4. Bijlage 1 Programmabegroting 2025

Programmabegroting 2025

Inhoudsopgave Aanbieding aan Raad

3

Hoofdstuk 1: Algemeen 1.1 Planning & Control-cyclus 1.2 Indeling programmabegroting 1.3 Over de gemeente 1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders 1.5 Begroting in één oogopslag 1.6 Financiële status en weerbaarheid

7 9 9 11 12 14 21

BELEIDSBEGROTING Hoofdstuk 2: Programmaplan 2.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning 2.2 Programma 1: Veiligheid 2.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat 2.4 Programma 3: Economie 2.5 Programma 4: Onderwijs 2.6 Programma 5: Sport, cultuur en recreatie 2.7 Programma 6: Sociaal domein 2.8 Programma 7: Volksgezondheid en milieu 2.9 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV)

23 25 35 41 45 51 57 64 76 86

Hoofdstuk 3: Paragrafen 3.1 Bedrijfsvoering 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Financiering 3.4 Lokale heffingen 3.5 Onderhoud kapitaalgoederen 3.6 Grondbeleid 3.7 Verbonden partijen 3.8 Wet Open Overheid

95 97 101 109 114 121 125 126 150

FINANCIËLE BEGROTING Hoofdstuk 4: Overzicht van baten en lasten 4.1 Overzicht van baten en lasten op programmaniveau 4.2 Toelichting baten en lasten – incidenteel en structureel 4.3 Overzicht van baten en lasten op taakveldniveau 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2025-2028

151 153 154 160 161

Hoofdstuk 5: Uiteenzetting van de financiële positie 5.1 Financiële positie en toelichting

163 165

Hoofdstuk 6: Overigen 6.1 Indicatoren 6.2 Trefwoordenlijst 6.3 Lijst van afkortingen

171 173 175 178

Vaststellingsbesluit

181

-1-

Programmabegroting 2025

-2-

Programmabegroting 2025

AANBIEDING AAN RAAD

Hoofdstuk 1

-3-

Democracity Basisschool Simpelveld

Programmabegroting 2025

-4-

Programmabegroting 2025

Inleiding Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 ter vaststelling aan. Deze begroting is de derde van deze raadsperiode en is gebaseerd op het coalitieakkoord ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ en de vertaling hiervan in het collegeprogramma. Wereldwijd is er sprake van spanningen en in Oekraïne woedt de oorlog nog steeds in alle hevigheid en ook de beelden uit Israël en de Palestijnse gebieden zijn hartverscheurend. Mede als gevolg hiervan is sprake van een grote vluchtelingenstroom, waardoor de druk op de opvang verder oploopt. Simpelveld neemt hierin haar verantwoordelijkheid met de tijdelijke gemeentelijke opvang. Uiteraard gaat dit gepaard met vragen en zorgen bij onze burgers. Gezamenlijk spannen wij ons in om e.e.a. op een verantwoorde- en respectvolle wijze te laten verlopen. De begroting 2025 sluit met een positief saldo van € 40.837. Om te komen tot een sluitende begroting 2025 zijn maatregelen voorzien die verderop in deze begroting worden toegelicht. Voor de jaren na 2025 is echter sprake van tekorten. Met dit meerjarige perspectief zijn wij in gemeenschappelijkheid aan zet om te komen tot maatregelen die resulteren in een structureel sluitende begroting. Daarbij zijn fundamentele keuzes onontkoombaar. In dat kader zal uw raad in een later stadium worden gevraagd te besluiten over ombuigingsvoorstellen.

In lijn met de in onze collegeagenda 2022-2026 gekozen fasering staan voor 2025 en verder een groot aantal activiteiten en investeringen gepland. Een uitgebreide toelichting treft u bij de diverse programma’s aan. Wij wensen u veel leesplezier. Simpelveld, 17 september 2024 Het college van burgemeester en wethouders, De secretaris, De burgemeester,

Dhr. G.H.J. Hollands

Mevr. S.C.J. Scheepers

-5-

Programmabegroting 2025

-6-

Programmabegroting 2025

HOOFDSTUK 1

Hoofdstuk 1

De Bongard-Bocholtz

ALGEMEEN

-7-

Programmabegroting 2025

-8-

Programmabegroting 2025

1.1 Planning & Control-cyclus De Planning & Control-cyclus van de gemeente Simpelveld kent de volgende documenten: - Programmabegroting - Berap voorjaar - Berap najaar - Jaarstukken In onderstaand diagram wordt per P&C-document een korte toelichting gegeven. Tevens wordt het bijbehorende tijdpad globaal weergegeven. Door middel van arcering is in onderstaand diagram aangegeven waar we ons op dit moment in de P&C-cyclus bevinden. Periode

Document

Toelichting

November jaar t-1

Programmabegroting

Voornemens van de Raad voor het College van B&W ten aanzien van het komende jaar.

Juni jaar t

Berap voorjaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en tevens effecten jaarstukken voorgaand jaar.

December jaar t

Berap najaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en vooruitblik wijzigingen in begroting komend jaar.

Juni jaar t+1

Jaarstukken

Eindverantwoording door College van B&W over de uitvoering van de voornemens.

1.2 Indeling programmabegroting De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de invulling van de kaderstellende- en controlerende rol van de raad. Middels de programmabegroting wordt de raad in staat gesteld om te sturen op hoofdlijnen en te controleren of de vooraf afgesproken doelstellingen worden gerealiseerd. Dit betekent op haar beurt dat het college verantwoording dient af te leggen over de uitvoering en de eventuele haalbaarheid van de “opdracht”. De jaarstukken, bestaande uit het jaarverslag en de jaarrekening, zijn een instrument om deze verantwoording te kunnen afleggen. De indeling van de programmabegroting volgt de wettelijke voorschriften. De indeling van de verschillende hoofdstukken vindt u in de inhoudsopgave.

-9-

Programmabegroting 2025

De beleidsbegroting Wat staat er in de programma’s? Bij elk programma dienen de drie W-vragen, ‘wat willen we bereiken?’, ‘wat doen we daarvoor?’ en ‘wat mag het kosten?’ beantwoord te worden. De eerste W-vraag betreft ‘wat willen we bereiken?’. Hier wordt een doel (= hoofdambitie) gesteld. Het is van groot belang om hier de juiste “onderleggers” voor te hebben. De strategische visie en de college-agenda zijn dergelijke “onderleggers”. Daarnaast maken we gebruik van verplichte beleidsindicatoren die de maatschappelijke effecten toelichten die met ieder afzonderlijk programma worden beoogd. Als input dient hiervoor bijvoorbeeld het Burgeronderzoek Parkstad Limburg dat iedere twee jaar plaatsvindt. In 2023 heeft het Burgeronderzoek (vragen over veiligheid, wonen, openbare ruimte etc.) plaatsgevonden. Hieraan hebben alle Parkstad-gemeenten deelgenomen (incl. Beekdaelen en Voerendaal die 1x per 4 jaar i.p.v. 1x per 2 jaar deelnemen). Eind 2023 heeft ook het stadsonderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening plaatsgevonden in samenwerking met de gemeenten Heerlen, Brunssum, Voerendaal, Kerkrade en Landgraaf. Dit onderzoek vindt normaliter iedere twee jaar plaats, maar door capaciteitsproblemen en een organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is dit onderzoek in 2021 niet uitgevoerd.

Op dit moment zijn we aan de slag met de aandachtspunten die uit het onderzoek zijn voortgevloeid. Het volgende dienstverleningsonderzoek staat gepland voor 2025. Dan zullen we middels de onderzoeksresultaten kunnen bepalen of de ingezette acties tot verbetering hebben geleid. Bij de tweede W-vraag, ‘wat doen we daarvoor?’, zijn in een overzichtelijk schema de prioriteiten en bijbehorende activiteiten aangegeven. De derde W-vraag, ‘wat mag het kosten?’, geeft de doorrekening weer van de baten en lasten per programma voor de periode 2025-2028. Verder worden per programma de investeringen aangegeven, mogelijke mutaties in reserves en de voornaamste verschillen ten opzichte van de begroting 2024 beknopt toegelicht. De gepresenteerde cijfers 2024 betreffen de gewijzigde cijfers na de berap voorjaar 2024. Wat staat er in de paragrafen? De (verplichte) paragrafen in hoofdstuk 3 zijn een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit een specifiek perspectief (bijvoorbeeld onderhoud, lokale heffingen, weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.). Dit zijn onderwerpen die in de basis in elk van de 9 programma’s terugkomen. Het gaat om beleidslijnen van het beheerproces, waarbij sprake is van een groot financieel belang, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de beleidsvoornemens.

Het doel van de paragrafen is, dat thema’s die verspreid in de programma’s zijn opgenomen, worden gebundeld in een kort overzicht. Hierdoor krijgt de raad inzicht in deze onderwerpen om de kaderstellende‐ en controlerende taak uit te voeren. De financiële begroting Wat staat er in de financiële begroting? In hoofdstuk 4 is o.a. het overzicht van baten en lasten opgenomen waarin inzichtelijk per programma de baten en lasten worden weergegeven. Tevens is in dit hoofdstuk de vooruitblik reserves en voorzieningen opgenomen. De financiële positie en de toelichting hierop zijn terug te vinden in hoofdstuk 5. Onderdelen zijn o.a. de geprognosticeerde balans en het investeringsprogramma 2025-2028.

-10-

Programmabegroting 2025

1.3 Over de gemeente Sinds de gemeentelijke herindeling in 1982 vormen de voormalige gemeenten Simpelveld en Bocholtz samen de nieuwe gemeente Simpelveld. Het grondgebied van de gemeente heeft een oppervlakte van ongeveer 1.603 ha. De gemeente telt in totaal 10.258 inwoners (peildatum 1 januari 2024). POORT VAN HET HEUVELLAND Het prachtige heuvelachtige landschap is het decor voor de gemeente Simpelveld, gelegen in het beekdal van de Eyserbeek. Een dal met steile hellingen en heuvelplateaus met weidse uitzichten. Wie landelijk wil wonen met alle voorzieningen bij de hand, vindt dat in Simpelveld. Behalve een levendig centrum in de kern Simpelveld, met een gevarieerd winkelaanbod en levensloopbestendige appartementen, en een onlangs geheel vernieuwd centrum in Bocholtz, heeft de gemeente ook goede voorzieningen in het basisonderwijs, (ouderen)zorg, sport en recreatie. In Simpelveld en Bocholtz vind je nog dat echte dorpsgevoel, waar mensen elkaar kennen en tijd voor elkaar maken. Beide dorpen hebben een bruisend verenigingsleven, van muziekverenigingen en zangkoren tot sportclubs en culturele instellingen. HART VAN EEN GRENZELOZE REGIO Zuid-Limburg maakt werk van grenzeloze groei, door te investeren in grensoverschrijdend openbaar vervoer en door krachten te bundelen over de grenzen heen. In het hart van die grenzeloze regio ligt de gemeente Simpelveld.

Met aan de ene kant de stedelijke regio Parkstad Limburg, aan de andere kant de charme van het Limburgse heuvelland en op een steenworp afstand de keizerstad Aken, die zich manifesteert als het centrum van de high-tech-industrie. Dat maakt Simpelveld tot een prima uitvalsbasis om te wonen, te werken en te recreëren. LIMBURG OP ZIJN BEST Gemeente Simpelveld is ook het ideale startpunt voor wandel- en fietstochten, of dagtrips naar de toeristische attracties in Parkstad Limburg. Genieten van het Bourgondische leven in Limburg? In Simpelveld kan dat. Rust, ruimte, natuur en gastvrij ontvangen worden, dat is Limburg op zijn best. Wij hebben een breed en gevarieerd aanbod aan gezellige restaurants en overnachtingsmogelijkheden van een bungalowpark tot nostalgische Limburgse hoeves. In Simpelveld is genoeg te beleven. Wij zijn de thuishaven voor de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij. Wanneer u vanaf het nostalgische station met de stoomtrein vertrekt, waant u zich even terug in de tijd. Wat er in onze gemeente te zien of te doen is, vindt u allemaal terug op de website www.toeristischsimpelveld.nl. GEMEENTEWAPEN & LOGO Het gemeentewapen is ontleend aan het wapen van de familie Von der Leyen, heren van Simpelveld en Bocholtz van 1640 tot 1773: een zilveren (witte) paal in een azuren (blauw) veld. In de ene blauwe baan zijn afgebeeld een duif - als afbeelding van de H.

Geest - en een ampul met olie - attributen van St. Remigius, patroonheilige van Simpelveld. In de andere blauwe baan staan twee schelpen - attributen die behoren bij St. Jacobus de Meerdere, patroonheilige van Bocholtz. Diezelfde symbolen zijn ook terug te vinden in de gemeentevlag. Het logo van de gemeente geeft weer dat Simpelveld en Bocholtz in een dal liggen, waar de kerktorens net boven de groene heuvels uitsteken. Een centrale ligging, met wegen die over en om elkaar heen lijken te lopen, maakt de gemeente Simpelveld tot een aantrekkelijk woon- en leefgebied. Met dit beeld voor ogen zijn ronde vormen gebruikt die een beweging uitdrukken en die tegelijkertijd het actieve verenigingsleven karakteriseren.

-11-

Programmabegroting 2025

1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders DE SAMENSTELLING VAN DE RAAD De raad van de gemeente Simpelveld telt 15 zetels, de verdeling over de verscheidene fracties is als volgt: 5

4 3 2 1

SAMEN 1 R.H.A. Honings (fractievoorzitter), Mw. C.C.J. Honings, Mw. D.G.A. Honings, K.W.W. Bremen en J.M. Zwanenburg Burgerbelangen W.J.H. Schleijpen (fractievoorzitter), H.A.J. Clignet, Mw. L.A.H. Schuyer-Dreesens en L.G.M. Deswijzen Leefbaar Simpelveld F.J. Ortmans (fractievoorzitter), L.A.A.M. Schoonen en R.H.M. Kisters CDA Mw. K.L.M. Vanhommerig-Dullens (fractievoorzitter) en J.H.M. van Kerkvoort Lokaal Actief R.H.J. De la Haije (fractievoorzitter) griffier: Dhr. Bc. F.G. Simons

SAMENSTELLING COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

burgemeester: S.C.J. Scheepers Portefeuille: Algemeen bestuur, Openbare orde en Veiligheid, Handhaving, Financiën, Dienstverlening, Intergemeentelijke samenwerking. wethouder: P.H. Spirk, loco-burgemeester Portefeuille: Wonen en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu & Duurzaamheid, BOR (Beheer Openbare Ruimte).

-12-

Programmabegroting 2025

wethouder: M.J.J.M. Gulpen Portefeuille: Mobiliteit en Infra, Werk en inkomen, Sport, Personeel en Organisatie. wethouder: A.A.H. Ernes Portefeuille: Volksgezondheid, WMO, Jeugd, Cultuur. wethouder: J.W.H. Hodinius Portefeuille: Onderwijs, Welzijn, Economie en Toerisme, Evenementen. Algemeen directeur/ gemeentesecretaris: G.H.J. Hollands

-13-

Programmabegroting 2025

1.5 Begroting in één oogopslag

-14-

Programmabegroting 2025

UITGANGSPUNT BEGROTING Als uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 hebben de begroting 2024, de structurele effecten uit de Berap voorjaar 2024 en de afspraken uit het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ gediend. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de begroting 2024 (na wijziging berap voorjaar 2024) worden bij de diverse programma’s toegelicht. BEGROTINGSSALDI EN ANALYSE De begroting 2025 en de meerjarenramingen 2026-2028 vertonen de volgende saldi: Jaar Saldi begroting

2025 +40.837

2026 -2.525.594

2027 -1.897.871

2028 -1.621.962

Gecorrigeerd voor incidentele inkomsten en uitgaven conform BBV-richtlijnen (zie blz. 159) zijn de saldi als volgt: Jaar Saldi begroting

2025 +193.007

2026 -2.298.424

2027 -1.884.951

2028 -1.609.042

De totaal geraamde baten en lasten zijn in 2025 € 34.620.095 respectievelijk € 34.579.258. In de voorliggende begroting zijn de effecten van de meicirculaire 2024 verwerkt. De effecten van de septembercirculaire zullen worden meegenomen bij het opstellen van de berap najaar 2024. Zoals in de inleiding beschreven is deze begroting opgesteld in een periode van wereldwijde onrust en onzekerheid. De begroting 2025 sluit met een positief saldo van € 40.837. In de berap voorjaar was voor het jaar 2025 nog sprake van een tekort van € 741.809. Gecorrigeerd voor incidentele inkomsten en uitgaven bedraagt het positieve saldo € 193.007. In de jaren daarna is echter sprake van tekorten. De tekorten vanaf 2026 passen in het landelijke beeld. Hierna worden de belangrijkste financiële mutaties na de berap voorjaar 2024 toegelicht. Voor meer gedetailleerde informatie verwijzen wij naar de diverse programma’s, waar de afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024 (na wijziging berap voorjaar 2024) zijn toegelicht: Algemene uitkering De algemene uitkering is verwerkt op basis van de meicirculaire.

Ten opzichte van de berap voorjaar zijn de meerjarige effecten als volgt: Jaar 2025 2026 2027 2028 Effect meicirculaire 534.000 -37.000 257.000 701.000 Daarbij dient met betrekking tot de meeropbrengst voor het jaar 2025 te worden opgemerkt, dat deze mede ter compensatie is van de een jaar uitgestelde rijksmaatregelen om de instroom in de jeugdzorg te beperken. Als gevolg daarvan vervalt dit voordeel voor gemeenten. Voor Simpelveld wordt dit vervallen voordeel ingeschat op € 290.000. Per saldo is het voordeel in 2025 € 244.000. Stelposten loon- en prijsstijging/ cao Voor de jaren 2025 t/m 2027 zijn stelposten voor het opvangen van loon- en prijsstijging van respectievelijk € 100.000, € 425.000, € 700.000 en € 975.000 opgenomen. Daarnaast is rekening gehouden met een mogelijke cao-stijging van 3% vanaf april 2025. Bestaand, nieuw en rijksbeleid Daarnaast hebben bij de diverse programma’s mutaties plaatsgevonden. De wijzigingen kunnen verband houden met bestaand beleid, nieuw beleid of effecten van rijksmaatregelen. De omvangrijkste mutaties worden hierna opgesomd en toegelicht.

-15-

Programmabegroting 2025

programma 0. Bestuur en ondersteuning bijdrage PIT applicatie burgerzaken programma 1. Veiligheid programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat programma 3. Economie programma 4. Onderwijs programma 5. Sport, cultuur en recreatie onderhoud groen en bomen programma 6. Sociaal domein jeugdzorg vervallen rijksmaatregelen instroom jeugdzorg extra middelen inburgering verschuiving doordecentralisatie beschermd wonen - rijksmiddelen verschuiving doordecentralisatie beschermd wonen - uitgaven programma 7. Volksgezondheid en milieu programma 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing -

2025

2026

2027

2028

-57.000 -35.000

-67.000 -35.000

-92.000 -35.000

-115.000 bestaand -35.000 bestaand

-55.000

-90.000

-90.000

-90.000 bestaand

-200.000 -200.000 80.000 80.000 -190.000 -156.000 23.000 127.000

-200.000 bestaand rijksbeleid 80.000 rijksbeleid rijksbeleid rijksbeleid

-479.000 -366.000

-360.000

-290.000 80.000 -75.000

-432.000

Bijdrage PIT De bijdrage aan PIT (wordt Solido) is verwerkt op basis van de meest actuele raming. Applicatie burgerzaken Om vanuit burgerzaken de klanten te bedienen wordt gebruik gemaakt van de applicatie Key2burgerzaken. Deze applicatie is aan het einde van de levensduur en zal op korte termijn niet meer ondersteund worden door de leverancier. Er zal een upgrade moeten plaatsvinden naar de nieuwe versie van het systeem. Onderhoud groen en bomen Het groenonderhoud in onze gemeente wordt deels uitgevoerd door de medewerkers van WOZL. De kosten hiervan nemen toe als gevolg van loon- en prijsstijgingen. Daarnaast blijkt het budget voor het bomenonderhoud ontoereikend te zijn om het gewenste onderhoud te kunnen uitvoeren. Jeugdzorg/ vervallen rijksmaatregelen instroom jeugdzorg Hoewel het aantal jongeren dat gebruik maakt van jeugdzorg licht daalt, nemen de kosten voor de zorg nog toe. In de berap voorjaar is het budget voor de jeugdzorg derhalve structureel met € 400.000 verruimd. Vanaf 2026 is dit budget verder verruimd met € 200.000. Mede gezien het grillige verloop van de zorgvraag, zal moeten blijken in hoeverre het budget passend is. In 2023 heeft het ministerie van BZK en het Interprovinciaal Overleg (IPO) overeenstemming bereikt over de richtlijn jeugdzorg.

Uitkomst hiervan is dat gemeenten vanaf 2026 rekening mogen houden met extra middelen uit de hervormingsagenda jeugdzorg (onderdeel algemene uitkering). Daarnaast mochten gemeenten in hun begroting rekenen op een besparing in de uitgaven jeugdzorg vanaf 2025 als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken. Het jaar 2025 is voor het Rijk niet haalbaar gebleken. Het voordeel in 2025 vervalt hiermee. Gemeenten zijn hiervoor via de algemene uitkering gecompenseerd (zie tekst hiervoor bij algemene uitkering). Extra middelen inburgering Van het Rijk ontvangen gemeenten middelen voor inburgering. Bij de behandeling van de begroting 2025 en volgende van Kompas is hiermee al deels rekening gehouden. Op basis van de actuele beschikking blijkt dat de inschatting te voorzichtig is geweest. De verwachting is dat de ontvangen rijksmiddelen hoger zullen zijn dan eerder geraamd.

-16-

Programmabegroting 2025

Verschuiving doordecentralisatie beschermd wonen De doordecentralisatie beschermd wonen is diverse malen uitgesteld. De nieuwe streefdatum voor invoering is nu 1 januari 2026. Dat is een jaar later dan in de begroting 2024 werd voorzien. Derhalve schuiven de bijbehorende financiële consequenties een jaar op. Uitgangspunt is nu dat vanaf 2026 rijksmiddelen worden ontvangen. De rijksmiddelen zijn ruimschoots toereikend om de kosten als gevolg van de doordecentralisatie uit te dekken. Er is sprake van een financieel voordeel. Naast de hierover benoemde mutaties, zijn in de voorliggende begroting maatregelen doorgevoerd om te komen tot een sluitende begroting voor het jaar 2025. Het betreft de volgende maatregelen: 2025

2026

2027

2028

faseren werkzaamheden doorschuiven extra budget voor onderhoud en vervanging verkeersborden (deels) doorschuiven budget opstellen soortenmanagementplan doorschuiven budget ontwerp gemeentelijke begraafplaats doorschuiven budget externe ondersteuning accommodatiebeleidsplan

20.000 75.000 25.000 50.000

-20.000 -75.000 -25.000 -50.000

verlagen budgetten WOO-gelden dotatie voorziening APPA-wethouders subsidie gezonde basisschool budget speelruimte investerings- en projectsubsidies budget omgevingswet

25.000 15.000 15.000 25.000 10.000 18.000

tijdelijk niet invullen functies functie vastgoed medewerker functie strategisch adviseur

53.000 69.000

verbonden partijen taakstellingen GR-en

100.000

100.000 100.000

100.000

belastingmaatregelen OZB-niet woningen toeristenbelasting hondenbelasting

115.000 27.000 19.000

115.000 115.000 27.000 27.000 19.000

115.000 27.000

661.000

91.000 242.000

242.000

Faseren werkzaamheden Een aantal werkzaamheden die in de begroting 2024 voorzien waren voor het jaar 2025 zijn nu (deels) voorzien in 2026. Het betreft de volgende werkzaamheden: • Extra onderhoud en vervanging van verkeersborden om de uitstraling en kwaliteit te verbeteren; • Bij (na)isolatie van (spouw)muur en daken speelt de Wet natuurbescherming (Wnb) een rol. Binnen de Wnb geldt een verbod op het hinderen, verstoren en doden van beschermde dieren. Bij het verduurzamen van woningen moet dus rekening gehouden worden met beschermde dieren. Om te voorkomen dat woningeigenaren zelf ecologische onderzoeken moeten laten uitvoeren is het mogelijk om op gemeenteniveau een soortenmanagementplan (SMP) op te laten stellen. Met dat SMP wordt een gebiedsgerichte ontheffing aangevraagd voor vrijwel alle ingrepen gedurende de komende tien jaar. Doordat in de praktijk blijkt dat het lastig is om voldoende externe expertise te werven wordt het opstellen gefaseerd; • Om de indeling en uitstraling van de gemeentelijke begraafplaats te verbeteren dient een inrichtingsplan te worden opgesteld; • Om te komen tot een accommodatiebeleidsplan zal externe ondersteuning noodzakelijk zijn.

-17-

Programmabegroting 2025

Verlagen budgetten Van een aantal budgetten blijkt dat deze in de praktijk vooralsnog niet geheel worden benut. Het betreft de volgende budgetten: • WOO-gelden: voor de kosten in verband met de Wet Open Overheid ontvangen gemeenten via de algemene uitkering middelen. Voor Simpelveld is dit een bedrag van afgerond € 43.000. Deze middelen zijn vanaf 2023 in de begrotingen gereserveerd. Vooralsnog blijkt het budget slechts beperkt te worden aangesproken en kan in 2025 het budget deels vrijvallen; • Dotatie voorziening APPA-wethouders: als gevolg van de stijging van de rekenrente is de afgelopen jaren de noodzakelijke dotatie aan de voorziening APPA-wethouders lager dan geraamd. Vandaar dat voor 2025 de dotatie is verlaagd van € 42.500 naar € 27.500; • Subsidie gezonde basisschool: in samenspraak met de regio is het voornemen om de gezonde basisscholen in onze gemeenten deels te subsidiëren via de regio-deal. Vooralsnog houden we rekening met een subsidiebedrag van € 15.000; • Budget speelruimte: jaarlijks is een budget van € 50.000 voor de aanleg, verbetering en onderhoud van speelplekken beschikbaar. Daarnaast is ook nog de reserve speelruimte beschikbaar (stand per 1 januari 2024 € 49.786).

Mede gezien de beschikbaarheid van de reserve is halvering van het budget in 2025 mogelijk; • Investerings- en projectsubsidies: in de praktijk blijkt dat aanvragen voor investerings- en projectsubsidies slechts beperkt worden ingediend. Derhalve kunnen de beschikbare budgetten worden beperkt; • Budget omgevingswet: voor de uitvoering van de Omgevingswet is structureel € 36.000 geraamd. Vooralsnog is het budget toereikend. Derhalve kan het beschikbare budget voor 2025 worden gehalveerd. Overigens zijn in het kader van de Omgevingswet ook nog de reserve implementatie Omgevingswet (stand per 1 januari 2024 € 219.074) en de reserve omgevingsvisie/plan (stand per 1 januari 2024 € 96.000) beschikbaar. Tijdelijk niet invullen functies Het functieboek kent o.a. de functies vastgoed medewerker en strategisch adviseur. De functie vastgoed medewerker is niet ingevuld en de functie strategisch adviseur wordt op korte termijn vacant. Voor 2025 wordt ervoor gekozen om de bijbehorende werkzaamheden binnen de bestaande bezetting en/of met beschikbare budgetten op te vangen. Verbonden partijen Een belangrijk deel van de gemeentelijke taken wordt uitgevoerd door de gemeenschappelijke regelingen. De deelnemende gemeenten aan de diverse verbonden partijen hebben hen schriftelijk verzocht om een bijdrage te leveren aan de financiële uitdagingen waarvoor gemeenten staan.

In dat kader is een taakstelling voor alle verbonden partijen gezamenlijk van € 100.000 voorzien. Belastingmaatregelen Verder stellen wij de volgende belastingmaatregelen voor: • OZB niet-woningen: omdat Simpelveld, in afwijking van de meeste andere gemeenten, een identiek tarief heeft voor woningen en niet-woningen, wordt voorgesteld om in 2025 het tarief voor nietwoningen te verhogen tot een niveau dat vergelijkbaar is met het tarief 2024 van de gemeente Voerendaal. Dit is overigens het laagste tarief voor niet-woningen in de Parkstad-regio; • Toeristenbelasting: voor de toeristenbelasting wordt voorgesteld het tarief met € 0,20 te verhogen van € 1,55 naar € 1,75 per overnachting; • Hondenbelasting: met betrekking tot de hondenbelasting is de afspraak deze in 4 termijnen af te schaffen. Inmiddels is de hondenbelasting in 2023 en 2024 met 50% verlaagd. Voorgesteld wordt om in 2025 een ‘pas op de plaats te maken’ en de verdere verlaging achterwege te laten en het tarief 2024 voor 2025 te handhaven. ONTWIKKELING ALGEMENE RESERVE De raad heeft de minimumomvang van de algemene reserve bepaald op € 3.000.000. In 2025 wordt aan deze voorwaarde voldaan. Eind 2025 wordt de algemene reserve geraamd op € 4,8 miljoen. Uit de vooruitblik reserves en voorzieningen blijkt dat deze drempel na 2025 wordt gepasseerd.

Daarbij dient te worden opgemerkt dat daarbij geen rekening is gehouden met de resultaten van de eerder benoemde

-18-

Programmabegroting 2025

ombuigingsvoorstellen. Als gevolg hiervan zal het perspectief uiteraard gunstiger worden. Voor een nader overzicht wordt verwezen naar de paragraaf 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2025-2028. INVESTERINGEN De voorliggende begroting kent voor de komende vier jaar een investeringsprogramma van in totaal € 18.817.045. Het investeringsprogramma 2025-2028 ziet er als volgt uit: 2025

2026

2027

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Transporter 55.200 Klepelmaaier

19.200

Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Rehabilitatie wegen 600.000 Centrumvisie 1.000.000 Simpelveld: onderdeel duurzaamheid Centrumvisie 500.000 Simpelveld: onderdeel mobiliteit Uitbreiding 24.340 Velocity / Mobiliteitsplan Haltevoorzieningen op 15.360 orde/ Mobiliteitsplan Projectmatige 31.560 vervanging masten openbare verlichting Programma 5. Sport, cultuur en recreatie Vervanging en 1.481.250 renovatie voetbalvelden (cf. raadsvoorstel juni 2023) Verledding 30.000 tennisveldenverlichting Simpelveld Programma 7. Volksgezondheid en milieu Gemeentelijke bijdrage 834.710 ‘Water in Balans’ 20252028 Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW) KRW/aanpak wateroverlast Stampstraat, Stevens& Nijswillerweg Aanpak knelpunten Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2024

2.387.500

Totaal te ontvangen KRW subsidies project 2038 Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvtTOTAAL

-465.905

2028

Vervanging MANbus Vervanging MANbus

70.000

Vervanging tractor

90.000

Rehabilitatie wegen

600.000

Projectmatige vervanging masten openbare verlichting

49.960

Projectmatige vervanging masten openbare verlichting

45.000

70.000

Projectmatige vervanging masten openbare verlichting

47.620

Vervanging en renovatie voetbalvelden (cf. raadsvoorstel juni 2023)

566.250

Aanpak riolering/wateroverlast Bocholtzerheide

1.200.000

Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW)

2.387.500

Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW)

2.387.500

Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW)

2.387.500

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2025

300.000

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2026

300.000

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2027

300.000

1.002.500

200.000 300.000

8.015.715

4.501.370

3.477.460

Ten opzichte van de meerjarenraming uit de begroting 2024 zijn voor het jaar 2025 de volgende nieuwe investeringen opgenomen: Projectmatige vervanging masten openbare verlichting In de raadsvergadering van 8 mei jl. is het beleidsplan openbare verlichting 2024-2027 vastgesteld. In het beleidsplan staat ook de projectmatige vervanging van de lichtmasten vermeld. De bijbehorende jaarlijks benodigde investeringsbudgetten zijn in het voorliggende investeringsprogramma opgenomen.

-19-

2.822.500

Programmabegroting 2025

Verledding tennisveldenverlichting Simpelveld De tennisvelden van Simpelveld worden nu nog verlicht door traditionele armaturen. Door het toepassen van ledverlichting kan het energieverbruik worden teruggedrongen. Investeringsprogramma rioleringen Het bestaande investeringsprogramma voor rioleringen is integraal herbeoordeeld. Op basis daarvan zijn voor de periode 2025-2028 nieuwe ramingen en prioriteringen opgesteld. Dit heeft geresulteerd in het voorliggende nieuwe investeringsprogramma. Het betreft met name het afkoppelen van de kern Bocholtz in verband met de kaderichtlijn water. De investering ‘afkoppelen Bocholtz 2025-2028’ is financieel gelijkmatig over de uitvoeringstijd verdeeld en bestaat uit de volgende onderdelen: -2038-02 Afkoppelen omgeving Bethlehem-/Elisabethstraat; -2038-03 Afkoppelen Vlengendaal/Pleiweg; -2038-04 Afkoppelen Margriet-/Leliestraat; -2038-05 Afkoppelen omgeving Margriet-/Zonnebloemstraat; -2038-06 Afkoppelen Heiweg, Wijngracht en omgeving; -2038-07 Afkoppelen omgeving Overhuizer-/Paum-/Emmastraat; -2038-08 Afkoppelen omgeving Kerk-/Juliana-/Beatrixstraat; -2038-10 Afkoppelen Steenbergervoetpad; -2038-11 Afkoppelen omgeving Groeneboord/Persoon-/Kommerstraat. Verder is in 2025 de aanpak van de wateroverlast in de Stampstraat, Stevens- en Nijswillerweg voorzien, in 2026 de aanpak van de wateroverlast in Bocholtzerheide.

Daarnaast dient de gemeente bij te dragen in het programma ‘Water in Balans’. De doelstelling van het Waterschap Limburg met het programma Water in Balans is het aanpakken van wateroverlast door het veranderend klimaat. Vervanging en renovatie voetbalvelden Tot slot is, in afwachting van verdere besluitvorming, de investering ‘vervangen en renovatie sportvelden’ opgenomen conform het raadsbesluit van 22 juni 2023. Wel zijn de voorgenomen investeringen verschoven van de jaren 2024/2025 naar 2025/2026. Op deze wijze is de dekking van de kapitaallasten meerjarig geborgd. LOKALE HEFFINGEN Om te komen tot een sluitende begroting voor het jaar 2025 worden enkele maatregelen met betrekking tot de gemeentelijke belastingen voorgesteld. Deze zijn hiervoor reeds toegelicht. Daarnaast wordt voor de onroerendezaakbelasting woningen voorgesteld de huidige gedragslijn voort te zetten en het tarief met 1,5% te indexeren. Datzelfde geldt ook voor de lijkbezorgingsrechten. Bij de leges is getracht deze meer aan te laten sluiten bij de kosten die ook daadwerkelijk gemaakt worden voor de desbetreffende dienst. Dit zal nader uitgewerkt en toegelicht worden in een separaat aan de raad voor te leggen voorstel. Voor de riool- en afvalstoffenheffing blijft de 100%-kostendekkendheid het uitgangpunt. Voor de rioolheffing is het voorstel het tarief met € 22,80 te verhogen naar € 345,60.

Het voorstel is om het vaste tarief afvalstoffenheffing met € 12,12 te verhogen naar € 245,40. E.e.a. wordt uitgebreid toegelicht in de paragraaf lokale heffingen.

-20-

Programmabegroting 2025

1.6 Financiële status en weerbaarheid Het is van belang om inzicht te hebben in de financiële positie (hoe financieel gezond is de gemeente) en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden). Om beter inzicht te geven in de financiële ‘gezondheid’ van Simpelveld is een zogenaamde ‘stresstest’ opgenomen die door middel van indicatoren inzicht geeft in de financiële status en weerbaarheid van de gemeente. Overigens is de samenstelling van de ‘stresstest’ geen ‘exacte wetenschap’ maar geeft deze uiteindelijk wel een indicatie van de financiële positie en de financiële weerbaarheid van de gemeente. De uitkomsten van de ‘stresstest’ staan in de vorm van een dashboard in onderstaande figuur: RISICOPROFIEL INDICATOR Lokale lasten Weerstandsvermogen Schuldpositie Aanwending externe financiering Verhouding vaste activa/reserves Reservepositie Voorzieningen Garantstellingen Rentelasten Grondexploitaties Begroting 2025 - 2028 EMU-saldo OVERALL SCORE

Zeer gunstig

Gunstig

Neutraal

Ongunstig

Zeer ongunstig

De conclusie is dat de financiële positie van de gemeente Simpelveld een (stabiel) positief beeld geeft op basis van de huidige stand van zaken. Dit blijkt uit het feit dat de overall score van de ‘stresstest’ redelijk constant is gebleven met een gemiddelde score van 3,1 t.o.v. de gemiddelde score van 3,2 in de programmabegroting 2024 en 3,3 in de programmabegroting 2023. Hierna worden de verschillende indicatoren en scores toegelicht. Lokale lasten De lokale lastendruk is de druk van de lasten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB. De gemiddelde lokale lastendruk binnen Nederland over 2023 is € 944 (Limburg: € 963) voor meerpersoonshuishoudens (bron: COELO). De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Simpelveld heeft een lokale lastendruk van € 1.045 en scoort daarmee zeer ongunstig. Hoe hoger de lastendruk, des te ‘risicovoller’ aangezien er minder mogelijkheid is tot stijging van de tarieven en dus minder ruimte in de begroting gecreëerd kan worden. -

Weerstandsvermogen Het weerstandvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico's op te vangen zonder dat het beleid moet worden aangepast. De ratio voor het weerstandsvermogen is voor Simpelveld als zeer gunstig te classificeren. Gesteld kan worden dat de gemeente Simpelveld zeker voldoende ruimte heeft om incidentele risico’s te kunnen opvangen. Zaak blijft het om structurele budgettaire risico’s te kunnen blijven dekken.

-

Schuldpositie De schuldpositie wordt uitgedrukt in de debt ratio. Deze ratio geeft aan welk aandeel van de bezittingen is belast met schulden. Hoe lager de uitkomst hoe gunstiger dit is. Immers dan wordt meer gefinancierd met eigen vermogen in plaats van met vreemd vermogen. De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde (45,1%). Simpelveld heeft een debt ratio van 59% en scoort daarmee zeer ongunstig.

-

Aanwending externe financiering De ratio 'Externe financiering in % materiële vaste activa' biedt inzicht in de financiering van de materiële vaste activa. Het percentage van 36% geeft aan dat de materiële vaste activa grotendeels zijn gefinancierd

-21-

Programmabegroting 2025

met eigen middelen, slechts 36% is gefinancierd met vreemd vermogen. Dit is laag ten opzichte van de 50% die landelijk als acceptabel wordt beschouwd. Simpelveld scoort daarmee gunstig. -

Verhouding vaste activa/reserves Deze indicator wordt als volgt berekend: immateriële vaste activa + materiële vaste activa - eigen vermogen. Een negatieve uitkomst is gunstig; immers bij het in één keer volledig afschrijven van de immateriële en materiële vaste activa, resteert nog steeds eigen vermogen. De ratio voor Simpelveld is 40% waardoor Simpelveld voor deze indicator ongunstig scoort.

-

Reservepositie Om de financiële positie van een gemeente te bepalen, wordt ook wel gekeken naar de solvabiliteitsratio. De solvabiliteit geeft een goed beeld van de mate waarin een gemeente zijn bezittingen financiert met eigen vermogen of vreemd vermogen. De solvabiliteit wordt uitgedrukt als het aandeel van het eigen vermogen in het balanstotaal; hoe lager dit percentage des te hoger de financiële afhankelijkheid (van derden/ financiers). Volgens het CBS bedraagt de gemiddelde solvabiliteit over 2023 van alle gemeenten in Nederland 40%. Simpelveld heeft een solvabiliteit van 31% en scoort daarmee neutraal.

-

Voorzieningen De voorzieningen geven inzicht in het ‘gereserveerde’ bedrag voor kwantificeerbare toekomstige voorziene risico’s/verliezen en voorziene toekomstige benodigde middelen aan onderhoudsuitgaven voor de kapitaalgoederen. De omvang van de voorzieningen op het balanstotaal is gemiddeld. De voorzieningen zijn toereikend en zijn gebaseerd op onderliggende stukken. Onderhoudsvoorzieningen zijn gebaseerd op onderhoudsplannen. Echter opgemerkt wordt dat de plannen zijn opgesteld op basis van een minimaal niveau van onderhoud. Voor Simpelveld betekent dit derhalve een neutrale score.

-

Garantstellingen Deze indicator heeft betrekking op de garantstellingen en de gewaarborgde leningen. Hoe hoger de omvang hoe hoger het risico van daadwerkelijke garantiestelling. Bij Simpelveld is met name sprake van gewaarborgde geldleningen in de sociale woningbouw en de bevordering van het eigen woningbezit. Deze geldleningen in de sociale sfeer zijn gegarandeerd door het WSW, Waarborgfonds Sociale Woningbouw, waarbij de gemeente als achtervang optreedt. Het risico is hierdoor zeer beperkt en ligt in lijn in vergelijking met referentiegemeenten. Derhalve is de score neutraal.

-

Rentelasten Middels deze indicator wordt inzicht verkregen in welk deel van de exploitatie gebonden is door de netto rentelasten. Hoe meer vreemd vermogen, hoe hoger de rentelasten en des te lager de flexibiliteit van de begroting (meer vaste lasten). Voor Simpelveld betekent dit dat ongeveer 1,19% van de exploitatie bestaat uit de netto rentelasten. De score is gunstig.

-

Grondexploitaties De omvang van de balanspost voorraden (= grondexploitaties) is nul. Derhalve is de score zeer gunstig.

-

Begroting 2025 – 2028 Gestreefd wordt naar een structureel financieel evenwicht. De begroting ‘25 sluit met een positief saldo. Voor de jaren ‘26 en verder is echter sprake van tekorten. De tekorten vanaf 2026 passen in het landelijke beeld. Dit resulteert in een neutrale score. Wij sluiten ons aan bij de door de provincie en de VNG uitgezette lijn om het ongunstige financiële toekomstperspectief van gemeenten helder te presenteren. Aandachtspunt blijft, evenals voorgaande jaren, met name de structurele exploitatieruimte. Met dit meerjarige perspectief zijn wij in gemeenschappelijkheid aan zet om te komen tot maatregelen die resulteren in een structureel sluitende begroting. Daarbij zijn fundamentele en pijnlijke keuzes onontkoombaar.

-

EMU-saldo Het investeringsprogramma in 2023 was fors, waardoor het EMU-saldo een tekort liet zien. In 2024 en de daaropvolgende jaren zal het EMU-saldo verder afnemen als gevolg van een groot aantal geplande activiteiten en investeringen die onze gemeente toekomstbestendig moeten houden. Derhalve is de score neutraal.

-22-

Programmabegroting 2025

HOOFDSTUK 2

Archeofestival 2024

Hoofdstuk 1

PROGRAMMA -PLAN

-23-

Programmabegroting 2025

-24-

Programmabegroting 2025

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Bestuur, burgerzaken, beheer overige gebouwen en gronden, overhead, treasury, OZB-woningen, OZB nietwoningen, belastingen overig, algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds, overige baten en lasten, vennootschapsbelasting en mutaties reserves.

Strategische visie De kernwaarden en speerpunten van onze gemeente zijn vastgelegd in de in 2013 vastgestelde Strategische Visie 2013-2023. In het Coalitieakkoord ’22-’26 en in het daaraan gelieerde Collegeprogramma ’22-’26 hebben we onderkend, dat deze kernwaarden en speerpunten een uitstekende basis kunnen blijven bieden voor onze route in de komende tijd. Mede vanuit deze basis werken we in 2024 aan een Strategische agenda voor de periode 2024-2030. Onze kernwaarden maken deel uit van de organisatie-identiteit en hebben betrekking op het gewenste gedrag van de gemeente. De kernwaarden die we in onze gemeente centraal stellen zijn: - Klantgericht - Kwaliteit - Samenwerken De speerpunten duiden aan op welke thema’s (beleidsvelden) de gemeente zich focust. De speerpunten die centraal staan zijn: - Toerisme en recreatie - Blijven wonen (met de benodigde basisvoorzieningen) - Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Kleinschalig ondernemerschap

College-agenda In de op 27 september 2022 vastgestelde college-agenda zijn de uitgangs- en actiepunten uit het coalitieakkoord ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ op hoofdlijnen verwoord en -vanuit het besef dat niet alle actiepunten tegelijk kunnen worden opgepakt en een fasering derhalve noodzakelijk is- voorzien van een grofmazige meerjarige planning. Daarmee betreft onze meerjarige college-agenda (puur) de planmatige vertaling van het coalitieakkoord 2022-2026, waarbij we benadrukken, dat de dynamische wereld om ons heen om wendbaarheid vraagt: snel en adequaat kunnen inspelen op veranderende en vaak onvoorspelbare omstandigheden. In dat licht spreekt het vanzelf, dat onze agenda zich niet beperkt tot uitvoering van de actiepunten uit het coalitieakkoord, maar dat deze doorlopend verder wordt vormgegeven via de daarvoor geijkte kanalen. Met name de jaarlijkse programmabegroting biedt hiervoor het passende instrumentarium. Onze collegeagenda ligt voor een groot deel ten grondslag aan voorliggende programmabegroting. Daarmee houden we koers voor wat betreft de doorontwikkeling van bestaande thema’s en opgaven en bouwen we verder op eerder ingezette uitgangspunten, kernwaarden en beleidslijnen. Daarnaast spelen we met voorliggende programmabegroting in op ontwikkelingen, zetten we nieuwe accenten en geven we invulling aan nieuwe c.q. gewijzigde opgaven.

-25-

Programmabegroting 2025

Dit vindt zijn vertaling in de in elk programma onder ‘Wat doen we daarvoor?’ beschreven prioriteiten en activiteiten.

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1.

2. 3.

Behouden/versterken van voldoende bestuurskracht om met de beschikbare kwaliteiten en middelen (bestuur, personeel, financiën, ruimte) zowel de door rijk en provincie opgelegde opgaven als de eigen gemeentelijke opgaven te realiseren. Een bestuur dat doeltreffend, open en inzichtelijk is. Prudent omgaan met de financiering en algemene dekkingsmiddelen omwille van een structureel gezonde financiële huishouding, zodat de doelstellingen van de programma’s uitvoerbaar zijn c.q. worden en derhalve ten gunste komen van alle inwoners.

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

Formatie ambtelijke org. Apparaatskosten Externe inhuur

Fte per 1.000 inwoners

Gemeente

7,0

6,9

6,5

6,97

7,48

7,74

Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Gemeente

€ 650

€ 678

€ 723

€ 810

€ 807

€ 905

Gemeente

12%

16%

10,71%

12,14%

10,98%

14,66%

Gemeente

17%

17%

15,62%

18%

19%

18%

Overhead

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2018 2019 2020 2021 2022 2023

-26-

Programmabegroting 2025

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator

Bron (*)

De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar activiteiten Transparante besluitvorming

Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.)

Tevredenheid gemeentelijke dienstverlening De gemeente reageert snel De gemeente komt afspraken na

Streefwaarde

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Hoogste 2015 2017 2019 2023 Parkstad

38%

n.b.

33%

30%

21%

38%

19%

23%

27%

25%

16%

19%

7,1

6,9

7,1

6,7

6,3

7,1

39%

20%

23%

20%

28%

39%

43%

32%

35%

31%

29%

43%

* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. Vanwege de organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is het stadsonderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening etc. in 2021 niet gefaciliteerd kunnen worden, waardoor de uitvoering van het onderzoek geen doorgang heeft gevonden. Hierdoor ontbreekt de kolom “Realisatie 2021”.

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Diverse gemeentelijke belasting- en legesverordeningen; 4. De verordeningen ‘212’, ‘213’ en ‘213a’ (2023); 5. De nota Auditcommissie (2022); 6. Het Treasurystatuut (verwerkt in Verordening 212) (2023); 7. De nota Reserves en voorzieningen (2024); 8. De nota Activeren en afschrijven (2022); 9. De nota Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2024); 10. De nota Misbruik en oneigenlijk gebruik (2019); 11. De nota Risicomanagement en weerstandsvermogen (2019); 12. Regeling productverantwoordelijkheid (2016); 13. Notitie Burgerparticipatie (2016).

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Strategische Agenda 2030

Activiteiten -Opstellen meerjarige Strategische Agenda

Regionale samenwerking

-Samenwerking Parkstad Limburg -Samenwerking Zuid-Limburg -Herijking/ doorontwikkeling Notitie Burgerparticipatie Simpelveld 2016 - Instellen jeugdraad -Visie dienstverlening -Dienstverleningsonderzoek -Meldingen openbare ruimte -Digitale dienstverlening -Burgerpanel

Burgerparticipatie

Dienstverlening

-27-

Programmabegroting 2025

Prioriteiten Vluchtelingencrisis

Activiteiten -Regelgeving vergunningen en evenementen -Vluchtelingenopvang

Strategische agenda 2030 Opstellen langjarige Strategische visie Simpelveld Als uitvloeisel van het actiepunt in onze College-agenda ’22-’26, is afgelopen jaar met uw raad meermaals van gedachten gewisseld over de ontwikkeling van een toekomstgerichte langere termijnstrategie. Samen hebben we de behoefte erkend aan een 'stip op de horizon', een 'toekomstbeeld op de lange termijn', met als centrale vraag: 'Welke gemeente willen we in 2035/2040 zijn?' Daarmee is het karakter van het actiepunt in onze collegeagenda verlegd van ‘agendavorming 2030’ naar ‘visievorming 2040’. In lijn met hetgeen we hebben besproken in de raadsinformatiebijeenkomst op 29-4-24 zijn we medio 2024 de ‘voorbereidende fase’ van het visietraject gestart. Onlangs is deze voorbereidende fase afgerond en is het resultaat hiervan besproken tijdens een raadsinformatiebijeenkomst (30-9-’24). Daarbij is tevens met uw raad van gedachten gewisseld over de samenstelling (profielen) en rol/ kaders van een voor de visie-ontwerpfase in te stellen ‘denktank/ klankgroep’ en over een aangescherpt procesplan voor de visie-ontwerpfase.

Natuurlijk blijven we, ook in de visie-ontwerpfase, aandacht besteden aan de eerder benoemde aandachtspunten: • gehele raad periodiek lopende het gehele proces betrokken houden en meenemen; • burgerparticipatie is evident; daarbij is duidelijkheid vooraf over kaders van belang; • raad blijft in positie; ‘denktank’ niet als ‘schaduwraad’, maar als ‘klankbord/ panel’. Met de medio 2025 verwachte afronding van de recent opgestarte visie-ontwerpfase zullen we over een meerjarenvisie beschikken, die richting en aspiraties voor de toekomst definieert en een gedeeld, overkoepelend kader biedt, dat voor de langere termijn de basis vormt voor strategieën en acties en zo bijdraagt aan de bestuurlijke stabiliteit van onze gemeente. Regionale samenwerking Samenwerking Parkstad Het belang en toegevoegde waarde van intergemeentelijke samenwerking is onomstreden: met de zich stapelende en qua complexiteit toenemende gemeentelijke opgaven neemt het belang van een goed functionerende regionale samenwerking tussen gemeenten, maar ook met maatschappelijke en economische partners, alsmaar toe. Daarbij moeten we met het oog op onze beschikbare organisatie- en uitvoeringskracht onderkennen dat we voor wat betreft onze (bestuurlijke en ambtelijke) inzet en inbreng in de veelheid van in Zuid -Limburg functionerende samenwerkingsverbanden gehouden zijn tot het maken van keuzes.

Daarbij is volstrekt helder dat onze focus op de eerste plaats in Parkstad ligt. De effectieve en succesvolle samenwerkingspraktijk zoals die de afgelopen jaren in Parkstad is gegroeid is vormgegeven via een gemeenschappelijke regeling van de 7 colleges. Deze bestaat uit het Dagelijks Bestuur (zijnde de 7 burgemeesters), het Algemeen Bestuur (zijnde het DB + 7 wethouders) en de thematische Bestuurscommissies (bestaande uit de betreffende portefeuillehouders). Deze constructie is een antwoord op het vraagstuk van de democratische legitimatie van het regiobestuur, aangezien de reguliere verantwoordingslijnen gehandhaafd blijven. De vertegenwoordigers in de bestuurlijke gremia leggen immers verantwoording af aan het eigen college en de eigen raad. In lijn met de vastgestelde Strategische agenda Parkstad Limburg 2021-2030 werken we in Parkstadverband samen op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische structuurversterking en Grensoverschrijdende samenwerking. Binnen Parkstad hebben we de ambitie om op het gebied van brede welvaart op het niveau van het Nederlands

-28-

Programmabegroting 2025

gemiddelde uit te komen. Hiervoor is een langjarige aanpak noodzakelijk, welke langs een drietal sporen verloopt: (1) een gebiedsgerichte aanpak; (2) verbeteren van brede welvaart door economische kansen aan te grijpen en door grensoverschrijdende samenwerking en (3) door versterking van organisatie- en uitvoeringskracht. Een belangrijke rol in de samenwerking is weggelegd voor de bestuurscommissies, samengesteld uit de portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten. Naast de specifieke aandachtsgebieden en opgaven van elke bestuurscommissie zijn o.a. de Regiodeal 2.0 en de uitvoering en voortgang van de Regiodeal 1.0 algemene opgaven waaraan in de Parkstadsamenwerking wordt gewerkt. Met de ontwikkeling van een ‘nieuw narratief’, dat bijdraagt aan onze gezamenlijke ambities op het gebied van brede welvaart, willen we mensen, bedrijven en organisaties binden aan onze regio en samen werken aan een ontwikkelperspectief voor de regio met een bijbehorende regionale kansenagenda. De dit jaar gegeven aanzet hiertoe krijgt in 2025 zijn vervolg. Samenwerking Zuid-Limburg Complementair aan de Parkstadsamenwerking houden we voor specifieke opgaven verbinding met de (Zuid-) Limburgse gemeenten.

Daarbij hanteren we een open benadering: per onderwerp/ project bepalen we vanuit het principe “coalition of the willing“ onze inbreng en deelname dan wel de wijze waarop we ons -vanuit onze Parkstadsamenwerking- laten vertegenwoordigen. Medio 2024 (Raadsinformatiebrief 17 juli 2024) hebben wij uw raad geïnformeerd over een tweetal (met elkaar samenhangende) documenten, die komende jaren van richtinggevende betekenis zullen zijn: de Agenda Zuid-Limburg en het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied Zuid-Limburg. Beide documenten zijn in brede samenwerking (provincie, rijk, waterschap, gemeenten) tot stand gekomen, waarbij wij in Parkstadverband hebben bijgedragen. In eerdergenoemde Raadsinformatiebrief is een webinar in het vooruitzicht gesteld over de achtergrond, inhoud en samenhang van beide leidende documenten, die ook in 2025 verdere aandacht gaan krijgen. Burgerparticipatie Herijking/ doorontwikkeling Notitie Burgerparticipatie 2016 Burgerparticipatie is niet nieuw in onze organisatie. De in 2016 vastgestelde Notitie Burgerparticipatie biedt een kader en geeft overzicht van de verschillende manieren waarop we burgers en organisaties bij onze (beleids)processen betrekken. Inmiddels is het wenselijk om de notitie door te ontwikkelen passend bij de huidige tijd en aan te vullen met de nieuwste ontwikkelingen. Omdat de Notitie Burgerparticipatie een direct verband heeft met c.q.

een uitvloeisel is van zowel de strategische visie als de dienstverleningsvisie, zal het actualiseren plaatsvinden na het afronden van deze visies. Inrichten platform voor burgerparticipatie en -onderzoek Burgerparticipatie is er in verschillende vormen, zowel persoonlijk als tegenwoordig zeker ook digitaal. Om meer inwoners te bereiken en meer digitale burgerparticipatie mogelijk te maken, is de wens om een digitaal participatieplatform in te richten. Met deze applicatie moeten de verschillende fronten waar we inwoners bevragen samen worden gevoegd. Dit zal ook de herkenbaarheid verhogen, hetgeen de respons ten goede komt. In 2024 zijn gesprekken gevoerd met leveranciers en met gemeenten die reeds van een participatieplatform gebruik maken. Tevens is in het 4e kwartaal een pilot gehouden, onder andere door het uitvoeren van het Cliëntervaringsonderzoek, waarmee een mogelijk geschikte applicatie is getest. In het 1e kwartaal 2025 verwachten we derhalve een definitieve keuze te maken en het platform vervolgens in te richten in 2e kwartaal. Instellen Jeugdraad In 2024 is er vormgegeven aan jeugdparticipatie. We vinden het belangrijk dat kinderen in de gemeente Simpelveld meepraten, meedoen en meebeslissen over zaken die belangrijk zijn voor hen. Jongeren worden uitgedaagd om actief te participeren in de buurt.

Die Jeugdraad heeft tot taak het college van Burgemeester en Wethouders gevraagd en ongevraagd te adviseren over het gemeentelijk beleid inzake jeugd en jongeren, alsmede over ontwikkelingen en voornemens die, in het algemeen, gevolgen kunnen hebben voor de positie van jeugd en jongeren. In 2025 zetten we dit door.

-29-

Programmabegroting 2025

Dienstverlening Visie dienstverlening Eind 2024 is een nieuwe visie op dienstverlening vastgesteld voor de jaren 2025 tot 2028. De afspraken uit het Kwaliteitshandvest dienstverlening en het Protocol post, e-mail, telefonie, balie en internet zijn naar aanleiding van de nieuwe visie ook herijkt. In 2025 worden de nieuwe visie met de bijbehorende aandachtspunten voor de komende jaren en de afspraken die volgen uit het Kwaliteitshandvest en Protocol gedeeld met de organisatie. Daarna wordt aan de slag gegaan met de eerste thema’s/aandachtsgebieden door middel van acties en/of activiteiten. Alle nieuwe medewerkers worden daarna tijdens hun inwerkperiode meegenomen in de visie op dienstverlening om hen vanaf de start mee te geven hoe wij onze dienstverlening zien, wat wij van medewerkers verwachten en wat zijn/haar rol hierin is. In 2025 zullen we tevens onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het doorlopend meten van de kwaliteit van onze dienstverlening en of dit kan bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van onze dienstverlening. Dienstverleningsonderzoek Iedere twee jaar vindt het Dienstverleningsonderzoek Parkstad plaats, in samenwerking met de gemeenten Heerlen, Brunssum, Voerendaal, Kerkrade, Landgraaf en Beekdaelen. In 2025 wordt dit onderzoek weer uitgevoerd.

Meldingen openbare ruimte In 2024 is BuitenBeter gekozen als applicatie waarmee burgers meldingen in de openbare ruimte en overlastmeldingen eenvoudig digitaal kunnen doorgeven. Met deze applicatie hebben we als gemeente tevens een goed overzicht van meldingen en kunnen we eenvoudig en efficiënt de melder informeren over het resultaat. In januari gaat de applicatie live. We streven ernaar zoveel mogelijk meldingen digitaal - via de applicatie - te ontvangen, waarmee we het aantal telefoontjes naar het KCC verminderen. Om dit te bereiken zal gedurende 2025 een communicatieplan worden uitgerold om burgers te overtuigen om van het nieuwe kanaal gebruik te maken. Digitale dienstverlening Mede ingegeven door de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), die naar verwachting op 1 januari 2026 in werking zal treden, onderzoeken we hoe we de digitale dienstverlening voor onze inwoners kunnen verbeteren. De Wmebv regelt dat burgers en bedrijven hun zaken die ze met de overheid doen, digitaal kunnen afhandelen. Zij krijgen daarmee het recht om officiële berichten, zoals aanvragen voor vergunningen en bezwaarschriften, elektronisch te zenden. In 2024 is voor alle processen binnen de gemeente die onder de Wmebv vallen vastgesteld wat het elektronische kanaal wordt dat hiervoor wordt opengesteld en zijn deze kanalen ingericht.

Na inventarisatie blijkt dat de webformulieren met zo’n 30-tal moeten worden uitgebreid. Hiermee is een start gemaakt in 2024, maar dit zal een uitloop kennen in 2025. Daarnaast is, samen met de functioneel beheerders en het management, een haalbare optimalisatie van de digitale (post) informatiestroom uitgewerkt. In de ideale situatie worden in één persoonlijke internetpagina (“MijnSimpelveld”) alle documenten en contactmomenten getoond aan de burger, ongeacht de applicatie (domein) waarin het proces wordt uitgevoerd. Op dit moment worden zaken ontwikkeld in de markt, maar is dit nog niet mogelijk. Ook is niet duidelijk op welke termijn dit wel realiseerbaar is. Daarom is ervoor gekozen om stapsgewijs voor de verschillende applicaties (domeinen) een MijnOmgeving in gebruik te nemen. Naast dat we op deze manier de digitale dienstverlening doorontwikkelen naar de huidige tijdsgeest, maakt dit een stap naar één MijnSimpelveld in de toekomst eenvoudiger. In 2025 nemen we de verschillende MijnOmgevingen stap voor stap in gebruik. Regelgeving vergunningen en evenementen In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen om de regelgeving rond vergunningen en evenementen te evalueren met het doel onnodige regelgeving in te trekken. In 2024 is gestart met het verbeteren van de processen, mede door het uitwerken van de klantreis.

Dit krijgt in 2025 een vervolg, waarbij we ook blijven kijken naar onnodige regelgeving of het vereenvoudigen van regelgeving rond vergunningen.

-30-

Programmabegroting 2025

Vluchtelingencrisis Vluchtelingenopvang Zolang de oorlog in de Oekraïne voortduurt, zal de noodzaak bestaan de ontheemden uit de verschillende regio’s van Oekraïne een veilig (tijdelijk) thuis te bieden. In 2024 verblijven er nog 14 personen binnen de gemeentelijke opvang. Voor 2025 is de verwachting dat dit aantal stabiel blijft. Op 1 februari 2024 is de Spreidingswet in werking getreden. Doel van deze wet is om te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtigere verdeling van asielopvang over provincies en gemeenten. De nieuw ingevoerde Spreidingswet schrijft voor dat ook de gemeente Simpelveld asielzoekers dient op te vangen en onder te brengen in (tijdelijke) huisvesting. In dit kader heeft het college van B&W op 27 augustus jl. een gedoogbeschikking afgegeven voor het inrichten van een tijdelijke gemeentelijke opvang (TGO). De raad en burgers zijn tijdens diverse bijeenkomsten en publicaties meegenomen. In het nieuwe regeerakkoord (15 mei 2024) stonden de voornemens om de Spreidingswet in te (laten) trekken en om een nieuwe tijdelijke Asielcrisiswet met crisismaatregelen op te zetten. Dit kan invloed hebben op de verantwoordelijkheden en taken van gemeenten in Nederland op het gebied van de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders.

Het kabinet zal echter eerst een voorstel moeten doen om de Spreidingswet in te trekken en een nieuwe tijdelijke Asielcrisiswet aan te nemen. Totdat er wetten definitief afgeschaft zijn of nieuwe van kracht zijn, gelden de huidige wetten en regels zoals de taakstelling voor opvang van statushouders en de Spreidingswet.