6 Bijlage 1 Programmabegroting 2024

Programmabegroting 2024

Inhoudsopgave Aanbieding aan Raad

3

Hoofdstuk 1: Algemeen 1.1 Planning & Control-cyclus 1.2 Indeling programmabegroting 1.3 Over de gemeente 1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders 1.5 Begroting in één oogopslag 1.6 Financiële status en weerbaarheid

7 9 9 11 12 14 21

BELEIDSBEGROTING Hoofdstuk 2: Programmaplan 2.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning 2.2 Programma 1: Veiligheid 2.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat 2.4 Programma 3: Economie 2.5 Programma 4: Onderwijs 2.6 Programma 5: Sport, cultuur en recreatie 2.7 Programma 6: Sociaal domein 2.8 Programma 7: Volksgezondheid en milieu 2.9 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV)

23 25 35 41 45 51 56 64 76 84

Hoofdstuk 3: Paragrafen 3.1 Bedrijfsvoering 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Financiering 3.4 Lokale heffingen 3.5 Onderhoud kapitaalgoederen 3.6 Grondbeleid 3.7 Verbonden partijen 3.8 Wet Open Overheid

93 95 99 107 112 119 123 124 141

FINANCIËLE BEGROTING Hoofdstuk 4: Overzicht van baten en lasten 4.1 Overzicht van baten en lasten op programmaniveau 4.2 Toelichting baten en lasten – incidenteel en structureel 4.3 Overzicht van baten en lasten op taakveldniveau 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2024-2027

143 145 146 152 153

Hoofdstuk 5: Uiteenzetting van de financiële positie 5.1 Financiële positie en toelichting

155 157

Hoofdstuk 6: Overigen 6.1 Indicatoren 6.2 Trefwoordenlijst 6.3 Lijst van afkortingen

163 165 166 169

Vaststellingsbesluit

171

-1-

Programmabegroting 2024

-2-

Programmabegroting 2024

AANBIEDING AAN RAAD

Hoofdstuk 1

-3-

Programmabegroting 2024

-4-

Programmabegroting 2024

Inleiding Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 ter vaststelling aan. Deze begroting is de tweede van deze raadsperiode en is gebaseerd op het coalitieakkoord ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ en de vertaling hiervan in het collegeprogramma. In lijn met de in onze collegeagenda 2022-2026 gekozen fasering staan voor 2024 en verder een groot aantal activiteiten en investeringen gepland om onze gemeente toekomstbestendig te houden. Voor een aantal prominente fysieke projecten zal 2024 in het teken staan van de start van de daadwerkelijke realisatie. De voorliggende begroting is opgesteld in een periode van onrust en onzekerheid. Wereldwijd is er sprake van spanningen en in Oekraïne woedt de oorlog nog steeds in alle hevigheid. Ook de weersextremen zijn dagelijks in de media. Zaken die niet ongemerkt aan onze gemeente voorbijgaan. De begroting 2024 sluit met een positief saldo van € 23.337. Ook 2025 laat een positief saldo zien. Voor de jaren 2026 en 2027 is echter sprake van tekorten. De tekorten vanaf 2026 passen in het landelijke beeld. Wij sluiten ons aan bij de door de provincie en de VNG uitgezette lijn om het ongunstige financiële toekomstperspectief van gemeenten helder te presenteren. Als gevolg van de val van het kabinet staan de verkiezingen voor de 2 e kamer voor de deur.

Door de gemeenten wordt met spanning uitgekeken naar de plannen van een nieuw te vormen kabinet. Indien vanuit het Rijk onvoldoende wordt tegemoet gekomen aan de financiële noden van gemeenten, dan zijn ombuigingen, belastingverhoging en meer fundamentele en pijnlijke keuzes mogelijk aan de orde. Wij wensen u veel leesplezier. Simpelveld, 19 september 2023 Het college van burgemeester en wethouders, De waarnemend secretaris, De burgemeester, Mevr. H.F. van Breugel

Mevr. S.C.J. Scheepers

-5-

Programmabegroting 2024

-6-

Programmabegroting 2024

HOOFDSTUK 1

Hoofdstuk 1

ALGEMEEN

-7-

Programmabegroting 2024

-8-

Programmabegroting 2024

1.1 Planning & Control-cyclus De Planning & Control-cyclus van de gemeente Simpelveld kent de volgende documenten: - Programmabegroting - Berap voorjaar - Berap najaar - Jaarstukken In onderstaand diagram wordt per P&C-document een korte toelichting gegeven. Tevens wordt het bijbehorende tijdpad globaal weergegeven. Door middel van arcering is in onderstaand diagram aangegeven waar we ons op dit moment in de P&C-cyclus bevinden. Periode

Document

Toelichting

November jaar t-1

Programmabegroting

Voornemens van de Raad voor het College van B&W ten aanzien van het komende jaar.

Juni jaar t

Berap voorjaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en tevens effecten jaarstukken voorgaand jaar.

December jaar t

Berap najaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en vooruitblik wijzigingen in begroting komend jaar.

Juni jaar t+1

Jaarstukken

Eindverantwoording door College van B&W over de uitvoering van de voornemens.

1.2 Indeling programmabegroting De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de invulling van de kaderstellende- en controlerende rol van de raad. Middels de programmabegroting wordt de raad in staat gesteld om te sturen op hoofdlijnen en te controleren of de vooraf afgesproken doelstellingen worden gerealiseerd. Dit betekent op haar beurt dat het college verantwoording dient af te leggen over de uitvoering en de eventuele haalbaarheid van de “opdracht”. De jaarstukken, bestaande uit het jaarverslag en de jaarrekening, zijn een instrument om deze verantwoording te kunnen afleggen. De indeling van de programmabegroting volgt de wettelijke voorschriften. De indeling van de verschillende hoofdstukken vindt u in de inhoudsopgave.

-9-

Programmabegroting 2024

De beleidsbegroting Wat staat er in de programma’s? Bij elk programma dienen de drie W-vragen, ‘wat willen we bereiken?’, ‘wat doen we daarvoor?’ en ‘wat mag het kosten?’ beantwoord te worden. De eerste W-vraag betreft ‘wat willen we bereiken?’. Hier wordt een doel (= hoofdambitie) gesteld. Het is van groot belang om hier de juiste “onderleggers” voor te hebben. De strategische visie en de college-agenda zijn dergelijke “onderleggers”. Daarnaast maken we gebruik van verplichte beleidsindicatoren die de maatschappelijke effecten toelichten die met ieder afzonderlijk programma worden beoogd. Als input dient hiervoor bijvoorbeeld het Burgeronderzoek Parkstad Limburg dat iedere twee jaar plaatsvindt. In 2021 heeft het burgeronderzoek (vragen over veiligheid, wonen, openbare ruimte etc.) plaatsgevonden. Hieraan hebben alle Parkstad-gemeenten deelgenomen (incl. Beekdaelen en Voerendaal die 1x per 4 jaar i.p.v. 1x per 2 jaar deelnemen). Eind 2023 vindt het Dienstverleningsonderzoek Parkstad plaats, in samenwerking met de gemeenten Heerlen, Brunssum, Voerendaal, Kerkrade, Landgraaf en Beekdaelen. Dit onderzoek vindt normaal iedere twee jaar plaats maar door capaciteitsproblemen en een organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is dit onderzoek in 2021 niet uitgevoerd. In 2024 gaan we aan de slag met de aandachtspunten die uit het onderzoek zullen volgen.

Bij de tweede W-vraag, ‘wat doen we daarvoor?’, zijn in een overzichtelijk schema de prioriteiten en bijbehorende activiteiten aangegeven. De derde W-vraag, ‘wat mag het kosten?’, geeft de doorrekening weer van de baten en lasten per programma voor de periode 2024-2027. Verder worden per programma de investeringen aangegeven, mogelijke mutaties in reserves en de voornaamste verschillen ten opzichte van de begroting 2023 beknopt toegelicht. De gepresenteerde cijfers 2023 betreffen de gewijzigde cijfers na de berap voorjaar 2023. Wat staat er in de paragrafen? De (verplichte) paragrafen in hoofdstuk 3 zijn een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit een specifiek perspectief (bijvoorbeeld onderhoud, lokale heffingen, weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.). Dit zijn onderwerpen die in de basis in elk van de 9 programma’s terugkomen. Het gaat om beleidslijnen van het beheerproces, waarbij sprake is van een groot financieel belang, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de beleidsvoornemens. Het doel van de paragrafen is, dat thema’s die verspreid in de programma’s zijn opgenomen, worden gebundeld in een kort overzicht. Hierdoor krijgt de raad voldoende inzicht in deze onderwerpen om de kaderstellende‐ en controlerende taak uit te voeren. De financiële begroting Wat staat er in de financiële begroting? In hoofdstuk 4 is o.a.

het overzicht van baten en lasten opgenomen waarin inzichtelijk per programma de baten en lasten worden weergegeven. Tevens is in dit hoofdstuk de vooruitblik reserves en voorzieningen opgenomen. De financiële positie en de toelichting hierop zijn terug te vinden in hoofdstuk 5. Onderdelen zijn o.a. de geprognosticeerde balans en het investeringsprogramma 2024-2027.

-10-

Programmabegroting 2024

1.3 Over de gemeente Sinds de gemeentelijke herindeling in 1982 vormen de voormalige gemeenten Simpelveld en Bocholtz samen de nieuwe gemeente Simpelveld. Het grondgebied van de gemeente heeft een oppervlakte van ongeveer 1.603 ha. De gemeente telt in totaal 10.392 inwoners (peildatum 1 januari 2023). POORT VAN HET HEUVELLAND Het prachtige heuvelachtige landschap is het decor voor de gemeente Simpelveld, gelegen in het beekdal van de Eyserbeek. Een dal met steile hellingen en heuvelplateaus met weidse uitzichten. Wie landelijk wil wonen met alle voorzieningen bij de hand, vindt dat in Simpelveld. Behalve een levendig centrum in de kern Simpelveld, met een gevarieerd winkelaanbod en levensloopbestendige appartementen, en een onlangs geheel vernieuwd centrum in Bocholtz, heeft de gemeente ook goede voorzieningen in het basisonderwijs, (ouderen)zorg, sport en recreatie. In Simpelveld en Bocholtz vind je nog dat echte dorpsgevoel, waar mensen elkaar kennen en tijd voor elkaar maken. Beide dorpen hebben een bruisend verenigingsleven, van muziekverenigingen en zangkoren tot sportclubs en culturele instellingen. HART VAN EEN GRENZELOZE REGIO Zuid-Limburg maakt werk van grenzeloze groei, door te investeren in grensoverschrijdend openbaar vervoer en door krachten te bundelen over de grenzen heen. In het hart van die grenzeloze regio ligt de gemeente Simpelveld.

Met aan de ene kant de stedelijke regio Parkstad Limburg, aan de andere kant de charme van het Limburgse heuvelland en op een steenworp afstand de keizerstad Aken, die zich manifesteert als het centrum van de high-tech-industrie. Dat maakt Simpelveld tot een prima uitvalsbasis om te wonen, te werken en te recreëren. LIMBURG OP ZIJN BEST Gemeente Simpelveld is ook het ideale startpunt voor wandel- en fietstochten, of dagtrips naar de toeristische attracties in Parkstad Limburg. Genieten van het Bourgondische leven in Limburg? In Simpelveld kan dat. Rust, ruimte, natuur en gastvrij ontvangen worden, dat is Limburg op zijn best. Wij hebben een breed en gevarieerd aanbod aan gezellige restaurants en overnachtingsmogelijkheden van een bungalowpark tot nostalgische Limburgse hoeves. In Simpelveld is genoeg te beleven. Wij zijn de thuishaven voor de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij. Wanneer u vanaf het nostalgische station met de stoomtrein vertrekt, waant u zich even terug in de tijd. Wat er in onze gemeente te zien of te doen is, vindt u allemaal terug op de website www.toeristischsimpelveld.nl. GEMEENTEWAPEN & LOGO Het gemeentewapen is ontleend aan het wapen van de familie Von der Leyen, heren van Simpelveld en Bocholtz van 1640 tot 1773: een zilveren (witte) paal in een azuren (blauw) veld. In de ene blauwe baan zijn afgebeeld een duif - als afbeelding van de H.

Geest - en een ampul met olie - attributen van St. Remigius, patroonheilige van Simpelveld. In de andere blauwe baan staan twee schelpen - attributen die behoren bij St. Jacobus de Meerdere, patroonheilige van Bocholtz. Diezelfde symbolen zijn ook terug te vinden in de gemeentevlag. Het logo van de gemeente geeft weer dat Simpelveld en Bocholtz in een dal liggen, waar de kerktorens net boven de groene heuvels uitsteken. Een centrale ligging, met wegen die over en om elkaar heen lijken te lopen, maakt de gemeente Simpelveld tot een aantrekkelijk woon- en leefgebied. Met dit beeld voor ogen zijn ronde vormen gebruikt die een beweging uitdrukken en die tegelijkertijd het actieve verenigingsleven karakteriseren.

-11-

Programmabegroting 2024

1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders DE SAMENSTELLING VAN DE RAAD De raad van de gemeente Simpelveld telt 15 zetels, de verdeling over de verscheidene fracties is als volgt: 5

4 3 2 1

SAMEN 1 R.H.A. Honings (fractievoorzitter), W.P.E. Weijers, Mw. D.G.A. Honings, K.W.W Bremen en J.M. Zwanenburg Burgerbelangen P.H. Spirk (fractievoorzitter), H.A.J. Clignet, L.A.H. Schuyer-Dreesens en L.G.M. Deswijzen Leefbaar Simpelveld F.J. Ortmans (fractievoorzitter), L.A.A.M. Schoonen en R.H.M. Kisters CDA Mw. K.L.M. Vanhommerig-Dullens (fractievoorzitter) en J.H.M. van Kerkvoort Lokaal Actief R.H.J. De la Haije (fractievoorzitter) griffier: Dhr. Bc. F.G. Simons

SAMENSTELLING COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

-12-

Programmabegroting 2024

burgemeester: S.C.J. Scheepers Portefeuille: Algemeen bestuur, Openbare orde en Veiligheid, Handhaving, Financiën, Dienstverlening, Intergemeentelijke samenwerking. wethouder: W.J.H. Schleijpen, loco-burgemeester Portefeuille: Wonen en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu & Duurzaamheid, BOR. wethouder: M.J.J.M. Gulpen Portefeuille: Mobiliteit en Infra, Werk en inkomen, Personeel en Organisatie en Sport. wethouder: Mw. A.A.H. Ernes Portefeuille: Volksgezondheid, WMO, Jeugd, Cultuur. wethouder: J.W.H. Hodinius Portefeuille: Onderwijs, Welzijn, Economie en Toerisme, Evenementen. Interim algemeen directeur / gemeentesecretaris: Mw. H.F. van Breugel

-13-

Programmabegroting 2024

1.5 Begroting in één oogopslag

-14-

Programmabegroting 2024

UITGANGSPUNT BEGROTING Als uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 hebben de begroting 2023, de structurele effecten uit de Berap voorjaar 2023 en de afspraken uit het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ gediend. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de begroting 2023 worden bij de diverse programma’s toegelicht. BEGROTINGSSALDI EN ANALYSE De begroting 2024 en de meerjarenramingen 2025-2027 vertonen de volgende saldi: Jaar Saldi begroting

2024 +23.337

2025 +161.041

2026 -913.885

2027 -594.557

Gecorrigeerd voor incidentele inkomsten en uitgaven conform BBV-richtlijnen (zie blz. 151) zijn de saldi als volgt: Jaar Saldi begroting

2024 +166.857

2025 +563.211

2026 -836.715

2027 -581.637

De totaal geraamde baten en lasten zijn in 2024 € 32.295.750 respectievelijk € 32.272.413. In de voorliggende begroting zijn de effecten van de meicirculaire 2023 verwerkt. De effecten van de septembercirculaire zullen worden meegenomen bij het opstellen van de berap najaar 2023. Zoals in de inleiding beschreven is deze begroting opgesteld in een periode van onrust en onzekerheid. De begroting 2024 sluit met een positief saldo van € 23.337. Ook 2025 laat een positief saldo zien. Voor de jaren 2026 en 2027 is echter sprake van aanzienlijke tekorten. De tekorten vanaf 2026 passen in het landelijke beeld. Wij sluiten ons aan bij de door de provincie en de VNG uitgezette lijn om het ongunstige financiële toekomstperspectief van gemeenten helder te presenteren. Hierna worden de belangrijkste financiële mutaties na de berap voorjaar 2023 toegelicht. Voor een meer gedetailleerde toelichting verwijzen wij naar de diverse programma’s, waar de afwijkingen ten opzichte van de primitieve begroting 2023 zijn toegelicht: Prijsstijgingen Sinds 2023 is sprake van stijgende prijzen, met name als gevolg van de oorlog in Oekraïne. In de begrotingscijfers is hiermee op de volgende wijze in voorzien; • Stijging energiekosten € 100.000 (2024), € 100.000 (2025) Door de Zuid-Limburgse gemeenten wordt gas en elektriciteit in gezamenlijkheid aanbesteed en ingekocht. T.o.v.

van de verwachtingen in de begroting 2023 hebben de prijzen zich minder ongunstig ontwikkeld dan destijds voorzien. En zijn al deels contracten afgesloten. Op basis van de actuele informatie zijn voor de jaren 2024 en 2025 passende budgetten opgenomen voor deze extra energiekosten. Hierbij zijn wij ervan uitgegaan dat op termijn (vanaf 2026) de prijzen voor energie weer op een meer regulier niveau komen en prijsstijgingen passen binnen de hiervoor beschikbare stelposten voor loon en prijsstijgingen. • Indexering investeringsprogramma met 20% In de begroting 2023 zijn reeds, gelet op de stijgende kostenontwikkeling, de investeringsbedragen met 20% verhoogd. • Stelposten loon en prijsstijging / cao Voor de jaren 2025 t/m 2027 zijn stelposten voor het opvangen van loon- en prijsstijging van respectievelijk € 300.000, € 450.000 en € 600.000. Daarnaast is rekening gehouden met een mogelijke caostijging van 3%. • De bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen zijn opgenomen conform de meerjarige begrotingscijfers van de betreffende GR-en. Indien de GR-en geen meerjarige indexering hebben toegepast, dan is door ons zelf een meerjarige index op de betreffende GR toegepast van circa 3% jaarlijks.

-15-

Programmabegroting 2024

•

Diverse ander budgetten zijn bijgesteld op van ervaringsgegevens en actuele informatie, zoals contracten.

Algemene uitkering De algemene uitkering is verwerkt op basis van de meicirculaire. Duidelijk is dat de groei van de algemene uitkering, met ingang van 2026 aanzienlijk terugvalt. Bestaand, nieuw en rijksbeleid Daarnaast hebben bij de diverse programma’s mutaties plaatsgevonden. De wijzigingen kunnen verband houden met bestaand beleid, nieuw beleid of effecten van rijksmaatregelen. De betreffende mutaties groter dan € 30.000 worden hierna opgesomd en toegelicht.

programma 0. Bestuur en ondersteuning dividend Enexis bijdrage samenwerking middengebied dotatie voorziening groot onderhoud gebouwen programma 1. Veiligheid bijdrage Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat verledding openbare verlichting programma 3. Economie programma 4. Onderwijs peuteropvang programma 5. Sport, cultuur en recreatie aanpak overlast roekenkolonie programma 6. Sociaal domein deels reserveren toename integratie-uitkering participatie wmo huishoudelijke hulp en begeleiding verhoging eigen bijdrage wmo toegang jeugd & gezin jeugdzorg extra middelen jeugdzorg rijksmaatregelen instroom jeugdzorg doordecentralisatie beschermd wonen - rijksmiddelen doordecentralisatie beschermd wonen - uitgaven programma 7. Volksgezondheid en milieu soortenmanagementplan programma 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing externe ondersteuning accommodatiebeleidsplan

2024

2025

-75.000 31.500 -127.000

-28.000 -28.000 31.500 31.500 -127.000 -127.000

-28.000 bestaand 31.500 bestaand -127.000 bestaand

-24.000

-28.000

-32.000

-37.000 bestaand

-75.000

-75.000

-75.000 nieuw

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000 bestaand

-50.000

-64.000

-64.000

-35.000 -159.000

-75.000 -75.000 -265.000 -265.000 40.000 -30.000 -30.000 -100.000 -200.000 160.000 290.000 290.000 75.000 265.000 -23.000

-30.000

2026

2027

nieuw -75.000 bestaand -265.000 bestaand 40.000 rijksbeleid -30.000 bestaand -200.000 bestaand 120.000 rijksbeleid 290.000 rijksbeleid 420.000 rijksbeleid -150.000 rijksbeleid

-150.000

-503.500

-50.000 -630.500 -167.500

nieuw

nieuw -120.500

Dividend Enexis Conform de aanbeveling in de begrotingsbrief van de Provincie Limburg is de verwachte dividenduitkering van Enexis naar beneden bijgesteld. Bijdrage samenwerking De afgelopen jaren zijn de niet bestede middelen van het budget ‘bijdrage samenwerking middengebied’ gereserveerd, te weten circa € 54.000. Gezien de beperkte besteding en het beschikbare restbudget uit voorgaande jaren, is er voor gekozen het structurele budget te laten vervallen. Dotatie voorziening geroot onderhoud gebouwen Vooruitlopend op de uitkomsten van de actualisatie van het meerjaren onderhoudsplan gebouwen dient de jaarlijks dotatie aan de voorziening groot onderhoud gebouwen te worden bijgesteld. Ten behoeve van de inzichtelijkheid is de bijstelling in 1e instantie geheel bij programma 0 verantwoord.

-16-

Programmabegroting 2024

Bijdrage Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad Per 1 januari 2024 is het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad (ZVHP) een gemeenschappelijke regeling. De begroting is in de raadsvergadering 28 september jl. door uw raad behandeld. Verledding openbare verlichting Het nieuwe beleidsplan openbare verlichting is in voorbereiding. In het beleidsplan zal worden voorgesteld om de conventionele armaturen van de openbare verlichting in een keer te vervangen door led armaturen. Op basis van de nu reeds beschikbare informatie is een inschatting gemaakt van het effect op de totaal kosten openbare verlichting. Peuteropvang Ten behoeve van de taalstimulering en logopedie voor peuters is een structureel budget opgenomen. Daarnaast is het budget voor de reguliere peuteropvang en de peuteropvang doelgroep-voorrangskinderen bijgesteld. Aanpak overlast roekenkolonie In de gemeente Simpelveld is een roekenkolonie aanwezig in het gebied tussen de Brandstraat, Scheelenstraat, Hennebergstraat en Bulkemstraat. De activiteiten van deze kolonie worden door diverse omwonenden al meerdere jaren als overlast ervaren. De gemeenteraad heeft middels de BERAP- voorjaar 2023 ingestemd om voor de advies- en uitvoeringskosten voor het jaar 2023 reeds een bedrag ad. € 20.000 ter beschikking te stellen.

De financiële vertaling aangaande de financiële consequenties voor de jaren 2024, 2025 en 2026 zijn in de voorliggende begroting meegenomen. Reserveren toename integratie-uitkering participatie Uit de meicirculaire blijkt een stijging van integratie-uitkering participatie. Omdat de rijksbijdrage per wswarbeidsjaar stijgt, neemt daardoor mogelijk ook de gemeentelijke bijdrage aan WOZL/WSP Parkstad toe. Derhalve worden voorzichtigheidshalve de middelen deels gereserveerd. Wmo Verruimen budgetten WMO huishoudelijke hulp en begeleiding op basis van ervaringsgegevens en prijsstijgingen. Daarnaast is het rijk voornemens om vanaf 2026 het abonnementstarief voor de wmo los te laten en weer een inkomensafhankelijke bijdrage te introduceren. Hiervoor is vanaf 2026 een voordeel voorzien . Jeugdzorg • Toegang jeugd & gezin De kosten voor de inhuur van een gedragswetenschapper zijn gestegen. • Jeugdzorg Vanaf 2025 wordt het budget voor de jeugdzorg in stappen verhoogd ten behoeve van de mogelijke toename van de zorgvraag en prijsstijgingen. Daarbij is het van belang om op te merken dat bij de jeugdzorg sprake is van zorgplicht en een open-einde regeling en het derhalve bijzonder lastig om adequate kostenprognoses op te stellen. Mede gezien het grillige verloop van de zorgvraag.

• Extra middelen jeugdzorg eb rijksmaatregelen instroom jeugdzorg Het ministerie van BZK en het Interprovinciaal Overleg (IPO) hebben overeenstemming bereikt over de richtlijn jeugdzorg. Uitkomst hiervan is dat gemeenten voor de jaren 2026 en 2027 rekening mogen houden met de extra middelen uit de hervormingsagenda jeugdzorg (onderdeel algemene uitkering). Daarnaast mogen gemeenten in hun begroting rekening op een besparing in de uitgaven jeugdzorg voor de jaren 2025 t/m 2027 als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken. Beschermd wonen De doordecentralisatie beschermd wonen is diverse malen uitgesteld. De nieuwe streefdatum voor invoering is nu 1 januari 2025. Vanaf 2025 worden rijksmiddelen ontvangen. De rijksmiddelen zijn ruimschoots toereikend om de kosten als gevolg van de doordecentralisatie uit te dekken. Er is sprake van een financieel voordeel.

-17-

Programmabegroting 2024

Soortenmanagementplan Bij (na)isolatie van (spouw)muur en daken speelt de Wet natuurbescherming (Wnb) een rol. Binnen de Wnb geldt een verbod op het hinderen, verstoren en doden van beschermde dieren. Bij het verduurzamen van woningen moet dus rekening gehouden worden met beschermde dieren. Om te voorkomen dat woningeigenaren zelf dure ecologische onderzoeken moeten laten uitvoeren is het mogelijk om op gemeenteniveau een soortenmanagementplan (SMP) op te laten stellen. Met dat SMP wordt een gebiedsgerichte ontheffing aangevraagd voor vrijwel alle ingrepen gedurende de komende tien jaar. Externe ondersteuning accommodatiebeleidsplan Om te komen tot een accommodatiebeleidsplan zal externe ondersteuning noodzakelijk zijn. De opstart is in 2025 voorzien. ONTWIKKELING ALGEMENE RESERVE De raad heeft de minimumomvang van de algemene reserve bepaald op € 3.000.000. In 2024 wordt aan deze voorwaarde voldaan. Uit de vooruitblik reserves en voorzieningen blijkt dat deze drempel ook in de periode 2024-2027 niet wordt gepasseerd. Voor een nader overzicht wordt verwezen naar de paragraaf 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2024-2027. INVESTERINGEN De voorliggende begroting kent voor de komende vier jaar een investeringsprogramma van in totaal € 12.708.328. Het investeringsprogramma 2024-2027 ziet er als volgt uit: 2024

2025

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Applicatie 25.000 Transporter Burgerzaken Vrachtwagen 300.000 Klepelmaaier (besluitvorming afgerond) Elektrische 12.000 palletwagen Digitale 20.000 informatieborden Vervanging 12.500 verkiezingsborden Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Herinrichting perron 25.000 Rehabilitatie wegen Bocholtz Uitbreiding 24.340 Centrumvisie Velocity / Simpelveld: Mobiliteitsplan onderdeel duurzaamheid Haltevoorzieningen 15.360 Centrumvisie op orde / Simpelveld: Mobiliteitsplan onderdeel mobiliteit

2026 55.200 19.200

600.000 1.000.000

500.000

Uitbreiding Velocity / Mobiliteitsplan Haltevoorzieningen op orde / Mobiliteitsplan

24.340

Vervangen en renovatie sportvelden (besluitvorming afgerond)

566.250

15.360

Programma 3. Economie Voorbereiding 100.000 Romeins villa landschap Programma 5. Sport, cultuur en recreatie Vervangen en 1.481.250 renovatie sportvelden (besluitvorming afgerond) Programma 6. Sociaal domein Skaeve huse 64.700 Programma 7. Volksgezondheid en milieu

-18-

2027 Vervanging MAN-bus Vervanging MAN-bus

70.000

Rehabilitatie wegen

600.000

70.000

Programmabegroting 2024

2024

2025

2026

2027

2038-1 Open rwabuffer Bongerd

324.360

2038-2 Afkoppelen omgeving Bethlehem/Elisabethstraat

350.600

2038-3 Afkoppelen Vlengendaal/ Pleiweg

673.200

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2026

2039-1 Open krwbuffer Broek-Pickart (in bestaand buffer WL) 2043-1 Gesloten KRW-buffer Puntel/Pastoor Damiaanstraat

177.030

2038-5 Afkoppelen omgeving Margriet/Zonnebloem-straat

313.830

577.440

801.920

2038-6 Afkoppelen Heiweg, Wijngracht en omgeving

959.880

Totaal te ontvangen KRW subsidie nvtTotaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-

2043-2 Afkoppelen Puntelstraat -west-

96.850

2038-10 Afkoppelen Steenberger-voetpad

42.090

2038-4 Afkoppelen Margriet/Leiestraat Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2025 Totaal te ontvangen KRW subsidie project 2038

2047-1 Gesloten krwbuffer Hoogenberg voetpad / Rodeput

1.037.520

2038-11 Afkoppelen omgeving Groeneboord/ Persoon/Kommerstraat

626.450

Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt

2048-1 Gesloten krwleiding Doctor Ottenstraat 2517-1 Open krwbuffer Weiweg

151.590

Aanpak knelpunten

200.000

-

126.930

300.000

Oude Gaasstraat

400.000

Aanpak knelpunten

200.000

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2024 Totaal te ontvangen KRW subsidie -nvtTotaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2023 Totaal te ontvangen KRW subsidie projecten 2039, 2043, 2047, 2048 2517 Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvtTOTAAL

300.000

300.000

300.000

-465.905

-685.957

5.010.393

5.573.200

1.084.735

1.040.000

Ten opzichte van de meerjarenraming uit de begroting 2023 zijn voor het jaar 2024 de volgende nieuwe investeringen opgenomen: Applicatie burgerzaken De huidige applicatie burgerzaken dient te worden vervangen c.q. te worden geüpdatet om te kunnen blijven voldoen aan de gestelde eisen. Elektrische palletwagen Voor het verplaatsen van zware pallets etc. dient tot nu toe inhuur bij derden (b.v. verreiker) plaats te vinden. Ter voorkoming van deze inhuur en ter verbetering van de bedrijfsvoering op de gemeentewerf wordt voorgesteld een elektrische palletwagen aan te schaffen. Digitale informatieborden Ter vervanging van de drie digitale informatieborden van een commerciële partij, zijn wij voornemens twee digitale borden aan te schaffen. De borden zijn bedoelt om lokale activiteiten (interessant voor een grotere groep, dan het eigen publiek) van verenigingen, instellingen en regionale evenementen die de gemeente subsidieert te steunen, door hun boodschappen onder de aandacht te brengen van inwoners en toeristen. Ook kunnen we met deze informatieborden onze algemene toeristische informatie en onze gemeentelijke boodschappen delen met inwoners.

-19-

Programmabegroting 2024

Vervanging verkiezingsborden De huidige verkiezingsborden zijn sterk verouderd en aan vervanging toe. Herinrichting perron Bocholtz In het verlengde van de aanpak van de stationsomgeving in Simpelveld is op initiatief van Bóches Bei-ee en ZLSM, samen met de gemeente, een ontwerp opgesteld om het perron van de ZLSM in Bocholtz kwalitatief op te waarderen. Om dit perron dezelfde ‘look en feel’ te geven als de stationsomgeving in Simpelveld is LoLa landscape Architects gevraagd hiervoor het ontwerp op te stellen. Het ontwerp dat LoLa Landscape Architects voor het perron van de ZLSM heeft opgesteld, voldoet aan deze randvoorwaarde en is vervolgens door een vakkundig medewerker van ZLSM uitgewerkt in een Technisch Ontwerp dat voor uitvoering gereed is. Over de kosten die met de kwalitatieve opwaardering van het perron in Bocholtz gemoeid zijn, is de volgende afspraak gemaakt: de gemeente vergoedt de materiaalkosten (begroot op € 25.000), de uitvoeringskosten worden op nihil geraamd, aangezien de uitvoering in eigen werkzaamheden door vakbekwame vrijwilligers van Bóches Beiee en ZLSM worden uitgevoerd. Voorbereiding Romeins villalandschap Voor het opstellen van een plan van aanpak, een ontwerp voor een ‘Euregionaal Romeins Villalandschapspark’ in het grensgebied van Bocholtz en Orsbach en het inwinnen van externe expertise is een investeringsbudget van € 100.000 opgenomen.

Hierbij zij opgemerkt dat dit bedrag alleen wordt ingezet als de Stadt Aachen eveneens in dit project participeert. Verder zij vermeld dat een dergelijk werkbudget ook nodig is om bij externe partijen aanspraak te kunnen maken op cofinancieringsmiddelen. Vervangen en renovatie voetbalvelden (besluitvorming afgerond) In de raadsvergadering van 22 juni jl. heeft reeds besluitvorming over de vervanging van en renovatie van de gemeentelijke voetbalvelden plaatsgevonden. Skaeve huse Gemeente Simpelveld heeft, net als gemeente Voerendaal, de opgave om één Skaeve Huse (1 per 10.000 inwoners) te realiseren. Beide gemeenten hebben hierin de samenwerking gezocht en het perceel aan de Kerkstraat 2 te Ubachsberg als meest geschikt bevonden voor het plaatsen van twee Skaeve Huse. Investeringsprogramma rioleringen In de raadsvergadering 21 april 2022 heeft de raad ingestemd met het investeringsprogramma riolen 20222027. Deze investeringen zijn opgenomen in de voorliggende begroting. De investeringsbedragen zijn in de begroting 2023 met 20% verhoogd i.v.m. de actuele inflatiecijfers. Daarnaast is opnieuw gekeken naar de planning van de projecten, waardoor er verschuivingen in de uitvoeringsjaren heeft plaatsgevonden. Verder zijn voor de jaren 2024 en 2025 investeringsbudgetten beschikbaar van elk € 200.000 voor de aanpak van knelpunten in de afwatering.

Tot slot is een investeringsbudget opgenomen van € 400.000 voor de aanpak van het rioolstelsel in de Oude Gaasstraat. LOKALE HEFFINGEN Conform de afgesproken gedragslijn, wordt voorgesteld de OZB, de marktgelden, de leges (grotendeels) en de begraafrechten met 1,5 % te indexeren. Voor de toeristenbelasting is afgesproken om deze om het jaar te indexeren, daardoor stijgt het tarief voor 2024 met 5 eurocent naar € 1,55. Conform afspraak wordt de hondenbelasting in 4 termijnen afgeschaft. In 2024 wordt de 2e verlaging doorgevoerd. Voor de rioolheffing is het voorstel het tarief met € 44,40 te verhogen naar € 322,80. Deze stijging is met name het gevolg van de noodzakelijke bijstelling van de jaarbudgetten voor het beheer van het gemeentelijk rioolstelsel en het stevige investeringsprogramma. Het voorstel is om het vaste tarief afvalstoffenheffing met € 23,28 te verhogen naar € 233,28. De stijging is met name het gevolg van loon- en prijsstijgingen bij Rd4. Ook voor de variabele tarieven afval zijn bijstellingen voorzien. E.e.a. wordt uitgebreid toegelicht in de paragraaf lokale heffingen.

-20-

Programmabegroting 2024

1.6 Financiële status en weerbaarheid Het is van belang om inzicht te hebben in de financiële positie (hoe financieel gezond is de gemeente) en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden). Om beter inzicht te geven in de financiële ‘gezondheid’ van Simpelveld is een zogenaamde ‘stresstest’ opgenomen die door middel van indicatoren inzicht geeft in de financiële status en weerbaarheid van de gemeente. Overigens is de samenstelling van de ‘stresstest’ geen ‘exacte wetenschap’ maar geeft deze uiteindelijk wel een indicatie van de financiële positie en de financiële weerbaarheid van de gemeente. De uitkomsten van de ‘stresstest’ staan in de vorm van een dashboard in onderstaande figuur: RISICOPROFIEL Lokale lasten Weerstandsvermogen Schuldpositie Aanwending externe financiering Verhouding vaste activa/reserves Reservepositie Voorzieningen Garantstellingen Rentelasten Grondexploitaties Begroting 2024 - 2027 EMU-saldo OVERALL SCORE

Zeer gunstig

Gunstig

Neutraal

Ongunstig

Zeer ongunstig

De conclusie is dat de financiële positie van de gemeente Simpelveld een (stabiel) positief beeld geeft op basis van de huidige stand van zaken. Dit blijkt uit het feit dat de overall score van de ‘stresstest’ ten opzichte van vorig jaar redelijk constant is gebleven met een gemiddelde score van 3,2 t.o.v. de gemiddelde score van 3,3 in de programmabegroting 2023. Hierna worden de verschillende indicatoren en scores toegelicht. Lokale lasten De lokale lastendruk is de druk van de lasten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB. De gemiddelde lokale lastendruk binnen Nederland over 2023 is € 944 (Limburg: € 963) voor meerpersoonshuishoudens (bron: COELO). De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Simpelveld heeft een lokale lastendruk van € 1.045 en scoort daarmee zeer ongunstig. Hoe hoger de lastendruk, des te ‘risicovoller’ aangezien er minder mogelijkheid is tot stijging van de tarieven en dus minder ruimte in de begroting gecreëerd kan worden. -

Weerstandsvermogen Het weerstandvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico's op te vangen zonder dat het beleid moet worden aangepast. De ratio voor het weerstandsvermogen is voor Simpelveld als zeer gunstig te classificeren. Gesteld kan worden dat de gemeente Simpelveld zeker voldoende ruimte heeft om incidentele risico’s te kunnen opvangen. Zaak blijft het om structurele budgettaire risico’s te kunnen blijven dekken.

-

Schuldpositie De schuldpositie wordt uitgedrukt in de debt ratio. Deze ratio geeft aan welk aandeel van de bezittingen is belast met schulden. Hoe lager de uitkomst hoe gunstiger dit is. Immers dan wordt meer gefinancierd met eigen vermogen in plaats van vreemd vermogen. De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde (50,1%). Simpelveld heeft een debt ratio van 58% en scoort daarmee ongunstig.

-

Aanwending externe financiering De ratio 'Externe financiering in % materiële vaste activa' biedt inzicht in de financiering van de materiële vaste activa. Het percentage van 36% geeft aan dat de materiële vaste activa grotendeels zijn gefinancierd met eigen middelen, slechts 36% is gefinancierd met vreemd vermogen. Dit is laag ten opzichte van de

-21-

Programmabegroting 2024

50% die landelijk als acceptabel wordt beschouwd. Simpelveld scoort daarmee gunstig. -

Verhouding vaste activa/reserves Deze indicator wordt als volgt berekend: immateriële vaste activa + materiële vaste activa - eigen vermogen. Een negatieve uitkomst is gunstig; immers bij het in één keer volledig afschrijven van de immateriële en materiële vaste activa, resteert nog steeds eigen vermogen. De ratio voor Simpelveld is 47% waardoor Simpelveld voor deze indicator ongunstig scoort.

-

Reservepositie Om de financiële positie van een gemeente te bepalen, wordt ook wel gekeken naar de solvabiliteitsratio. De solvabiliteit geeft een goed beeld van de mate waarin een gemeente zijn bezittingen financiert met eigen vermogen of vreemd vermogen. De solvabiliteit wordt uitgedrukt als het aandeel van het eigen vermogen in het balanstotaal; hoe lager dit percentage des te hoger de financiële afhankelijkheid (van derden / financiers). Volgens het CBS bedraagt de gemiddelde solvabiliteit over 2022 van alle gemeenten in Nederland 36,40%. Simpelveld heeft een solvabiliteit van 33% en scoort daarmee neutraal.

-

Voorzieningen De voorzieningen geven inzicht in het ‘gereserveerde’ bedrag voor kwantificeerbare toekomstige voorziene risico’s/verliezen en voorziene toekomstige benodigde middelen aan onderhoudsuitgaven voor de kapitaalgoederen. De omvang van de voorzieningen op het balanstotaal is gemiddeld. De voorzieningen zijn toereikend en zijn gebaseerd op onderliggende stukken. Onderhoudsvoorzieningen zijn gebaseerd op onderhoudsplannen. Echter opgemerkt wordt dat de plannen zijn opgesteld op basis van een minimaal niveau van onderhoud. Voor Simpelveld betekent dit derhalve een neutrale score.

-

Garantstellingen Deze indicator heeft betrekking op de garantstellingen en de gewaarborgde leningen. Hoe hoger de omvang hoe hoger het risico van daadwerkelijke garantiestelling. Bij Simpelveld is met name sprake van gewaarborgde geldleningen in de sociale woningbouw en de bevordering van het eigen woningbezit. Deze geldleningen in de sociale sfeer zijn gegarandeerd door het WSW, Waarborgfonds Sociale Woningbouw, waarbij de gemeente als achtervang optreedt. Het risico is hierdoor zeer beperkt en ligt in lijn in vergelijking met referentiegemeenten. Derhalve is de score neutraal.

-

Rentelasten Middels deze indicator wordt inzicht verkregen in welk deel van de exploitatie gebonden is door de netto rentelasten. Hoe meer vreemd vermogen, hoe hoger de rentelasten en des te lager de flexibiliteit van de begroting (meer vaste lasten). Voor Simpelveld betekent dit dat ongeveer 1,19% van de exploitatie bestaan uit de netto rentelasten. De score is gunstig.

-

Grondexploitaties De omvang van de balanspost voorraden (= grondexploitaties) is nul. Derhalve is de score zeer gunstig.

-

Begroting 2024 – 2027 Gestreefd wordt naar een structureel financieel evenwicht. De begroting ‘24 en ‘25 sluiten met een positief saldo. Voor de jaren ‘26 en ‘27 is echter sprake van tekorten. De tekorten vanaf 2026 passen in het landelijke beeld. Wij sluiten ons aan bij de door de provincie en de VNG uitgezette lijn om het ongunstige financiële toekomstperspectief van gemeenten helder te presenteren. Aandachtspunt blijft, evenals voorgaande jaren, met name de structurele exploitatieruimte. Gelet op de positieve saldi voor de jaren 2024 en 2025 en het feit dat de jaren 2026 en 2027, conform het landelijke beeld, tekorten laten zien resulteert dit in een neutrale score. Uiteraard blijft de vraag hoe het Rijk met de ingezette lobby van de VNG omgaat ten aanzien van het ravijnjaar 2026 en volgende jaren.

-

EMU-saldo Het investeringsprogramma in 2022 was fors, waardoor het EMU-saldo een tekort liet zien. In 2023 en de daaropvolgende jaren zal het EMU-saldo verder afnemen als gevolg van een groot aantal geplande activiteiten en investeringen die onze gemeente toekomstbestendig moeten houden. Derhalve is de score neutraal.

-22-

Programmabegroting 2024

HOOFDSTUK 2

Hoofdstuk 1

PROGRAMMA -PLAN

-23-

Programmabegroting 2024

-24-

Programmabegroting 2024

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Bestuur, burgerzaken, beheer overige gebouwen en gronden, overhead, treasury, OZB woningen, OZB nietwoningen, belastingen overig, algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds, overige baten en lasten, vennootschapsbelasting en mutaties reserves.

Strategische visie De kernwaarden en speerpunten van onze gemeente zijn vastgelegd in de in 2013 vastgestelde Strategische Visie 2013-2023. In het Coalitieakkoord ’22-’26 en in het daaraan gelieerde Collegeprogramma ’22-’26 hebben we onderkend, dat deze kernwaarden en speerpunten een uitstekende basis kunnen blijven bieden voor onze route in de komende tijd. Mede vanuit deze basis werken we in 2024 aan een Strategische agenda voor de periode 2024-2030. Onze kernwaarden maken deel uit van de organisatie-identiteit en hebben betrekking op het gewenste gedrag van de gemeente. De kernwaarden die we in onze gemeente centraal stellen zijn: - Klantgericht - Kwaliteit - Samenwerken De speerpunten duiden aan op welke thema’s (beleidsvelden) de gemeente zich focust. De speerpunten die centraal staan zijn: - Toerisme en recreatie - Blijven wonen (met de benodigde basisvoorzieningen) - Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Kleinschalig ondernemerschap

College-agenda In de op 27 september 2022 vastgestelde college-agenda zijn de uitgangs- en actiepunten uit het coalitieakkoord ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ op hoofdlijnen verwoord en -vanuit het besef dat niet alle actiepunten tegelijk kunnen worden opgepakt en een fasering derhalve noodzakelijk is- voorzien van een grofmazige meerjarige planning. Daarmee betreft onze meerjarige college-agenda (puur) de planmatige vertaling van het coalitieakkoord 2022-2026, waarbij we benadrukken, dat de dynamische wereld om ons heen om wendbaarheid vraagt: snel en adequaat kunnen inspelen op veranderende en vaak onvoorspelbare omstandigheden. In dat licht spreekt het vanzelf, dat onze agenda zich niet beperkt tot uitvoering van de actiepunten uit het coalitieakkoord, maar dat deze doorlopend verder wordt vormgegeven via de daarvoor geijkte kanalen. Met name de jaarlijkse programmabegroting biedt hiervoor het passende instrumentarium. Onze collegeagenda ligt voor een groot deel ten grondslag aan voorliggende programmabegroting. Daarmee houden we koers voor wat betreft de doorontwikkeling van bestaande thema’s en opgaven en bouwen we verder op eerder ingezette uitgangspunten, kernwaarden en beleidslijnen. Daarnaast spelen we met voorliggende programmabegroting in op ontwikkelingen, zetten we nieuwe accenten en geven we invulling aan nieuwe c.q. gewijzigde opgaven.

-25-

Programmabegroting 2024

Dit vindt zijn vertaling in de in elk programma onder ‘Wat doen we daarvoor?’ beschreven prioriteiten en activiteiten.

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1.

2. 3.

Behouden/versterken van voldoende bestuurskracht om met de beschikbare kwaliteiten en middelen (bestuur, personeel, financiën, ruimte) zowel de door rijk en provincie opgelegde opgaven als de eigen gemeentelijke opgaven te realiseren. Een bestuur dat doeltreffend, open en inzichtelijk is. Prudent omgaan met de financiering en algemene dekkingsmiddelen omwille van een structureel gezonde financiële huishouding, zodat de doelstellingen van de programma’s uitvoerbaar zijn c.q. worden en derhalve ten gunste komen van alle inwoners.

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

SPV

NL

Formatie ambtelijke organisatie Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

Gemeente

6,9

6,5

6,97

7,48

8,5

n.b.

Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Gemeente

6,9

6,5

6,97

7,48

8,5

n.b.

Gemeente

€ 678

€ 723

€ 810

€ 807

€ 986

n.b.

Gemeente

16%

10,71%

12,14%

10,98%

3%

n.b.

Gemeente

17%

15,62%

18%

19%

19%

n.b.

Apparaatskosten Externe inhuur

Overhead

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2019 2020 2021 2022

Begroting 2024

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator

Bron

Realisatie 2015

Realisatie 2017

De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar activiteiten Transparantie gemeentelijke besluiten Tevredenheid gemeentelijke dienstverlening

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

n.b.

33%

30%

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

5,3

5,8

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

6,9

7,1

-26-

Realisatie Realisatie 2019 2021

StreefWaarde 2023

Hoogste Parkstad

n.b.**

33%

33%

5,4

n.b.**

5,9

5,9

6,7

n.b.**

7,6

7,6

Programmabegroting 2024

Indicator

Bron

De gemeente werkt snel De gemeente komt afspraken na

Burgeronderzoek Parkstad Limburg Burgeronderzoek Parkstad Limburg

Realisatie 2015

Realisatie 2017

Realisatie Realisatie 2019 2021

20%

23%

20%

32%

35%

31%

StreefWaarde 2023

Hoogste Parkstad

n.b**

31%

31%

n.b.**

48%

48%

* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. ** Eind 2023 vindt het Dienstverleningsonderzoek Parkstad plaats, in samenwerking met de gemeenten Heerlen, Brunssum, Voerendaal, Kerkrade, Landgraaf en Beekdaelen. Dit onderzoek vindt normaal iedere twee jaar plaats maar door capaciteitsproblemen en een organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is dit onderzoek in 2021 niet uitgevoerd. In 2024 gaan we aan de slag met de aandachtspunten die uit het onderzoek zullen volgen.

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Diverse gemeentelijke belasting- en legesverordeningen; 4. De verordeningen ‘212’, ‘213’ en ‘213a’ (2021); 5. De nota Auditcommissie (2007); 6. Het Treasurystatuut (2018); 7. De nota Reserves en voorzieningen (2019); 8. De nota Activeren en afschrijven (2022); 9. De nota Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2020); 10. De nota Misbruik en oneigenlijk gebruik (2019); 11. De nota Risicomanagement en weerstandsvermogen (2019); 12. Notitie Burgerparticipatie (2016).

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Strategische Agenda 2030

Activiteiten -Opstellen meerjarige Strategische Agenda

Regionale samenwerking

-Samenwerking Parkstad -Samenwerking Zuid-Limburg -Herijking organisatievisie/bedrijfsfilosofie

Organisatie-/uitvoeringskracht Burgerparticipatie

Dienstverlening

Vluchtelingencrisis

-Herijking / doorontwikkeling Notitie Burgerparticipatie Simpelveld 2016 - Instellen jeugdraad -Visie dienstverlening -Dienstverleningsonderzoek -Meldingen openbare ruimte -Digitale dienstverlening -Burgerpanel -Regelgeving vergunningen en evenementen -Vluchtelingenopvang

Strategische agenda 2030 Opstellen meerjarige Strategische Agenda Onze collegeagenda stelt voor 2023/ 2024 het opstellen van een meerjarige Strategische agenda voor de periode tot 2030 in het vooruitzicht. Daarbij is onderkend, dat de in onze Strategische visie benoemde

-27-

Programmabegroting 2024

kernwaarden en speerpunten een uitstekende basis kunnen blijven bieden voor onze route in de komende tijd. Medio 2023 is de aanzet hiervoor gegeven met een procesvoorstel, waarin de stappen en het tijdpad waarlangs we de Strategische agenda 2030 willen vormgeven staan beschreven. Aangezien we de betrokkenheid van de raad van groot belang achten hebben we dit procesvoorstel met de raad (afgelopen september) afgestemd. Daarmee beschikken we over een gedragen aanpak welke als leidraad dient voor het opstellen van onze meerjarige strategische agenda. Regionale samenwerking Samenwerking Parkstad Zelfstandig blijven met intensieve samenwerking in de regio biedt in onze optiek de beste mogelijkheid om als gemeentebestuur herkenbaar, nabij en aanspreekbaar te zijn voor de lokale gemeenschap. Juist in onze korte afstand tot inwoners ligt onze kracht waarbij de menselijke maat ons vertrekpunt is. Voor wat betreft ‘intensieve samenwerking’ ligt onze focus primair in Parkstad. De regionale samenwerking Stadsregio Parkstad Limburg krijgt vorm via een gemeenschappelijke regeling van de 7 colleges. Deze bestaat uit het Dagelijks Bestuur (zijnde de 7 burgemeesters), het Algemeen Bestuur (zijnde het DB + 7 wethouders) en de thematische Bestuurscommissies (bestaande uit de betreffende portefeuillehouders).

Deze constructie is een antwoord op het vraagstuk van de democratische legitimatie van het regiobestuur, aangezien de reguliere verantwoordingslijnen gehandhaafd blijven. De vertegenwoordigers in de bestuurlijke gremia leggen immers verantwoording af aan het eigen college en de eigen raad. In lijn met de vastgestelde Strategische agenda Parkstad Limburg 2021-2030 werken we in Parkstadverband samen op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische structuurversterking en Grensoverschrijdende samenwerking. Binnen Parkstad hebben we de ambitie om op het gebied van brede welvaart op het niveau van het Nederlands gemiddelde uit te komen. Hiervoor is een langjarige aanpak noodzakelijk, welke langs een drietal sporen verloopt: (1) een gebiedsgerichte aanpak; (2) verbeteren van brede welvaart door economische kansen aan te grijpen en door grensoverschrijdende samenwerking en (3) door versterking van organisatie- en uitvoeringskracht. Een belangrijke rol in de samenwerking is weggelegd voor de bestuurscommissies, samengesteld uit de portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten.

Naast de specifieke aandachtsgebieden en opgaven van elke bestuurscommissie zijn de (nieuwe) Regiodeal 2.0, de uitvoering en voortgang van de Regiodeal 1.0; het nieuwe narratief (nieuw positief wervend verhaal, nodig als vervolgstap in de transformatie van Parkstad, om mensen, bedrijven en organisaties te binden aan de regio en ‘te verleiden’ zich hier te vestigen) voor onze regio, waarbij vanuit een ander perspectief naar de toekomst wordt gekeken (vanuit eigen kracht kansen creëren en benutten); de verdere de versterking van realisatiekracht alsook de doorontwikkeling van het Regiobureau (algemene) opgaven waaraan in de Parkstadsamenwerking prioriteit wordt gegeven. Samenwerking Zuid-Limburg In het door Bureau Berenschot i.s.m. de Rijksuniversiteit Groningen uitgevoerde onderzoek naar bestuurlijke samenwerkingsverbanden in de regio Zuid-Limburg is als algemeen beeld aangegeven, dat de regionale Zuid-Limburgse samenwerking (tussen gemeenten, maar zeker ook met maatschappelijke en economische partners) complex én nodig is. De complexiteit volgt o.a. uit de context van een groot aantal gemeenten (gesprekspartners), de verschillende organisatie van de sub-regio’s en de vele samenwerkingsverbanden. De noodzaak volgt uit de urgente regionale opgaven, waarbij het eindrapport met name wijst naar de lage Zuid-Limburgse score wat betreft ‘brede welvaart’.

Met het oog op onze beschikbare organisatie- en uitvoeringskracht moeten we onderkennen dat we voor wat betreft onze (bestuurlijke en ambtelijke) inzet en inbreng in samenwerkingsverbanden gehouden zijn tot het maken van keuzes. Daarbij is helder dat onze focus op de eerste plaats in Parkstad ligt. Dit laat onverlet, dat we complementair aan de Parkstadsamenwerking voor specifieke opgaven verbinding houden met Zuid Limburg c.q. met de netwerksamenwerking in het Middengebied, waarbij we een open benadering hanteren en per thema/ project vanuit het principe “coalition of the willing“ onze inbreng en deelname steeds opnieuw bezien. Thans participeren we in onze netwerksamenwerking Middengebied Z.L. in de programmalijnen Landbouw en landschap en Toerisme van de toekomst.

-28-

Programmabegroting 2024

Organisatie-/uitvoeringskracht Herijking organisatievisie/bedrijfsfilosofie In lijn met onze College-agenda is het in de raad van 6 oktober 2022 behandelde raadsvoorstel ‘Organisatie- en uitvoeringskracht’ het belang van een vitale en toekomstbestendige organisatie benadrukt. Daarbij is onderkend, dat de voortdurend in verandering zijnde omgeving en de zich stapelende gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden een steeds toenemende investering in onze organisatie- en uitvoeringskracht vergen. Tegen deze achtergrond én in de context van een gezonde werkdruk die bijdraagt aan 'plezier in het werk’ waarmee we betrokken medewerkers weten te boeien en te binden, heeft de raad in zijn vergadering van 6 oktober 2022 (als korte termijn maatregel) structureel financiële middelen beschikbaar gesteld om zowel de personele bezetting (op onderdelen) alsook de personeelsreserve te verruimen. Gelijktijdig is daarbij geconcludeerd , dat het toewerken naar een toekomstbestendige organisatie méér vraagt dan de ingestoken ‘korte termijn maatregelen’. Het raadsvoorstel van 6 oktober 2022 geeft in dit kader als opdracht mee “te werken aan een meerjarige visie en ontwikkelplan voorafgegaan door een verdiepende analyse”.

In eenzelfde lijn benoemt Berenschot in haar cultuuronderzoek als aanbeveling het “zorgdragen voor een nieuw meerjaren koersplan voor de gemeente Simpelveld met daaraan gekoppeld een nieuwe bedrijfsfilosofie en manier van (samen)werken”. Het spreekt voor zich dat een nieuwe c.q. herijkte organisatievisie/ bedrijfsfilosofie in nauwe relatie staat tot de hierboven aangegeven strategische agenda. Middels op elkaar afgestemde proces-aanpakken zullen wij zorgdragen voor de noodzakelijke samenhang. Wellicht ten overvloede wijzen we op de te onderscheiden bestuurlijke rollen in deze: daar waar we bij de strategische agenda een directe betrokkenheid vanuit de raad als vereiste zien, ligt de leidende rol bij de organisatievisie bij ons college. Een rol die we vanzelfsprekend invullen in nauwe samenspraak met het management en waarbij we inbreng en draagvlak vanuit de organisatie evident achten.

Burgerparticipatie Herijking / doorontwikkeling Notitie Burgerparticipatie Simpelveld 2016 “In verbinding met onze gemeenschap” is één van de centrale uitgangspunten in het Coalitieakkoord 20222026. We willen als gemeentebestuur herkenbaar, nabij en aanspreekbaar voor de lokale gemeenschap zijn, daarbij onderkennend dat onze kracht als zelfstandige gemeente juist ligt in onze korte afstand tot onze inwoners. In lijn hiermee benoemt onze Collegeagenda voor 2024 ‘een versterkte impuls geven aan burgerparticipatie’ tot actiepunt. Burgerparticipatie is niet nieuw in onze organisatie. De in 2016 vastgestelde Notitie Burgerparticipatie biedt een kader en geeft overzicht van de verschillende manieren waarop we burgers en organisaties bij onze (beleids)processen betrekken. De vigerende nota onderscheidde daarbij o.a. formele adviesorganen; overlegplatforms; bijeenkomsten met burgers, ondernemers, netwerkpartners, stakeholders; informatiebijeenkomsten; inloopspreekuren; persoonlijke benadering van burgers en/of ondernemers; schriftelijke enquêtes. Als ‘nieuw instrument’ heeft deze nota in 2016 de wijkschouw geïntroduceerd. De versterkte impuls die we in 2024 aan burgerparticipatie willen geven pakken we op door de vigerende Notitie Burgerparticipatie te actualiseren en waar mogelijk het ‘vigerende instrumentarium’ verder te verbreden.

Instellen Jeugdraad In 2024 zal vorm worden gegeven aan jeugdparticipatie. We vinden het belangrijk dat kinderen in de gemeente Simpelveld meepraten, meedoen en meebeslissen voor zaken die belangrijk zijn voor hen. Jongeren worden uitgedaagd om actief te participeren in de buurt. Daarnaast wordt een Jeugdraad aangesteld. Die Jeugdraad heeft tot taak het college van Burgemeester en Wethouders gevraagd en ongevraagd te adviseren over het gemeentelijk beleid inzake jeugd en jongeren, alsmede over ontwikkelingen en voornemens die, in het algemeen, gevolgen kunnen hebben voor de positie van jeugd en jongeren.

-29-

Programmabegroting 2024

Dienstverlening Visie dienstverlening In 2017 is de visie op dienstverlening opgesteld voor de periode 2017-2020. In 2021 is de visie herijkt, maar in grote lijnen hetzelfde gebleven (voor de periode 2021-2024). Derhalve zal in 2024 een nieuwe visie dienstverlening opgesteld worden voor de jaren 2025 tot 2028. Het Kwaliteitshandvest dienstverlening en het Protocol post, e-mail, telefonie, balie en internet worden gelijktijdig vernieuwd. Na realisatie van de nieuwe visie en bijbehorende documenten zullen deze worden geborgd in de organisatie. Daarnaast zullen vanaf dan alle nieuwe medewerkers tijdens hun inwerkperiode worden meegenomen in de gemeentelijke visie op dienstverlening met alle bijbehorende afspraken. Dienstverleningsonderzoek Eind 2023 vindt het Dienstverleningsonderzoek Parkstad plaats, in samenwerking met de gemeenten Heerlen, Brunssum, Voerendaal, Kerkrade, Landgraaf en Beekdaelen. Dit onderzoek vindt normaliter iedere twee jaar plaats maar door capaciteitsproblemen en een organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is dit onderzoek in 2021 niet uitgevoerd. In 2024 gaan we aan de slag met de aandachtspunten die uit het onderzoek zullen volgen. Meldingen openbare ruimte Al enige tijd is de behoefte om het proces meldingen openbare ruimte en overlastmeldingen te optimaliseren. Dit is tevens opgenomen in het coalitieakkoord 2022-2026.

In de zomer van 2023 is gestart met een project om te komen tot een applicatie waarmee dit proces kan worden beheerd. Het project beoogt een aantal doelen: • Het verhogen van de klanttevredenheid doordat burgers eenvoudig hun meldingen uit de openbare ruimte kunnen doorgeven en de burger in alle gevallen een terugmelding ontvangt van het resultaat. • Efficiënter werken, doordat het aantal administratieve handelingen afneemt. • Inzicht krijgen in de (hoeveelheid en soort) meldingen door middel van management-informatie. We streven ernaar zoveel mogelijk meldingen digitaal - via de applicatie - te ontvangen, waarmee we het aantal telefoontjes naar het KCC verminderen. Om dit te bereiken wordt bij de uitrol van de applicatie ingezet op communicatie om burgers te overtuigen om van het nieuwe kanaal gebruik te maken. Tevens willen we gedurende het project burgers betrekken bij de keuze en inrichting van de applicatie. Eind 2023 vindt de selectie plaats. In 2024 wordt de applicatie ingericht en in gebruik genomen. Daarbij onderzoeken we of we naast de meldingen openbare ruimte ook andere meldingen in een applicatie kunnen onderbrengen. Digitale dienstverlening Na vernieuwing van de website in 2022 is de projectgroep verder gegaan als beheergroep. De beheergroep heeft als doel het door ontwikkelen van de website.

De mogelijkheden worden onderzocht om een persoonlijke internetpagina ("MijnSimpelveld") toe te voegen voor burgers. Daarnaast blijft een aandachtspunt het verder uitbreiden van de webformulieren waarmee burgers en ondernemers zaken digitaal kunnen regelen. We wegen daarbij het aantal keren gebruik van de dienst af tegen de investering van het inrichten en onderhouden van een webformulier. We streven naar een optimale digitale dienstverlening, passend bij de schaalgrootte van de gemeente. Dit ook in het licht van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) die naar verwachting op 1 juli 2024 in werking zal treden. Burgerpanel Ongeveer de helft van de gemeentes in Nederland heeft een burgerpanel. In 2024 gaan we onderzoeken of er draagvlak is vanuit de gemeenschap om een burgerpanel voor de gemeente Simpelveld op te richten. Hiermee willen we burgers meer betrekken en zijn we als gemeente beter en sneller op de hoogte van de wensen van de burgers. Dit alles op een laagdrempelige manier. De intentie is om te starten met een digitaal burgerpanel: een vaste groep inwoners ontvangt periodiek een enquête of peiling over thema’s die spelen in de gemeente. Bijvoorbeeld op het gebied van dienstverlening, leefbaarheid of groenonderhoud. Maar ook bij projecten kan op deze manier makkelijk naar de wensen en behoeften van de burgers worden geïnformeerd.

Mogelijk kan het digitale burgerpanel op termijn verder worden uitgebreid. De uitslag van een enquête of peiling kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om met een kleinere groep verder in gesprek te gaan.

-30-

Programmabegroting 2024