5 Bijlage 5 Jaaroverzicht 2022 GGD-ZL.pdf

Jaarstukken GGD Zuid Limburg 2022

Heerlen, april 2023

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 1

Inhoudsopgave 1.

Bestuur en vaststelling ..................................................................................... 4 1.1 Rechtspersoonlijkheid en verantwoordelijkheid ............................................. 4 1.2 Vaststelling jaarstukken 2022 ..................................................................... 4 1.2.1 Vaststelling ..................................................................................... 4

2.

Jaarverslag 2022: GGD werkt aan gezond en actief leven ..................................... 5

2.1 Concern ................................................................................................... 5 2.2 Programma GGD ....................................................................................... 7 2.3 Programma Jeugdgezondheidszorg .............................................................15 2.4 Programma Acute Zorg .............................................................................16 2.5 Programma Veilig Thuis ............................................................................17 3. Financiële paragrafen ......................................................................................19 3.1 Algemeen ................................................................................................19 3.2 Vorming RAV Limburg ...............................................................................19 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................19 3.4 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................26 3.5 Financiering .............................................................................................27 3.6 Bedrijfsvoering.........................................................................................29 3.6.1 Investeringsbeleid ...........................................................................29 3.6.2

Organisatiestructuur ........................................................................30

3.6.3

Administratieve organisatie ..............................................................30

3.6.4

Informatisering en automatisering.....................................................30

3.6.5

Kansen en bedreigingen ...................................................................30

3.6.6

Personeelsbeleid .............................................................................31

3.6.7

Rechtmatigheid ...............................................................................32

3.7 Openbaarheidsparagraaf wet open overheid (Woo) .......................................32 3.8 Verbonden partijen ...................................................................................32 4 Jaarrekening 2022 ..........................................................................................34 4.1 Balans per 31 december 2022 .......................................................................34 4.2 Rekening van baten en lasten 2022 ............................................................35 4.3 Rekening van baten en lasten 2022 per programmalijn .................................36 5 Algemene toelichting en waarderingsgrondslagen ...............................................38 6

Financiële toelichting ......................................................................................41 6.1 Toelichting balans ....................................................................................41 6.1.1 Resultaat .......................................................................................41 6.1.2

Activa ............................................................................................46

6.1.3

Passiva ..........................................................................................53

6.2 Toelichting rekening van baten en lasten .....................................................58 6.2.1 Baten ............................................................................................58 6.2.2 7

Lasten ...........................................................................................59

Voorstel tot resultaatbestemming .....................................................................65 7.1

Voorstel tot resultaatbestemming na aanwending reserve .............................65

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 2

8

Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................66

9

Controleverklaring jaarrekening 2022 ...............................................................67

Bijlage 1 SISA ......................................................................................................68 Bijlage 2 Berekening weerstandsvermogen ..............................................................70 Bijlage 3 Taakvelden .............................................................................................71

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 3

1. Bestuur en vaststelling 1.1 Rechtspersoonlijkheid en verantwoordelijkheid De GGD Zuid Limburg is een gemeenschappelijke regeling waarvan instandhouding geschiedt door de gemeenten in Zuid-Limburg. Het Dagelijks Bestuur van de GGD Zuid Limburg is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Het Algemeen Bestuur van de GGD Zuid Limburg is verantwoordelijk voor het vaststellen van de jaarrekening. Het Dagelijks Bestuur is per 1 januari 2023 als volgt samengesteld: Naam Gemeente Burgemeester mevr. M.A.H. Clermonts-Aretz Meerssen Wethouder dhr. L.G.A.J. Geilen Sittard-Geleen Wethouder dhr. P.M.A. van Zutphen Heerlen Wethouder dhr. R. van Drunen Kerkrade Wethouder dhr. A.J.M. Schiffelers Landgraaf Wethouder dhr. A.N.A. Meij Maastricht Burgemeester mevr. M.T.H. Leurs Stein

Functie Voorzitter Vicevoorzitter Lid Lid Lid Lid Lid

Het Algemeen Bestuur is per 1 januari 2023 als volgt samengesteld: Naam Gemeente Burgemeester mevr. M.A.H. Clermonts-Aretz Meerssen (voorzitter) Wethouder dhr. M.G.M. van Es Beek Wethouder dhr. L. de Koster Beekdaelen Wethouder mevr. M.Y. van Leusden Brunssum Wethouder dhr. C. Piatek Eijsden-Margraten Wethouder dhr. F.J.E. Derksen Gulpen-Wittem Wethouder dhr. P.M.A. van Zutphen Heerlen Wethouder dhr. R. van Drunen Kerkrade Wethouder dhr. A.J.M. Schiffelers Landgraaf Wethouder dhr. A.N.A. Meij Maastricht Wethouder mevr. I.E.G. Smeets Meerssen Wethouder mevr. A.A.H. Ernes Simpelveld Wethouder dhr. L.G.A.J. Geilen Wethouder dhr. J.A.G. Ummels Wethouder mevr. E. Jaegers Wethouder dhr. J.I.M. Kleijnen Wethouder dhr. H.A.J. Coenen 1.2

Sittard-Geleen Stein Vaals Valkenburg aan de Geul Voerendaal

Vaststelling jaarstukken 2022

1.2.1 Vaststelling De jaarstukken GGD ZL 2022 worden door het Algemeen Bestuur vastgesteld in de vergadering van 17 april 2023. Voorzitter, Mevr. M.A.H. Clermonts-Aretz

Jaarstukken GGD ZL 2022

Ambtelijk secretaris, Dhr. F.C.W. Klaassen

Pagina 4

2.

Jaarverslag 2022: GGD werkt aan gezond en actief leven

Voor meer toelichtingen, achtergronden interviews etc. verwijzen we naar het (digitale) jaaroverzicht van de GGD. 2.1

Concern

De organisatie De GGD kent in 2022 vier programma’s: GGD, Jeugdgezondheidszorg, Acute Zorg en Veilig Thuis. De taken van de GGD staan beschreven in het dienstverleningspakket en hebben een wettelijke grondslag in respectievelijk de Wet publieke gezondheid, de Wet ambulancezorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 5

Personeel In 2022 hebben we wederom ervaren dat de arbeidsmarkt krap is en dat het voor sommige functies langer duurt om goede medewerkers te vinden. Het werven, binden en boeien van medewerkers staat daarom nog meer centraal. Er is veel aandacht besteed aan de vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van onze medewerkers. Medewerkers maken immers het verschil want de GGD Zuid Limburg is en blijft een organisatie van mensen voor mensen. De GGD verwacht van haar medewerkers persoonlijk leiderschap wat betekent dat de medewerker de regie neemt over zijn of haar persoonlijke ontwikkeling. De GGD stimuleert en faciliteert deze ontwikkeling en creëert een positief en inspirerend werkklimaat met volop kansen voor flexibele professionals die zich willen ontwikkelen. Een lerende organisatie, waarin we willen leren en continu verbeteren. Er is veel aandacht besteed aan de vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van onze medewerkers. Onze medewerkers maken immers het verschil want de GGD Zuid Limburg is en blijft een organisatie van mensen voor mensen. Ook de GGD zoekt naar een nieuwe balans nu corona op haar retour is. Fusie AZ In 2022 zijn de voorbereidingen getroffen om de medewerkers van de Ambulancedienst van de GGD Zuid Limburg en een klein aantal medewerkers vanuit de bedrijfsvoering op een goede manier over te laten gaan naar de nieuwe stichting AmbulanceZorg Limburg.

Een intensief traject voor medewerkers en betrokken partijen dat eind 2022 is afgerond. Daarmee maakt de RAV per 1 januari 2023 niet langer deel uit van de GGD Zuid Limburg en hebben wij afscheid genomen van 227 zeer gewaardeerde collega’s.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 6

Werkbelevingsonderzoek In 2022 heeft een uitgebreid werkbelevingsonderzoek (WBO) plaatsgevonden. Met het WBO krijgt de werkgever een nog beter beeld van hoe medewerkers hun werk beleven en hoe er ingespeeld kan worden op actuele ontwikkelingen en behoeften van medewerkers. Ook geven we hiermee uitvoering aan het zijn van een lerende organisatie. Dit alles om plezier en betrokkenheid van medewerkers te stimuleren. Naast het WBO is het natuurlijk van belang om continue in gesprek te zijn met elkaar. Het hybride werken. Het hybride werken binnen de GGD begint steeds meer vorm te krijgen. Werken van uit vertrouwen en verantwoordelijkheid waarbij de activiteit bepaalt of er vanuit thuis, kantoor of bij de client gewerkt wordt. De aard van de werkzaamheden bepalen de plek. Hybride werken draagt bij aan een betere balans tussen werk en privé en daarmee aan duurzame inzetbaarheid. Het is soms nog zoeken naar de juiste balans per team. Duurzame Inzetbaarheid. De afgelopen jaren heeft Duurzame Inzetbaarheid (DI) een gedegen basis binnen de GGD Zuid Limburg gekregen. De uitvoering van het beleid DI draagt bij aan de organisatiedoelen van onze GGD Zuid Limburg. 2.2

Programma GGD

In dit programma leest u meer over de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en vindt u informatie over sociaal medische advisering, het Vangnet OGGZ en de forensische geneeskunde. Tevens heeft 2022 voor de programmalijn ook in het teken gestaan van de diverse crisissituaties ( Covid-19, Monkeypox, oorlog in Oekraïne en de vluchtelingen crisis). Migratieketen: Oekraïne en vluchtelingen crisis Sinds maart 2022 worden in de Veiligheidsregio Zuid-Limburg meer dan 2.600 Oekraïense ontheemden opgevangen. Bij de organisatie van de crisisnoodopvanglocaties speelde de GHOR een prominente rol in het borgen van eerstelijns zorg alsmede het waken over hygiëne en psychosociale hulp. Hierbij is gebruik gemaakt van de expertise van verschillende afdelingen binnen de GGD. In de zomer van 2022 kwam er door de landelijke vluchtelingencrisis (overloop Ter Apel) een nieuwe opdracht voor de Veiligheidsregio Zuid-Limburg bij: het versneld uitplaatsen van statushouders en het verzorgen van (crisis)noodopvangplekken. De opdracht is zeer vergelijkbaar met die voor Oekraïense ontheemden, maar met een compleet andere organisatie en verantwoordelijkheden. Om informatie snel en adequaat te delen is gestart met de opzet van een informatieknooppunt GHOR – GGD.

In maart 2022 is door de GGD Zuid Limburg vanuit een crisisstructuur gestart en aansluitend een projectstructuur opgericht om de publieke gezondheidszorg voor de gehele groep van ontheemden en vluchtelingen in de diverse opvanglocaties te borgen. Hiermee was een centraal aanspreekpunt voor de veiligheidsregio en gemeenten gegarandeerd.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 7

COVID-19 In 2022 hebben er veel veranderingen in het landelijke beleid rondom covid plaatsgevonden. Deze veranderingen waren van invloed op de inhoud van de werkzaamheden, maar ook op de organisatie zelf. De start van het jaar begon met een grote drukte: de boostercampagne was nog in volle gang en de maatschappij ging steeds verder open wat ook voor een stijging in het aantal besmettingen zorgde. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) nam het besluit de maatschappij verder te openen en daarmee veranderde de rol van de GGD. Door de onvoorspelbaarheid van het virus en de snel veranderende maatregelen bleef de GGD voor een bepaalde opdracht staan. Ook de wetenschap dat er een najaarscampagne voor vaccineren aan zat te komen vroeg om een paraatheid van de covidorganisatie. Infectieziektebestrijding Het team infectieziektebestrijding (IZB) van de GGD Zuid Limburg signaleert wat er speelt in de regio en draagt bij aan preventie en bestrijding van infectieziekten die een risico vormen voor de volksgezondheid. Daarnaast is het een belangrijke schakel tussen de (eu)regionale en landelijke infectieziektebestrijding. Er wordt (inter-)nationaal informatie opgehaald, gedeeld en vertaald naar de uitvoering van regionaal beleid, zoals de afgelopen jaren zichtbaar is gebeurd rondom covid-19 en mpox.

Toename in niet corona gerelateerde infectieziekten De laatste jaren hebben volledig in het teken gestaan van de coronapandemie met verschillende lockdowns en covid-19 op de voorgrond, waarvoor een verbinding en samenwerking is aangegaan met de covid-uitvoeringsorganisatie. Afgelopen jaar zagen we dat de meldingen van de overige/niet-corona gerelateerde infectieziekten weer aan het toenemen zijn. Er is ook een stijging zichtbaar in de reisgerelateerde infectieziekten. In mei 2022 werden de krachten weer gebundeld voor een nieuwe meldingsplichtige ziekte groep A: mpox (apenpokken). De IZB-professionals hebben intensief samengewerkt met de collega’s van het centrum seksuele gezondheid en de coviduitvoeringsorganisatie, om deze uitbraak in te dammen. Ook was er afgelopen jaar een toename in scabiës (schurft) meldingen waardoor uit verschillende hoeken vragen binnen kwamen bij het team IZB. Het betrof gezinnen, studenten en in enkele gevallen een signaal vanuit een zorginstelling of opvanglocatie. Naast een flinke landelijke en regionale toename in het aantal scabiës meldingen valt er op dat de casuïstiek arbeidsintensiever en complexer is dan voorheen. Door het IZB team van de GGD Zuid Limburg is een nieuw stappenplan ontwikkeld om burgers te helpen om de scabiës behandeling op de juiste wijze uit te voeren.

Het Zuid-Limburgse stappenplan is in samenwerking met het RIVM, huisartsen en dermatologen doorontwikkeld en is sinds 30 november 2022 landelijk geïmplementeerd. TBC In 2021 zagen we een toename van het aantal tbc-screenings en het aantal meldingen van zowel tbc-patiënten als tuberculose geïnfecteerden. In 2022 zien we regionaal dat het aantal tbc-patiënten weer iets gedaald is ten opzichte van 2021 van 31 naar 23. Landelijke cijfers zijn nog niet bekend. In het aantal tuberculose infecties zien we een stijgende lijn van 53 naar 88. Dit is mede te verklaren door de nieuwe werkwijze rondom immigrantenscreening in combinatie met bron- en contactonderzoek (BCO). Het afgelopen jaar werden er regionaal twee grote bron- en contactonderzoeken uitgevoerd. Bron- en contactonderzoek wordt verricht rondom een tbc-patiënt om de transmissieketen te doorbreken middels vroege opsporing en behandeling van contacten. Deze grootte van het onderzoek hebben we in jaren niet meer gezien. Het betrof in deze casuïstiek geen asielzoekers en/of vluchtelingen, maar een scholensetting en een appartementencomplex.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 8

De landelijke afname in het aantal tbc-patiënten heeft er toe geleid dat er ook een landelijke daling is in het aantal tbc-artsen. Om voor de toekomst de tuberculosezorg in onze regio Zuid-Limburg te kunnen garanderen heeft de GGD Zuid Limburg er voor gekozen om vanaf 2022 te starten met de uitvoering van het Lokaal Zorg Arrangement (LZA). Het LZA houdt in dat alle noodzakelijke tbc-zorg in de eigen regio wordt gerealiseerd in nauwe samenwerking met regionale samenwerkingspartners. De tbcbestrijding in Zuid-Limburg wordt op deze manier ook in de toekomst duurzaam en op een kwalitatief hoog niveau gehouden. Seksuele gezondheid Mpox Het Centrum voor Seksuele Gezondheid heeft als doel de seksuele gezondheid in de regio te verbeteren, en richt zich daarbij vooral op kwetsbare groepen in de samenleving en risicogroepen voor seksuele overdraagbare aandoeningen. Het Centrum voor Seksuele Gezondheid Limburg werkt daarin in de regio samen met andere zorgprofessionals, welzijnswerk en jeugdwerk, scholen etc. In mei werden de reguliere processen geconfronteerd met een wereldwijde uitbraak van mpox (apenpokkenvirus), een meldingsplichtige ziekte groep A. Om deze uitdaging aan te gaan werd in korte tijd door het centrum seksuele gezondheid intensief samengewerkt met de unit infectieziektebestrijding (IZB) en de covid-uitvoeringsorganisatie.

Gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel en doorzettingsvermogen hebben ervoor gezorgd dat de krachten gebundeld werden en dat heeft een mooi resultaat opgeleverd. In korte tijd zijn namelijk volledig ingerichte testlocaties tot stand gebracht. Later zijn in samenwerking ook vaccinatielocaties ingericht. In aansluiting op de landelijke campagne werd de lokale vaccinatiecampagne rondom mpox in augustus gestart. Parallel aan deze processen werd bij positief geteste burgers bron- en contactonderzoeken verricht door de unit IZB in samenwerking met de covid-uitvoeringsorganisatie. Ondanks de hectische maanden heeft Centrum Seksuele Gezondheid ervoor gezorgd dat haar reguliere bedrijfsvoering inclusief spreekuren, outreach en de PrEP-zorg gecontinueerd bleef. Uiteindelijk is het beoogd aantal consulten per jaar behaald en kwaliteit van zorg geborgd. Nu Niet Zwanger Het programma ‘Nu Niet Zwanger’ (NNZ) wordt sinds januari 2019 uitgevoerd als onderdeel van het preventieprogramma ‘Kansrijke Start’. Vrouwen en mannen in een kwetsbare situatie worden door NNZ ondersteund bij het maken van een bewuste keuze met betrekking tot hun kinderwens. Dit doen de Nu Niet Zwangerprofessionals door een open en eerlijk gesprek aan te gaan over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie.

Het programma heeft als doel om onbedoelde zwangerschappen te voorkomen en cliënten de regie terug te geven over hun kinderwens. Ook in 2022 werden er weer meerdere Aandachtsfunctionarissen opgeleid en begeleid. Mede doordat steeds meer professionals op de hoogte zijn van de NNZ werkwijze, worden de onderwerpen kinderwens, seksualiteit en anticonceptie steeds meer bespreekbaar gemaakt en bereiken we meer cliënten. We zien dit in 2022, na een aantal covid-19 jaren, terug in een flinke toename van casuïstiek en zelfs een verdubbeling in het aantal cliënten die begeleid werden door de professionals uit de samenwerkingsorganisaties. Het programma ‘Nu Niet Zwanger’ (NNZ) ontving op 16 november 2022 het Gouden Handje, dit is een Limburgse prijs voor het best professionele initiatief met betrekking tot voorkoming van kindermishandeling. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt tijdens de conferentie Limburg tegen Kindermishandeling. Een blijk van waardering waar we enorm trots op zijn.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 9

Hygiëne en Inspectie Toezicht kinderopvang Goede basisvoorzieningen voor de kwetsbare doelgroepen in onze samenleving zijn belangrijk. Het toezicht op de kwaliteit van deze voorzieningen is een taak van de GGD. Naast deze taken voert de unit Hygiëne en Inspectie het toezicht uit op diverse onderwerpen in het kader van technische hygiënezorg met als doel het voorkomen van infectieziekten. De toezichthouders kinderopvang van de GGD voeren minstens één keer per jaar een onderzoek uit bij elke locatie voor dagopvang en/of buitenschoolse opvang. Bij de geregistreerde gastouders wordt er door middel van een steekproef beoordeeld of de opvang veilig en verantwoord is. Tot en met vorig jaar gebeurde dit bij een beperkt aantal gastouders, wettelijk was een minimum van 5% bepaald. In navolging van het besluit van het kabinet om met ingang van 1 januari 2022 toezicht en handhaving te intensiveren, werd bij ongeveer 30% van alle gastouders in Zuid-Limburg een onderzoek uitgevoerd. Dit als aanloop naar de wetswijziging per 1 januari 2023 waarbij de verhoogde percentages verplicht zijn. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft structureel extra geld via het gemeentefonds beschikbaar gesteld waardoor deze intensivering van de gastouderopvang mogelijk is. Het afgelopen jaar is gebleken dat deze intensivering zinvol is.

Bij ongeveer 30% van de uitgevoerde onderzoeken zijn tekortkomingen geconstateerd waarna deze opgelost konden worden. Calamiteitentoezicht Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) In opdracht van de zestien Zuid-Limburgse gemeenten voert de GGD Zuid Limburg het calamiteitentoezicht Wmo uit. Het reguliere planmatige/proactieve toezicht op de kwaliteit valt niet onder de opdracht. Bij het calamiteitentoezicht dient de dienstverlener bij de GGD te melden als er in het kader van de Wmo een calamiteit of een geweldsincident tussen cliënten plaatsvindt. Het doel hiervan is om de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren en herhaling te voorkomen. De gemeente ontvangt bericht van de toezichthouder over het traject dat ingezet wordt naar aanleiding van een melding. Na afronding van een onderzoek wordt de gemeente op hoofdlijnen schriftelijk geïnformeerd over de resultaten van het onderzoek en de afgesproken verbetermaatregelen. Daarnaast ontvangt de gemeente een advies om een nader onderzoek te laten uitvoeren naar de implementatie van de verbetermaatregelen. De gemeente wordt geïnformeerd over de resultaten en de eindconclusie van de toezichthouder. Inspecties Asielzoekerscentra Om te voorkomen dat bewoners en medewerkers van een Asielzoekerscentrum (AZC) een infectie oplopen, is een gezonde leefomgeving heel belangrijk.

Infectieziekten kunnen zich snel verspreiden als er geen hygiëneregels zijn of als ze niet nageleefd worden. Vooral op plaatsen waar veel mensen op een kleine oppervlakte samenleven. Dit kan gevolgen hebben voor de gezondheid en voor de veiligheid van bewoners, medewerkers en de algemene bevolking. Door extra aandacht te besteden aan hygiëne kunnen infectierisico’s worden beperkt. In opdracht van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) inspecteert de GGD jaarlijks asielzoekerscentra in de regio. Inspecties bij kleine woongroepen of wooneenheden worden incidenteel uitgevoerd. Bij de inspectie is de hygiënerichtlijn van het Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid (LCHV) leidend. De bevindingen worden samen met eventuele adviezen per AZC beschreven in een onderzoeksrapport.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 10

Medische Milieukunde Medische Milieukunde (MMK) houdt zich bezig met de interactie tussen milieufactoren en gezondheid en krijgt hierover zeer diverse en complexe vraagstukken ter beoordeling voorgelegd. Het belangrijkste doel van de medische milieukunde is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door risico’s van milieufactoren te beperken en positieve omgevingsfactoren te stimuleren. Projecten Medische Milieukunde levert een bijdrage aan verschillende projecten met als doel de gezondheid van burgers te bevorderen en te beschermen. Deze projecten zijn mogelijk door middel van subsidies vanuit verschillende kanalen. Omgevingswet en gezonde leefomgeving Medische Milieukunde adviseert gemeenten rondom een gezonde en fysiek veilige leefomgeving. De komst van de Omgevingswet zorgt ervoor dat gemeenten ons meer en tijdig(er) betrekken om gezondheid een goede plek te geven bij de inrichting van de openbare ruimten. Hierin werkt MMK samen met andere GGD-onderdelen. Publieke gezondheid De gemeente is verantwoordelijk voor de publieke gezondheid van haar inwoners. De Wet Publieke gezondheid schrijft voor welke taken de gemeenten aan de GGD moeten toewijzen. De taken die de GGD’en uitvoeren kunnen variëren per regio omdat zij inspelen op de lokale en regionale behoeften in gemeenten.

De gemeenten in ZuidLimburg richten zich specifiek op het terugdringen van de gezondheidsachterstanden met het programma Trendbreuk en het regionale gezondheidsbeleid ‘Zuid Springt eruit’. Academische Werkplaats Publieke Gezondheid (AWPG) De Academische Werkplaats Publieke Gezondheid (AWPG) is een netwerk waarin praktijk, onderzoek, onderwijs en beleid samenwerken om de publieke gezondheid een sterker wetenschappelijk fundament te geven, om onderzoeksinstellingen nadrukkelijker te betrekken bij maatschappelijke vraagstukken en om beleidskeuzes van een goede onderbouwing te voorzien. Dit doet de AWPG door het ontwikkelen, delen en toepassen van kennis en best practices over maatschappelijke vraagstukken in de publiek gezondheid. Een greep uit het vele werk van de AWPG in 2022: • Oplevering rapportage vervolgmeting Sociale Agenda Provincie Limburg • Innovatief onderzoek naar bijv. nieuwe aanpakken en interventies binnen • Trendbreuk/Kansrijke Start en effectieve, laagdrempelige en toegankelijke Hiv preventie strategieën (‘Limburg4zero’) • Kennisdeling, o.a.

door de organisatie van 3 drukbezochte refereeravonden • Een verbindende rol in diverse (regionale) netwerken en samenwerkingsverbanden Trendbreuk Sinds 2019 wordt in Zuid-Limburg intensief samengewerkt door gemeenten, Provincie Limburg, GGD Zuid Limburg, maatschappelijke organisaties en andere samenwerkingspartners om de achterstand in gezondheid in Zuid-Limburg ten opzichte van het landelijk gemiddelde te verkleinen. Het programma-bureau Trendbreuk kreeg in 2019 de opdracht om uitvoering te geven aan de trendbreuk ambitie om in 2030 een kwart van de gezondheidsachterstanden in Zuid-Limburg ten opzichte van het landelijk gemiddelde te hebben ingelopen. Het programmabureau heeft een belangrijke regio- en regierol. Naast de initiatieven en projecten die in de eerste jaren van het Trendbreuk programma zijn gestart, zijn er in 2022 nog andere ontwikkelingen en initiatieven ingezet in de regio. Om te komen tot verdere verdieping, verbreding en verbinding werd in de tweede helft van 2022 een analyse uitgevoerd naar de opdracht die het programmabureau tot nu toe had én zou moeten krijgen in de toekomst. De eerste contouren hiervoor worden inmiddels, samen

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 11

met de ontwikkelingen rondom het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord, verder verkend. Trendbreuk is inmiddels meer dan een programma. Het is een netwerkorganisatie die laat zien dat krachten bundelen loont en leidt tot successen in de aanpak. En juist in die netwerkorganisatie willen we verder groeien, omdat daar de sleutel ligt tot borging en verduurzaming van de aanpak om te komen tot een gezonde generatie. Naast de kartrekkersrol die de GGD heeft in de Trendbreuk aanpak is de GGD tevens uitvoerder en adviseur zoals ook blijkt uit de bijdragen van de diverse afdelingen aan het programma Trendbreuk in 2022. Versterking aanpak Trendbreuk door verbinding onderzoekbeleid-praktijk De GGD heeft een belangrijke kennis- en adviesfunctie waarbij het ontwikkelen, delen en toepassen van kennis voor beleid en praktijk centraal staat. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het programmabureau Trendbreuk, de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid (AWPG) en de Kenniswerkplaats Jeugd Zuid-Limburg (KWJ). Vanuit deze samenwerking werden in 2022 data uit o.a. de GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen gebruikt voor de integrale effectmeting van de Sociale Agenda Limburg. Ook werd verkend hoe data van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) kan worden gebruikt voor een data gedreven instrument voor professionals in de verloskunde en JGZ.

Dit instrument ondersteunt bij het maken van keuzes voor zorg en steun aan gezinnen. Vanuit deze samenwerking werd kennis actief gedeeld in de regio, o.a. via de organisatie van gezamenlijke (netwerk)bijeenkomsten, factsheets en nieuwsbrieven. De GGD Zuid Limburg heeft een initiërende, coördinerende en verbindende rol op het vlak van onderzoek, beleid en praktijk bij diverse projecten of activiteiten en is vanuit die rol nauw betrokken bij een aantal lopende onderzoeken: Onderbouwd gezondheidsbeleid Het onderbouwen en evalueren van beleid binnen de publieke gezondheidszorg vereist steeds vaker data. Het gaat dan om data over de gezondheid en het welzijn van de inwoners in Zuid-Limburg, liefst op een zo lokaal mogelijk niveau. De GGD Zuid Limburg monitort in opdracht van gemeenten al jaren de gezondheid van de inwoners van Zuid-Limburg, als onderdeel van een wettelijke taak zoals vastgelegd in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Dat doet zij met verschillende Gezondheidsmonitors. Tegelijkertijd levert de GGD Zuid Limburg een belangrijke bijdrage aan de Integrale Gezondheids-monitor COVID-19, waarmee de gevolgen van de coronacrisis voor de korte en lange termijn op de gezondheid in kaart worden gebracht. De GGD werkt hierin samen met, GGD GHOR Nederland, het RIVM, het Nivel en het ARQ (Nationaal Psychotrauma centrum).

Het onderzoek duurt 5 jaar (2021-2025) en wordt gesubsidieerd door ZonMw in opdracht van het ministerie van VWS. De GGD Zuid Limburg beschikt over een Gezondheidspanel waarmee Zuid-Limburgse burgers middels een korte vragenlijst kunnen worden bevraagd over een specifiek thema. Gemeenten ontvingen de regionale resultaten via een factsheet aangevuld met specifiekere informatie van het vrijwilligerspotentieel in hun gemeente.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 12

Sociaal Medische Advisering De gemeenten en Sociale Diensten ontvangen vragen voor hulpmiddelen, ontheffingen, arbeidsongeschiktheid en dergelijken. In sommige situaties vragen zij advies aan de GGD om een goed besluit hierover te kunnen nemen. Deze adviesvragen komen terecht bij sociaal medische advisering. Personeelstekort De werkzaamheden van het team Sociaal Medische Advisering (SMA) zijn in 2022 beïnvloed door het tekort aan artsencapaciteit. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het niet mogelijk gebleken om de openstaande vacatures op te vullen. Het gevolg hiervan waren oplopende doorlooptijden van de adviezen met alle gevolgen van dien voor de wettelijke termijnen van de aanvragen in het kader van de WMO en Participatiewet bij de gemeenten. Vanuit de GGD zijn een tweetal drastische maatregels genomen: • Van 1 september tot 1 november 2022 werd een stop aangekondigd voor het aanvragen van keuringen vanuit de gemeenten bij de GGD. • Voor de gemeenten waar de GGD geen samenwerkingsovereenkomst mee heeft is per 1 september 2022 de dienstverlening in het kader van de Participatiewet gestopt en per 1 januari 2023 de dienstverlening voor de leerplicht. Vanaf 1 november 2022 is de dienstverlening vanuit SMA gecontinueerd. Wel vraagt dit tekort aan artsen om een nieuwe aanpak.

Daarom zijn er gesprekken gevoerd met de gemeenten om de adviesteams, met als doel om op de lange termijn de aanvragen bij de GGD te verminderen. De gesprekken met gemeenten worden in 2023 voortgezet. Openbare geestelijke gezondheidszorg Sommige mensen vragen zelf niet om hulp of gaan hulp uit te weg, terwijl ze dit wel hard nodig hebben. De Openbare Geestelijke Gezondheidszorg houdt zich met deze mensen bezig. Zij richten zich op het voorkomen, signaleren en oplossen van problemen van zowel medische als maatschappelijke aard. In Zuid-Limburg wordt deze zorg door verschillende partijen uitgevoerd. Opdracht Commissie Zorg & Veiligheid In 2021 is een ambtelijke werkgroep gestart om de knelpunten en kansen van de bemoeizorg van GGD Zuid Limburg in kaart te brengen. In 2022 is daar een opdracht van de Commissie Zorg & Veiligheid uit voort gekomen. Deze opdracht luidt: ‘Onderzoek en maak inzichtelijk wat de overeenkomsten en verschillen zijn, zowel inhoudelijk als organisatorisch, tussen de bemoeizorg in de sub-regio’s en breng op basis daarvan een advies uit aan de commissie over een vervolgtraject’. Mondriaan en de GGD hebben gezamenlijk deze opdracht opgepakt. Uit de analyse blijkt dat de doelgroep, de werkwijze en de processen van de twee teams grotendeels vergelijkbaar zijn. In 2023 worden de resultaten voorgelegd aan de Commissie Zorg & Veiligheid.

Taakstelling Maastricht-Heuvelland In 2020 werd door Maastricht en de Heuvelland gemeenten aangekondigd dat er bezuinigd zou worden op de werkzaamheden van het Vangnet Openbare geestelijke gezondheidzorg (OGGZ) van GGD Zuid Limburg en in 2022 is dit gerealiseerd. De verminderde inzet van de Wijk-GGD’er heeft als gevolg dat een wachtlijst is ontstaan voor het oppakken van meldingen door het Vangnet OGGZ. Met het stoppen van de inzet van de straatpsychiater verlopen de contacten met de GGZ en de huisartsen minder soepel. Daarnaast verloopt het proces bij het aanvragen van een crisisopname of zorgmachtiging trager omdat de reguliere weg bewandeld dient te worden via de huisarts en gemeente.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 13

Forensische Geneeskunde De forensisch artsen van de GGD zorgen in opdracht van gemeenten voor de lijkschouw en doen waar nodig onderzoek bij overlijden. In Nederland oordeelt de huisarts of behandelend specialist of er sprake is van een natuurlijke dood. Bij twijfel wordt de forensisch arts (gemeentelijke lijkschouwer) van de GGD ingeschakeld die de oorzaak en de wijze van overlijden probeert vast te stellen. Daarnaast draagt de forensische dienst van de GGD zorg voor de medische zorg aan arrestanten en leveren ze medische expertise voor onderzoek en rapportage in zaken als mishandeling, zedenzaken en misdrijven. Landelijke en regionale ontwikkelingen forensische geneeskunde Landelijk is de toekomst van de forensische geneeskunde al enkele jaren onderwerp van gesprek. Het forensisch medisch onderzoek wordt in de toekomst niet meer door de afzonderlijke GGD’en georganiseerd, maar krijgt een bovenregionale invulling. Op basis van landelijke ontwikkelingen is een landelijke visie op de Forensische Geneeskunde voor de toekomst geformuleerd. In de Tweede Kamer wordt gesproken over een vernieuwde werkverdeling voor de forensische geneeskunde. De forensische, medische expertise blijft de verantwoordelijkheid van de GGD’en, maar de medische arrestantenzorg wordt ondergebracht bij de politie. Dat wordt gezien als een markttaak die dient te worden aanbesteed.

De verwachting is dat deze aanbesteding voor 2024 gaat plaatsvinden. Om de bovenregionale samenwerking vorm te geven, is in 2021 een project gestart om forensische diensten van GGD Zuid Limburg en GGD Limburg-Noord samen te voegen. Op 31 december 2022 is het project afgerond. Er zijn voldoende bouwstenen klaar die in 2023 geïmplementeerd worden en moeten leiden tot één stabiele forensische organisatie in Limburg. Gemeentelijke Lijkschouw onder druk Het aantal geregistreerde forensisch artsen in Nederland neemt af. Dit is een trend die al jaren geleden is ingezet en ondanks de landelijke promotiecampagnes, een nieuwe opleiding en het zorgdragen voor een aantrekkelijk werkgeverschap, blijft het aantal afnemen. Het is daarom ook noodzakelijk dat GGD’en samenwerken om de dienst 24/7 beschikbaar te houden. In het voorjaar van 2022 bleek dat in Limburg niet meer mogelijk en hebben de DPG’en besloten niet nog meer inzet van het huidige personeel te vragen, waardoor de beschik- en bereikbaarheid in het geding kwam. Beide GGD’en hebben een handelingsperspectief gemaakt wat de zorgpartner moet doen bij een vermoeden van een niet natuurlijk overlijden. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en het OM hebben de handelingsperspectieven beoordeeld en als oplossing bekrachtigd.

FMEK en zedenonderzoeken bij jonge kinderen In 2022 is het landelijke programma forensisch medische expertise bij kinderen en kwetsbaren (FMEK) voortgezet. Bij FMEK gaat het om de inzet van de forensische expertise bij het vermoeden van kindermishandeling of mishandeling en misbruik bij de groep ouderen of mensen met een verstandelijke handicap. Een specifieke FMEK-taak is het uitvoeren van zedenonderzoek bij jongeren tot 16 jaar. Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) had de landelijke taak deze onderzoeken te doen bij kinderen tot 12 jaar, bij kinderen van 12 tot 16 jaar werd er overlegd met de lokale forensisch arts van de GGD of deze het onderzoek zelfstandig kon uitvoeren. Eind maart 2022 kreeg de GGD de taak om al deze zedenonderzoeken uit te voeren. De GGD’en hebben landelijk een plan bij de ministeries ingediend om deze onderzoeken zo goed als mogelijk in te richten. Door het OM en de beroepsgroep van forensisch artsen is de eis gesteld dat een arts een bepaald aantal onderzoeken per jaar moet uitvoeren om ervaren genoeg te worden bevonden. Omdat dergelijke onderzoeken ongeveer 100 keer voorkomen in heel Nederland (6 keer in Limburg tot 12 jaar) is daarom besloten dat dit landelijk georganiseerd en uitgevoerd wordt. Het plan zal begin 2023 door de ministeries beoordeeld worden.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 14

2.3

Programma Jeugdgezondheidszorg

De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is het fundament voor een gezonde jeugd. Alle ouders en kinderen kunnen er terecht voor informatie en ondersteuning op het gebied van een gezonde, veilige ontwikkeling en positieve opvoeding. De JGZ heeft hierdoor als enige partij in de gezondheidszorg en het sociaal domein vrijwel alle kinderen in Nederland in beeld en weet of ze gezond opgroeien. Gemeenten hebben de ambitie uitgesproken om de groep kinderen in Zuid-Limburg waar het goed mee gaat groter te maken. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) levert in alle gemeenten van Zuid-Limburg preventieve en vroeg signalerende zorg voor alle kinderen vanaf zwangerschap tot 18 jaar. De JGZ heeft hierdoor als enige partij in de gezondheidszorg en het sociaal domein vrijwel alle kinderen in Zuid-Limburg in beeld en houdt in de gaten of ze gezond opgroeien. Voor bepaalde doelgroepen levert de JGZ ook specifieke interventies die de gezondheid van kind en gezin helpen bevorderen. Wij adviseren onze gemeenten en zijn tevens verbinder in het veld tussen medisch en sociaal domein. De wereld om ons heen is in beweging en de JGZ beweegt daarin mee. Het is de ambitie van JGZ om de groep gezonde kinderen in Zuid-Limburg groter te maken dan die nu is en de zorg vooral daar in te zetten waar die het hardst nodig is.

Dienstverleningspakket van de Toekomst Waar tot 2021 nog hard gewerkt werd aan de contouren van één toekomstbestendige, professionele organisatie van jeugdgezondheidszorg waarbij sprake was van gelijkblijvende budgetten en gelijkblijvende dienstverlening, is vanaf afgelopen 2022 geïnvesteerd in de transformatie van de JGZ-dienstverlening. Geheel in lijn met het vernieuwde Landelijk Professioneel Kader (LPK) zijn in 2022 de eerste stappen gezet naar het JGZ-dienstverleningspakket van de toekomst, waarbij de nadruk ligt op aansluiten bij waar behoefte aan is en doen wat nodig is (“passende zorg op maat”). Het JGZ dienstverleningspakket zal volgend jaar een verdere transformatie doormaken, waarop de JGZ zich in 2022 heeft voorbereid. Medewerkers zijn opgeleid en werkprocessen zijn op elkaar afgestemd, zodat de transformatieopgave voortvarend doorloopt en alle Zuid-Limburgse kinderen/gezinnen passende zorg op maat krijgen. Bijdrage aan de Trendbreuk Naast de dagelijkse preventieve inzet voor het keren van de ongezonde trend in ZuidLimburg, heeft de JGZ ook een belangrijke bijdrage aan de trendbreukbeweging. Hierbinnen is de JGZ een signaleerder, coördinator, verwijzer en één van de netwerkpartners in de regionale basisstructuur Kansrijke Start.

In samenwerking met de professionals uit de verloskunde en kraamhulp worden kwetsbare zwangere vrouwen gesignaleerd die extra hulp kunnen gebruiken. JGZ coördinatoren plannen een prenataal huisbezoek in voor deze gezinnen en zetten de juiste vervolgstap in gang. JGZ heeft in 2022 de programma’s Voorzorg en Stevig Ouderschap in heel Zuid-Limburg Uitgevoerd. Verder heeft de JGZ meegedaan aan de pilots ‘Knooppunten’ in Landgraaf, Kerkrade en Vaals, waarbij lokaal maatwerk in zorg wordt geboden op basis van casusoverleg tussen verschillende partners, zoals JGZ, gemeenten, welzijn en maatschappelijk werk. Er is dit jaar een begin gemaakt aan het formaliseren van deze samenwerkingsstructuur voor Kansrijke Start en er zijn voorbereidingen gestart voor uitbreiding van coalities en knooppunten naar alle 16 gemeenten in Zuid-Limburg. Een andere activiteit onder de trendbreukbeweging waar de JGZ de uitvoering voor zijn rekening neemt, is de pilot Keigezond (voorheen de Limburgse netwerkaanpak Overgewicht en Obesitas). De centrale zorgverleners van de JGZ zijn nu een jaar bezig in deze drie-jarige pilot.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 15

2.4

Programma Acute Zorg

Als elke seconde telt, rukken de ambulances met zwaailicht en sirene uit. Ook als een patiënt niet in levensgevaar is, maar wel dringend hulp nodig heeft, rijdt de ambulance er zo snel mogelijk naartoe. Daarnaast verzorgt de regionale ambulancevoorziening (RAV) vervoer op afspraak, bijvoorbeeld van ziekenhuis naar huis. De spin in het web van de ambulancezorg is de meldkamer. Hier coördineren de centralisten de ambulancezorg en hebben zij contact met melders, de ambulanceteams en andere zorgverleners. De GHOR Zuid-Limburg verbindt partners tussen zorg en veiligheid. Samen met geneeskundige- en veiligheidspartners zorgt de GHOR voor een goede voorbereiding op een crisis of ramp. Tijdens een crisis of ramp coördineert de GHOR de inzet van de zorgorganisaties in de regio. Hierdoor wordt de zorgcontinuïteit in de regio geborgd. De patiënt krijgt snel de juiste zorg op de juiste plek. Tevens ondersteunt de GHOR het besluitvormingsproces tijdens een crisis door het delen van informatie en vertegenwoordiging van het geneeskundige netwerk bij veiligheidspartners (veiligheidsregio, brandweer, gemeenten en politie). Ambulancezorg Op weg naar één ambulancezorg in Limburg Het jaar 2022 stond in het teken van de voorbereidingen voor de fusie van onze Regionale ambulancevoorziening (RAV) met de ambulancedienst in Limburg Noord.

Een intensief traject dat dankzij de inzet van veel collega’s succesvol is afgerond. De eerste bestuurlijke gesprekken over vergaande samenwerking tussen de ambulancediensten in Limburg dateren van 2017. Geconstateerd werd dat beide organisaties als relatief kleine diensten kwetsbaar zijn. Gemeenteraden zijn in de afgelopen jaren regelmatig geïnformeerd over het fusievoornemen o.a. in begrotingsdocumenten en jaarstukken maar ook via periodieke raadsinformatie brieven. Het algemeen bestuur van de GGD heeft uiteindelijk op 14 februari 2022 een positief besluit genomen over de fusie van de ambulancedienst ZuidLimburg met de ambulancedienst Limburg Noord. Dit vanuit de overtuiging dat samen opgaan in de stichting Regionaal Ambulancevoorziening Limburg (RAVL) de beste garantie biedt om ook in de toekomst aan alle burgers in Limburg kwalitatief goede ambulancezorg te kunnen blijven bieden, met oog voor de specifieke regionale verschillen en inbedding in het (regionale) zorgveld. De fusie leidt tot versterking van de staf en ondersteuning, wat ten gunste komt van ‘de zorg op straat’. Samengaan biedt kansen voor het personeel, verkleint de kwetsbaarheden in de organisaties, versterkt de positie in de acute zorgketen en leidt uiteindelijk tot kwaliteitswinst in de patiëntenzorg. Door het bestuur van de GGD zijn wel een aantal belangrijke voorwaarden geformuleerd voor de fusie.

Daarbij is gevraagd voor een minimaal behoud van kwaliteit en continuïteit: er mogen geen aanvullende kosten voor gemeenten ontstaan en de ambulancezorg in Zuid-Limburg moet herkenbaar en dicht bij de burger blijven. Verder werd aandacht gevraagd voor een zorgvuldige overgang van het personeel en enige publieke invloed in de nieuwe organisatie. Tenslotte werd een stabiele achterblijvende GGD Zuid Limburg zonder RAV belangrijk gevonden. Met ingang van 1 januari 2023 is de nieuwe Ambulancedienst Limburg een feit.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 16

GHOR Alarmering Zorgpartners Zuid-Limburg De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) Zuid-Limburg is begin 2022 gestart met het project ‘Melding en Alarmering zorgpartners’. Dit project kwam voort uit de het ambitieplan ‘samen beter voorbereid’ (oktober 2019) van Zuyderland MC, Maastricht UMC+ en de GHOR Zuid-Limburg. In dit ambitieplan werd al vastgesteld dat de alarmering van zorgpartners (hier in het specifiek ziekenhuizen) anders en steviger ingeregeld moest worden. Een van de basisvereisten van crisismanagement is melding en alarmering en staat voor de GHOR Zuid-Limburg altijd hoog op de agenda. De GHOR Zuid-Limburg heeft daarom het ontwikkelen van een regionale procedure en het inregelen van een meldings- en alarmeringssysteem voor zorgpartners tot prioriteit van 2022 gemaakt. Concreet gaf het project invulling aan: Een regionale procedure met betrekking tot melding en alarmering bij mono en GRIP incidenten die van invloed (kunnen zijn) op de ketencontinuïteit van zorg in de regio of op de zorgcontinuïteit/ bedrijfscontinuïteit van een of meerdere zorginstellingen. Hierdoor kunnen zorginstellingen gelijktijdig gealarmeerd en/of geïnformeerd worden. 2.5

Programma Veilig Thuis

Ieder mens heeft recht op een veilig thuis en een stabiele leefomgeving. Door huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling en seksueel geweld, is dit niet voor iedereen vanzelfsprekend. Veilig Thuis is er voor iedereen die met geweld in afhankelijkheidsrelaties te maken heeft. We geven advies, bieden een helpende hand, doorbreken acuut onveilige situaties en zetten mensen in beweging. Veilig Thuis werkt vanuit de visie risico-gestuurde ketensamenwerking, dat wil zeggen eerst werken aan directe veiligheid, dan zorg voor stabiele veiligheid. Dit met als motto: een veilig thuis, dat doen we samen! Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) en biedt advies en ondersteuning aan iedereen die hiermee te maken heeft: burgers én professionals. Veilig Thuis is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar. Personeel In het kader van de professionalisering van de medewerkers is eind 2021 gestart met het project caseloadmonitor. In de monitor kan elke medewerker zijn/haar eigen productieresultaten volgen. In november is het project succesvol afgesloten. Bovenal zijn er goede gesprekken gevoerd over het nut, noodzaak en prioritering van de werkzaamheden, binnen de diensten, aandachtsgebieden of in de keten. In de aansturing van de medewerker wordt de caseloadmonitoring structureel ingezet als instrument.

Een in het oog springend gevolg van de interne professionalisering is dat het aantal adviezen met ruim 35% is toegenomen t.o.v. voorgaande jaren. Veilig Thuis heeft in 2022 meerdere projecten opgestart om te verkennen in hoeverre het wenselijk en haalbaar is om het medewerkersbestand verder te diversifiëren, met het oog op effectiviteit van inzetbare capaciteit en om het hoofd te bieden aan de krapte op de arbeidsmarkt. Daarbij wordt gekeken naar mogelijkheden voor inzet van MBOgeschoolde medewerkers en wordt geïnventariseerd of samenwerking met ketenpartners mogelijk is met betrekking tot werving en inzet/uitwisseling van medewerkers. Deze projecten worden momenteel uitgevoerd en zullen mogelijk in 2023 leiden tot een aangepaste inzet op het gebied van werving en selectie.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 17

Kind gesprekken volgens het NICHD-protocol Wanneer Veilig Thuis onderzoek in gang zet naar aanleiding van een melding van huiselijk geweld of kindermishandeling, spreekt zij ook met de kinderen in het gezin om een goede inschatting te kunnen maken van de thuissituatie en van hun veiligheid. Sinds oktober 2022 voert Veilig Thuis alle kind gesprekken volgens het wetenschappelijk onderbouwd interviewprotocol National Institute of Child Health and Human Development (NICHD-protocol). Deze methode is tijdens het promotieonderzoek van een gedragswetenschapper naar de aanpak van onderzoek naar kindermishandeling geïntroduceerd bij Veilig Thuis. Deze methode levert, met het stellen van meer open vragen meer gedetailleerde en relevante informatie op dan de voorheen gebruikte methode. Veilig Thuis Zuid-Limburg is een van de eerste regio’s die volgens dit protocol werkt. Beleid Samen tegen Mensenhandel De gemeenten hebben samen met belanghebbende ketenpartners een beleid opgesteld voor de aanpak van Mensenhandel. Ook Veilig Thuis heeft hieraan bijgedragen en input geleverd met oog op de rol van Veilig Thuis binnen de aanpak en die van het netwerk als geheel. Veilig Thuis heeft een belangrijke rol bij deze aanpak. Zo is zij het centrale meldpunt voor alle vormen van mensenhandel, te weten: seksuele uitbuiting, criminele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en orgaanhandel.

Wekelijks heeft de aandachtfunctionaris mensenhandel van Veilig Thuis een gezamenlijk screeningsmoment met de zorgcoördinator en AVIM (politie) waarbij de bij iedere partij binnengekomen signalen over mensenhandel worden gescreend. Handle with Care Veilig Thuis heeft sinds September 2021 de rol van de politie overgenomen in het project Handle with Care (HwC). Veilig Thuis geeft vanaf dat moment de HwC-signalen door aan de leerplichtambtenaren in de gemeenten Heerlen en Maastricht. HwC heeft als doel kinderen die thuis een huiselijk geweldsincident meemaken, snel sociale steun op school te bieden. Simpel, snel in een vertrouwde omgeving is van grote waarde. De nieuwe werkwijze is in 2022 geëvalueerd. De resultaten zijn besproken in de Stuurgroep HwC met als uitkomst dat HwC in 2023 structureel wordt ingebed bij Veilig Thuis en dat een verdere uitrol naar alle Zuid-Limburgse gemeenten plaats gaat vinden met ingang van het nieuwe schooljaar.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 18

3.

Financiële paragrafen

3.1 Algemeen De verplicht voorgeschreven paragrafen geven inzicht in de financiële positie van de GGD, in beheersmatige aspecten en in de risico’s. De voor de GGD relevante paragrafen zijn: • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) • Verbonden partijen De paragrafen grondbeleid en lokale heffingen zijn op de GGD niet van toepassing. Daarnaast is een separate paragraaf opgenomen in verband met de vorming van de RAV Limburg per 1 januari 2023. 3.2 Vorming RAV Limburg Het jaar 2022 stond in het teken van de voorbereidingen voor de fusie van onze Regionale ambulancevoorziening (RAV) met de ambulancedienst in Limburg Noord. Gemeenteraden zijn in de afgelopen jaren regelmatig geïnformeerd over het fusievoornemen o.a. in begrotingsdocumenten en jaarstukken maar ook via periodieke raadsinformatie brieven. Het algemeen bestuur van de GGD heeft uiteindelijk op 14 februari 2022 een positief besluit genomen over de fusie van de ambulancedienst ZuidLimburg met de ambulancedienst Limburg Noord.

Dit vanuit de overtuiging dat samen opgaan in de stichting Regionaal Ambulancevoorziening Limburg (RAVL) de beste garantie biedt om ook in de toekomst aan alle burgers in Limburg kwalitatief goede ambulancezorg te kunnen blijven bieden, met oog voor de specifieke regionale verschillen en inbedding in het (regionale) zorgveld. Door het bestuur van de GGD zijn wel een aantal belangrijke voorwaarden geformuleerd voor de fusie. Daarbij is gevraagd voor een minimaal behoud van kwaliteit en continuïteit: er mogen geen aanvullende kosten voor gemeenten ontstaan en de ambulancezorg in Zuid-Limburg moet herkenbaar en dicht bij de burger blijven. Verder werd aandacht gevraagd voor een zorgvuldige overgang van het personeel en enige publieke invloed in de nieuwe organisatie. Tenslotte werd een stabiele achterblijvende GGD Zuid Limburg zonder RAV belangrijk gevonden. Met ingang van 1 januari 2023 is de nieuwe Ambulancedienst Limburg een feit. 2023 zal in het teken staan van de afronding van de ontvlechting uit de GGD Zuid Limburg en het herinrichten van de GGD als gevolg van deze ontvlechting. 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de organisatie is en wordt bepaald door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de omvang van de risico’s.

Risico’s die van belang zijn bij de bepaling van het weerstandsvermogen zijn de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie van de organisatie. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de organisatie beschikt om deze niet begrote lasten op te kunnen vangen. Het gaat hierbij Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 19

om de algemene reserve, de (vrij aanwendbare) bestemmingsreserves, de stille reserves (indien aanwezig en kwantificeerbaar) en de ruimte in de begroting. Algemene Reserve voor resultaatbestemming Resultaat1 januari bestemming 2022 2021 GGD 165.941 Veilig Thuis -1.680 1.680 JGZ Acute zorg 2.183.953 -128.751 Nog te bestemmen -475.122 343.687 resultaat JGZ Totaal 1.873.092 216.616

Onttrekking 2022 350.000

31 december 2022 165.941 1.705.202

-

-131.435

350.000

1.739.708

In de gemeenschappelijke regeling is opgenomen dat de algemene reserve en de voorzieningen worden gevormd overeenkomstig het door het Algemeen Bestuur vastgestelde beleid, waarbij de algemene reserve tenminste 6% van het totaal van de exploitatielasten van enig boekjaar moet bedragen. Risico’s Een risico is de kans dat een gebeurtenis optreedt, met een (negatief) gevolg voor de betrokkene. De omvang van een risico kan worden geschat door de kans dat een bepaalde gebeurtenis zich voordoet te vermenigvuldigen met het ingeschatte gevolg (in euro’s) van deze gebeurtenis. De financiële positie van het onderdeel GGD blijft kwetsbaar. Naast het feit dat dit een zorgpunt is voor de financiële commissie en het bestuur heeft ook de provincie in zijn rol van toezichthouder hierover jaarlijks een opmerking gemaakt bij de begroting. Bij de inventarisatie van risico’s pretenderen we niet volledig te zijn. Toch trachten wij zo volledig mogelijk te zijn bij deze inventarisatie. Onderstaand zijn de geïdentificeerde risico’s per programma gerubriceerd. In bijlage 2 is een nadere geschatte kwantificering van de risico’s opgenomen. GGD Concern • Datalekken blijft een risico mede omdat de GGD hierbij afhankelijk is van de andere ketenpartners. • Het risico van cyberdreigingen zoals een hack, is voor de GGD een reële bedreiging.

Mede door de taken en verantwoordelijkheden van de GGD, met daarbij steeds meer data in ons beheer. • Naast artsen kunnen ook andere beroepsbeoefenaren en daarvan afgeleid de gezondheidszorg-organisaties tuchtrechtelijk worden vervolgd c.q. aansprakelijk worden gesteld. Dit in combinatie met de steeds mondigere patiënt en het toenemende claimgedrag, kan dit voor de GGD onvoorziene financiële consequenties hebben. • Landelijk worden voor nieuwe wettelijke taken tarieven vastgesteld. Deze tarieven zijn niet altijd kostendekkend. Tevens worden deze tarieven en producten pas laat bekend waardoor het inrichten van de processen in eerste instantie niet het meest optimaal kan plaatsvinden. • Schaarste arbeidsmarkt op diverse functies, leidt tot het risico van het niet kunnen voldoen aan de gevraagde productie. Hetgeen kan leiden tot omzetderving c.q. dure tijdelijke inhuur. • Ondanks overgaan van de RAV naar de Ambulancezorg Limburg bestaat nog steeds het risico’s dat claims kunnen volgen uit de periode dat de RAV bij de GGD Zuid Limburg hoorde. Conform de gemaakte afspraken met Ambulancezorg Limburg zullen deze binnen de GGD Zuid Limburg worden opgepakt en afgehandeld. Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 20

•

•

De uitvoering en monitoring van de voorwaarden die worden gesteld aan de aangevraagde landelijk Rijksmiddelen veranderd in een dermate hoog tempo dat de interne organisatie dit moeilijk kan bijbenen. Hierdoor ontstaat een risico tot niet uitkeren of zelfs terugbetalen van een deel van de middelen. Vanuit diverse landelijke organen worden vaak regelgeving uitgezet die niet correspondeert met de lokale werkwijze/interne organisatie. Dit kan leiden tot onvoorziene benodigde investeringen om aan de regelgeving te kunnen voldoen.

GGD • In de begroting zijn de bijdragen voor met name Forensische geneeskunde, sociaal medische advisering en openbare geestelijke gezondheidszorg gebaseerd op jaarlijkse bijdragen. Deze posten kennen een semi–structureel karakter en staan regelmatig ter discussie. Jeugdgezondheidszorg • De enorme tekorten bij de Jeugdzorg hebben naast een inhoudelijke component, verschuiving van werk, ook een effect op de beeldvorming over JGZ. Beide worden vaak met elkaar verwisselt. Werkzaamheden verschuiven en er zijn onterechte verwachtingen. Veilig Thuis • Om efficiënt en effectief te kunnen werken is VT afhankelijk van het zogenaamde lokale veld. Door de diversiteit in kwaliteit en inrichting van dit lokale veld is inschatting van benodigde inzet moeilijk. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit betreft de middelen en mogelijkheden waarover de organisatie beschikt of kan beschikken om niet begrote lasten te dekken. De weerstandscapaciteit van de GGD Zuid Limburg is opgebouwd uit de volgende onderdelen: • Reserves • Ruimte in de begroting Gemeenten kennen daarnaast de onbenutte belastingcapaciteit als onderdeel van de weerstandscapaciteit. Dit is voor de GGD niet van toepassing.

Op 31 december 2022 is de weerstandcapaciteit van de GGD per programmalijn als volgt: Weerstandscapaciteit GGD Zuid Limburg Peildatum 31 december 2022 vóór verwerking voorstel bestemming reguliere bedrijfsresultaat. GGD Algemene reserve Bestemmingsreserve Ruimte op de begroting Totaal

165.940 106.485 272.426

Veilig Thuis

JGZ -

Acute Zorg -

1.705.201 1.705.201

Resultaat nog te bestemmen JGZ ad-€ 131.435 is in bovenstaande tabel niet meegenomen.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 21

Weerstandscapaciteit GGD Zuid Limburg Peildatum 31 december 2022 na verwerking voorstel bestemming reguliere bedrijfsresultaat. GGD Algemene reserve Bestemmingsreserve Ruimte op de begroting Totaal

-78.322 30.485 -41.337

Veilig Thuis

JGZ -

Acute Zorg

-138.516 -138.516

139.337 139.337

Resultaat nog te bestemmen JGZ ad-€ 131.435 is in bovenstaande tabel niet meegenomen. Weerstandsvermogen De bepaling van het weerstandsvermogen wordt berekend door onderstaande formule: Weerstandvermogen = Weerstandscapaciteit / risico’s 2022 2021 2022 2022 2022 2021 2021 2021 Weerstandsvermogen Acute Acute GGD VT JGZ GGD VT JGZ Zorg Zorg Peildatum 31-12 vóór 0,14 1,24 0,16 -0,002 1,63 resultaatbestemming Peildatum 31-12 na -0,02 - -0,37 0,10 0,16 -0,002 -0,42 1,54 resultaatbestemming Bij de bepaling van de waarde van de risico’s is rekening gehouden met de kans dat een risico zal optreden (zie bijlage 2 voor een toelichting). Het weerstandsvermogen wordt als volgt geclassificeerd: Weerstandsvermogen Classificatie > 2,0 Uitstekend 1,4 – 2,0 Ruim voldoende 1,0 – 1,4 Voldoende 0,8 – 1,0 Matig 0,6 – 0,8 Onvoldoende < 0,6 Ruim onvoldoende Conclusie De algemene reserve van de GGD dient volgens de gemeenschappelijke regeling minimaal 6% van de exploitatielasten van enig jaar te zijn. Een aantal van de gekwantificeerde risico’s heeft een structureel karakter, terwijl een belangrijk deel van de weerstandscapaciteit een incidenteel karakter heeft (75% van de weerstandscapaciteit). Het weerstandsvermogen van de GGD is in 2022 als ruim onvoldoende te classificeren. JGZ heeft geen weerstandscapaciteit (geen algemene reserve).

Hierdoor is met de bestaande risico’s binnen JGZ het weerstandsvermogen als ruim onvoldoende te classificeren. Veilig Thuis heeft geen weerstandscapaciteit (geen algemene reserve). Hierdoor is met de bestaande risico’s binnen VT het weerstandsvermogen als ruim onvoldoende te classificeren.

Jaarstukken GGD ZL 2022

Pagina 22

Het weerstandsvermogen van de Acute Zorg is als gevolg van de overgang en de daarmee samenhangende verplichtingen als onvoldoende te waarderen. Echter het weerstandsvermogen van de RAV Limburg is ruim voldoende. De algemene reserve van de GGD, JGZ, de Acute Zorg en Veilig Thuis zijn strikt gescheiden waardoor het weerstandsvermogen niet als geheel gewaardeerd kan worden. Het weerstandsvermogen staat derhalve bij de GGD, JGZ en Veilig thuis onder druk, echter de deelnemende gemeenten staan als eigenaar garant voor de gehele GGD Zuid Limburg.