RVS Businessplan Stichting NME Schouwen-Duiveland bijlage 3 businessplan

Businessplan Stichting NME Schouwen-Duiveland AddVision Projectontwikkeling en -management Juli 2021

Inhoudsopgave Samenvatting ................................................................................................................................................. 3 1 | Inleiding .................................................................................................................................................... 4 2 | Historie ..................................................................................................................................................... 5 3 | Omgevingsanalyse..................................................................................................................................... 6 3.1 Functie en meerwaarde van NME S-D voor de maatschappij ....................................................................... 6 3.2 Interne analyse .............................................................................................................................................. 6 3.3 DESTEP-analyse ............................................................................................................................................. 7 3.4 SWOT-analyse ...............................................................................................................................................

9 4 | Missie en Doelstellingen .......................................................................................................................... 10 4.1 Ambitie en perspectief ................................................................................................................................ 10 4.2 Doelstellingen.............................................................................................................................................. 10 4.3 Missie (stip op de horizon) .......................................................................................................................... 12 4.4 Daaruit afgeleide visie (beeld bij het pad)................................................................................................... 12 4.5 Belangrijke thema’s .................................................................................................................................... 13 5 | Aanpak en planning ................................................................................................................................. 14 5.1 Concept & Speerpunten ..............................................................................................................................

15 5.2 Rol ............................................................................................................................................................... 16 5.3 Thema’s ....................................................................................................................................................... 16 5.4 Doelgroepen ................................................................................................................................................ 16 5.5 Programma’s............................................................................................................................................... 17 5.6 Fysieke locaties............................................................................................................................................ 18 5.7 Reguliere activiteiten .................................................................................................................................. 18 5.8 Focus aanbrengen ....................................................................................................................................... 18 5.9 Samengevat ................................................................................................................................................

20 5.10 Roadmap ................................................................................................................................................... 21 6 | Organisatie .............................................................................................................................................. 22 6.1 Bestuur ........................................................................................................................................................ 22 6.2 Uitvoeringsorganisatie ................................................................................................................................ 22 6.3 Inrichting ..................................................................................................................................................... 23 7 | Financiën ................................................................................................................................................. 24 Bijlage 1: Overzicht gevoerde gesprekken stakeholders ................................................................................ 25 Bijlage 2: Detail begroting 2022 – 2024 ......................................................................................................... 26

2

Samenvatting Vanuit de doelstelling om voor Stichting NME Schouwen-Duiveland1 een robuustere financiële basis te ontwikkelen en daarmee op termijn minder afhankelijk te zijn van de bestaande budgetsubsidiëring vanuit de gemeente is AddVision door de stichting gevraagd samen met haar tot een aangescherpt businessplan te komen. Uitgangspunt daarbij is om de bestaande fundamenten verder te verstevigen en vanuit daar gezamenlijk te werken aan het verkennen en identificeren van kansen. Dit dient te leiden tot een ambitieus én haalbaar plan waarmee de stichting zelfstandig een nog onafhankelijkere en vanzelfsprekendere positie binnen gemeente Schouwen-Duiveland in neemt op gebied van natuur- en milieueducatie. Stichting NME Schouwen-Duiveland is ervan overtuigd dat het noodzakelijk is om het gedrag rondom de thema’s natuur en milieu duurzaam te veranderen om er samen voor te zorgen dat de samenleving kan blijven bestaan op de manier zoals we die nu kennen. Om de huidige situatie inzichtelijk te maken is zowel een interne- als een grondige externe analyse uitgevoerd. Dit is gedaan door middel van verschillende workshops met het dagelijks bestuur, directe betrokkenen als ook door middel van interviews en enquêtes met stakeholders.

De uitgevoerde analyses brengen zowel vanuit in- als extern oogpunt de factoren in kaart die nu of in de toekomst kansen of bedreigingen vormen voor Stichting NME SchouwenDuiveland. Daarop zijn de ambities en doelstellingen herijkt en vertaald naar zeven thema’s. Op basis van de inzichten die voortschrijdend zijn ontwikkeld, zijn de meest kansrijke daarvan verder uitgewerkt en is er focus aangebracht op basis van waarde en bijdrage die het initiatief levert aan de doelstellingen van het businessplan. Dit heeft geleid tot de volgende 3 focusgebieden: • Energietransitie • Klimaatadaptatie en Biodiversiteit • Circulaire economie Op basis van deze focusgebieden zijn de meest kansrijke activiteiten bepaald en de financiële uitwerking in een meer-jaren begroting opgenomen. Afsluitend biedt AddVision op basis van haar ervaring en expertise een advies voor de bestuurlijke organisatie om inhoud en invulling te geven aan de in het businessplan opgenomen doelstellingen. De belangrijkste conclusie en aanbeveling is om “groter” te gaan denken én verbinden met focus en visie op de langere termijn. Dit vertaalt zich naar de toekomst toe in het ontwikkelen of deelnemen in grote projecten en op de korte termijn door parallel daaraan te werken aan het creëren van activiteiten met verdienmodellen gebaseerd op de al aanwezige basisactiviteiten.

Dit stelt de stichting in staat om minder gebruik te hoeven maken van additionele budget subsidies van de gemeente, maar zal er veel meer ingezet worden op het gebruik van aanjaagregelingen en projectsubsidies en de financiering door de marktpartijen. Dit alles gericht op het initiëren van duurzame, structurele activiteiten met als doel de noodzakelijke gedragsverandering op het gebied van natuur en milieu te ondersteunen. 1 Stichting NME Schouwen-Duiveland wordt in dit businessplan verder afgekort naar NME S-D

3

1 | Inleiding NME S-D is inmiddels een begrip op Schouwen-Duiveland. Zowel voor de inwoners van de gemeente als voor de gemeente zelf. De NME bestaat in diverse vormen sinds 1983 en geeft invulling aan zowel de doelstellingen van de gemeente Schouwen-Duiveland op het gebied van natuur- en milieueducatie, als aan de wensen en behoeften van de omgeving. Het NME-centrum werkt vanuit de centraal gelegen Stadsboerderij de Punt in Zierikzee. In bijna 40 jaar is veel gerealiseerd, een groot netwerk opgebouwd en vooral een intensieve relatie met de regionale scholen en de gemeente ontstaan. Dit biedt een stevig fundament. Dit businessplan bouwt verder op dat fundament door de ambitie aan te scherpen en deze door te vertalen naar concrete acties en activiteiten om deze ambitie te realiseren. Om de ambitie expliciet te maken en scherp te stellen is er een uitvoerige, strategische analyse uitgevoerd. Uitgangspunt daarbij is het verder professionaliseren van de aanpak en de competenties. Centraal daarbij staat “groter denken”. De basis voor het businessplan is een 360o scan op de NME S-D. Zowel met hulp van mensen binnen als buiten de stichting. Op deze manier is het businessplan zo concreet mogelijk gemaakt en is er toegewerkt naar de meest kansrijke ‘roadmap’. Er is een kerngroep geformeerd van de leden van het dagelijks bestuur en de uitvoeringscoördinator.

De basis voor het plan is gelegd door middel van deskresearch en verschillende gesprekken met deze kerngroep. Aan de hand van verschillende workshops zijn de missie, visie en ambitie herijkt en uitgewerkt. Samen met een bredere groep van betrokkenen, ook van buiten de stichting, is dit gevalideerd en zijn de concrete kansen verkend. Parallel zijn er ca. 25 interviews gehouden met stakeholders rondom de stichting. Enerzijds om input en aannames te valideren, anderzijds om nieuwe inzichten op te halen. Tot slot is dit middels het uitzetten van een enquête verder aangevuld door inzichten van mensen die in de praktijk nog iets verder afstaan van de stichting. Uiteraard is er zeer geregeld afstemming gezocht met de kerngroep over de voortgang en de inzichten. De sleutel tot meer impact en groei ligt in het verruimen van het gezichtsveld. Educatie is immers allang niet meer iets dat alleen op (lagere) scholen gebeurt. Tevens wordt impact niet louter gecreëerd door de jeugd aan te spreken. Alternatieve doelgroepen zijn minstens zo belangrijk bij het realiseren van een schonere, rijkere natuur en een duurzamere toekomst. Naast het opzoeken van de breedte achter de term educatie en het aanspreken van veel meer doelgroepen dan alleen leerlingen uit de regio, vertalen we de begrippen natuur en milieu naar meer actuele opgaves, onder meer op het gebied van klimaat en energietransitie.

Opgaves die spelen op Schouwen-Duiveland, maar zeker ook actueel zijn in de rest van Zeeland en ook nationaal hoog op de agenda staan. Hierdoor sluiten we aan op de mogelijkheden om plannen middels een regeling of samenwerking makkelijker gefinancierd te krijgen. Bij het vormgeven van het businessplan is vooral gefocust op de praktische haalbaarheid ervan. Op basis van deze ambitie hebben we een doorvertaling gemaakt naar domeinen, die het uitgangspunt vormen voor de verdere invulling. Hiermee wordt aantrekkingskracht, zichtbaarheid, impact voor de omgeving en een sterkere financiële basis voor de stichting gecreëerd. Dit leidt tot een ambitieus businessplan. De ambities, de aanpak en de uitvoering ervan worden in de komende hoofdstukken uitgewerkt en toegelicht.

4

2 | Historie Oorspronkelijk is Natuur en Milieueducatie landelijke opgericht om inhoud te geven aan het organiseren van leersituaties, gericht op de jeugd binnen een schoolse omgeving. De overkoepelende missie die ze zich gesteld heeft is ‘het vergroten van inzicht in en betrokkenheid bij ecologische verbanden en processen, inclusief de processen die tot verstoring en aantasting van de omgeving leiden’. Daarbij is er aandacht voor mogelijkheden om het geleerde in het dagelijks leven toe te passen. De invulling kan plaatsvinden door het organiseren en uitvoeren van allerlei binnen- en buitenactiviteiten, zoals natuurlessen in de klas, werken in de schooltuin, lessen in de natuur bij school of excursies naar een NMEbezoekerscentrum in een natuurgebied of nationaal park. Het verzorgen van educatie op gebied van Natuur en Milieu op basisscholen is dan ook van oudsher de hoofdtaak voor NME S-D. Daarbij richt ze zich primair op de doelgroep ‘kinderen in het basisonderwijs’, door middel van het organiseren van excursies, uitlenen van lespakketten, verzorgen van lessen en excursies. Daarnaast richt NME S-D zich ook op volwassenen, via het organiseren van cursussen voor docenten of natuurouders ter verbetering van de NME.

Dit wordt verwoord als: “Iedereen op Schouwen-Duiveland die met natuur, milieu en duurzaamheid aan de slag wil en ondersteuning nodig heeft, kan bij ons terecht “ 2 Vanuit de overkoepelende missie van NME als geheel, heeft NME Schouwen-Duiveland zich tot op heden ten doel gesteld om mensen op het eiland te stimuleren en in staat te stellen om verantwoordelijkheid te nemen voor natuur, milieu en landschap. Dit doet NME S-D door ondersteuning te bieden in het maken van weloverwogen keuzes met betrekking tot de leefbaarheid en duurzaamheid van zowel de eigen leefomgeving als die in breder globaal perspectief. NME S-D gelooft dat deze doelstelling het beste te realiseren is bij de jeugd. Dáár kennis en begrip bijbrengen voor natuur en milieu levert op latere leeftijd de grootste kans op een duurzame houding. Vanuit die doelstelling is de jeugd een belangrijke doelgroep.

2 https://www.nmeschouwenduiveland.nl/over-ons/

5

3 | Omgevingsanalyse Vanuit NME S-D haar achtergrond als vertrekpunt is middels een omgevingsanalyse een duidelijk beeld van de omgeving van NME S-D geschetst. Er is achterhaald wat haar functie en meerwaarde is in de maatschappij, maar ook welke kansen, bedreigingen, krachten en zwaktes er zijn. Deze analyse is gedaan middels deskresearch, interviews en enquêtes uitgezet bij belangrijke samenwerkingspartners, stakeholders en ondernemers die direct of indirect betrokken zijn bij NME S-D.

3.1 Functie en meerwaarde van NME S-D voor de maatschappij Uit de inventarisatie komt een gemeenschappelijk beeld: NME S-D vervult de rol van groene verbinder. Dit doet zij door zoveel mogelijk inwoners, jong en oud, te betrekken bij grote mondiale kwesties als klimaatverandering, vervuiling, biodiversiteit, leefbaarheid, duurzaamheid en de energietransitie. Betrokkenheid, begrip en aansturing zijn belangrijke begrippen die de rol van NME S-D kenmerken. Als groene verbinder op SchouwenDuiveland is NME een belangrijke partij in het netwerk. Ze kent de verschillende initiatieven, heeft de contacten met basisscholen en is bekend met de verschillende ontwikkelingen die er spelen op het eiland. Door de fysieke leskisten en activiteiten heeft NME S-D een belangrijke meerwaarde in de daadwerkelijke bewustwording van kinderen over onderwerpen die te maken hebben met natuur en milieu. Investeren in een duurzame toekomst is met name voor onze jonge generatie van wezenlijk belang. Door middel van de verschillende activiteiten vervult NME S-D deze functie voor de jonge generatie op Schouwen-Duiveland. “NME S-D is een hardwerkende club. Het is dé partij om educatie aan te bieden voor jong en oud.”

3.2 Interne analyse In de bijna 40 jaar dat de NME S-D bestaat zijn een aantal belangrijke competenties en krachten ontwikkeld. Het sterke lokale en regionale netwerk, de uitvoeringskracht en kennis op het gebied van natuur en milieu zijn uniek in de regio. Dat maakt NME S-D een organisatie met veel energie en potentie. De stichting is uitgegroeid tot een organisatie die in staat is om gemeentelijk beleid om te zetten in actie en operationeel resultaat. Daarmee kunnen we de stichting als partner van de gemeente beschouwen. Een rol die de stichting past en verder uitgediept zou kunnen worden. We zien dit terug in een project als ‘Schoon Zeeland’. Binnen dit project betrekt NME S-D inwoners, toeristen en recreanten al verschillende jaren bij het voorkomen van zwerfafval en de bewustwording rondom dit onderwerp. Ook vormt NME S-D in dit project de schakel tussen gemeente en de inwoners en vice versa, een rol die de stichting goed past. Een ander voorbeeld is het LEADER-samenwerkingsproject ‘Groen Verbindt’ dat NME als penvoerder dit jaar tot een goed einde heeft volbracht. Samen met Zeeuwland, Gors, SMWO en verschillende organisaties in de wijk Poort Ambacht heeft NME de kinderboerderij omgetoverd tot duurzame Stadsboerderij en hebben we de eerste stappen gemaakt naar een duurzame ontwikkel- en ontmoetingsplek voor de wijk.

De stichting neemt dus al een belangrijke duwende positie in door projecten te ontwikkelen en uit te voeren. Daarbij wordt

6

er gebruik gemaakt van een mix van mensen die in dienst zijn bij de stichting en vrijwilligers. Uiteraard wordt er waar mogelijk en nodig samengewerkt met partijen uit de regio. Bovendien werkt de stichting sinds eind vorig jaar samen met energiecoöperatie Energie Werkt Schouwen-Duiveland (EWSD) om samen met de gemeente op te trekken om het bedrijfsleven bedrijvenpark voor bedrijvenpark te verduurzamen middels het bieden van duurzaamheidsscans. Ook gaat de stichting dit jaar aan de slag met de organisatie van de eerste Duurzaam Ondernemen Prijs S-D in opdracht van de gemeente. Zo wordt NME S-D steeds meer een organisatie die de gemeente ondersteunt in het uitvoeren van haar beleid op het gebied van natuur- en milieu.

3.3 DESTEP-analyse Om een duidelijk beeld te schetsen van de directe en indirecte omgeving van NME S-Dis de DESTEP-methode gebruikt. De vraag die hiermee beantwoord wordt is: “Welke factoren vormen nu of in de toekomst kansen of bedreigingen voor NME S-D?”.

Demografische factoren Schouwen-Duiveland telt in 2021 ongeveer 34.000 inwoners, waarvan de meeste inwoners zich bevinden in Zierikzee. In vergelijking met 2019 is het inwonertal gestegen met 4,8%. In totaal hebben 19.330 inwoners een leeftijd boven de 45 jaar, waarvan 9.251 inwoners een leeftijd boven de 65 jaar hebben. Op Schouwen-Duiveland zijn er 21 primaire basisscholen gevestigd en zijn er 4.671 kinderen in de leeftijd tussen 0-15 jaar.3 Een belangrijke sector op Schouwen-Duiveland is het toerisme. In 2018 bevond 14% van alle banen zich in de toeristische sector, waardoor dit een belangrijke banenmotor voor de gemeente is. Er worden gemiddeld 5,4 miljoen overnachtingen per jaar geboekt op het eiland. Toeristen zorgen hierdoor voor een waardevolle economische impuls voor de gemeente. Op basis van de cijfers lijkt een verbreding van de doelgroep naar ouderen en naar toeristen een hele kansrijke.

Economische factoren Mensen gaan steeds bewuster leven en zijn bereid om hier meer geld dan voorheen aan uit te geven. Steeds meer mensen gaan in eigen land op vakantie. Schouwen-Duiveland is een aantrekkelijk vakantiegebied, voor zowel Nederlandse als buitenlandse gasten. Binnen het toeristisch-recreatieve aanbod biedt dit kansen voor activiteiten richting deze groep. Daarnaast is er bij het Rijk, de Provincie en gemeenten veel aandacht voor de verschillende vraagstukken die te maken hebben met klimaatverandering. Een positieve ontwikkeling is dat overheden voor projecten op dit vlak zoeken naar partijen die beleid kunnen vertalen naar actie en impact.

Sociaal-culturele factoren Het NME centrum Schouwen-Duiveland is gevestigd in Stadsboerderij De Punt in Zierikzee. Dit ligt in een omgeving dicht bij basisscholen, Scholengemeenschap Pontes Pieter Zeeman (middelbare school) en de populaire wijk Poortambacht met in totaal 4.650 inwoners. Een zwaarwegende factor op sociaal-cultureel gebied is de uitbraak van het Coronavirus. De impact van de Coronacrisis is voor iedereen voelbaar. Het heeft er niet alleen voor gezorgd dat veel ouders thuis kwamen te werken, kinderen thuis onderwijs volgden en sociale contacten niet of moeilijk mogelijk waren. Het heeft ook invloed gehad op hoe we omgaan 3 https://allecijfers.nl/gemeente/schouwen-duiveland/

7

met onderwerpen als klimaat, duurzaamheid, gezondheid, etc. Doordat mensen meer thuis zitten en werken, heeft het mensen bewuster laten worden van hun manier van leven en dit creëert kansen op educatief vlak.

Technologische factoren Op de thema’s natuur en milieu wordt enorm veel geïnvesteerd in innovatie. Vanuit de doelstellingen om belevingen te bieden is de link naar innovatie een belangrijke factor. Daarbij zit het initiatief tot innovatie voornamelijk bij het bedrijfsleven, maar kan NME S-D hiervan slim gebruik maken en innovatie op gebied van natuur en milieu ook daadwerkelijk tastbaar in praktijk brengen. Tevens kan innovatie ervoor zorgen dat een breder publiek eenvoudiger aangesproken kan worden, denk bijvoorbeeld aan VR toepassingen of het gebruik van digiborden op de scholen.

Ecologische factoren Klimaat is een onderwerp dat altijd in beweging is. Sinds de industriële revolutie is de invloed van de mens op het klimaat snel groter geworden. De opwarming van de aarde heeft grote gevolgen voor mens, natuur en milieu. Leefgebieden van dieren en planten veranderen, maar ook voor onze eigen gezondheid kan dat zeer schadelijk zijn. De overheid baseert zich bij het maken van beleid op de actuele wetenschappelijke inzichten op het gebied van klimaatverandering. Iedereen zal de komende jaren een grotere bijdrage moeten leveren in het beperken van de nadelige invloed van klimaatverandering. Dit heeft ook invloed op het onderwijs. Men moet niet alleen de kennis hierover vergroten, maar ook met elkaar aan de slag. Scholen willen verantwoordelijkheid nemen voor wat binnen het bereik ligt: zodanig begeleiden dat kinderen straks en nu al, mee kunnen helpen aan een gezonde en mooie omgeving.

Politieke factoren De thema's klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie zijn prominent onderwerp op de politieke agenda. Ook in Zeeland zijn Gemeenten, het Rijk, het Waterschap en de Provincie samen actief om de effecten van klimaatverandering aan te pakken. De aanpak staat beschreven in de Klimaatadaptatiestrategie voor Zeeland. Deze strategie wordt in 2021 afgerond. Zo wordt er door de politiek verwacht dat iedereen (overheden, inwoners, bedrijven, organisaties) kan en moet meehelpen. Van inwoners vraagt dit vooral een verandering in denken en doen. Hier liggen kansen voor NME S-D om inwoners te begeleiden en te onderwijzen hoe een tuin groener kan worden, hoe je zuinig kan omgaan met drinkwater of een regenton kan plaatsen. Maar ook binnen het participatieproces van de transitievisie Warmte kan NME S-D van betekenis zijn voor de gemeente. Een andere invloedrijke politieke factor is de samenwerkingsvorm tussen gemeenten en NME-organisaties. Zij zijn soms onderdeel van de gemeentelijke organisatie, soms vormen zij een aparte entiteit. Dat is in heel Zeeland verschillend georganiseerd. Wel is duidelijk dat iedere gemeente(raad) invloed en zeggenschap wil hebben over NME en haar activiteiten in de gemeente. Dit maakt samenwerking met andere regio’s soms lastig.

Voor NME S-D geldt dat zij een zelfstandige stichting is en dus geen onderdeel van de gemeentelijke organisatie is. NME S-D is een slagvaardige organisatie gericht op de behoefte van haar doelgroepen. Tegelijkertijd ziet de stichting zichzelf als uitvoeringsorganisatie voor het gemeentelijke beleid op het gebied van natuur en milieu en stemt zij haar werkplan af op dit gemeentelijke beleid. Ook provinciaal zijn de thema’s op het gebied van natuur en milieu actueel en zoekt de Provincie Zeeland uitvoeringskracht.

8

3.4 SWOT-analyse In de SWOT-analyse worden de sterktes en zwaktes geconfronteerd met de kansen en bedreigingen voor NME S-D. Hieronder wordt in een tabel schematisch weergegeven wat de verschillende sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen zijn voor NME S-D.

Sterktes

Zwaktes

•

Dienstverlening is ingebed in het lesprogramma

•

Te breed scala aan soms verouderde leskisten

•

Het imago bij scholen is positief

•

Actief in een regio met relatief weinig massa

•

Sterke lokale samenwerkingsverbanden

•

Relatief lage naamsbekendheid in de breedte

•

Beschikt over hoge mate van uitvoeringskracht

•

Te weinig focus, nog te veel ad-hoc initiatieven

•

Stichting als entiteit geeft een neutrale positie

•

Versnippering van initiatieven op SD

•

Hoofdlocatie is centraal gelegen in de regio

•

Grote afstand tot het bedrijfsleven in de regio

Kansen

Bedreigingen

•

Positieve natuurbeleving verzorgen voor gasten

•

Vermindering relevantie afgenomen leskisten

•

Coördinerende rol o.h.g.v. natuur & recreatie

•

Activiteiten ontplooien zonder financiering

•

Samenwerkingen aangaan en formaliseren

•

Te laat acteren op kans coördinerende rol

•

Waarde van ‘spin in het web zijn’ communiceren

•

Achterblijvende bekendheid

•

Aandacht voor klimaatverandering en e-transitie

•

Verslechterde economische situatie

•

Mogelijkheden Stadsboerderij breder benutten

•

Personele mutaties zorgen voor discontinuïteit

De kracht van NME S-D ligt in haar opgebouwde, regionale netwerk en uitvoerende kracht met substantiële waarde voor de basisscholen op Schouwen-Duiveland. Dit is haar primaire basistaak en op deze manier is zij een waardevolle en bekende partij op het eiland die kinderen educatie biedt en bewust maakt van natuur en milieu. Daarnaast voert NME S-D nog een aantal andere projecten uit en is zij betrokken bij verschillende initiatieven. Een voorbeeld daarvan is het project Groen Verbindt, waar tezamen met Gors en andere partijen in Poort Ambacht de Kinderboerderij is omgevormd tot Stadsboerderij. De zwakte van NME S-D zit in de geringe organisatie omvang, brede variëteit aan materialen en activiteiten, en een lage inhoudelijke bekendheid. Uit de analyse op basis van de diverse gesprekken die zijn gehouden is duidelijk geworden dat er, naast de NME S-D, relatief veel organisaties parallel werken aan soortgelijke doelstellingen in de gemeente. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de stichtingen EWSD en SD op Weg. Door de krachten te bundelen ontstaat nog meer uitvoeringskracht, nog meer synergie en daarmee een nog krachtiger geheel.

9

Naast haar primaire basistaak liggen er voor NME S-D kansen in het verbreden van haar doelgroepen. Zo heeft de toeristische sector een fundamentele waarde voor SchouwenDuiveland en zijn er veel vragen vanuit de toeristisch-recreatieve sector naar een coördinerende partij op het gebied van natuur en milieu. Hier kunnen nieuwe samenwerkingen worden gerealiseerd en kan NME S-D een coördinerende rol oppakken in natuur en recreatie. Zo kan zij zorgen voor waardevolle verbindingen. Een andere waardevolle kans voor NME S-D is doorontwikkeling van haar huidige centrum in de Stadsboerderij in Zierikzee en de verkenning naar andere mogelijke ‘hotspots’ op Schouwen-Duiveland. Om meer naamsbekendheid en financiële stromen te genereren kunnen hier activiteiten, zowel in samenwerking als individueel, worden ontwikkeld en uitgevoerd die voor jong en oud interessant zijn en bijdragen aan de bewustwording van natuur en milieu. De noodzaak om gedrag te veranderen op het gebied van natuur en milieu is helder voor iedereen, ook voor de gemeente. NME S-D kan als (uitvoerings)partner van de gemeente een versnelling in deze noodzakelijke gedragsverandering aanjagen. Immers zal de gemeente het beleid bepalen op deze thema’s, maar heeft zij organisaties om zich heen nodig die helpen dit beleid tot uitvoering te brengen. De NME S-D heeft zich al bewezen op het gebied van expertise en uitvoeringskracht.

Een bedreiging voor NME S-D is dat zij haar activiteiten en projecten te veel blijft uitvoeren als losse activiteiten en een te grote afhankelijkheid van losse, kleinschalige budgetten houdt. NME S-D is op veel vlakken afhankelijk van de gemeente Schouwen-Duiveland en op deze manier blijft zij reactief activiteiten ontplooien zonder substantiële financiële waarde. Om de kansen te benutten is het van belang dat NME S-D meer focus aanbrengt, proactief projecten en activiteiten gaat ontplooien en hier vanuit de gemeente ruimte voor krijgt.

4 | Missie en Doelstellingen 4.1 Ambitie en perspectief De kern van de ambitie van NME S-D is: NME S-D wil bewoners en bezoekers van Schouwen-Duiveland raken met communicatie en educatie (leermomenten) rondom de thema’s klimaat & energie, gezondheid, biodiversiteit en circulaire economie. We zijn de logische verbinder op ons eiland als het gaat om klimaatvraagstukken. We zijn onafhankelijk en bieden een breed palet aan diensten om de doelstellingen van publieke en private partijen op gebied van natuur en milieu (educatie) inhoud te geven waarbij, vanuit bewustwording, het bereiken van een daadwerkelijke gedragsverandering centraal staat. Hiermee biedt NME S-D iedereen een mogelijkheid om zijn / haar eigen steentje bij te dragen aan een betere wereld.

4.2 Doelstellingen De ambitie is vertaald in een aantal doelstellingen: • Drie externe gerichte doelstellingen; netwerk, educatiemomenten en uitstraling • Twee intern gerichte doelstellingen; organisatie en financiën.

10

NME S-D heeft al een zeer sterk netwerk in de regio. Echter zijn dit veelal op relatie gebaseerde netwerken, ontstaan vanuit een praktische samenwerking. NME S-D heeft als doelstelling om richting de toekomst te werken aan het realiseren van meer dan 20 echte partnerships. Kenmerk van een écht partnership is een langdurige relatie, op basis van een wederkerige samenwerking, waarbij er gezamenlijk wordt gewerkt aan één doel(stelling).

Het realiseren van bewustwording, met als doel het veranderen van gedrag, vraagt veel inspanningen. Net als overal geldt ook hier de kracht van herhaling. Een meetbare doelstelling is de realisatie van zoveel mogelijk educatie momenten. Momenten waarop iemand actief en bewust wordt verrijkt met kennis over natuur en milieuaspecten, gericht op gedragsverandering.

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt ook voor de impact die NME S-D kan maken. Op dit moment weten te weinig mensen en instellingen wat NME S-D voor hen en daarmee voor het milieu kan betekenen. Het is de ambitie dat op termijn zo goed als iedereen op het eiland NME S-D kent en weet welke bijdrage NME S-D kan leveren aan het realiseren van een schonere wereld.

11

De kansen, behoeftes en mogelijkheden op het gebied van natuur en milieu zijn omvangrijk. Dit vraagt om een organisatie die meegroeit. In omvang en in type rol dat binnen de stichting aanwezig is. In de basis vragen deze doelstellingen om een organisatie van ca. 5 mensen die vast aan de stichting verbonden zijn. Dit zorgt voor de benodigde slagkracht én continuïteit. Daar omheen organiseert NME S-D een flexibele schil van enthousiaste experts wat ervoor zorgt dat er snel op en af te schalen is als de situatie daarom vraagt.

Uiteindelijk moeten de activiteiten en projecten leiden tot een stabiele financiële huishouding, waarbij NME S-D zonder additionele budgetsubsidie voor de exploitatie van de basistaken kan functioneren. Dit wil niet zeggen dat de stichting niet op zoek gaat naar aanjaag financiering in de vorm van subsidies en regelingen. Juist het opzetten van projecten met deels subsidiebijdragen vormt een belangrijk onderdeel van de groeistrategie. De focus ligt daarbij op het structureel inbedden van die activiteiten zodat ze daarna regulier onderdeel uitmaken van de agenda van NME S-D.

De doelstellingen spreken een duidelijke ambitie uit; de ambitie om in de regio nog meer te betekenen dan op dit moment de realiteit is. En de ambitie om als organisatie daarin mee te groeien en uiteindelijk voor de exploitatie onafhankelijk te zijn van aanvullende subsidies.

4.3 Missie (stip op de horizon) ”NME S-D maakt alle inwoners van het eiland, jong en oud, inwoner en bezoeker bewust van de noodzaak tot gedragsverandering op het gebied van natuur en milieu om als samenleving op de lange termijn te overleven. De in dit businessplan gemaakte aanscherpingen van de missie laten zien dat de noodzaak van aandacht voor de impact die je eigen gedrag heeft op gebied van natuur en milieu groter is dan ooit. Ook verbreden we hiermee het begrip ‘educatie’. Waar de kern van de focus nu nog wat meer op scholen en jeugd ligt, wordt in de toekomst nog meer gericht een bredere doelgroep Schouwen-Duiveland breed aangesproken. Daarnaast wordt de uiteindelijke gedragsverandering die met ‘educatie’ wordt nagestreefd expliciet onderdeel van de missie.

4.4 Daaruit afgeleide visie (beeld bij het pad) ”Gedragsverandering op het gebied van natuur en milieu is noodzakelijk, ook in het leven van de inwoners van Schouwen-Duiveland. Wij vinden het belangrijk dat iedereen het belang van een gezonde omgeving snapt, onderschrijft én daar actief aan bijdraagt. Daarom ontwikkelen wij reguliere- en projectmatige programma’s en activiteiten die daar invulling aan geven”.

12

Om deze ambities en doelstellingen concreet invulling te geven, de haalbaarheid daarvan te bepalen en deze te prioriteren op bijdrage aan het businessplan, hebben we zeven thema's bepaald om verder te onderzoeken. Deze worden in de volgende hoofdstukken verder uitgewerkt en gekoppeld aan een ‘roadmap’ daar naartoe.

4.5 Belangrijke thema’s Energietransitie Onder de energietransitie verstaan wij de overgang van traditionele, fossiele brandstoffen als olie, kolen en gas, naar duurzame energie uit bijvoorbeeld zon, wind en biomassa. Vanuit haar rol als onafhankelijk partner en verbinder op Schouwen-Duiveland kan NME S-D hierin een belangrijke rol gaan innemen. Dit kan zij doen door behoeftes en doelstellingen van inwoners, gemeente en provincie concreet te koppelen aan oplossingen vanuit gemeente, bedrijfsleven of (semi) publieke organen.

Klimaat mitigatie en –adaptatie Hierbij is het belangrijk om het verschil te duiden tussen klimaatmitigatie en klimaatadaptatie. Daar waar klimaatmitigatie zich vooral richt op het tegengaan of beperken van klimaatverandering, richt klimaatadaptatie zich op het aanpassen aan de onvermijdelijke gevolgen van klimaatverandering. Op het eerste onderwerp ligt er bijvoorbeeld een rol bij NME S-D op het gebied van voorlichting en promotie van het gebruik van zeewier als eiwitbron in plaats van vleesconsumptie. Op het onderwerp klimaatadaptatie is het vergroenen van schoolpleinen een goed voorbeeld. Op beide domeinen liggen nog diverse kansen open om binnen kansrijke projecten een belangrijke rol te gaan spelen dan wel bestaande concepten verder uit te breiden, ook buiten de gemeentegrenzen.

Circulaire economie Aangezien er meerdere interpretaties mogelijk zijn van de term circulaire economie gebruiken we in dit kader voor NME S-D de definitie: “Een circulaire-economie is een economisch systeem dat is gebaseerd op het minimaliseren van grondstofgebruik door hergebruik van producten, onderdelen en hoogwaardige grondstoffen. Het is een systeem van gesloten kringlopen waarin producten hun waarde zo min mogelijk verliezen, hernieuwbare energiebronnen worden gebruikt en systeemdenken centraal staat”.

(Zwerf) Afval Ondanks het steeds verder groeiende besef dat zwerfafval een langdurige en nadelige invloed op het milieu heeft, is de hoeveelheid en impact van zwerfafval nog steeds groeiend. Schouwen-Duiveland heeft, in haar doelstelling om aantrekkelijk te blijven voor inwoners en bezoekers, een groot belang bij het terugdringen daarvan. Zowel in de unieke gebieden waar toeristen moeten kunnen blijven genieten van een natuur zonder plastic flesjes, als in de dagelijkse leefomgeving. NME S-D kan hierin een belangrijke coördinatie rol spelen. In het gezamenlijk opruimen daarvan én op het gebied van educatie, vooral in het beïnvloeden van gedrag om daarmee zwerfafval te voorkomen.

Natuurbeleving Op het gebied van natuurbeleving richt NME S-D zich, vanuit haar achtergrond en kerndoelstellingen, vooral op de jeugd en de schoolse omgeving. Dit vanuit de gedachte dat

13

een betekenisvolle en contextrijke natuurbeleving op jonge leeftijd een positieve houding ten opzichte van natuur en milieu op latere leeftijd tot resultaat heeft. Dit is dan ook de kern van Natuur- en Milieueducatie en één van de belangrijkste pijlers waar de organisatie op is gebouwd. Deze solide basis is relatief eenvoudig verder uit te bouwen naar een bredere doelgroep. Zowel naar jeugd binnen andere omgevingen dan scholen of door een verder gedifferentieerd pakket op gebied van natuurbeleving te ontwikkelen voor nu nog onontgonnen doelgroepen. Tevens biedt doelgroep verbreding waarde aan het verder uitbouwen van ‘het merk’, de positionering van NME S-D.

Gezondheid In nauwe relatie met natuurbeleving staat het thema gezondheid. Het is inmiddels iedereen wel duidelijk dat gezondheid in hoge mate wordt beïnvloed door voeding en voldoende beweging. Het belang van goede voeding en inzicht in de herkomst en effecten daarvan zijn thema’s waarbinnen een sterke correlatie te leggen is met de kerndoelstellingen van NME S-D en waarbinnen nog een rijk potentieel is om verder uit te bouwen. Daarnaast worden we ook steeds ouder. Zowel NME S-D zelf als stakeholders zien binnen het gezondheidsdomein een rol weggelegd in relatie tot de daarmee samenhangende ouderdomsklachten. Denk aan dementie vriendelijke natuurpaden of, op gebied van obesitas, sporten in de natuur.

Biodiversiteit Zowel wereldwijd als ook heel lokaal is de afname van de biodiversiteit merkbaar. Een hoge biodiversiteit is echter belangrijk voor het goed functioneren van ecosystemen, interactie tussen- en behoud van flora en fauna. Een grote en snelle achteruitgang van biodiversiteit is een gevaar voor verschillende bovengenoemde thema’s. Als verbinder en coördinator van de diverse relevante lopende initiatieven binnen de gemeente Schouwen-Duiveland heeft NME S-D de perfecte uitgangspositie deze effectief samen te brengen.

5 | Aanpak en planning In de voorgaande hoofdstukken is de omgeving geschetst, een interne- en externe analyse opgesteld en zijn de missie en doelstellingen aangescherpt. Tot slot is ook de ambitie van NME S-D neergeschreven. Daarmee is het fundament verstevigd om op door te bouwen. Tijdens het schrijven van het plan is een aantal zaken duidelijk geworden, dat bijdraagt aan het opstellen van de speerpunten en uiteindelijk de lange termijn roadmap voor NME S-D. Termen als ‘groter denken’, ‘focus aanbrengen’, ‘rolduidelijkheid verschaffen’ en ‘verbindingen leggen’ vormen het hart van de uitwerking richting deze roadmap. Een belangrijke noodzaak in dit traject is het aanbrengen van focus. Hierna volgt kort de vertaling van de uitkomsten van de verschillende workshops, interviews (intern & extern), ervaringen en onderzoeken naar de kern van het voorgestelde concept, waarmee de ambitie en doelstellingen gerealiseerd kunnen worden.

14

5.1 Concept & Speerpunten Bij het bouwen van het concept is gezocht naar een manier om gebruik te maken van bestaande krachten, naar de mogelijkheid om bestaand en nieuw te verbinden, massa te maken zonder de focus te verliezen en dermate groot te denken dat aantrekkingskracht richting het bedrijfsleven en relevantie richting beschikbare of toekomstige regelingen een wezenlijk onderdeel is. Op hoofdlijnen bestaat het groeiscenario uit het groeien naar een robuust, zelfstandig en financieel gezonde stichting die bestaat uit drie lijnen die separaat van elkaar doorontwikkeld kunnen worden. Hier geldt uiteraard wel dat de som der delen groter zal zijn dan de individuele onderdelen. De drie lijnen zijn: 1. Inzet op grote projecten 2. Uitbouwen van de fysieke locatie(s) 3. Reguliere rol van verbinden en stichtingsactiviteiten. De invulling van de reguliere rol (lijn 3) dient als basis van de stichting, de manier om de activiteiten die lopen en waarde toevoegen door te zetten. Daarnaast zal NME S-D ook gewoon een aantal basistaken en basisactiviteiten moeten ondernemen. Denk daarbij aan reguliere communicatie, het bijwonen van verschillende bijeenkomsten en evenementen, het voeren van de operationele stichtingsactiviteiten als vergaderingen, etc. De grote projecten (lijn 1) dienen als katalysator van deze activiteiten.

Immers stellen projecten van afdoende omvang je in staat om het bedrijfsleven concreet te verbinden, om regelingen en subsidies aan te spreken, om diverse thema’s tegelijk aan te pakken. De ambitie binnen deze projecten is erop gericht de activiteiten zodanig op te zetten dat ze uiteindelijk in een reguliere situatie kunnen blijven bestaan. Daarnaast wijst de ervaring in de praktijk uit dat succesvolle projecten kunnen worden doorontwikkeld naar andere doelgroepen. Het regionale karakter van NME S-D, de ambitie om op verschillende manieren een beleving te bieden en daarmee een blijvende verandering teweeg te brengen, vragen ook lokale, fysieke aanwezigheid (lijn 2). Daarin worden ontwikkelingen op 2 sporen voorzien. • Enerzijds het netwerk uitbreiden met bestaande of nieuwe locaties onder het concept van natuur en milieu beleving. • Anderzijds de programmering op die locaties zodanig ontwikkelen dat de relevantie en daarmee de aantrekkingskracht van de locatie wordt vergroot. De programmering dient zodanig te zijn dat er ‘verdienmodellen’ ontstaan die toekomstbestendig voor een inkomensstroom zorgen. Het is hiervoor overigens niet noodzakelijk om eigenaar te zijn van een locatie of ruimte. Goede samenwerkingsafspraken met waarde voor alle partijen zijn zeker mogelijk en soms nog sterker, omdat men dan de krachten kan bundelen.

Bij het uitwerken van deze drie lijnen is het belangrijk om de juiste focus aan te brengen. Enerzijds op basis van aansluiting bij de doelstellingen van NME S-D en anderzijds rekening houdend met de actualiteit en haalbaarheid in de regio. Voordat de drie onderdelen worden toegelicht, worden de belangrijkste keuzes en kaders op een rijtje gezet.

15

5.2 Rol De rol waarmee NME S-D lokaal, regionaal en wellicht zelfs nationaal de grootste impact kan maken en daarmee het meest relevant is voor de maatschappij, is die van ‘Verbinder en Regisseur’. Het sterke en fijnmazige netwerk waar ze reeds over beschikt is daarin van grote waarde en biedt een meerwaarde in potentiële samenwerkingsverbanden. Dit, gecombineerd met de uitvoeringskracht van NME S-D (ondanks de geringe omvang van de stichting), levert een logische en krachtige rol van verbinder op. Het samenwerken of zelfs samengaan met andere organisaties in de regio zal dit effect versterken en is zeker aan te bevelen. “Als NME centrum moet je eigenlijk een spin in het web zijn van natuur/milieueducatie. Dat als mensen een vraag hebben over bepaalde zaken, dat ze meteen weten ‘daar moeten we zijn’. Je moet een soort coördinatiecentrum zijn. Er zijn zo veel instanties die zich bezighouden met onderwerpen zoals natuur en energie. Het is zo’n wirwar, mensen weten niet waar ze moeten zoeken.”

5.3 Thema’s In hoofdstuk 4.5 worden de termen ‘Natuur en Milieu’ verder uitgediept en concreet gemaakt naar in de regio prominente thema’s. Op alle thema’s liggen kansen. Kansen die ook aansluiten bij de missie en de ambitie van NME S-D. Het is echter onmogelijk en onverstandig om alle thema’s tegelijk en apart van elkaar te ontwikkelen. Onderstaande thema’s lijken het meest kansrijk op basis van de uitgevoerde in- en externe analyse om verder uit te diepen in de vorm van een programma. • • •

Energietransitie Klimaatadaptatie (en -mitigatie) / Biodiversiteit Circulaire economie

“Actuele thema’s zoals energietransitie en klimaatadaptatie zijn vaak containerbegrippen. NME kan een belangrijke rol vervullen in het concreter maken van die begrippen, voor jong en oud.” Naast de thema’s uit de top-3 zijn ook thema’s als ‘Gezondheid’ en ‘Zwerfafval’ actueel. Met name activiteiten op het gebied van zwerfafval worden door de omgeving aan NME S-D gekoppeld. Er lijken kansen op dit thema voor het uitbouwen van bestaande activiteiten, meer in de reguliere zin. In de komende periode zullen de kansen op dit thema nader worden onderzocht om te bepalen in hoeverre er tijd en energie op dit thema wordt ingezet. Daarbij wordt er naast de impact op de regio ook gekeken naar de beschikbare financiële middelen.

5.4 Doelgroepen De doelgroep ‘scholieren’ is historisch gezien een prominente doelgroep voor de activiteiten van NME S-D. Echter zijn er andere doelgroepen die zeer interessant zijn om te bereiken en aan te zetten tot actie. Hieronder een beknopt overzicht van de geïdentificeerde doelgroepen naast de doelgroep scholieren: • Inwoners • Recreanten / toeristen • Zorgbehoevenden

16

Naast de directe doelgroepen identificeren we ook indirecte doelgroepen. Dit zijn partijen die belangrijk zijn in het opzetten en uitvoeren van plannen en activiteiten. Denk hierbij aan onderstaande doelgroepen: • Bedrijfsleven • Non-profit organisaties • Overheden

5.5 Programma’s Er zijn vele voordelen aan projectmatig werken, zeker als het gaat om projecten van significante omvang. Immers geeft dit de mogelijkheid om diverse activiteiten onder te brengen onder één uitvoeringsorganisatie. Tevens biedt dit de mogelijkheid om één thema voor verschillende doelgroepen in te richten of juist activiteiten op meerdere thema’s bij één doelgroep aan te bieden. Daarmee kan dus een veel grotere impact worden gemaakt dan wanneer alle activiteiten en/of doelgroepen los van elkaar worden bediend. Per thema of doelgroep kan een theoretische onderbouwing worden opgesteld die voor een duidelijke scope en kapstok zorgt. Dit ondersteunt de logica van het programma en werkt verklarend over hoe er wordt bijgedragen aan de regionale opgaves. Tevens zorgt een programma voor aantrekkingskracht. De doelstellingen en deliverables van een programma zijn heel concreet. Het is dan voor met name het bedrijfsleven veel logischer om aan te haken. Daarmee worden financieringsbronnen makkelijker aangetrokken. Enerzijds vanuit het private domein, maar zeker ook vanuit het publieke domein. Overheden hebben immers uitdagende doelstellingen, waarvoor ze vaak zelf de uitvoering niet kunnen realiseren. Tot slot zijn er verschillende subsidiemogelijkheden of andere vormen van regelingen waarop aanspraak kan worden gemaakt.

Veel beter dan dat je dat vanuit je staande organisatie moet doen. Er zijn immers nauwelijks regelingen die een exploitatie ondersteunen. Hieronder wordt een schematische weergave weergegeven van de opbouw van een project.

17

5.6 Fysieke locaties Op dit moment is Stadsboerderij de Punt in Zierikzee de uitvalsbasis voor NME S-D. Een locatie met vele mogelijkheden. Er zijn meerdere interessante locaties op SchouwenDuiveland waar diverse activiteiten op ingericht en ondernomen kunnen worden, afhankelijk van de mogelijkheden van de plek en de omgeving. Het voordeel van de locatie of combinatie van locaties is dat de activiteiten die daar worden ontwikkeld ook een duurzaam verdienmodel kunnen faciliteren. Verschillende mogelijkheden die verkend, ingericht en uitgebouwd kunnen worden: • Workshops • Beleef activiteiten / momenten • Dagbesteding • Naschoolse- en kinderopvang • Sociale ontmoetingen • Vergaderarrangementen • Trefpunt functie (VVV-achtig) Bovenstaande opsomming heeft niet de ambitie uitputtend te zijn. Naast het feit dat men hier de doelgroep kan inspireren en een beleving kan bieden, bieden dergelijke locaties ook mogelijkheden tot het inzetten van mensen uit de regio met een afstand tot de reguliere arbeidsmarkt. Wellicht vanuit het perspectief van dagbesteding of vanuit een re-integratie perspectief. Aansluitend op de te ontwikkelen programma’s of activiteiten in de regio komen nieuwe kansen zeker ook voorbij.

5.7 Reguliere activiteiten De focus van het businessplan ligt op groei en het vergroten van de impact van NME S-D op en rond het eiland. Toch blijven de reguliere activiteiten zeker van belang. Deze hebben in de afgelopen 18 jaar voor het fundament gezorgd dat er nu ligt. Deze reguliere activiteiten dienen met zorg en kwaliteit behouden te blijven en middels de programmatische aanpak te worden uitgebouwd. De reguliere activiteiten zijn erop gericht om verbindingen in het netwerk te ontwikkelen, onderhouden en de basiseducatie richting basisscholen voort te zetten. Tot de reguliere activiteiten of basistaken horen expliciet niet het ontwikkelen en uitvoeren van projecten of projectmatige activiteiten. Het gaat hier dus expliciet om de basiseducatie op het gebied van natuur- en milieu. Geen sexy projecten met een kop of een staart maar lesmaterialen en activiteiten die elk jaar weer terugkeren, uiteraard ieder jaar weer voor een nieuwe groep kinderen. We leren kinderen aan de hand van onze lesmaterialen en gastlessen over natuur en milieu, passend bij het niveau van hun leeftijd. Maar ook vinden we het belangrijk dat de materialen die wel met projectgeld zijn gefinancierd geborgd kunnen worden in ons centrum zodat ze ook na de projectperiode beschikbaar blijven voor de nieuwe generatie.

5.8 Focus aanbrengen Uit diverse workshops zijn legio bestaande en nieuwe ideeën geplot op de geïdentificeerde thema’s. Gaandeweg het proces zijn deze geprioriteerd door zowel de direct betrokkenen vanuit NME S-D zelf als mensen die wat minder direct verbonden zijn met de stichting. Hieronder het overzicht van de uitwerkingen.

18

“Breng focus, met ambitie, aan! Pak de thema’s op waar je zelf ook iets aan hebt en kijk verder dan alleen het onderwijs.”

Om focus aan te brengen is een analyse uitgevoerd op de mogelijke activiteiten. Uit een grote set aan mogelijke activiteiten is een top-3 samengesteld van activiteiten die met prioriteit worden ingericht en uitgevoerd: 1. Rol als verbinder richting gemeente(s) expliciet maken 2. Activiteiten rondom de fysieke locaties ontplooien 3. Thema circulaire-economie uitwerken en zo verbinding met bedrijfsleven activeren De overige activiteiten zijn op basis van de assen ‘Waarde’ en ‘Inspanning’ gecategoriseerd, om ook deze activiteiten te prioriteren ten opzichte van elkaar.

Doen • • • • • •

Samenwerking met EWSD meerjarig borgen Verbinden met bedrijven op het gebied van energietransitie Verkennen van de mogelijkheden van het lokaal preventie akkoord Vergroenen van bedrijventerreinen Vergroenen van schoolpleinen Aanhaken bij het ‘Groene Strand’

Onderzoeken • • • • • • •

Samenwerking met living lab(s) Strategische / tactische partners identificeren en aanhaken Zeeuws Energie Akkoord voor jongeren inzetten Zwerfafval concept opwerken richting recreatie en toerisme Zwerfafval campagne voortzetten samen met recreatie Gesprekken met jongeren organiseren om de behoefte van de jeugd te identificeren en ze te laten aanhaken bij NME S-D Dementie vriendelijk concept op Schouwen-Duiveland (wellicht) ondersteunen

19

Overwegen • •

Samenwerking RWS kaderrichtlijn water Samenwerking vitaal SD + buurtsportcoaches

Geen tijd aan besteden • •

Stimuleren grondwarmte benutting Stimuleren akkerranden, beplanten overhoeken, e.d.

5.9 Samengevat Om de huidige financiële beperkingen significant te doorbreken, is het van belang om binnen afzienbare tijd minimaal één, het liefst twee, grote projecten te ontwikkelen of daar minimaal een majeur onderdeel van uit te maken. Het betreft projecten met een minimale omvang van € 200.000, liefst € 500.000. Alleen op die manier is het mogelijk met 5-15% van de projectwaarde de noodzakelijke dekking op eigen uren te organiseren én de aantrekkingskracht op het bedrijfsleven vorm te geven. Het is niet te verwachten dat dit binnen enkele maanden is gerealiseerd, dus wordt er parallel gewerkt aan het opzetten van verdienmodellen met een fysiek en lokaal karakter. Denk aan de mogelijkheden om een beleving te bieden op en rond Stadsboerderij De Punt, om nog meer safari’s aan te bieden op strand, in het bos of op andere geschikte locaties. In totaal zou dit uiteindelijk € 20.000 - € 30.000 per jaar moeten kunnen opleveren. Maar ook zien we grote kansen in de rol die NME op dit moment speelt samen met EWSD in het verduurzamen van het bedrijfsleven van Schouwen-Duiveland. Zo organiseert NME in samenwerking met EWSD de duurzaam ondernemen prijs SD namens de gemeente en voeren wij op basis van een plan van aanpak duurzaamheidsscans uit bij bedrijven op het eiland. De basiswerkzaamheden moeten blijven doorgaan.

Het is aan te bevelen om de focus, zoals uit dit businessplan komt, ook toe te passen op de reguliere activiteiten. Op deze manier kunnen de kosten en inzet beheersbaar blijven.

20

5.10 Roadmap Bij het opstellen van de roadmap is het van belang om vanuit de breedte van de mogelijkheden focus in de tijd aan te brengen. Daarbij is onderscheid te maken tussen intern gerichte stappen en meer externe activiteiten. In de tijd bestaat hier uiteraard een relatie en volgordelijkheid in. Op hoofdlijnen zien we onderstaande speerpunten voor het komend jaar:

Speerpunten intern • • • • • •

Herijk de huidige stichting en maak aanpassingen waar nodig/mogelijk Stel het profiel op voor een ‘zakelijk leider’ en werf deze; overweeg vast of inhuur Vertaal de roadmap naar een ambitieuze, maar realistische uitvoeringsagenda Concretiseer je visie, ambitie en unieke kracht en zorg dat dit bekend raakt Organiseer je communicatie in functie van bekendheid en aantrekkingskracht Richt een operationeel afstemmingsritme in, haal zoveel mogelijk ad hoc overleg eruit

Speerpunten extern • • • • • • •

Verdiep, concretiseer en prioriteer de activiteiten bij Stadsboerderij De Punt op basis van waarde Vergroot de markt en waarde van de beleef-safari’s voor NME S-D Schrijf twee (meest kansrijke) project ideeën uit; één op scholen, één op recreatie Verken laaghangend fruit, zoals bijvoorbeeld het Lokaal Preventie Akkoord Verdiep je in de mogelijkheden en regelingen op de prominente thema’s Formaliseer de samenwerking met strategische samenwerkingspartners, zoals EWSD, IVN, SD op Weg en wellicht de Imkerij vereniging Schouwen-Duiveland Kom tot drie nieuwe samenwerkingsverbanden met partners uit de regio

Na akkoord op het businessplan zal deze roadmap door het team uitgewerkt worden tot een uitvoeringsagenda. Deze bestaat enerzijds uit alle planbare activiteiten en anderzijds zal er afdoende ruimte gelaten worden om in te kunnen spelen op de actualiteit en de kansen die zich voordoen op het gebied van projectontwikkeling en het organiseren van strategische verbindingen. De kansrijke activiteiten (doen, onderzoeken, overwegen, vermijden) dienen als basis voor het opstellen van de meerjarenplanning, welke op hoofdlijnen zal bestaan uit het uitbouwen van de speerpunten voor 2022. Nieuwe projecten met zoveel mogelijk hergebruik, nieuwe locaties met dezelfde dienstverlening. Nieuwe safari’s bij de bestaande doelgroep en nieuwe doelgroepen voor dezelfde beleef-safari’s of andere belevenissen. Dit alles gericht op het verder opvoeren van het activiteitenniveau, om daarmee financiën te organiseren en impact te vergroten. Cruciaal bij het opzetten van de projecten en de activiteiten is expliciet na te denken over de schaalbaarheid ervan. Belangrijkste interne aandachtspunt daarbij is dat de organisatie mee blijft groeien. Dus het installeren van een Raad van Advies, gericht op het uitbreiden van een groep ‘positief kritische vrienden’, het vergroten van de flexibele schil, etc.

21

6 | Organisatie Het realiseren van de benoemde ambitie en doelstellingen vraagt een doorontwikkeling van de organisatie. Daarbij is een goed samenspel gewenst tussen bestuur, vaste kern en flexibele schil. Op die wijze wordt een optimale balans gewaarborgd tussen continuïteit en schaalbaarheid.

6.1 Bestuur NME S-D heeft een betrokken en actief dagelijks bestuur aangevuld met diverse mensen uit de regio die samen het algemeen bestuur vormen. Alle bestuursleden doen op vrijwilligere basis. Voor het verwezenlijken van de ambities in dit businessplan worden de volgende kenmerken nog belangrijker: een bestuur dat zich kenmerkt door: • • • • •

Visie op het onderwerp en de toekomst; Te activeren netwerk om te komen tot invulling; Ambassadeursrol voor de stichting en de activiteiten; Sturing geven aan de uitvoeringsorganisatie, gericht op focus en resultaat; Onderschrijven van de groeiambitie (in impact).

De komende periode zal de huidige inrichting en vorm van het bestuur moeten worden geëvalueerd en waar nodig worden bijgestuurd. Ervaring leert dat in deze fase een klein (4-6 leden) en actief bestuur van grote waarde kan zijn voor de doorgroei van de stichting. Met name actief optredend als ambassadeur en verbinder. Of deze aanname en daarmee bestuurlijke verandering, ook voor NME S-D van toepassing is, wordt in de komende maanden onderzocht en besloten. Het netwerk dat binnen het huidige bestuur wordt vertegenwoordigd door de verschillende leden is een kracht die moet worden behouden. Een mogelijkheid om deze kracht verder uit te bouwen is de introductie van een Raad van Advies die het bestuur en de werknemers van de stichting kan adviseren en kan zorgen voor de noodzakelijke verbindingen in de regio, zonder belast te zijn met het inhoudelijk besturen van de stichting.

6.2 Uitvoeringsorganisatie De uitvoeringsorganisatie van NME S-D bestaat idealiter uit een vaste kern, die vooral regie voert op de projecten en activiteiten. Daaromheen staat een schaalbare flexibele schil van professionals en vrijwilligers. Een mogelijke organisatievorm kent een vaste kern met de volgende rollen: • Zakelijk leider; • Uitvoeringscoördinator; • Uitvoeringsspecialisten. De flexibele schil bestaat uit de volgende rollen: • Projectmanagers; • Vrijwilligers; • Overige betrokkenen. De noodzaak en inhoud van de verschillende rollen staat hieronder kort toegelicht.

22

Zakelijk leider De geschetste ambitie en voorgenomen activiteiten vragen om de rol van een zakelijk leider. Een zakelijk leider is iemand die met een ondernemende blik kijkt naar de mogelijkheden en organisatieontwikkeling. Daarbij is hij of zij ook degene die zich in het netwerk beweegt om toekomstbestendige verbindingen vorm te geven. Tot slot ook degene die fungeert als liaison tussen het bestuur en de overige betrokkenen bij NME S-D. Deze zakelijk leider is in staat de visie uit te dragen en te vertalen naar de dagelijkse praktijk. Hij of zij focust zich vooral op strategie en tactiek. Uitvoering zit bij de overige betrokkenen.

Uitvoeringscoördinator Eén van de belangrijkste krachten van NME S-D is de uitvoeringskracht die ervan uitgaat; de passie en drive van enkele mensen binnen NME S-D. Het is zaak deze mensen te binden en nog verder in hun kracht te zetten. De uitvoeringscoördinator is in staat als meewerkend voorman/-vrouw te fungeren in het realiseren van projecten en activiteiten. Deze persoon operationaliseert de uitvoeringsagenda, ondersteunt bij het opstellen van project ideeën en zorgt voor de praktische invulling daarvan.

Uitvoeringsspecialisten Dit zijn de mensen die dagelijks invulling geven aan de reguliere activiteiten van NME S-D. Het aantal mensen dat deze rol vervult groeit mee met het aantal activiteiten dat tot de reguliere diensten gaat behoren en de omvang daarvan. Mensen in deze rol kunnen zowel operationeel als projectmatig werken en zijn structureel verbonden aan NME S-D. Na goedkeuring van het businessplan en een uitwerking conform boven geschetste organisatievorm zullen voor deze drie rollen concrete profielen worden opgesteld. Hiermee wordt continuïteit voor NME S-D verstevigd en fungeren de profielen als basis voor de uitbouw van de organisatie en eventuele wervingsprocessen (als daar aanleiding toe is). Naast ‘de juiste mensen op de juiste plaats’ is het ook van belang dat het team continu de neuzen dezelfde kant op heeft staan. Een ritme, om zowel operationeel als tactisch frequent af te stemmen, is noodzakelijk. Naast de reguliere vergaderingen zoals een bestuursvergadering zal er, op basis van het activiteitenniveau, gewerkt worden aan een vast overleg ritme om kort-cyclisch af te stemmen met de betrokken collega’s en partners. Vanuit projecten zal dit logischerwijs automatisch ontstaan. Over de projecten heen zal er inzicht bewaakt moeten worden en ook de relatie naar de financiële administratie geborgd moeten worden.