenvoeging van het Regionaal Historisch Centrum Limburg in Maastricht en Rijckheyt in Heerlen. Meerdere gemeenten uit Zuid-Limburg nemen deze diensten af van het HCL. De gemeente heeft in 2004 besloten de diensten af te nemen bij Rijckheyt op basis van een dienstverleningsovereenkomst (DVO). Het HCL biedt de gemeente de mogelijkheid om per 1 januari 2025 toe te treden tot de gemeenschappelijke regeling HCL, dit is een jaar later dan oorspronkelijk voorzien. Oorzaak hiervan is de beoogde ingangsdatum van de nieuwe archiefwet. Een andere optie is om een (nieuwe) dienstverleningsovereenkomst (DVO) met het HCL af
-97-
Programmabegroting 2024
te sluiten. Samen met andere gemeenten uit Zuid-Limburg onderzoeken wij de voor- en nadelen van beide opties. In 2024 zal het college een (voorgenomen) besluit nemen over toetreden tot GR HCL of afsluiten van een nieuwe DVO. Als het voornemen bestaat tot toetreding tot de GR HCL zal de raad het college hiervoor toestemming moeten verlenen. Informatiebeleidsplan In 2023 wordt een nieuw informatiebeleidsplan opgesteld. Zowel de interne- als externe ontwikkelingen worden hierin uitgewerkt en er wordt vormgegeven aan de nieuwe wet – en regelgeving op het gebied van informatiebeheer die in de komende periode op de gemeente Simpelveld afkomt. Hierin wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de actuele dienstverleningsvisie en organisatievisie. Daarnaast wordt aandacht gegeven aan het eigen team en hoe het team in de organisatie staat en wat informatiemanagement kan betekenen voor de organisatie. Uit dit informatie-beleidsplan volgt een dynamische (project)planning die uitvoering geeft aan het geschetste beleid. Informatiebeveiliging en Privacy In 2023 is het nieuwe strategische informatiebeveiligingsbeleid (op basis van de BIO) gefinaliseerd en vastgesteld. Er wordt momenteel gewerkt aan het informatiebeveiligingsplan waarin de nog te implementeren maatregelen uit de BIO worden uitgewerkt, waar dan in 2024 verdere opvolging aan wordt gegeven.
Ook zal in 2024 meer duidelijkheid zijn rondom de Europese NIS2 richtlijn die aanvullende strengere maatregelen op het gebied van informatiebeveiliging stelt aan o.a. Nederlandse gemeenten. Op privacy gebied wordt in 2024 de bestaande documentatie (waaronder het privacy-beleid) van een update voorzien en opnieuw vastgesteld. COMMUNICATIE In 2023 starten we met het maken van een communicatieplan voor de komende jaren, afgestemd met de strategische agenda van Simpelveld, waarin communicatie de ambities van de organisatie ondersteunt. In 2024 willen we meer inwoners betrekken bij het maken van plannen door de gemeente. Hiervoor zullen we het belang van externe communicatie over beleid en (uitvoerings)plannen onder de aandacht brengen van collega’s, om hen te ondersteunen bij participatietrajecten. Ook de interne communicatie zal, in het kader van de ingezette organisatieontwikkeling een belangrijk aandachtspunt zijn. Vooral ook in het licht van de vele nieuwe collega’s die er in 2023 bij onze organisatie zijn komen werken. Verder willen we in 2024 ook onze (digitale) huisstijl onder de loep nemen. We willen onderzoeken of onze huisstijl nog past bij het imago en identiteit van onze organisatie. Waar nodig wordt de huisstijl aangepast.