10. Bijlage 2 Begroting 2026 GGDZL

Begroting 2026 GGD Zuid-Limburg

Heerlen, maart 2025

1

Inleiding Voor u ligt de begroting van de GGD Zuid-Limburg voor het jaar 2026. Deze begroting is tot stand gekomen na een langdurig en zorgvuldig proces met het Dagelijks- en Algemeen Bestuur van de GGD Zuid-Limburg (GGDZL). Het was geen eenvoudige opgave om een begroting te formuleren met de financiële onzekerheden waarmee gemeenten te maken hebben, landelijke bezuinigingen en snel veranderende wereld om ons heen. Graag nemen we u mee in het proces dat we doorlopen hebben en schetsen we andere ontwikkelingen die van directe invloed zijn op onze begroting 2026. De GGDZL begroting bestaat uit drie programma’s: Jeugdgezondheidszorg, Veilig Thuis en GGD. De GGD Zuid-Limburg kent 3 grote financieringsstromen: gemeentelijke middelen, directe Rijksmiddelen en projectmiddelen. Het kabinet Schoof I kondigde in 2024 forse bezuinigingen aan op Rijksmiddelen en projectmiddelen die de GGDZL ontvangt. Deze bezuinigingen raken 20% van de totale GGD begroting. Ook de gemeenten zien een ravijnjaar op zich afkomen en hebben te maken met grote financiële vraagstukken. Forse Rijksbezuinigingen De Rijksbezuinigingen raken het programma GGD in het hart. Op het gebied van infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid is een grote bezuiniging ingeboekt, waarbij eigenlijk alle investeringen die gedaan/aangekondigd zijn om beter voorbereid te zijn op dreigingen worden geschrapt.

Hierdoor worden de gedane inspanningen teniet gedaan en moet ook de GGDZL een forse bezuiniging realiseren. De landelijke koepel GGD GHOR NL zegt hierover: “bezuinigen op pandemische paraatheid is als het slopen van de dijken terwijl de storm op komst is.” Ook is er een generieke budgetkorting op diverse SPUK’s afgekondigd van 10 % en staan overige middelen onder druk. Projectfinanciering neemt af De GGDZL heeft van oudsher veel derde geldstromen binnengehaald die ingezet worden om de forse gezondheidsachterstanden in deze regio op te pakken. Deze middelen worden ingezet voor innovatie en onderzoek, maar zijn ook vaak de aanjager geweest van grote bewegingen zoals de Trendbreukaanpak, Gezonde Basisschool van de Toekomst en Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst (JOGG). Deze landelijke middelen staan onder druk door de bezuinigen bij onder meer RIVM en ZonMW. Ook is er een forse bezuiniging ingeboekt op het hoger onderwijs en de academisering. Ook deze bezuinigingen raken het programma GGD in het hart. Ravijnjaar gemeenten In en na de ronde van zienswijzen over de begroting van 2025, lieten verschillende gemeenten weten dat we ons moesten voorbereiden op het gemeentelijke ravijnjaar 2026. Er werd door verschillende gemeenten onder meer gevraagd om besparingsopties

2

in kaart te brengen, om een kerntakengesprek in het bestuur te voeren en om te zoeken naar meer efficiëntie en doelmatigheid. Proces tot nu toe In september 2024 heeft het Dagelijks Bestuur de directie dan ook de opdracht gegeven om aan de slag te gaan en een plan van aanpak op te zetten en uit te voeren om te komen tot een gedegen begroting 2026. Allereerst hebben er na de zomer van 2024 individuele gesprekken plaatsgevonden met alle portefeuillehouders waarbij op voorhand gevraagd is naar wensen en richting. Hierna heeft in november 2024 een beeldvormend Algemeen Bestuur vergadering plaatsgevonden waar bestuurlijke kaders, kerntaken en randvoorwaarden besproken zijn. In dit beeldvormend AB, hebben bestuurders gevraagd om verhelderende informatie en achtergrondstukken. Onder meer over de specifieke wettelijke en aanvullende taken van de GGDZL; de consequenties van bezuinigingen en afbouw; inzicht in reservepositie van de GGDZL, benchmarkgegevens; het financiële effect van preventie enzovoort. Dit huiswerk is ook als bijlage bij deze begroting bijgevoegd. Onzekerheden Het kabinet is momenteel bezig met het opstellen van de voorjaarsnota, waarin de aangekondigde bezuinigingen verder geconcretiseerd worden en voorstellen verder uitgewerkt. Mogelijk worden hier bezuinigingen teruggedraaid of anders vormgegeven.

Tijdens het opstellen van dit stuk (maart 2025) is deze voorjaarsnota er nog niet en is in de begroting 2026 van de GGDZL alles verwerkt wat we nu weten. Mochten er zich in de toekomst veranderingen voordoen dan verwerken we dat in een (technische) begrotingswijziging. Begroting 2026 In deze begroting zijn de Rijks- en projectbezuinigingen verwerkt en ingeboekt. Dit houdt in dat sprake is van een forse taakstelling, waarvan de gevolgen door de GGDZL gedragen moeten worden. De bezuinigingen raken vooral het programma GGD. Recent heeft de JGZ al een structurele bezuiniging van 5 ton gerealiseerd. Uit een grondige analyse -die in de bijlage terug te vinden is- van de taken de GGDZL blijkt dat het echt onverantwoord is om zonder grote consequenties te bezuinigen. Onder meer vanwege de wachtlijst met risico’s bij Veilig Thuis, dalende vaccinatiegraad en arbeidsmarkttekorten.

3

Inhoudsopgave Inhoud Inleiding ......................................................................................................................... 2 Inhoudsopgave ............................................................................................................... 4 1.

Concern .................................................................................................................. 7 1.1 Over de GGD Zuid-Limburg ............................................................................................. 7 1.2 Kernwaarden ................................................................................................................... 7 1.3 De organisatie ................................................................................................................. 8 1.4 Interne organisatie .......................................................................................................... 9 1.5 Basisprincipes GGD Zuid-Limburg ................................................................................... 9 1.6 Trendbreuk .................................................................................................................... 10 1.7 Data, monitors en gezondheidsbeleid .......................................................................... 11 1.8 Ontwikkelingen ............................................................................................................. 12 1.9 Toelichting op de begroting 2026 .................................................................................

13 1.10 Meerjarenraming ........................................................................................................ 15 1.11 Begroting per programma ........................................................................................... 16

2.

Programma Jeugdgezondheidszorg........................................................................ 17 Wat willen we bereiken?..................................................................................................... 17 2.1 Basisdienstverlening JGZ: zorg op maat ........................................................................ 18 2.2 Basisdienstverlening JGZ: vaccineren en stimuleren .................................................... 18 2.3 Basisdienstverlening JGZ: aanbod van extra ondersteuning ........................................ 18

4

2.3.1 Kansrijke start ........................................................................................................ 18 2.3.2 Prenataal huisbezoek ............................................................................................. 19 2.3.3 Stevig Ouderschap ................................................................................................. 19 2.3.4 Voorzorg................................................................................................................. 19 2.3.5 Meer Aandacht Voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) voortgezet onderwijs....... 19 2.4 Centering Ouderschap .................................................................................................. 20 2.5 Ketenaanpak overgewicht en obesitas ......................................................................... 20 2.6 Nieuwe domein-overstijgende samenwerkingen ......................................................... 20 2.7 Financien ....................................................................................................................... 21 3.

Programma Veilig Thuis ........................................................................................ 22 Wat willen we bereiken?..................................................................................................... 22 3.1 Uitvoeren wettelijke taken ........................................................................................... 22 3.2 Expertisecentrum .......................................................................................................... 22 3.3 Midden in de (netwerk) samenwerking ........................................................................ 23 3.4 Handle with Care ........................................................................................................... 23 3.5 Inspelen op landelijke en regionale ontwikkelingen ..................................................... 23 3.6 Financiën ....................................................................................................................... 25

4.

Programma GGD ................................................................................................... 26 Wat willen we bereiken?..................................................................................................... 26 4.1 Infectieziektebestrijding (IZB) ....................................................................................... 27 4.1.1 Bestrijden van infectiezieken ................................................................................. 27 4.1.2 Vaccineren ............................................................................................................. 27

5

4.1.3 Tuberculosebestrijding (TBC) ................................................................................. 28 4.2 Seksuele Gezondheid .................................................................................................... 30 4.2.1 Centrum Seksuele Gezondheid .............................................................................. 30 4.2.2 Nu Niet Zwanger .................................................................................................... 30 4.3 Hygiëne en Inspectie (H&I) ........................................................................................... 32 4.4 Medische Milieukunde (MMK)...................................................................................... 34 4.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg ....................................................................... 36 4.5.1 Vangnet OGGZ ....................................................................................................... 36 4.5.2 Wijk GGD’er ........................................................................................................... 36 4.6 Publieke gezondheid, monitoring, onderzoek en beleid .............................................. 38 4.6.1 Gezonde leefomgeving ..........................................................................................

38 4.6.2 Mentale gezondheid .............................................................................................. 39 4.6.3 Participatieve aanpak............................................................................................. 40 4.6.4 Toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheid ..................................... 40 4.6.5 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid ................................................... 41 4.7 Forensische geneeskunde ............................................................................................. 43 4.8 Financien ...................................................................................................................... 45 Bijlagen ........................................................................................................................ 46

6

1. Concern 1.1 Over de GGD Zuid-Limburg De GGD Zuid-Limburg is een Gemeenschappelijke Regeling (GR), die is ingesteld door de 16 gemeenten in Zuid-Limburg. Gemeenten hebben de wettelijke taak om de lokale publieke belangen op het gebied van publieke gezondheid te behartigen. Gemeenten bepalen het gezondheidsbeleid en voeren hierop regie. De GGD Zuid-Limburg adviseert gemeenten, levert data en kennis, verbindt partijen en is aanjager van processen die moeten leiden tot een betere gezondheid van de Zuid-Limburgers. Ook zorgt de GGDZL voor de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en aanvullende taken die door de gemeenten aan de GGDZL zijn opgedragen. De taken van de GGDZL staan beschreven in het dienstverleningspakket en hebben een wettelijke grondslag in respectievelijk de Wet publieke gezondheid, de Wet ambulancezorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Collectieve ambitie • De gezondheid en veiligheid van mensen en de samenleving gaan ons aan het hart. • We dragen daaraan bij op een manier die het verschil maakt, vandaag en morgen. • We staan midden in de maatschappij en zijn er als het nodig is. Missie De GGD Zuid Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle ZuidLimburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie.

Daarmee wil de GGDZL eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze samenleving.

1.2 Kernwaarden Professionaliteit Dit komt binnen de GGD Zuid-Limburg tot uiting door het expertschap en de regierol op het gebied van Publieke gezondheid. Dit gaat gepaard met een grote verantwoordelijkheid, die men omwille van de aanwezige expertise zo laag mogelijk wil beleggen in de organisatie. Onderzoek en innovatie dragen bij aan de legitimiteit en duurzaamheid van de expertstatus. Wendbaarheid In een wereld die steeds verandert, staat het kernbegrip wendbaarheid voor flexibiliteit die dagelijks wordt gevraagd van de GGDZL én van de mensen die er werken. Schaalbaarheid is daarbij letterlijk en figuurlijk een rekbaar begrip. Men moet namelijk zowel fysiek als (denk)procesmatig in staat zijn om mee te bewegen met wat er in de samenleving speelt en daar voortdurend op anticiperen. Dit zorgt ervoor dat de GGDZL duurzame keuzes maakt, met aandacht voor mens en leefomgeving.

7

Vitaliteit Binnen de GGD Zuid-Limburg is het kernbegrip vitaliteit gewaarborgd door de betrokkenheid en trots die medewerkers hebben als gevolg van het betekenisvolle werk dat zij doen. Een hoge mate van eigen inbreng, informeel contact en werkplezier wordt ondersteund en gestimuleerd door mogelijkheden op het gebied van persoonlijke (talent) ontwikkeling. Aangezien de GGDZL een afspiegeling wil zijn van een zo gezond mogelijke samenleving in de volle breedte is diversiteit vanzelfsprekend een onderdeel van de vitale organisatiestijl.

1.3 De organisatie De GGD Zuid-Limburg kent drie grote programma’s: Jeugdgezondheidszorg (JGZ), Veilig Thuis (VT) en GGD. Deze worden jaarlijks geactualiseerd en hebben een wettelijke grondslagen. Dit houdt in dat er soms taken of aandachtsgebieden bijkomen en er ook activiteiten afgestoten worden.

8

1.4 Interne organisatie De wereld om ons heen verandert in hoog tempo en dat vraagt om een organisatie die niet alleen wendbaar is, maar die ook sterk intern en met de externe omgeving is verbonden. Daarmee kunnen we beter anticiperen op toekomstige externe ontwikkelingen. Alleen door onze krachten te bundelen kunnen we inspelen op de uitdagingen van vandaag en morgen en onze ambitie realiseren. In 2026 wordt de nieuwe matrixstructuur geïmplementeerd met daarbij eveneens focus op cultuur en leiderschap. Minder verkokering; over afdelingen heen vraagstukken oppakken; beter kunnen voldoen aan wet- en regelgeving en beter voorbereid op nieuwe gezondheidscrises vanuit een organisatie die de basis op orde heeft. Want ook de GGDZL moet voldoen aan voortdurend wijzigende wet- en regelgeving. Thema’s als informatiebeveiliging, cyberbeveiliging, digitale toegankelijkheid, databeheer en kunstmatige intelligentie (AI) zijn hierbij belangrijk en moeten voldoen aan de wettelijke kaders. Met name data gedreven werken en AI bieden kansen en zijn thema’s die bijdragen aan een nieuwe werkwijze. Het grootste kapitaal van de GGDZL zijn de medewerkers. Daarom is onze visie erop gericht om de vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van alle medewerkers te stimuleren.

De GGDZL creëert een positief en stimulerend werkklimaat met volop kansen voor flexibele professionals die zich willen ontwikkelen in een lerende organisatie. De krapte op de arbeidsmarkt is een urgent probleem en dat merkt ook onze organisatie. Acties zijn erop gericht om een eigentijdse en aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven, zodat de GGDZL kwalitatief en kwantitatief voldoende personeel heeft en houdt, strategische personeelsplanning is daarbij een hulpmiddel. Duurzaamheid is een van de thema’s waarop verdere doorontwikkeling plaatsvindt omdat de GGDZL graag haar bijdrage levert aan een betere toekomst en een veerkrachtige samenleving. De Rijksoverheid stuurt hier steeds meer op en via wet- en regelgeving kaders en richtlijnen zal de GGDZL in haar jaarrapportages en jaarrekening verantwoording afleggen over dit thema.

1.5 Basisprincipes GGD Zuid-Limburg Wij hanteren de volgende basisprincipes in ons werk: • De GGD maakt zich sterk voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Zuid-Limburg; • De GGD staat midden in de samenleving; • De GGD werkt in opdracht van de Zuid-Limburgse gemeenten; • De GGD werkt vanuit een regionale opdracht en anticipeert op regionale ontwikkelingen; • De GGD werkt vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid; • De GGD gaat professioneel te werk en hecht waarde aan een duurzame inzet van het personeel;

9

• • • •

De GGD werkt minimaal op wettelijk basisniveau en respecteert landelijke richtlijnen en protocollen; De GGD is een betrouwbare en sterke (samenwerkings-)partner; De GGD bevordert de samenwerking en verbinding met de Euregio en maakt hiertoe de noodzakelijke afspraken; De GGD levert input voor het regionale en lokale gezondheidsbeleid en is kernpartner in de realisatie van de doelstellingen uit dit beleid.

1.6 Trendbreuk Het programma Trendbreuk is een overkoepelend programma waarin vanaf 2018 in ZuidLimburg de krachten gebundeld worden. Doel hiervan is om in 2030 een kwart van de achterstanden ten opzichte van de rest van Nederland ingelopen te hebben. Het programmamanagement van Trendbreuk is ondergebracht bij de GGD Zuid-Limburg. Samen met de 16 gemeenten, Provincie, Rijk, maatschappelijke partners en professionals maken we langjarig werk van de trendbreuk-aanpak. De ambitie en de uitvoering van Trendbreuk ligt dus bij vele partijen in de regio. De GGDZL is echter ook een voorname uitvoeringspartner. Hier hebben we verschillende rollen: uitvoerder, adviseur of projectleider in onze programma’s. De Trendbreuk-aanpak wordt de komende jaren gecontinueerd en versterkt. Ook willen we dat de volwassen generatie gezond blijft en ouderen zo vitaal en gezond mogelijk oud worden, met een goede kwaliteit van leven, zingeving en zelfregie. In 2025 wordt verkend hoe we dit via de Trendbreuk-aanpak kunnen realiseren, zodat we daar in 2026 daadwerkelijk uitvoering aan kunnen geven. Uitvoering Werkplan Trendbreuk 2024-2026 De concrete acties, doelstellingen en randvoorwaarden staan benoemd in het werkplan Trendbreuk 2024-2026. In 2026 zijn alle acties zoals genoemd in het werkplan uitgevoerd, gemonitord en geëvalueerd en, indien succesvol, geborgd.

In 2026 wordt de voortgangsrapportage voorbereid over de periode van dit werkplan en wordt tevens het nieuwe werkplan Trendbreuk opgesteld voor de periode vanaf 2027. Programmamanagement In 2026 is, conform het programmaplan Trendbreuk, het programmamanagement ingericht en toegerust voor de uitvoering van alle projecten, interventies en samenwerkingstrajecten zoals beschreven in het werkplan. Trendbreuk heeft niet alleen in Zuid-Limburg een domein overstijgend karakter, maar krijgt ook intern bij de GGDZL een meer afdelingsoverstijgend karakter zodat ook hier integraliteit wordt geborgd. Versterken netwerk Trendbreuk is een netwerkaanpak, waarbij de GGDZL verantwoordelijk is voor het programmamanagement en dus voor het realiseren en in stand houden van het netwerk door het:

10

• • • •

Versterken van netwerken en coalities rondom de Trendbreuk, zoals die van Kansrijke Start, om de aanpak duurzaam te maken; Intensiveren van de samenwerking met o.a. VT en JGZ om gezinnen in kwetsbare situaties te ondersteunen met integrale interventies; Betrekken van scholen, werkgevers en maatschappelijke organisaties om interventies zoals leefstijlprogramma’s breder te implementeren; Samenwerken met gemeenten en regio-partners om "gezondheid in alle beleidsterreinen" verder te verankeren in (lokaal) beleid.

Uitbreiding Trendbreuk aanpak naar alle levensfasen De Trendbreukaanpak wordt uitgebreid naar alle doelgroepen, zonder daarbij de focus voor jeugd los te laten. Vanaf adolescentie blijft aandacht voor gezondheid even belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Bestaande interventies gericht op kinderen en jongeren worden uitgebreid naar volwassenen en ouderen en nieuwe interventies worden toegevoegd. Dit betreft programma’s die gezonde voeding, bewegen, mentale veerkracht en sociale participatie stimuleren. Daarnaast leggen we verbinding met de regionale uitvoeringsplannen en transformatieplannen in het kader van het Gezond Actief Leven akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) in ZuidLimburg om de overgang van jeugd naar volwassenheid naadloos te ondersteunen.

1.7 Data, monitors en gezondheidsbeleid De meest recente monitors, cijfers en jeugdprofielen laten zien dat er in Zuid-Limburg sprake is van een forse opgave. We hebben te maken met een sterk dalende vaccinatiegraad; het eigen netwerk van ouders en jeugdigen staat steeds meer onder druk; is er sprake van een zorgelijke spraak-taal ontwikkeling; zijn er grote zorgen rondom problematisch alcohol- en middelengebruik en de verslechterde mentale gezondheid, specifiek eenzaamheid, suïcidale gedachten onder jongeren, stijgt het aantal soa’s en neemt het gebruik van anticonceptie en condoomgebruik af. Het meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGDZL: “GGD Zuid-Limburg werkt aan gezond en actief leven”, zet de koers uit voor de komende jaren en anticipeert op ontwikkelingen in de omgeving. Inhoudelijk gezien zijn de volgende speerpunten geformuleerd die leidend zijn in deze beleidsperiode: • De levensloop van burgers is het uitgangspunt, dat gebeurt vanuit het concept van positieve gezondheid; • De Trendbreukaanpak blijft leidend om te komen tot een gezonde generatie in 2030 en wordt uitgebreid naar andere levensfasen; • De noodzaak voor een integrale benadering van onderzoek, beleid en praktijk; • Een solide GGDZL die past bij herdefiniëring van de GGDZL; • GGDZL pakt de rol van procesregisseur op zich in het kader van Trendbreuk 2.0, GALA en IZA.

Waarbij opgemerkt wordt dat de regierol van de laatste twee genoemde akkoorden steeds meer bij de gemeenten belegd is.

11

De snelheid en dynamiek van de actuele ontwikkelingen creëren steeds een nieuw speelveld en vragen om wisselende rollen van de GGDZL. De omvang en impact van de toekomstige ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen. Het meerjarenbeleidsplan geeft richting geeft voor de GGDZL. Samen met gemeenten is de afgelopen periode gewerkt aan nieuw gemeentelijk gezondheidsbeleid. Begin 2025 stellen de 16 Zuid-Limburgse gemeenten dit nieuw gemeentelijke gezondheidsbeleid: “Gezondheid nu, voor later”, vast dat voor de periode 2025 tot en met 2030 zal gelden. Dit zal ook een richtinggevend kader voor de uitvoering van het gezondheidsbeleid zijn.

1.8 Ontwikkelingen Medio 2024 heeft Nederland een nieuw kabinet gekregen dat de urgentie en noodzaak van preventie onderschrijft, tegelijkertijd wordt rigoureus bezuinigd op belangrijke thema’s van de publieke gezondheid waardoor het moeilijker wordt om mensen gezond te laten leven. De basistaken van de GGD’en komen onder druk te staan en daarmee de gezondheid. Ook gemeenten zien het ravijnjaar op zich afkomen en hebben vaak te maken met flinke bezuinigingsopgaven. De huidige financiële realiteit voor de GGDZL houdt in dat sprake is van forse bezuinigingen op 2 van 3 financieringsstromen. De Rijksfinanciering en projectfinanciering laten zien dat we het de komende jaren met fors minder budget moeten doen. De gezondheidsbeschermende taken van de GGD zijn van groot belang. De Covid 19pandemie heeft aangetoond hoe belangrijk het is om te kunnen rekenen op die taak van de GGD. Momenteel kampen wij hier met forse Rijksbezuinigingen die een gat slaan in alle plannen en voornemens. De ‘geleerde lessen’ van de Covid-19 pandemie worden hiermee grotendeels naar de prullenbak verwezen en de infectieziektebestrijding komt weer op het te lage niveau van voor de coronapandemie terecht. Ook op het gebied van Seksuele Gezondheid en projecten zijn forse bezuinigingen ingeboekt die forse gevolgen hebben voor de uitvoering.

Preventie is en blijft iets van de lange adem en we houden hier ook aan vast. Vandaar dat we de ingezette koers van Trendbreuk vast houden: we behouden de focus op jeugd en verbreden naar andere doelgroepen. Tegelijkertijd blijven we een rol vervullen in het leggen van verbindingen, implementeren en uitvoeren van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). Het kabinet werkt momenteel samen met partners aan het opstellen van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (ASWA), ook hier vervult de GGDZL een rol in. Zodra dit meer vorm en richting krijgt, krijgen we ook meer zicht op de concrete acties die we in 2026 in dit kader zullen ondernemen. De arbeidsmarkt is op verschillende terreinen een uitdaging. Met name het vinden van forensisch artsen en professionals voor Veilig Thuis lukt (bijna) niet meer, waardoor de dienstverlening en continuïteit onder druk staan. Daarnaast zijn ook bijvoorbeeld ICTfuncties moeilijk in te vullen evenals die van financieel adviseur en control.

12

Al deze aspecten komen voor het voetlicht in deze begroting waarin we concreet gemaakt hebben wat we weten, en benoemen waar we rekening mee houden. Tot slot sluiten wij onze ogen niet voor geopolitieke veranderingen en zullen waar mogelijk hierop anticiperen.

1.9 Toelichting op de begroting 2026 De GGDZL stelt jaarlijks een zo realistisch mogelijke begroting op met daarin de baten en lasten voor het komend kalenderjaar. In deze begroting zijn de Rijks- en projectbezuinigingen verwerkt en ingeboekt. Dit houdt in dat er sprake is van een forse taakstelling, waarvan de gevolgen door de GGDZL gedragen moeten worden. De algemene uitgangspunten bij de GGDZL voor de begroting zijn in de gemeenschappelijke regeling of besluiten van het Algemeen Bestuur vastgelegd. Voor de periode 2024-2027 hebben gemeenten de beleidsagenda middels een in juli 2023 vastgesteld meerjarenbeleidsplan bepaald. Het regionaal gezondheidsbeleid: ‘Zuid springt eruit, ZuidLimburg zet de nieuwe trend in gezondheid’ én het nieuwe gezondheidsbeleid (in concept): ‘Gezondheid nu, voor later 2025-20230’ zijn hierbij leidende documenten. Overeenkomstig de Gemeentewet dient de GGD Zuid-Limburg te beschikken over een structureel sluitende begroting, dan wel moet de meerjarenraming een financieel evenwicht laten zien. Indien hiervan geen sprake is, komt de GGDZL onder preventief toezicht te staan van de Provincie. De algemene uitgangspunten van het te volgen financieel beleid die van toepassing zijn op de begroting 2026 luiden als volgt: • Wij streven naar een evenwichtige financiële situatie.

De financiële kengetallen, zoals in de begroting worden opgenomen, geven daarbij inzicht in de financiële ontwikkelingen; • De GGD Zuid-Limburg streeft naar een begroting welke structureel en reëel in evenwicht is en waarbij elke jaarschijf tenminste sluitend is. Concernbrede uitgangspunten die gelden voor alle onderdelen • De GGDZL stelt jaarlijks een begroting op conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gemeenten; • Het begrotingsjaar loopt van 1 januari t/m 31 december; • Er wordt jaarlijks een begroting opgesteld met daarin vermeld de inkomsten en uitgaven voor het komende boekjaar, welke is voorzien van een toelichting en de nodige specificaties, waaronder overzichten van de ramingen van bijdragen van de gemeenten en van de opbrengsten van de verrichtingen die op tariefbasis aan de gemeenten en derden in rekening worden gebracht.

13

•

• • •

• • •

Een eventuele herrekening van de index zal plaatsvinden op basis van de septembercirculaire gebaseerd MEV september 2026 van het CPB per voor 15 oktober van het lopende jaar. De begroting wordt op hoofdproductniveau, conform het dienstverleningspakket, opgesteld. Vaststelling van de begroting door het Algemeen Bestuur gebeurt op programmaniveau waarbij de productbegroting ter informatie is toegevoegd. De GGDZL gebruikt voor de meerjarenraming de indexpercentages conform de septembercirculaire c.q. de dan geldende meerjaren economische verkenning (MEV) van het CPB. De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma GGD is gebaseerd op het aantal inwoners per gemeenten (peildatum 1-1-2024). De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma JGZ is gebaseerd op het aantal jeugdigen (peildatum 1-1-2024). De verdeelsleutel voor de gemeentelijk bijdrage aan het programma VT is gebaseerd op paramaters uit het cluster Jeugdigen en Wmo van het gemeentefonds (peildatum 1-1-2024).

Beleidsindicatoren De beleidsindicatoren uit het besluit Begroting en Verantwoording - zoals u die voor de gemeente kent - zijn niet van toepassing op de inhoudelijke taken van de GGDZL. Over de belangrijkste indicatoren op dit gebied wordt periodiek verantwoording afgelegd aan het bestuur van de GGDZL en deze zijn ook onderdeel van het jaaroverzicht.

14

1.10 Meerjarenraming Staat van Baten en Lasten Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten Exploitatiekosten Personeelskosten Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Taakstelling Totaal exploitatiekosten Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing Vpb Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat

Oorspronkelijke begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

38.484.318 3.904.000 1.278.000 6.565.000 4.118.367 110.000 54.459.685

40.534.526 3.854.000 1.304.000 5.482.000 3.532.000 112.000 54.818.526

42.399.114 4.031.284 1.363.984 4.269.772 3.694.472 117.152 55.875.778

44.063.279 4.189.512 1.417.520 3.709.886 3.839.480 121.750 57.341.427

45.792.763 4.353.950 1.473.158 2.504.474 3.990.180 126.529 58.241.054

35.717.219 2.235.000 57.000 602.800 1.359.000 607.000 1.039.000 111.000 41.728.019 1.454.673 14.186.338 -

35.281.000 2.414.000 130.000 675.000 1.497.000 563.000 1.109.000 113.000 41.782.000 1.454.673 14.491.199 -

35.738.436 2.525.044 135.980 706.050 1.565.862 588.898 1.160.014 118.198 42.538.482 1.521.588 14.858.884 -

36.562.185 2.624.152 141.317 733.762 1.627.322 612.012 1.205.545 122.837 43.629.132 1.581.310 15.293.605 -

36.921.993 2.727.150 146.864 762.563 1.691.194 636.034 1.252.862 127.659 44.266.319 1.643.377 15.618.111 -

15

1.11 Begroting per programma Staat van Baten en Lasten Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten Exploitatiekosten Personeelskosten Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing Vpb Bedrag onvoorzien Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat

GGD

Jeugdgezondheidszorg

Veilig Thuis

Totaal

10.446.214 1.959.000 5.893.000 2.598.000 112.000 21.008.214

22.150.444 7.937.868 40.534.526 1.239.000 - 3.198.000 - 1.304.000 1.304.000 245.000 - 6.138.000 909.000 25.000 3.532.000 112.000 24.543.444 9.266.868 54.818.526

12.262.000 427.000 8.000 419.000 1.057.000 485.000 1.107.000 113.000 15.878.000 1.454.673 6.584.887 -

15.944.000 7.075.000 35.281.000 1.587.000 400.000 2.414.000 122.000 130.000 126.000 130.000 675.000 325.000 115.000 1.497.000 78.000 563.000 2.000 - 1.109.000 113.000 18.184.000 7.720.000 41.782.000 - 1.454.673 6.359.444 1.546.868 14.491.199 -

16

2. Programma Jeugdgezondheidszorg Wat willen we bereiken? Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is de publieke gezondheidszorg voor alle kinderen, jongeren en hun (aanstaande) ouders of opvoeders en heeft als primaire doelstelling het werken aan een gezonde generatie. De JGZ voert voor alle kinderen preventieve screenings uit gericht op de gezondheid en het welzijn van het kind. De JGZ vervult een belangrijke rol in het vroegtijdig signaleren van risico’s, het doen van preventieve interventies, het bieden van ondersteuning en waar nodig in het leggen van verbindingen met – of doorverwijzen naar - andere zorg. Binnen deze preventieve aanpak van de JGZ valt ook de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), gericht op de bescherming tegen ernstige infectieziekten. Waar nodig werkt de JGZ aan de individuele relatie met het kind en gezin, anderzijds kennen we een collectief karakter waarbij we als adviseur van gemeenten en verbinder tussen het medische en sociale domein een centrale plek in het jeugddomein innemen. JGZ staat voor een preventieve aanpak - en stevig fundament - voor de juiste zorg, op het juiste moment, op de juiste plek die bijdraagt aan het betaalbaar houden van de zorg en handvatten biedt bij de vraagstukken van de huidige tijd. In 2026 zet JGZ stevig in op het versterken van het eigen netwerk van ouders en kinderen en de sociale basis in buurten en wijken.

Er worden structureel laagdrempelige activiteiten op buurtniveau georganiseerd die aansluiten op inhoudelijke thema’s die spelen binnen de leeftijdsgroep, bij ouders en/of bij betrokkenen uit het eigen netwerk. Er komen meer inloopmogelijkheden, digitale spreekuren en trainingen voor bijvoorbeeld vrijwilligers die werken bij sportclubs en verenigingen. Kennis en expertise van JGZ komt daarmee breder beschikbaar, zodat meer mensen die op natuurlijke wijze in contact komen met kinderen en ouders in staat zijn om risico's te signaleren en zelf informele ondersteuning te bieden. Bij het ontplooien van nieuwe activiteiten is domeinoverstijgende samenwerking in 2026 eerder regel dan uitzondering. Met het bieden van groepsgerichte dienstverlening en het aansluiten bij nieuwe vormen van samenwerking op brede thema’s als spraak/taalontwikkeling, mentale gezondheid bij jongeren, wil JGZ actief bijdragen aan het vergroten van gelijke kansen op gezondheid. Hiermee is JGZ zichtbaarder, bereikbaarder en beter aangesloten op bestaande (externe) initiatieven die de gezondheid van jonge Zuid-Limburgers bevorderen. Voorts zullen steeds meer digitale innovaties hun weg vinden naar de JGZ praktijk. In 2026 neemt JGZ een nieuw systeem in gebruik waar planning door ouders en triage mogelijkheden onderdeel van uitmaken. Hiermee wordt een goede basis gelegd voor verdere digitale doorontwikkeling.

17

2.1 Basisdienstverlening JGZ: zorg op maat JGZ voert voor alle kinderen systematische preventieve screenings uit gericht op de gezondheid en het welzijn van het kind. Hierbij wordt gekeken naar de fysieke, psychosociale, cognitieve ontwikkeling, de opvoedingscontext en de interactie (hechting) tussen kind en opvoeders. Het dienstverleningspakket van JGZ wordt doorlopend doorontwikkeld volgens de Visie JGZ 2024-2027: “Ongelijke inzet voor gelijke kansen: zorg op maat”. In 2024 en 2025 lag de nadruk op doen wat nodig is en aansluiten bij waar behoefte aan is. Per kind wordt de juiste (professionele) afweging gemaakt. Dat gebeurt op basis van (wetenschappelijke) kennis en de eigen praktijkervaringen, gecombineerd met de wensen en behoefte van de jeugdige en ouder zelf. Zo beslis je samen, doe je wat werkt én kun je kinderen die een steuntje in de rug nodig hebben iets extra’s bieden. In 2026 wordt de zorg op maat beweging binnen de basisdienstverlening gecontinueerd. JGZ levert, naast haar reguliere preventie inzet, een belangrijke bijdrage aan het keren van de ongezonde trend in Zuid-Limburg bij het inlopen van gezondheidsachterstanden. Dit is geheel in lijn met de Trendbreuk ambitie en het regionaal gezondheidsbeleid.

2.2 Basisdienstverlening JGZ: vaccineren en stimuleren De uitvoering van het Rijks Vaccinatie Programma (RVP) bij zwangeren en kinderen van 0-18 jaar is gericht op de bescherming tegen ernstige infectieziekten. In 2026 vinden er wijzigingen plaats in het Rijksvaccinatieprogramma die door JGZ geïmplementeerd gaan worden. De cijfers laten zien dat de dalende vaccinatiegraad een wereldwijd, landelijk en lokaal probleem is voor de volksgezondheid. Ook in onze regio is door de jaren een vaccinatiekloof ontstaan bij alle vaccinaties. JGZ richt zich in 2026 op het verkrijgen van ondersteuning door het ministerie van VWS om met een fijnmazige, laagdrempelige en wijkgerichte aanpak de vaccinatiegraad te kunnen verhogen. Uit (eigen) onderzoek in samenwerking met AWPG Mosa weten we dat motiverende gespreksvoering (in eigen taal) en het optimaliseren van het proces en de samenwerking met geboortezorg hierbij helpend zijn.

2.3 Basisdienstverlening JGZ: aanbod van extra ondersteuning Binnen de basisdienstverlening biedt JGZ ook in 2026 weer extra ondersteuning om vanaf de zwangerschap tot een leeftijd van 18 jaar kinderen een kansrijke start in het leven te geven. Dat doet de JGZ door onverminderd in te zetten op de volgende interventies.

2.3.1 Kansrijke start JGZ is actief deelnemer van het landelijke actieprogramma Kansrijke Start (in ZuidLimburg onderdeel van de aanpak-Trendbreuk). Door nu te investeren in de eerste 1000 dagen van de ontwikkeling van een kind, bouwen we aan een gezonde generatie in de maatschappij van morgen. In Zuid-Limburg zet de JGZ coördinatoren in ten behoeve van de basisstructuur Kansrijke Start en neemt deel aan de Knooppunten Kanrijke Start ter ondersteuning van zwangeren en jonge ouders in kwetsbare situaties. JGZ maakt deel uit van de keten waarin middels intensieve samenwerking een goede basis gelegd wordt voor pasgeborenen.

18

2.3.2 Prenataal huisbezoek Met de wet ‘Prenataal huisbezoek door de Jeugdgezondheidszorg’ zijn alle gemeenten vanaf 1 juli 2022 verplicht om een prenataal huisbezoek door de JGZ aan de zwangere en/of hun gezin in een (potentieel) kwetsbare situatie te bieden. De JGZ zorgt voor voldoende aanbod van prenatale huisbezoeken om te voorzien in de ondersteuning na signalering van de verloskundig zorgverlener. Om het prenataal huisbezoek effectief te laten zijn, is samenwerking zoals hierboven beschreven onder “kansrijke start” van groot belang.

2.3.3 Stevig Ouderschap Stevig Ouderschap is preventieve zorg die JGZ uitvoert voor gezinnen met een minder makkelijke start. Het programma gaat uit van eigen kracht, eigen behoeften en eigen invulling van het ouderschap van (aanstaande) ouders, waardoor er een passende individuele begeleiding tijdens huisbezoeken plaatsvindt door speciaal daarvoor opgeleide verpleegkundigen. Deze begeleiding wordt geboden totdat het kind 18 maanden oud is. Naar schatting behoort 5-7% van het aantal geboorten per gemeente tot de doelgroep. De JGZ zorgt voor aanbod van 150 nieuwe trajecten per kalenderjaar.

2.3.4 Voorzorg Voorzorg is een preventief programma dat de gezondheid en ontwikkelingskansen van jonge kwetsbare moeders en hun kinderen bevordert en kindermishandeling en huiselijk geweld vermindert. Het intensieve huisbezoekprogramma richt zich op jonge vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kind en te maken hebben met een opeenstapeling van (complexe) problemen. Speciaal opgeleide Voorzorg verpleegkundigen van de JGZ voeren dit zeer intensieve begeleidingstraject uit totdat het kind 2 jaar oud is. Naar schatting behoort 0,5-1% van het aantal geboorten per gemeente behoort tot de doelgroep. De JGZ zorgt voor aanbod van 25 nieuwe trajecten per kalenderjaar.

2.3.5 Meer Aandacht Voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) voortgezet onderwijs MAZL is een effectieve methodiek voor de aanpak van ziekteverzuim bij scholieren. School, JGZ (jeugdarts) en gemeente (leerplichtambtenaar) werken samen om problematiek vroegtijdig te herkennen en een passende oplossing te bieden. Het samenbrengen van al deze expertises binnen één traject zorgt voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid waardoor de leerling uiteindelijk betere begeleiding krijgt. Dit vergroot de kans op minder schoolverzuim. MAZL optimaliseert daarmee het welbevinden en de onderwijskansen voor alle jeugdigen. JGZ zorgt voor voldoende aanbod MAZL-consulten, waarbij de jeugdarts in overleg met de leerling en ouders de gewenste begeleiding of zorg bepaald.

19

2.4 Centering Ouderschap JGZ gaat in 2026 steviger bijdragen aan het uitbreiden van eigen netwerken van ouders. Dat doet JGZ door activiteiten te organiseren waar (jonge) ouders informatie kunnen opdoen en elkaar kunnen ontmoeten. In 2026 is de pilot Centering Ouderschap lopende. Bij Centering Ouderschap ontvangen ouders met kinderen tot een leeftijd van 14 maanden de zorg van de JGZ in groepsverband in plaats van individuele bezoeken aan het consultatiebureau. Bij een positieve evaluatie zal Centering Ouderschap ingebed worden in de basisdienstverlening van JGZ.

2.5 Ketenaanpak overgewicht en obesitas Fysiek welbevinden is meer dan alleen afwezigheid van ziekte maar draait ook om het optimaliseren van de gezondheid en mogelijkheden van een kind. JGZ verwijst direct door bij medische klachten waarvoor een medisch specialist nodig is, maar kijkt ook zelf naar de gezondheid van het kind in het gezin. Zo lopen kinderen met overgewicht een verhoogd risico op gezondheidsproblemen, soms zelfs al op jeugdige of jongvolwassen leeftijd. Bij het groeiende aantal kinderen met overgewicht of obesitas is dat risico zelfs zeer groot. Als onderdeel van de basisdienstverlening signaleert en adviseert de JGZ deze gezinnen, maar daarnaast is het voor de juiste ondersteuning van belang domeinoverstijgende expertises binnen één traject samen te brengen. Dit zorgt voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid waardoor het kind en het gezin uiteindelijk betere begeleiding krijgen. Gemeenten zijn ook verplicht om een gezonde leefstijl interventie (GLI) voor jongeren aan te bieden vanuit het GALA en IZA. Eén van de programma’s hiervoor, gestart in 2020 in Maastricht en inmiddels ook aangeboden in Sittard-Geleen, Heerlen en Kerkrade, is Keigezond Limburg, ketenaanpak overgewicht.

In afwachting van de ervaringen die opgedaan worden in 2025, is Keigezond nog niet opgenomen in de begroting 2026, in september 2025 komt een vervolgvoorstel terug in de Gemeentelijke Regiegroep Gezond Zuid-Limburg.

2.6 Nieuwe domein-overstijgende samenwerkingen Tot slot gaat de JGZ in 2026 naast het versterken van eigen netwerken van ouders door groepsgerichte basisdienstverlening aan te bieden en het bouwen van samenwerkingen om de vaccinatiegraad te verhogen, ook actief deelnemen aan andere nieuw te ontwikkelen samenwerkingen. De prioriteit ligt hierbij op onderwerpen die we als kansrijk beschouwen om gezondheidsverschillen te verkleinen of gezondheidsachterstanden in te lopen. Voorbeelden hiervan zijn spraak/taalontwikkeling, mentale gezondheid (en eenzaamheid) bij jongeren en alcohol– en middelengebruik. JGZ werkt in de keten van scholen en specialistische zorg gezamenlijk aan een doorlopend aanbod gericht op preventie.

20

2.7 Financien Alle kinderen in beeld

Versterken kracht ouders en jongeren

Tijdig signaleren en hulp inschakelen

Samenwerken

Onderzoek, beleidsinformatie en advies

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten

12.465.704 1.239.000 51.000 847.000 14.602.704

3.168.040 3.168.040

1.244.636 194.000 1.438.636

3.113.269 3.113.269

2.158.795 62.000 2.220.795

22.150.444 1.239.000 245.000 909.000 24.543.444

Exploitatiekosten Personeelskosten Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten

9.220.000 924.000 75.000 75.000 193.000 48.000 2.000 10.537.000

2.000.000,0 196.000 15.000 16.000 43.000 9.000 2.279.000

1.230.000,0 124.000 7.000 8.000 20.000 5.000 1.394.000

2.090.000,0 204.000 15.000 16.000 41.000 9.000 2.375.000

1.404.000,0 139.000 10.000 11.000 28.000 7.000 1.599.000

15.944.000 1.587.000 122.000 126.000 325.000 78.000 2.000 18.184.000

Saldo baten en lasten

4.065.704

889.040

44.636

738.269

621.795

6.359.444

Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat*

4.065.704

889.040

44.636

738.269

621.795

6.359.444

Staat van Baten en Lasten

*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.

21

3. Programma Veilig Thuis Wat willen we bereiken? Ieder mens heeft recht op een Veilig Thuis en een gezonde, stabiele leefomgeving. Door geweld in afhankelijkheidsrelaties is dit niet voor iedereen vanzelfsprekend. Denk hierbij onder andere aan huiselijk geweld, kindermishandeling, femicide, seksueel geweld, mensenhandel en ouderenmishandeling. Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) en biedt advies en ondersteuning aan iedereen die hiermee te maken heeft, aan burgers én aan professionals. Veilig Thuis heeft als kerntaak het duurzaam stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. In samenwerking met ketenpartners doorbreken we onveilige situaties en creëren we de gewenste beweging naar een veilig thuis/naar een veilige leefomgeving/naar een veilige situatie. Veilig Thuis is 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar. Veilig Thuis werkt op het snijvlak van veiligheid en gezondheid. Veilig Thuis functioneert op het snijvlak van zorgen en gezondheid. Naast het bestuur van de GGDZL, verhoudt VT zich ook tot de regionale commissie Zorg en Veiligheid. In dit overleg sluiten partijen vanuit de brede veiligheidsketen aan. De koers die uitgezet wordt in de Commissie Zorg & Veiligheid en het daarbij behorende werkplan is de basis voor de aanpak van personen met verward of onbegrepen gedrag in Zuid-Limburg.

3.1 Uitvoeren wettelijke taken De wettelijke taken van Veilig Thuis zijn beschreven in de Wmo uit 2015. Dit omvat het geven van advies; het aannemen van meldingen; het doen van onderzoek of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld; kindermishandeling of andere bijzondere vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties; het stellen van veiligheidsvoorwaarden om de (acuut) onveilige situatie te stoppen; het in gang zetten van vervolgstappen (overdragen naar vrijwillige hulp, de Raad voor de Kinderbescherming informeren en/of melding doen bij de politie) en het monitoren van de veiligheid en de veiligheidsstappen. Jaarlijks ontvangt Veilig Thuis Zuid-Limburg ruim 10.000 signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Hieronder vallen zowel meldingen als adviezen. Het aantal meldingen neemt al enige jaren structureel en substantieel toe, evenals de ernst en complexiteit van de casuïstiek.

3.2 Expertisecentrum Veilig Thuis is het expertisecentrum voor alle bijzondere vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en wordt actief benaderd door ketenpartners. Naarmate de maatschappij verandert en er zich vraagstukken voordoen op het snijvlak van zorg en

22

veiligheid, worden we ook steeds vaker benaderd en gevraagd mee te denken, ook op vlak van bijvoorbeeld femicide, intiem terrorisme, stalking en mensenhandel.

3.3 Midden in de (netwerk) samenwerking Veilig Thuis heeft te maken met een steeds complexere maatschappelijke opdracht, die vervuld wordt op het snijvlak van veiligheid en gezondheid. Het beleidskader voor het werk en de netwerksamenwerking van Veilig Thuis is gelegen in de Regiovisie ZuidLimburg 2024-2031: “Samen sterk, iedereen veilig: Aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties”. Deze visie staat in het teken van verdere versterking van zowel de samenwerking als de aanpak om de spiraal van geweld te doorbreken. Het uitvoeren van de regiovisie vraagt om extra investering in tijd en capaciteit. Veilig Thuis werkt -als onderdeel van en in het verlengde van onze wettelijke taakintensief samen met 16 gemeenten, het lokale veld, politie, Openbaar Ministerie, reclassering, Zorg- en Veiligheidshuizen en andere ketenpartners in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. We werken tevens samen met partners in België en Duitsland in geval van grensoverschrijdende casuïstiek. Er zijn vele overlegvormen waaraan Veilig Thuis deelneemt. Enkele voorbeelden: triagetafels met de gemeenten, diverse overleggen met de justitiële keten, het screeningsoverleg Mensenhandel en het screeningsoverleg Zeden. Het doel van deze overleggen is onder meer gericht op het herstellen van acute veiligheid en de regionale samenwerking.

3.4 Handle with Care Handle with Care is een werkwijze om kinderen die thuis geweld meemaken waarbij de politie over de vloer kwam, de eerstvolgende schooldag steun te bieden op school. Door deze werkwijze krijgt de leerkracht een signaal zodat deze weet dat er bij een kind thuis iets aan de hand was. Deze werkwijze gold tot 2025 voor het basisonderwijs. Vanaf 2025 wordt deze werkwijze ook voor het voortgezet onderwijs toegepast. Handle with Care is een samenwerking tussen Veilig Thuis, Leerplicht en de scholen in het primair en voortgezet onderwijs. Voor VT is dit een maatwerktaak in opdracht van gemeenten. Het is tevens onderdeel van de Regiovisie GIA.

3.5 Inspelen op landelijke en regionale ontwikkelingen Uitvoering Regiovisie GIA en Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming De uitvoering van de Regiovisie GIA 2024 – 2031 is in onze regio in volle gang. Momenteel zijn er meerdere pilots waarbij Veilig Thuis betrokken is. Deze ontwikkeling vraagt extra inzet van Veilig Thuis. Op landelijk niveau wordt in opdracht van de VNG, de ministeries van J&V en VWS gekeken naar een mogelijk nieuwe inrichting voor de Nederlandse jeugden gezinsbescherming. Het huidige stelsel wordt gezien als te complex en te versnipperd. Er is een landelijk Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming opgesteld in concept

23

met een meerjarige aanpak en een implementatieplan. De bespreking in de Tweede en Eerste Kamer vindt plaats in 2025. Het is nog onduidelijk of en zo ja wat voor Veilig Thuis en andere partijen de (organisatorische) gevolgen zijn van dit proces. We volgen dit proces actief. In de Regiovisie GIA van onze regio wordt voorgesorteerd op het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, meer concreet op de netwerkvariant die goed past bij de behoeften van en ontwikkelingen in onze regio. Tijdelijk huisverbod Landelijk wordt besproken of Veilig Thuis een wettelijke uitbreiding van haar kerntaak krijgt rond het tijdelijk huisverbod. Veilig Thuis zou dan samen met de politie meer mandaat krijgen om te adviseren over het wel of niet opleggen van een tijdelijk huisverbod. Een daadwerkelijke aanpassing van deze werkwijze vraagt om substantiële uitbreiding van de capaciteit bij Veilig Thuis. Er lopen vanaf 2025 meerdere pilots in het land om dit te toetsen in de praktijk, het is onduidelijk wanneer dit concreet van kracht zal zijn. Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie Op Limburgse schaal worden concrete stappen gezet om op dreigende escalerende situaties te voorkomen, beperken en te beëindigen. Hiervoor is een landelijk model ontwikkeld dat elders zijn waarde heeft bewezen. Dit heet het Actief Veiligheids Escalatiemodel (AVE-model).

Via onder meer de Commissie zorg en Veiligheid wordt hier concreet aan gewerkt, waar de GGD ook een rol in heeft. Hier ligt de nadruk op zowel tijdige escalatie als gecontroleerde afschaling van casussen.

24

3.6 Financiën

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 7.937.868 Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten 1.304.000 Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 25.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 9.266.868 Exploitatiekosten Personeelskosten 7.075.000 Huisvestingskosten 400.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 130.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 115.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal exploitatiekosten 7.720.000 Saldo baten en lasten 1.546.868 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 1.546.868 *Het resultaat dient ter dekking van de overhead kosten en betreft geen “winst”.

25

4. Programma GGD Wat willen we bereiken? De dreiging van pandemieën vragen om een sterke infectieziektebestrijding. De steeds groter wordende gezondheidsverschillen vragen om langdurige preventiemaatregelen en innovaties. De gezondheidslast door een ongezonde leefomgeving vraagt om goed onderzoek en advies. De mentale gezondheid vraagt om vroege aandacht voor jongeren om te voorkomen dat ze de zorg in moeten. Allemaal werk van onze professionals binnen dit programmaonderdeel. In dit programma blijft de GGD zich voorbereiden op mogelijke uiteenlopende dreigingen en crises, zoals infectieziekte-uitbraken, maar ook digitale verstoringen en de invloed van klimaatverandering op de gezondheid van burgers. Ondanks de bezuinigingen die op ons af komen, blijven we inzetten op veilige en veerkrachtige informatiesystemen, waarmee niet alleen pandemieën, maar ook mogelijke digitale problemen en cyberaanvallen beter kunnen worden opvangen. Deze systemen ondersteunen het versterken van onze paraatheid en dragen bij aan het beschermen van de gezondheid van burgers, zowel in crisissituaties als in de dagelijkse gezondheidszorg. De focus ligt niet alleen op het voorbereiden op en reageren op crisissen, maar ook op het beschermen van de gezondheid van de burger, met name van kwetsbare groepen zoals jonge kinderen, ouderen en mensen met een chronische aandoening.

Dit wordt bereikt door zowel reactieve acties, zoals het opstarten van projecten om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, als preventieve acties, zoals het formuleren van gezondheidsbeleid, bevorderen van bewustwording over het belang van vaccineren, het voorlichten van risicogroepen, het voorkomen van infectieziekten en het vergroten van de zichtbaarheid van onze preventieve maatregelen. Denk ook aan het toezicht bij kinderopvang en informatie over zorgen over een (on)gezonde leefomgeving. Deze aanpak stelt de GGD in staat niet alleen adequaat te reageren op crises, maar ook actief bij te dragen aan de preventie van gezondheidsrisico’s. Zo zorgt ze voor een gezonde en veilige leefomgeving voor alle inwoners van Zuid-Limburg. Voor mensen in een kwetsbare positie is deelnemen aan de samenleving niet altijd vanzelfsprekend. Ze kampen vaak met meerdere problemen en de ervaring leert dat ze het moeilijk vinden om goed voor zichzelf te zorgen. Door hun gedrag veroorzaken ze regelmatig overlast en kunnen ze een gevaar vormen voor zichzelf en/of hun omgeving. Voor veel van deze mensen geldt dat zij niet makkelijk de weg naar hulp weten te vinden of daarom vragen en dus - al dan niet-professionele - zorg mijden. Dit valt onder de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ).

26

4.1 Infectieziektebestrijding (IZB) 4.1.1 Bestrijden van infectiezieken Verhoging van de vaccinatiegraad De vaccinatiegraad in de regio vertoont een dalende trend, wat de noodzaak van extra maatregelen onderstreept. Ook binnen het programma JGZ is er aandacht voor de dalende vaccinatiegraad en wordt samengewerkt aan dit vraagstuk. Om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, worden bestaande programma’s voortgezet, zoals de COVID-19 najaarscampagne, met extra aandacht voor moeilijk bereikbare doelgroepen. Daarnaast worden de rollen van de professionals binnen de unit IZB doorontwikkeld. Preventieactiviteiten worden uitgebreid met gerichte voorlichting op bijvoorbeeld kinderdagverblijven, scholen en andere organisaties, dichter bij de inwoners van Zuid-Limburg. Deze aanpak is gericht op het vergroten van de bewustwording over de voordelen van vaccineren en het voorkomen van infectieziekten. Een Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) speelt hierin een sleutelrol door als kenniscentrum te fungeren. Zichtbaarheid vergroten en betere afstemming preventie Preventie gaat verder dan vaccineren alleen. Door intensiever samen te werken met lokale organisaties en directer in gesprek te gaan met burgers, worden preventieve maatregelen beter afgestemd op de doelgroep.

Dit wordt gedaan door duidelijke, begrijpelijke en toegankelijke informatie te verstrekken over het belang van vaccineren en het voorkomen van infectieziekten. Op deze manier wordt de drempel voor vaccinaties verlaagd en wordt er een breder draagvlak voor preventieve gezondheidsmaatregelen gecreëerd.

4.1.2 Vaccineren COVID-19 najaarscampagne Hoogstwaarschijnlijk blijven de COVID-19-vaccinatiecampagnes een belangrijk onderdeel van de preventieve gezondheidszorg, aangezien COVID-19 zich heeft gemanifesteerd als onderdeel van onze 'nieuwe realiteit'. Jaarlijkse vaccinatiecampagnes voor risicogroepen worden daarom voortgezet, met extra aandacht voor efficiënte communicatie en uitvoering. Deze campagnes zijn essentieel om de gezondheid van kwetsbare groepen te beschermen en brede bescherming tegen verdere verspreiding van het virus te waarborgen. Reizigersadvisering In 2025 worden samen met het Maastricht UMC+ mogelijkheden onderzocht om reizigersvaccinatie en -advisering niet meer via Ease Travel Clinic aan te bieden maar onder te brengen bij de gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg. Dit helpt niet alleen om de gezondheid van reizigers te waarborgen door hen te informeren over noodzakelijke vaccinaties, maar biedt ook een waardevolle kans om vaker met burgers in gesprek te gaan over het bredere belang van vaccineren. Persoonlijke gesprekken verlagen drempels, vergroten het bewustzijn en bevorderen een beter begrip van de

27

noodzaak van vaccinaties, zowel op individueel niveau als voor de volksgezondheid. Het is momenteel nog niet duidelijk hoe dit er concreet uit zal zien en wat dit zal kosten.

4.1.3 Tuberculosebestrijding (TBC)

Opsporing, behandeling en preventie In de regio wordt actie ingezet op het vroegtijdig opsporen, behandelen en voorkomen van TBC. Door nauwe samenwerking met zorgverleners, gemeenten en andere relevante partners worden meldingen van TBC snel herkend en opgepakt. De focus ligt op het tijdig identificeren van risicogroepen (of risicopersonen) en het verstrekken van gerichte zorg, zodat de ziekte effectief kan worden behandeld en verdere verspreiding wordt voorkomen. Daarnaast blijft de nadruk liggen op het verstrekken van voorlichting aan risicogroepen (of risicopersonen) om TBC te voorkomen. Zichtbaarheid vergroten TBC blijft een gevaarlijke, besmettelijke ziekte die ook in Nederland voorkomt, dus het is van belang dat dit onderwerp actief op de agenda blijft. De expertise van de GGD op het gebied van TBC wordt daarom ook actief uitgedragen, waarbij zowel burgers als professionals bewust worden gemaakt van de risico’s en het belang van tijdige signalering. Via allerlei activiteiten wordt de zichtbaarheid van TBC vergroot. Burgers worden bewust gemaakt van de symptomen en geïnformeerd over wanneer medische hulp nodig is. Het belang van vroegtijdige opsporing en behandeling blijft daarbij centraal staan, zodat de ziekte in een vroeg stadium kan worden aangepakt.