10. Bijlage 2 Begroting 2026 GGDZL

28

Staat van Baten en Lasten

24- uurs IZB

TBC

VIPP

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 1.723.432 840.270 Tarieven gemeenten 63.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 137.000 - 3.400.000 Overige bijdrage 237.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten 112.000 Totaal opbrengsten 2.035.432 1.077.270 3.400.000 Exploitatiekosten Personeelskosten 1.219.000 690.000 1.500.000 Huisvestingskosten 23.000 12.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 26.000 11.000 188.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 162.000 71.000 Kosten medische middelen 18.000 12.000 Kosten uitvoering derden - 1.018.000 Onvoorzien Incidentele lasten 113.000 Totaal exploitatiekosten 1.561.000 796.000 2.706.000 Saldo baten en lasten 474.432 281.270 694.000 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 474.432 281.270 694.000 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

29

COVID-19

Totaal

-

2.563.702 63.000 3.537.000 237.000 112.000 6.512.702

-

3.409.000 35.000 225.000 233.000 30.000 1.018.000 113.000 5.063.000 1.449.702 1.449.702

4.2 Seksuele Gezondheid 4.2.1 Centrum Seksuele Gezondheid Gerichtere voorlichting en scholing Vanaf 2025 zet het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) samen met ketenpartners meer in op voorlichting en scholing over seksuele vorming. Voorlichting richt zich op jongeren onder de 25 jaar, terwijl scholing bedoeld is voor professionals die met jongeren werken. Scholen en jongerenorganisaties krijgen advies om seksuele vorming structureel in hun beleid te integreren. Het CSG coördineert het Preconceptie Project, onderdeel van Kansrijke Start, waarin workshops op mboscholen en anticonceptiespreekuren worden gerealiseerd. Samenwerking met sociale en medische partners in Zuid-Limburg is hierin essentieel. Preventie en zorg beter laten aansluiten bij risicogroepen Preventie blijft een belangrijke pijler binnen de seksuele gezondheid. Recente data laten zien dat het aantal soa’s stijgt en het gebruik van anticonceptie en condoomgebruik afneemt. Dit baart ons zorgen, met name waar het gaat over de kwetsbare groepen. Een voorbeeld hiervan is het voorkomen van hiv bij mannen die seks hebben met mannen (msm) middels controles en medicatie (PrEP). Om te bepalen hoe zorg en preventie optimaal kunnen aansluiten bij de leefwereld van verschillende risicogroepen, zullen er behoeftepeilingen worden uitgevoerd.

Ook worden projecten ontwikkeld, waaronder de uitbreiding van Limburg4Zero, waarmee kwetsbare groepen thuistestkits voor soa kunnen ontvangen. Momenteel is dit enkel beschikbaar een specifieke groep; onderzoek richt zich op uitbreiding naar andere doelgroepen.

4.2.2 Nu Niet Zwanger Begeleiden van mensen in kwetsbare omstandigheden rondom hun kinderwens Mensen in kwetsbare omstandigheden maken een bewuste en geïnformeerde keuze over het moment van hun kinderwens zodat zij niet overvallen worden door een onbedoelde zwangerschap. Drie inhoudelijke coördinatoren van Nu Niet Zwanger (NNZ) nemen de complexe casuïstiek over en begeleiden mensen in hun kinderwens. Indien er geen kinderwens is, helpen zij anticonceptie te realiseren. Dit wordt geëvalueerd en er wordt gezorgd voor een follow-up. Het programma Nu Niet Zwanger is een van de succesvolle interventies vanuit Trendbreuk Zuid-Limburg. Verstevigen van het sociale en medische netwerk Het sociale en medische netwerk wordt versterkt en uitgebreid, met focus op regio’s die achterblijven, door contact te zoeken met nieuwe organisaties. Via presentaties wordt de bekendheid van de NNZmethodiek vergroot en worden aandachtfunctionarissen geworven. Aandachtfunctionarissen worden in de NNZ-methodiek getraind om meer cliënten in kwetsbare omstandigheden te bereiken en gesprekken over kinderwens te voeren. Een verdiepende training ondersteunt de functionarissen bij de duurzame implementatie van NNZ binnen hun organisatie. Ook wordt een breder draagvlak binnen de organisaties waar reeds aandachtfunctionarissen actief zijn gecreëerd. Er is naast de uitvoering ook

30

betrokkenheid van het management, door evaluatiemomenten, scholingsaanbod, intervisies en persoonlijk contact.

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 1.119.019 Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 1.700.000 Overige bijdrage 247.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 3.066.019 Exploitatiekosten Personeelskosten 1.984.000 Huisvestingskosten 128.000 Afschrijvingskosten 8.000 Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 38.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 57.000 Kosten medische middelen 455.000 Kosten uitvoering derden 87.000 Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten 2.757.000 Saldo baten en lasten 309.019 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 309.019 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

31

4.3 Hygiëne en Inspectie (H&I) Toezicht voorschoolse educatie intensiveren Het toezicht bij de kinderopvang wordt uitgevoerd volgens geldende wetgeving. Daarnaast wordt de invoering van nieuwe maatregelen met betrekking tot de kwaliteit van voorschoolse educatie (VE) voorbereid. Er wordt nauw samengewerkt met gemeenten, kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouders om ervoor te zorgen dat de voorschoolse educatie voldoet aan de hoge standaarden die voorop staan in het beleid en daarmee de gezondheid. Dit omvat onder andere gerichte inspecties en het monitoren van de pedagogische kwaliteit.

Toezicht Wmo-calamiteiten versterken Het aantal meldingen van Wmo-calamiteiten blijft al jaren achter, zowel in Zuid-Limburg als landelijk. Dit wijst op een onderbenutting van het meldingssysteem. Om dit te verbeteren, wordt de samenwerking met gemeenten en zorgaanbieders geïntensiveerd, zodat het toezicht effectiever wordt. Het doel is de meldingsbereidheid te verhogen, zodat calamiteiten sneller worden opgemerkt en tijdig adequaat worden aangepakt. Gemeenten ontvangen de nodige kennis en ondersteuning om een cultuur van veiligheid en preventie te bevorderen. Door deze samenwerking wordt niet alleen het toezicht op Wmo-calamiteiten versterkt, maar ook de kwaliteit van zorg en ondersteuning voor kwetsbare burgers verbeterd.

32

Staat van Baten en Lasten Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten Exploitatiekosten Personeelskosten Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat*

Hygiëne & Inspectie

Toezicht WMO

Totaal

894.000 894.000

136.304 136.304

136.304 894.000 1.030.304

557.000 67.000 1.000 56.000 681.000 213.000 213.000

81.000 10.000 1.000 8.000 100.000 36.304 36.304

638.000 77.000 2.000 64.000 781.000 249.304 249.304

*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

33

4.4 Medische Milieukunde (MMK) Adviseren van burgers Burgers, vooral van kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen met een chronische aandoening, worden geïnformeerd over de gezondheidsrisico’s die samenhangen met de woonomgeving. Dit omvat bijvoorbeeld de impact van slechte woningisolatie, slechte ventilatie en verouderde woningstructuren, die een negatieve invloed kunnen hebben op de gezondheid. Er wordt informatie en praktische tips gedeeld die helpen om de leefomstandigheden, en daarmee de gezondheid van de burger te verbeteren. Ook kunnen mensen zich bij de GGDZL melden met vragen.

Adviseren en samenwerken met gemeenten Gemeenten worden actief geïnformeerd en geadviseerd over de invloed van het veranderende klimaat op de volksgezondheid. Ook worden gemeenten ondersteund bij het ontwikkelen van hitteplannen en andere klimaat gerelateerde maatregelen. Deze advisering speelt een cruciale rol in het versterken van gemeentelijk beleid. Dit gebeurt niet alleen door beleidsadvies, maar ook door deel te nemen aan projecten die bijdragen aan het realiseren van een gezonde, veilige en klimaatbestendige leefomgeving voor alle inwoners. Daarnaast wordt er ook geadviseerd in het kader van de omgevingswet en aanvragen die gemeenten binnenkrijgen op het gebied van gezondheid en milieu. Via deze weg kan de GGDZL invloed uitoefenen op inrichtingsvraagstukken en daarmee de gezondheid van de burger.

34

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 649.700 Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 69.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 718.700 Exploitatiekosten Personeelskosten 413.000 Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 10.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 6.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten 429.000 Saldo baten en lasten 289.700 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 289.700 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

35

4.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg 4.5.1 Vangnet OGGZ Voor gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht Heuvelland verzorgt de GGDZL het Openbare Geestelijke Gezondheid (OGGZ) Vangnet. Het vangnet is een meldpunt speciaal voor mensen die zelf geen hulp zoeken en zorgwekkend gedrag vertonen. Jaarlijks worden gemiddeld 250 nieuwe meldingen in ontvangst genomen en 180 adviezen gegeven. De medewerkers schatten samen met de cliënt in op welke domeinen hulp nodig is. Omdat de GGDZL zelf geen zorgaanbieder is, zorgen de medewerkers vervolgens voor toeleiding naar passende zorg. Het landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag wordt door het Vangnet vormgegeven voor 7 gemeenten in Zuid-Limburg. Het Vangnet valt onder het takenpakket van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Zowel professionals als burgers kunnen er terecht. De zorg voor personen met verward en onbegrepen gedrag wordt in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht Heuvelland door de GGDZL georganiseerd en in Parkstad door het bemoeizorgteam van Mondriaan. Op basis van een analyse van overeenkomsten en verschillen ligt er een opdracht van de Commissie Zorg & Veiligheid om de samenwerking tussen Mondriaan en de GGD te versterken en de zorg in Zuid-Limburg te optimaliseren en tot een eenduidige aanpak te komen. In 2026 zal de ontwikkelrichting van de OGGZ duidelijk zijn.

Onderdeel hiervan is een eenduidige aanpak op ZuidLimburgs niveau en continuïteit in financiering middels meerjaren afspraken. In 2026 zal naar verwachting het (nog op te richten) Crisis Interventie Team (CIT) in heel Zuid-Limburg actief zijn. In hoeverre het Vangnet OGGZ (en VT) hierbij betrokken zijn en in welke rol moet nog vorm krijgen. Waarschijnlijk zal het Vangnet OGGZ een samenwerkingspartner van het CIT-team worden. In 2025 heeft de Commissie Zorg en Veilheid in haar werkplan opgenomen om te komen tot een integrale aanpak van een OGGZ in Zuid-Limburg. Mogelijk heeft dit gevolgen voor de manier van werken of financieren van deze taak.

4.5.2 Wijk GGD’er Landelijk is beleid ingezet om de aanpak van personen met verward en onbegrepen gedrag te versterken en meer preventief te werken. De GGDZL heeft in het kader van het actieprogramma ‘Grip op onbegrip’ vanaf 2024 voor 4 jaar subsidie ontvangen om de vroegsignalering en opvolging in de wijk middels de WijkGGD’er vorm te geven in Zuid-Limburg. De WijkGGD’er is in 2026 actief in Maastricht (2 wijken), Valkenburg, Beek, Stein en Sittard-Geleen (1 wijk), Brunssum en Heerlen (1 wijk). De WijkGGD’er legt in een vroegtijdig stadium contact met de doelgroep door zichtbaar aanwezig te zijn in de wijk. De WijkGGD’er draagt zorg voor een snelle inschatting van de problematiek die speelt en heeft korte lijnen met het netwerk van hulpverlening om een signaal snel door te leiden naar de juiste hulp. Daarnaast versterkt de WijkGGD’er de verbinding tussen de ketenpartners binnen Zorg en Veiligheid om onnodige politie-inzet, traumatisering en escalatie bij betrokkene te voorkomen. De WijkGGD’er functioneert op het snijvlak van zorg en veiligheid en werkt nauw samen met

36

ketenpartners. Het is één van de onderdelen om de aanpak voor mensen met verward en onbegrepen gedrag te verstevigen.

Staat van Baten en Lasten

Vangnet OGGZ

Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten 673.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 66.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 739.000 Exploitatiekosten Personeelskosten 471.000 Huisvestingskosten 33.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 2.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 19.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden 2.000 Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten 527.000 Saldo baten en lasten 212.000 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 212.000 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

37

Psychosociale Hulp (PSH) en Scenarioteam*

Totaal

121.617 121.617

121.617 673.000 66.000 860.617

99.000 99.000 22.617 22.617

570.000 33.000 2.000 19.000 2.000 626.000 234.617 234.617

4.6 Publieke gezondheid, monitoring, onderzoek en beleid De Zuid-Limburgse gezondheidsopgave is onverminderd groot, met grote verschillen in gezondheid tussen wijken en groepen inwoners. De aanpak van Trendbreuk is succesvol gebleken, daarom blijft de focus op de jeugd bestaan en wordt deze verbreed naar andere levensfasen. De ongelijke kans op gezondheid stopt immers niet na de jeugd, maar de bestrijding daarvan vraagt ook aandacht bij de groep volwassen en ouderen. De samenhang van gezondheidsproblemen vergt een integrale aanpak. Daarvoor stellen we op basis van monitoring en onderzoek een integrale probleemanalyse op en brengen integraal beleidsadvies uit om tot een integrale aanpak in gemeenten, wijken en buurten te komen. Hierbij sluiten we aan op de opgedane kennis en ervaring vanuit onze samenwerking binnen Zuid-Limburg gerelateerd aan het Gezond Actief Leven akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Om een integrale aanpak te realiseren is kennis van de gezondheidssituatie in Zuid-Limburg nodig, gebaseerd op monitoring en onderzoek. Monitoring en onderzoek spelen een cruciale rol bij het onderbouwen en verbeteren van onze aanpak. Daarnaast is dit een wettelijke taak. We verzamelen data via gezondheidsmonitors (de kindmonitor, jongerenmonitor, inclusief mbo, en volwassenen/ouderenmonitor) en gesprekken met burgers.

Deze inzichten geven een beeld van de trends in leefstijl en gezondheidsgerelateerde factoren. Samen met de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid MOSA (AWPG MOSA) gebruiken we deze gegevens om interventies en aanpakken te evalueren en verder te optimaliseren. Daarnaast blijft nader onderzoek naar de dieper liggende oorzaken van gezondheidsverschillen nodig om de juiste prioriteiten aan te geven in het (regionaal) gezondheidsbeleid. De GGD adviseert gemeenten en ketenpartners hoe in te spelen op deze nieuwe wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke verandering. Beleidsadvisering is een belangrijke schakel in de uitvoering van onze strategie. De resultaten van onderzoek en monitoring worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor gemeenten en regionale partners. Door beleidsmakers te voorzien van actuele en op maat gemaakte inzichten, bevorderen we een integrale aanpak die inwoners beter ondersteunt en de effectiviteit van programma’s vergroot. Gezondheidsbevordering is de praktische uitwerking van deze strategie. In samenwerking met scholen, werkgevers en gemeenten worden programma’s geïmplementeerd die een gezonde leefstijl bevorderen, eenzaamheid verminderen en sociale netwerken versterken. In de Gezonde Schoolaanpak ontvangen scholen adviezen om via lessen en workshops de gezondheid van leerlingen en docenten te verbeteren.

Deze combinatie van onderzoek, beleid en actie vormt de basis voor een gezonde samenleving.

4.6.1 Gezonde leefomgeving We streven naar een leefomgeving die ontmoeting, beweging en gezondheid bevordert, met een belangrijke rol voor de Trendbreukaanpak. De Gezonde Leefomgeving is namelijk een cruciale pijler in de Trendbreukaanpak en biedt alle inwoners van Zuid-Limburg gelijke kansen op een gezonde en veilige leefomgeving, wat essentieel is om gezondheidsverschillen te verkleinen. In samenwerking met gemeenten en ketenpartners verankeren we gezondheid in beleid, zoals ruimtelijke ordening, mobiliteit en milieubeheer. We adviseren over de inrichting van schoolpleinen, 38

aanleg en gebruik van groen- en speelvoorzieningen en watertappunten in de wijk. Een gezonde start staat centraal met programma’s zoals Gezonde Kinderopvang, Gezonde School-aanpak, JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) en Jong Leren Eten. Deze initiatieven bevorderen gezonde voeding, dagelijkse beweging en mentale veerkracht bij kinderen. Door een sterke basis in de jeugd te leggen, creëren we een doorgaande lijn naar volwassenheid en ouderdom. We richten ons op het monitoren en verbeteren van de fysieke leefomgeving, bijvoorbeeld ten aanzien van luchtvervuiling en geluidsoverlast. Daarnaast wordt geadviseerd over de aanpassing van openbare ruimtes om beweging en sociale interactie van jong tot oud te stimuleren, zoals veilige fiets- en wandelpaden, beweegpleinen en meer groen in de wijk. We passen “Health in all policies” (gezondheid in alle beleidsterreinen) toe, door gezondheid een vaste plaats te geven in onze beleidsadviezen voor onderwijs, armoedebestrijding en economische ontwikkeling. Dit maakt het mogelijk om gezondheidswinst te boeken in domeinen buiten de traditionele zorg.

4.6.2 Mentale gezondheid Mentale gezondheid is een essentiële pijler van de publieke gezondheid en een belangrijk onderdeel van de Trendbreukaanpak. We richten ons op het versterken van mentaal welbevinden door mentale gezondheid bespreekbaar te maken, de regio veerkrachtig te maken en te investeren in preventieprogramma’s die mentale gezondheid bevorderen in verschillende levensfasen. Onderzoek en monitoring spelen een cruciale rol bij het onderbouwen en verbeteren van onze aanpak. We verzamelen data over mentale gezondheid via gezondheidsmonitors en gesprekken met burgers. Deze inzichten geven een beeld van trends, zoals het aantal jongeren met stressklachten en de impact van eenzaamheid op ouderen en jongeren. Ook op het gebied van suïcidepreventie zetten we in op een proactieve en integrale benadering. Samen met gemeenten en partners Mondriaan en LevantoGroep verkennen we momenteel welke concrete acties we kunnen ondernemen om tijdig signalen op te vangen en interventies te ontwikkelen. Eén van de trajecten die samen opgepakt wordt is de mogelijkheid van het opzetten van een actienetwerk suïcidepreventie zoals dat in Midden-Limburg al bestaat. Dat is een regionale samenwerking om suïcide bespreekbaar te maken en gecoördineerd actie te ondernemen om de prevalentie van suïcide onder andere onder jongeren te verminderen.

Hoewel de precieze invulling van dit actienetwerk nog in ontwikkeling is, onderstrepen we hiermee het belang van preventie en vroegtijdige ondersteuning als onderdeel van onze bredere strategie voor mentale gezondheid. De resultaten van onderzoek en monitoring worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor gemeenten en regionale partners. Deze aanbevelingen helpen beleidsmakers om mentale gezondheid structureel te integreren in lokaal beleid. Door beleidsmakers te voorzien van actuele en op maat gemaakte inzichten, bevorderen we een integrale aanpak die inwoners beter ondersteunt en de effectiviteit van programma’s vergroot. Gezondheidsbevordering is de praktische uitwerking van deze strategie. In samenwerking met scholen, werkgevers en gemeenten worden programma’s geïmplementeerd die mentale gezondheid bespreekbaar maken, mentale weerbaarheid stimuleren, eenzaamheid verminderen en sociale netwerken versterken. In de Gezonde School-aanpak ontvangen scholen adviezen om via lessen en workshops de mentale gezondheid op school bespreekbaar te maken en de mentale gezondheid van

39

leerlingen en docenten te verbeteren. Werkgevers worden ondersteund met tools en trainingen om het mentaal welbevinden van hun medewerkers te bevorderen. Deze combinatie van onderzoek, beleid en actie vormt de basis voor een veerkrachtige samenleving.

4.6.3 Participatieve aanpak Een participatieve aanpak is cruciaal voor een succesvolle aanpak van publieke gezondheid en vormt een onmisbare schakel tussen inwoners en beleid. De GGD speelt hierin een unieke en onafhankelijke rol: wij organiseren gezondheidspanels, interviews en bijeenkomsten – zowel op eigen initiatief als op verzoek van gemeenten – en werken nauw samen met ervaringsdeskundigen. Hierdoor worden inwoners vanaf het begin betrokken, wat leidt tot beleid dat aansluit op hun behoeften. Via digitale platforms verzamelen we waardevolle feedback en versterken we de dialoog, waardoor we inzichten vertalen naar gedragen en effectief beleid. Onze onafhankelijke positie en inhoudelijke expertise bieden gemeenten concrete ondersteuning bij het optimaliseren van hun beleidsvoering en het efficiënter inzetten van middelen. Dit maakt onze samenwerking een waardevolle investering in toekomstbestendig, lokaal bestuur. Ook in wijken en buurten maken wij het verschil. We stimuleren lokale initiatieven, zoals moestuinen, beweegprogramma’s en sociale activiteiten, die de gezondheid van inwoners bevorderen. Hierbij krijgen burgers de kans als gezondheidsambassadeurs op te treden en de samenhang in hun buurt te versterken. Door inwoners centraal te stellen, bouwen we samen aan een duurzame, gezonde samenleving waarin iedereen zich verantwoordelijk voelt.

We leveren daarmee een onvervangbare bijdrage aan zowel de publieke gezondheid als het gemeentelijk beleid.

4.6.4 Toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheid Voor het versterken van de publieke gezondheid is innovatie een essentiële drijfveer. We richten ons niet alleen op technologische vooruitgang, maar ook op sociale innovatie, waarbij bijvoorbeeld nieuwe samenwerkingsvormen en participatieve benaderingen centraal staan. Onderzoek en data zijn de basis voor innovatie. Met digitale dashboards monitoren we gezondheidstrends en signaleren we risico’s vroegtijdig. Deze inzichten helpen om interventies effectiever in te zetten. Nieuwe databronnen en onderzoeksmethodes worden ingezet om voorspellingen te doen over gezondheidsuitdagingen, zoals de impact van de leefomgeving op gezondheid. Sociale innovatie richt zich op het versterken van samenwerking en participatie. We ontwikkelen nieuwe vormen van samenwerking met gemeenten, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties, gericht op gezamenlijke doelen zoals het terugdringen van gezondheidsverschillen. Deze samenwerking en gezamenlijke ambitie wordt ondersteund vanuit de regionale preventieinfrastructuur, die in 2025 wordt ingeregeld onder coördinatie van de GGDZL in samenwerking met gemeenten en andere partners. Burgers spelen een actieve rol in deze aanpak. Via platforms en gezondheidspanels brengen we ideeën en ervaringen van inwoners samen, wat leidt tot beleid en interventies die beter aansluiten op lokale behoeften.

40

Innovatie komt ook tot uiting in het opschalen van succesvolle initiatieven. Door samen te werken met de AWPG Mosa en andere kennisinstituten borgen we dat nieuwe methoden wetenschappelijk onderbouwd zijn en hun impact wordt gemonitord. Hiervoor worden zoveel mogelijk derde geldstromen voor aangezocht en aangewend. Met een combinatie van technologische en sociale innovatie bouwen we aan een toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheidszorg.

4.6.5 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid De Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa (AWPG Mosa) is een samenwerking tussen GGD Zuid-Limburg en Maastricht University. Binnen de AWPG wordt samengewerkt op het snijvlak van beleid, onderzoek en praktijk binnen de publieke gezondheidszorg. Gezondheidsproblemen hebben vaak samenhangende oorzaken, wat vraagt om een integrale aanpak met een diepgaande probleemanalyse, strategisch beleidsadvies en uitvoering door meerdere disciplines. Voor effectief integraal beleid zijn professionals nodig die kunnen inspelen op veranderende maatschappelijke vraagstukken. Bewezen effectieve interventies blijven daarbij essentieel. Zijn we op de goede weg? Hebben de interventies daadwerkelijk het beoogde effect in de praktijk? Onderzoek en monitoring vormen het fundament van alle GGD-initiatieven, noodzakelijk om te weten of interventies effectief en efficiënt worden geïmplementeerd. Met de AWPG Mosa heeft de GGDZL een sterk samenwerkingsverband in huis. Deze werkplaats integreert onderzoek, beleid en praktijk, ondersteund door een slagkrachtige en solide (project)organisatie op de domeinen infectieziektebestrijding, integraal gezondheidsbeleid en gezonde jeugd en intergenerationele overdracht.

Praktijkgericht onderzoek naar vaccinatiebereidheid De AWPG richt zich in 2026 onder andere op innovatieve strategieën om vaccinatiebereidheid te verhogen. We onderzoeken methoden om zorgzamer te vaccineren, met aandacht voor barrières zoals prikangst en lage gezondheidsvaardigheden. Daarbij analyseren we factoren die acceptatie belemmeren en ontwikkelen we interventies om doelgroepen gerichter te bereiken. Motiverende gespreksvoering wordt getest als aanpak om twijfelaars beter te informeren en te ondersteunen in hun besluitvorming. Ook verkennen we effectieve communicatie rondom vaccins, specifiek voor groepen die door desinformatie of praktische drempels worden bereikt. Dit onderzoek draagt bij aan een gerichter en effectiever vaccinatiebeleid binnen de GGD en gemeenten. Praktijkgericht onderzoek in traject ongelijkheid ontgroeien in Zuid-Limburg In 2026 richt de AWPG zich ook verder op het traject ‘ongelijkheid ontgroeien’ dat zich richt op het vergroten van kansengelijkheid in de jeugdgezondheidszorg in Zuid-Limburg. In de praktijk is het zorgaanbod gelijk voor iedereen, maar bereiken we niet alle groepen even goed. Mensen met hoge gezondheidsvaardigheden maken vaker gebruik van jeugdgezondheidszorg, terwijl mensen met lage gezondheidsvaardigheden minder goed worden bereikt. Om hen beter te ondersteunen, is maatwerk en een aangepast aanbod nodig.

We onderzoeken hoe maatwerk en differentiatie in zorg kunnen bijdragen aan een beter bereik van gezinnen met lage gezondheidsvaardigheden en chronische stress. Door praktijkgericht en participatief onderzoek brengen we verschillen in zorgbehoefte in kaart en ontwikkelen we methoden om zorgprofessionals beter toe te rusten voor deze doelgroep. We analyseren welke uitkomstmaten nodig zijn om de impact van investeringen in jeugdgezondheidszorg zichtbaar te maken. Dit onderzoek levert praktische handvatten op voor een effectievere en inclusievere jeugdgezondheidszorg in Zuid-Limburg en daarbuiten. 41

Staat van Baten en Lasten

Monitoring Beleidsen advisering onderzoek

GALA/IZA

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 2.617.311 2.582.902 Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 475.000 103.000 1.133.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 3.092.311 2.685.902 1.133.000 Exploitatiekosten Personeelskosten 1.768.000 1.604.000 803.000 Huisvestingskosten 75.000 73.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 13.000 13.000 100.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 460.000 153.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten 2.316.000 1.843.000 903.000 Saldo baten en lasten 776.311 842.902 230.000 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 776.311 842.902 230.000 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

42

Gezondheidsbevordering

Totaal

655.659 5.855.872 268.000 1.979.000 923.659 7.834.872 456.000 6.000 14.000 32.000 508.000 415.659 415.659

4.631.000 154.000 140.000 645.000 5.570.000 2.264.872 2.264.872

4.7 Forensische geneeskunde Forensische geneeskunde (FG) zorgt voor een objectief medisch dossier over doodsoorzaken, letsels en de gezondheidstoestand van slachtoffers, verdachten en daders. De medische discipline staat voornamelijk ten dienste van politie en justitie. Het onderdeel lijkschouw wordt voor gemeenten uitgevoerd. De forensisch arts werkt uitsluitend in opdracht van deze partijen. Organiseren van een solide Forensische Dienst in Limburg (FDL) In de afgelopen jaren is veel energie gestoken in de samenvoeging van de twee forensische diensten in Limburg. In 2026 draagt de FDL zorg voor en solide en continue werkorganisatie die de aan haar opgedragen opdrachten volgens de landelijke kwalitatieve norm uitvoert. De FDL draagt zorg voor de arrestantenzorg, de forensisch medische expertise en de gemeentelijk lijkschouw. Om deze opdrachten te kunnen blijven uitvoeren investeert de FDL in het opleiden van forensisch artsen en voert de eerder ingezette taakherschikking/taakdifferentie waar dat kan, verder door de inzet van (forensisch) verpleegkundigen en (basis) artsen. Dit moet leiden tot een stabiele werkorganisatie voor de toekomst. Wet bestemming lichamen van overledenen (Wblo). De wet op de lijkbezorging vervangt de wet op de lijkbezorging.

Gemeenten blijven verantwoordelijk voor het organiseren van de gemeentelijk lijkschouw bij overledenen waarbij er een vermoeden is van een niet natuurlijk oorzaak. De ingangsdatum van de nieuwe Wet bestemming lichamen van overledenen is bij her schrijven van deze beleidsbegroting nog niet helder. De forensisch arts krijgt in deze Wet meer onderzoeksbevoegdheden zoals bijvoorbeeld het zelf bepalen of er bloed- urine- en of oogbolvocht onderzoeken op toxische stoffen, almede ook forensisch radiologisch onderzoek. Hiervoor dienen afspraken gemaakt te worden met partners zoals laboratoria en ziekenhuizen waar de forensische radiologie kan plaatsvinden. Met gemeenten dient dan te worden afgestemd hoe de gemaakte onkosten worden doorbelast. Aan het einde van 2026 moet dit proces zijn afgerond. Aanbesteding Medische Arrestanten Zorg (MAZ) Begin maart 2025 heeft de GGDZL het bericht ontvangen dat de taak Medische Arrestantenzorg, die de GGDZL voor de Politie uitvoert na een Europese Aanbesteding niet meer aan de GGDZL gegund is. de GGDZL moet deze taak wel nog minimaal 1 jaar uitvoeren, waardoor in een gedeelte van 2026 deze taak uitgevoerd wordt. Hiermee valt een voorname pijler onder de Forensische dienstverlening uit, het is bij het opstellen van deze begroting onduidelijk wat de exacte gevolgen hiervan zijn voor de GGDZL.

43

Forensische geneeskunde

Staat van Baten en Lasten

Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten 329.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 329.000 Exploitatiekosten Personeelskosten 186.000 Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 2.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 11.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten 199.000 Saldo baten en lasten 130.000 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 130.000 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

44

Activiteiten t.b.v. politie en justitie

Totaal

656.000 656.000

985.000 985.000

431.000 22.000 453.000 203.000 203.000

617.000 2.000 33.000 652.000 333.000 333.000

4.8 Financien Staat van Baten en Lasten

Infectieziekte Seksuele bestrijding gezondheid

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 2.563.702 1.119.019 Tarieven gemeenten 63.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 3.537.000 1.700.000 Overige bijdrage 237.000 247.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten 112.000 Totaal opbrengsten 6.512.702 3.066.019 Exploitatiekosten Personeelskosten 3.409.000 1.984.000 Huisvestingskosten 35.000 128.000 Afschrijvingskosten 8.000 Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 225.000 38.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 233.000 57.000 Kosten medische middelen 30.000 455.000 Kosten uitvoering derden 1.018.000 87.000 Onvoorzien Incidentele lasten 113.000 Totaal exploitatiekosten 5.063.000 2.757.000 Saldo baten en lasten 1.449.702 309.019 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 1.449.702 309.019 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

Openbare Hygiëne Medische Publieke Geestelijke en milieukunde gezondheid Gezondheidsinspectie zorg

Forensische geneeskunde

Totaal

136.304 894.000 1.030.304

649.700 69.000 718.700

5.855.872 1.979.000 7.834.872

121.617 673.000 66.000 860.617

- 10.446.214 329.000 1.959.000 656.000 5.893.000 - 2.598.000 112.000 985.000 21.008.214

638.000 77.000 2.000 64.000 781.000 249.304 249.304

413.000 10.000 6.000 429.000 289.700 289.700

4.631.000 154.000 140.000 645.000 5.570.000 2.264.872 2.264.872

570.000 33.000 2.000 19.000 2.000 626.000 234.617 234.617

617.000 12.262.000 427.000 8.000 2.000 419.000 33.000 1.057.000 485.000 - 1.107.000 113.000 652.000 15.878.000 333.000 5.130.214 333.000 5.130.214

Bijlagen Bijlage

Actiepunt

Pagina

1

1.

Concreet inzicht in de producten en taken van de GGD op basis van: wettelijk/niet wettelijke taken; financiën en gevolgen.

1

2

2.

Benchmarkgegevens GGDZL ten aanzien van anderen.

33

3

36

4

3. & 4. Gezien het belang van en de consequenties voor de samenleving moet er meer oog en aandacht zijn voor communicatie over ‘lange ademaanpak’ preventie. & Voorbeelden van (financieel) belang van preventie. 5. Consequenties landelijke bezuinigingen.

5

6. Nader inzicht in thema reizigersvaccinatie.

47

6

7. Inzicht in achtergrond van reservepositie.

51

7

8. Inzicht in het arbeidsmarktperspectief van zorgpersoneel en de gevolgen voor de GGD.

56

8

9. Overzicht van maatwerk c.q. diverse werkwijze gemeenten inclusief samenwerking met gemeenten.

58

9

10. Huisvestingsvraagstukken inzichtelijk maken.

60

43

47