CVS Concept gebiedsvisie Moermondse Gravelinge - bijlage 1 concept gebiedsvisie

t p

Gebiedsvisie Moermondse Gravelinge

c

n o

e c

Beleidsuitwerking en integrale gebiedsontwikkeling aandachtsgebied Kustvisie Schouwen-Duiveland

Colofon Projectnaam

Beleidsuitwerking Kustvisie Schouwen-Duiveland

Locatie Schouwen-Duiveland

Opgesteld door Gemeente Schouwen-Duiveland In samenwerking met BoschSlabbers landschapsarchitecten ZKA Leisure Consultants Datum

13 april 2021

2

Inhoud PM update

Samenvatting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.1 Aanleiding / context . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.2 De opdracht / vraagstelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.3 Werkwijze/proces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.4 Leeswijzer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

2. Beleidskader . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2.1 De Kustvisie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2.2 Strategie Zeeuwse kwaliteitskust . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 2.3 Aandachtsgebieden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 2.4 Agenda toerisme Schouwen-Duiveland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 2.5 Geluid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 2.6 Meekoppelkansen/ opgaven van deze tijd/ raakvlakken ander beleid . . . . . . . . . 21

3. Gebiedsanalyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.1 Landschappelijke context . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.2 Het aandachtsgebied . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.3 Gebiedskwaliteiten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 3.4 Bereikbaarheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 3.5 Thematische onderzoeken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 3.6 Recreatie: dichtheden versus groene doorweving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 3.7 Analyse toeristisch product. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 3.8 Recreatieve opgave voor het gebied . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

4. Visie op de gebiedsontwikkeling. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 4.1 Het integrale streefbeeld. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 5.2 Recreatief concept. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 5.3 Samenwerking. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

5. Toeristisch recreatief programma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 5.1 Criteria toekomstbestendig verblijfsrecreatief programma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 5.2 Marktontwikkelingen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 5.3 Vertaling trends en markt naar het aandachtsgebied Rampweg . . . . . . . . . . . . . . 62 5.4 Aanvullende voorzieningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 5.5 Ontwikkelruimte in aandachtsgebied Rampeg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 5.6 Economische impact van het verblijfs-recreatieve programma. . . . . . . . . . . . . . . . 66

4

6. Van visie naar uitvoering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 6.1 Samenhangende regelsets . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 6.2 Spelregels kustvisie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 6.3 Spelregels landschappelijke uitwerking kustvisie Schouwen-Duiveland . . . . . . . 74 6.4 Beeldkwaliteitsplan voor de bebouwing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 6.5 Vervolgstappen: samen door naar de uitvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 6.6 Op te stellen deelproducten in het vervolg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

7. Maatschappelijke toetsing 7.1 mbt

Bijlagen Bijlage A sortimentslijsten voor landschap A. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Bijlage B sortimentslijsten voor landschap B. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 Bijlage C Berekening oppervlaktes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Bijlage D Ontwikkelprincipes en -kader . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 Bijlage E Ontwikkelkader kustvisie Bijlage F Wijzigingdocument regelgeving agenda toerisme 2018-2026 Bijlage G Duurzaamheid en biodiversiteit Bijlage H Marktonderzoek en toeristisch recreatief programma

Luchtfoto van het aandachtsgebied en de omgeving (bron PDOK)

6

Samenvatting P.M. volgt

7

Uitzicht over het plangebied met centraal daarin de Nieuweweg en het bestaande deel natuurgebied De Helle.

8

Inleiding

1

1.1 Aanleiding / context Met het opstellen van een gebiedsvisie voor het aandachtsgebied Rampweg en omgeving geven we uitvoering aan de opgaven en afspraken die zijn vastgelegd in het Kustpact en de Zeeuwse Kustvisie. Dit gebied ligt direct achter de Noordzeekust en wordt omsloten door de rijksweg N57, de Recreatieverdeelweg en de Rampweg. Aan de westzijde grenst het gebied aan de omgeving rond het slot Moermond. De opgave om te komen tot een transformatie van het gebied dat in de Zeeuwse Kustvisie is aangeduid als aandachtsgebied is geen nieuwe opgave. Die opgave komt voort uit de Regiovisie Schouwen-West. Daarin zijn midden jaren negentig van de vorige eeuw doelen als het versterken van de kwaliteit van de kustzone door realisatie van nieuw landschap en natuur in samenhang met het bieden van ruimte aan recreatieve ontwikkelingen die moeten bijdragen aan herstructurering van de verblijfsrecreatie in de Kop van Schouwen al vastgelegd. Ter uitvoering van die integrale gebiedsontwikkeling en de herstructureringsopgave is in dit gebied al een tweetal recreatiebedrijven gevestigd. In 2015 is een klein deel van de beoogde nieuwe natuur aangelegd, dat ook onderdeel is van het Natuurnetwerk Zeeland. Grenzend aan de westzijde van het gebied is rond de omgeving van Slot Moermond eveneens natuurontwikkeling tot stand gekomen.

Het gebied staat door de nabijheid van de kust onder druk en heeft nog geen intrinsieke landschappelijke kwaliteit die daartegen weerstand biedt. Om die reden is dit gebied in de Zeeuwse Kustvisie aangewezen als aandachtsgebied.

1.2 De opdracht / vraagstelling Voor de toekomst van de Zeeuwse kust zetten we in op herstel van kwaliteit en het creëren van landschap, daar waar die kwaliteiten onder druk staan, zoals in het aandachtsgebied in de omgeving Rampweg. Bij nieuwe ontwikkelingen met (recreatieve) bebouwing geven we prioriteit aan de Zeeuwse identiteit en zetten we in op symbiose tussen landschap, recreatie en de overige omgeving. We creëren geen nieuwe vrije ontwikkelruimte, maar zetten in op herstructurering van de verblijfsrecreatie in de kustregio. Voor het recreatieve product zetten we in op differentiatie en toekomstwaarde. Marktvergroting door te kiezen voor niches en onderscheidende formules, met focus op lokaal aanwezige kwaliteiten, identiteiten en samenwerking zijn daarbij een speerpunt. In deze gebiedsvisie is het landschappelijk streefbeeld voor het gebied opgenomen. Op basis van marktonderzoek geeft deze visie tevens inzicht in de kansen voor een onderscheidend en gedifferentieerd toeristisch-recreatief programma. De gebiedsvisie bevat spelregels en inspiratieregels voor het maken van het landschap en de nieuwe recreatieaccommodaties, zodat uitvoering kan worden gegeven aan de opgave om nieuw landschap te produceren. Met een omvang en dichtheden van de in het gebied te realiseren diversiteit aan recreatieve bebouwing passend bij de landschapsstructuur.

Om de regionale identiteit van de Zeeuwse kust te versterken is een stedenbouwkundig en beeldkwaliteitskader onderdeel van de visie. Nieuwe ontwikkelruimte biedt kansen om de verblijfsrecreatie duurzaam, energiezuinig en klimaatbestendig te ontwikkelen. Het maken van nieuw landschap biedt daarnaast ruimte aan opgaven die voortkomen uit de klimaatdoelstellingen, zoals aanleg van nieuw bos en het versterken van de biodiversiteit.

9

schema - aanpak/werkwijze huidige situatie Landschap actuele thema’s CO2-vastlegging

Routing

Water

de opgave

meerwaarde

energietransitie

kern van de opgave: meerwaardecreatie door landschap én recreatie opnemen overige thema’s biodiversiteit Analyse toeristisch product Recreatieve potentie van het gebied

zoet water Ruimtelijk streefbeeld met ingrediënten met bijbehorende spelregels voor de verdere uitwerking

Schematische weergave aanpak gebiedsvisie

10

Een belangrijk onderdeel van de opgave is het realiseren van een openbaar toegankelijk gebied, waarin hekken en afscheidingen zo veel als mogelijk worden vermeden en het beheer van het landschap onder te brengen bij één partij. De uitdaging ligt voor ons om samen met alle partners en ondernemers die willen investeren ervoor te zorgen dat dit landschappelijk streefbeeld wordt gerealiseerd in combinatie met het verder uitvoering geven aan de herstructureringsopgave voor de verblijfsrecreatie gebied, zodat een gebied ontstaat dat de kernkwaliteiten en collectieve waarden van dit deel van de kustzone versterkt en een aantrekkelijk leefklimaat voor inwoners en bezoekers biedt.

1.3 Werkwijze /proces De plannen voor landschaps- en natuurontwikkeling in dit deel van de duinzoom van Schouwen-West zijn niet nieuw. Dit betekent dat bij de analyse gebruik kon worden gemaakt van veel al aanwezige waardevolle informatie. Aan de Zeeuwse Kustvisie liggen belangrijke onderzoeken ten grondslag die aan de basis liggen van het beleidskader dat daarin is opgenomen voor dit aandachtsgebied. Maar ook andere relevante onderzoeken, beleidsnota’s en visies zijn betrokken. In het kader van het opstellen van de gebiedsvisie is aanvullend marktonderzoek uitgevoerd. De opgave is om te komen tot planvorming en realisatie van ontwikkeling van de aandachtsgebieden op basis van gelijkwaardigheid en samenwerking. Het streefbeeld voor het landschap dat in de gebiedsvisie is opgenomen is tot stand gekomen via een participatieproces met zowel de partners in de Zeeuwse Kustvisie (gebiedspartners) als met ondernemers, grondeigenaren in het gebied en initiatiefnemers die willen investeren (stakeholders). Daarnaast zijn bijeenkomsten georganiseerd met bewoners. Alle kennis en input is niet alleen van belang geweest bij de analyse, maar ook bij het opstellen van de gebiedsvisie. Ook is de gemeenteraad beeldvormend en informerend meegenomen in de voorbereiding.

1.4 Leeswijzer In het volgende hoofdstuk 2 wordt ingegaan op het beleidskader uit de Zeeuwse Kustvisie en de strategie voor dit aandachtsgebied en dat in deze visie verder is uitgewerkt. Daarnaast benoemen we belangrijke beleidsthema’s en ontwikkelingen op het gebied van klimaat en energie. In de navolgende hoofdstukken zijn de resultaten uit de analyse, waaronder ook de met inbreng van de gebiedspartners, stakeholders en inwoners tot stand gekomen SWOT-analyse betrokken. Hoofdstuk 3 handelt over de gebiedsanalyse. Daarin gaan we in op het landschappelijk kader. Wat zijn in de omgeving aanwezige gebiedskwaliteiten die we kunnen versterken en wat is de landschappelijke opgave voor dit gebied en de kwaliteit van het toeristisch-recreatief product in de bredere omgeving van het aandachtsgebied, alsmede de opgave voor dit gebied. Hoofdstuk 4 bevat de visie op de ontwikkeling van dit aandachtsgebied. Daarin is het streefbeeld voor het landschap opgenomen en de strategie voor de ontwikkeling van een aantrekkelijk toeristisch-recreatief programma. In hoofdstuk 5 staat beschreven onder welke voorwaarden ontwikkelruimte in dit nieuwe landschap kan worden geboden en wat de omvang kan zijn van een toeristisch-verblijfsrecreatief programma dat qua grootte, dichtheden en omvang past in de verschillende delen in het nieuwe landschap.

In hoofdstuk 6 zijn de spelregels en inspiratieregels opgenomen voor het maken van het nieuwe landschap en de recreatieve ontwikkelingen. Daarin is ook het stedenbouwkundig en beeldkwaliteitskader opgenomen en inspiratie voor het ontwerpen met een Schouwse identiteit. Tezamen zijn dat de handvatten voor het maken van het plan. Daarnaast gaan we in dit hoofdstuk ook in op de stappen om te komen tot een gezamenlijke uitvoering. Hoofdstuk 7 beschrijft de resultaten van de maatschappelijke toetsingsronde via de inspraakprocedure dat is betrokken bij de uiteindelijke vaststelling van deze gebiedsvisie. 11

12

Beleidskader

2

2.1 de Kustvisie Ondanks overheidsinvesteringen in natuurontwikkeling, kustversterking, recreatieve routestructuren en infrastructuur is onvoldoende aandacht besteed aan de wijze waarop recreatieterreinen een plek innemen in de omgeving. De terreinen staan op zichzelf, zijn afgeschermd door groensingels of grondwallen van de naaste omgeving. Het toevoegen van (recreatieve) bebouwing is veelal niet gepaard gegaan met landschapsontwikkeling en vaak ten koste gegaan van open (agrarisch) landschap. Doorgaans is de afgelopen decennia bij ruimtelijke ontwikkelingen daardoor sprake geweest van landschap consumeren, in plaats van nieuw landschap produceren. De recreatiesector staat voor de uitdaging om de kwaliteit van het toeristisch-recreatieve product dat een belangrijke motor vormt van de Zeeuwse economie op peil te houden. In het algemeen zijn de recreatieve ontwikkelingen niet herkenbaar Zeeuws, eenzijdig, monotoon van opzet en is weinig tot geen sprake van innovatie. De uitdaging is dat recreatiebedrijven de aansluiting met de markt niet verliezen. In de Zeeuwse Kustvisie is de integrale aanpak voor de toekomst gericht op de Zeeuwse Kwaliteitskust. We zetten in op het beschermen, behouden en versterken van de Zeeuwse kernkwaliteiten.

Onder voorwaarden wordt in bepaalde zones ruimte geboden voor het ontwikkelen van nieuwe kwaliteiten vanuit een integrale benadering met inachtneming van waterveiligheid, natuur, landschap, samenleving, verblijfsrecreatie en mobiliteit. Het realiseren van kustbebouwing kan alleen in combinatie met het produceren van landschap. De inzet voor de aandachtsgebieden is gebiedsgericht ontwikkelen van een gedifferentieerd recreatieproduct met een eigen Zeeuwse identiteit in een sterk landschap, waarin verblijf, beleving en natuur met elkaar vervlochten zijn.

Beelden van Zeeuwse vakantieparken die niet de gewenste Kwaliteitskust representeren ( Kustvisie Zeeland)

13

gave agrarische landschappen

In de Zeeuwse Kustvisie is de integrale aanpak voor de toekomst gericht op de Zeeuwse Kwaliteitskust. We zetten in op het beschermen, behouden en versterken van de Zeeuwse kernkwaliteiten. Onder voorwaarden wordt in bepaalde zones ruimte geboden voor het ontwikkelen van nieuwe kwaliteiten vanuit een integrale benadering met inachtneming van waterveiligheid, natuur, landschap, samenleving, verblijfsrecreatie en mobiliteit. Het realiseren van kustbebouwing kan alleen in combinatie met het produceren van landschap. De inzet voor de aandachtsgebieden is gebiedsgericht ontwikkelen van een gedifferentieerd recreatieproduct met een eigen Zeeuwse identiteit in een sterk landschap, waarin verblijf, beleving en natuur met elkaar vervlochten zijn.

grote natuurgebieden

voordelta, strand en duin

Deze beelden geven een indruk van de Zeeuwse Kustkwaliteit en referenties van hierbij passende verblijfsrecreatie. Het ‘sec’ volgen van de regels/ principes van de kustvisie, is nog geen garantie voor kwaliteit. Hier ligt een grote rol voor de overheid en voor de ondernemer die wil investeren.

14

Deze beelden geven een indruk van de Zeeuwse Kustkwaliteit en referenties van hierbij passende verblijfsrecreatie.

2.2 STRATEGIE ZEEUWSE KWALITEITSKUST Ontwikkelkader In de aanpak om de Zeeuwse Kwaliteitskust te realiseren is een ontwikkelkader opgesteld (zie bijlage E). Dit betreft basiskwaliteiten waaraan ontwikkelingen in Zeeland minimaal moeten voldoen. Samengevat moeten nieuwe ontwikkelingen voldoen aan eisen die worden gesteld aan de ruimtelijke kwaliteit. Bestaande bedrijven kunnen onder voorwaarden beperkt uitbreiden in ruimte en eenheden. Dit gaat altijd gepaard met het produceren van nieuw landschap. De economische haalbaarheid van ontwikkelingen heeft prominent de aandacht. Ontwikkelingen voldoen aan de eisen van een centrale bedrijfsmatige exploitatie. Nieuwe ontwikkelingen en accommodaties zijn onderscheidend, dragen bij aan een gedifferentieerd product, zijn innovatief en vormen een hoogwaardig concept, waarin het lokale DNA centraal staat. Met oog op de dynamiek en verdere vernieuwing in de sector, wordt ingezet op circulair bouwen. Belangrijk is dat nieuwe ontwikkelingen een bijdrage leveren aan de werkgelegenheid, behoud van voorzieningen en een toegevoegde waarde zijn voor de (leef) omgeving.

Mobiliteit Een goede externe bereikbaarheid van de kust met de auto is een voorwaarde. Eenmaal gearriveerd aan de kust verschuift de focus naar het zo prettig en actief mogelijk beleven van de kwaliteitskust zonder auto via een divers aanbod aan duurzame vervoerswijzen. Via recreatieslagen (haaks op de kust) wordt verkeer van en naar de kust gebundeld op de provinciale infrastructuur. Bij de verdere gebiedsontwikkeling is optimalisatie van deze slagenstructuur uitgangspunt. De Lange Moermondsweg is onderdeel van de slagenstructuur die nog verder moet worden geoptimaliseerd.

15

/

d recreatiestran

recreati e

strand

Aandachtsgebied Rampweg e.o.

Scharendijke Scharendijke Renesse

Ellemeet

Uitsnede uit de Kustvisie kaart met aanduiding van de aandachtsgebieden

Beeld van het aandachtsgebied met zicht op Strandpark De Zeeuwse Kust

2.3 Aandachtsgebieden Voor het ontwikkelen van de aandachtsgebieden in onze gemeente zijn de volgende basiskwaliteiten en regels van belang: • gebiedsontwikkeling vindt plaats op basis van een integrale gebiedsvisie; • het gezamenlijk streefbeeld wordt door gemeenschappelijke partijen gedragen; • de recreatieve ontwikkelingsruimte in aandachtsgebieden is geen ‘vrije’ ontwikkelingsruimte. In alle gevallen moet de ontwikkeling in een aandachtsgebied bijdragen aan het oplossen van verblijfsrecreatieve knelpunten (herstructurering, verplaatsing, sanering) (elders) in de betreffende regio van de Zeeuwse kust; • 70% van de oppervlakte van het aandachtsgebied is landschap/natuur en 30% van de oppervlakte van het aandachtsgebied is recreatieterrein, inclusief de oppervlakte van bestaande bedrijven Strandpark de Zeeuwse Kust en Resort Land en Zee; • bestaande bedrijven kunnen beperkt in oppervlakte uitbreiden, indien het uit te breiden terrein integraal deel uitmaakt van het nieuwe landschap in het aandachtsgebied; • bestaande bedrijven kunnen maximaal 15% in eenheden uitbreiden, mits sprake is van een integrale kwaliteitsimpuls van bestaande en toekomstige accommodaties en op het totale terrein maximaal 13% is bebouwd ten behoeve van verblijfsrecreatie (exclusief centrale voorzieningen); • voor nieuwe ontwikkelingen geldt ook maximaal 13% van de oppervlakte van het totale

verblijfsrecreatieterrein is bebouwd , exclusief centrumvoorzieningen

16

• • • • • •

•

de regionale identiteit en de omvang en dichtheden van bebouwing passen bij de landschapsstructuur; er sprake is van een integrale kwaliteitsimpuls van het bestaande en toekomstige accommodatie het nieuwe landschap/natuur is in beheer bij één partij; hekken en afscheidingen worden vermeden; het gebied is zo veel als mogelijk openbaar toegankelijk, waaronder ook de paden en routes die daar integraal onderdeel van zijn; maximaal 20% van het totale recreatieterrein in een aandachtsgebied mag aan de openbaarheid worden onttrokken (deze maximale maat is vanwege het aspect veiligheid niet van toepassing bij kampeerterreinen); het recreatieve routenetwerk sluit aan op de omgeving.

Waarom is omgeving Rampweg aandachtsgebied? • Geen sterke landschappelijk structuren aanwezig; • Hoge druk op de gronden vanuit recreatieve ontwikkelingen; • Kans om door middel van ontwikkeling kwaliteit toe te voegen aan het landschap; • Voldoende aanknopingspunten om recreatieve ontwikkeling hand in hand te laten gaan met landschapsontwikkeling. Integrale ontwikkeling met als uitgangspunt het produceren van landschap levert hier meerwaarde voor bewoners en gebruikers van het gebied, voor het recreatieve product van de regio, en voor landschap en natuur. Centraal in het gebied staat een landschapsontwikkeling met een krekensysteem in een lommerrijke omgeving (bosschages/lanen) als landschappelijke drager. Inspiratie voor de verdere ontwikkeling zijn belangrijke cultuurhistorisch waardevolle elementen, zoals Slot Moermond. De zichtlijnen op de Plompetoren dragen bij aan de identiteit en herkenbaarheid van het gebied. Huidige situatie

kreek teruggebracht in natuurontwikkelingsproject historische laanstructuur aanwezig voormalige kreek is aanwezig in de ondergrond

cultuurhistorisch object

Landschappelijk streefbeeld ontwikkelperspectief recreatief landschap middels bossages en doorzichten

recreatiewoningen in passende architectuur voormalige kreekloop is zichtbaar gemaakt als waterpartij

cultuurhistorisch object is behouden laanstructuur is uitgebreid

voormalige kreekloop dient ook in een eventueel

volgend, aansluitend project te worden doorgezet

Principes uit de Kustvisie

17

De Agenda Toerisme (gemeente Schouwen-Duiveland) vastgestelde maximale vierkante meters voor bebouwing

type

bebouwd oppervlak, m2

recreatiewoning (inclusief berging van 13m2)

88

toeristische- of camperplaats / ecolodge/ glamping

40

(ook toiletgebouwen of privésanitair tellen mee in de 13%)

groepswoning* (inclusief berging van 26m2)

176

hotel / app / studio**

20

* groepswoning is in de Agenda Toerisme variabel, dit kan in de uitwerking ook maatwerk zijn. Hier hebben we gerekend met een 12 persoons groepswoning. ** Hotel is in de Agenda Toerisme niet voorzien van een oppervlaktemaat. Dit is een indicatieve oppervlakte voor de verblijfsruimte van een kamer.

2.4 Agenda toerisme Schouwen-Duiveland De Agenda Toerisme is de gezamenlijke agenda van de gemeente Schouwen-Duiveland, de ondernemers en andere belanghebbenden in de toeristische sector. De gemeenteraad van Schouwen-Duiveland heeft op 25 oktober 2018 de ‘Agenda Toerisme 2018-2026’ vastgesteld, inclusief bijbehorend uitvoeringsprogramma en regelgeving. De Agenda Toerisme 2018- 2026 geeft de ambities voor Schouwen-Duiveland als toeristisch recreatieve bestemming voor de toekomst weer. De agenda bevat strategische keuzes voor de toekomst, doelstellingen en uitvoeringsthema’s aan de hand waarvan per thema beleidskeuzes worden gemaakt. De ambitie voor de komende jaren luidt: De Groen Blauwe Oase Schouwen-Duiveland blijft ook in de toekomst een bijzondere en aantrekkelijke toeristische bestemming in de Zeeuwse- en Zuid-Hollandse Delta, met een jaarrond gastvrije ontvangst, een intense natuurbeleving, gekoppeld aan een hoge kwaliteit en duurzaamheid van het toeristisch recreatieve product afgestemd op de gast. Hierdoor blijft de recreatiesector de belangrijkste economische factor van het eiland, kan het de concurrentie met andere toeristische bestemmingen met vertrouwen aan en zijn we een voorbeeld voor andere kustgemeenten. Om dit voor elkaar te krijgen, gaan we uit van de volgende zes strategische keuzes: 1. Schouwen-Duiveland: de ‘Groen Blauwe Oase’ in de Delta 2.

Het geheel is meer dan de som der delen: de Toeristische Hoofdstructuur (THS) 3. Gast en een gastvrije ontvangst centraal 4. Blijvende aandacht voor jaarrond toeristisch product en toename bestedingen 5. Ruimte voor kwaliteit, innovatie, verduurzaming en goed ondernemerschap 6. Samenwerking is de sleutel tot succes Die zijn vertaald in 6 uitvoeringsthema’s: 1. Uitgekiende marketing van onze ‘Groen Blauwe Oase’. 2. Meer Beleving: ‘Schouwen-Duiveland als podium voor de beste natuurbeleving op de grens van land en water’. 3. Het hele eiland gastvrij en meer jaarrond bezoekers. 4. Voortdurend vernieuwen. 5. Het mooiste strand als blijvende trekker. 6. Zorgeloos de unieke plekken op het eiland vinden.

18

In de Groen Blauwe Oase Schouwen-Duiveland wordt ingezet op het behouden en versterken van belangrijke omgevingskwaliteiten voor de gasten en het stimuleren van meer bijzondere en gedifferentieerde vormen van verblijfsrecreatie in een natuurlijke omgeving. Kwaliteit is leidend. Innovatie en kwaliteitsverbetering wordt gestimuleerd, evenals de energietransitie en circulaire ontwikkelingen. In het uitvoeringsthema ‘Voortdurend vernieuwen’ wordt uitgegaan van het belang van meebewegen met de markt en permanent investeren in vernieuwing en kwaliteit. Één van de keuzes daarbij is het stimuleren van herstructurering, kwaliteitsverbetering en productdifferentiatie en het creëren van schaarste door geen nieuwvestiging van verblijfsrecreatieve bedrijven toe te staan. Het ontwikkelkader uit de Zeeuwse Kustvisie is onderdeel van de regelgeving. Daarin zijn oppervlaktes aan de accommodaties toegekend waarmee rekening dient te worden gehouden voor de berekening van het maximale bebouwingspercentage van 13%.

Bij uitbreidingen van bestaande bedrijven in zowel eenheden (maximaal 15%) en oppervlakte dient landschap te worden geproduceerd en het totale terrein een maximale bebouwingspercentage van 13% heeft.’ Maatwerk is in overleg en op advies van het Adviesteam Toerisme op basis van het uitgangspunt om te komen tot Zeeuwse kustkwaliteit (bijvoorbeeld hoger percentage invulling ten behoeve van verblijfsrecreatie gekoppeld aan extra landschapscompensatie) mogelijk, in die zin dat sprake is van communicerende vaten. Bij een planologische procedure tot herstructurering en/of omvorming dan wel plaatsing van eenheden, moet een recreatieterrein op termijn volledig voldoen aan het Ontwikkelkader Verblijfsrecreatief Gebied, inclusief het maximum percentage van 13% voor invulling verblijfsrecreatie. Het Adviesteam Toerisme toetst aan de voorkant of omvorming van het gehele terrein mogelijk is. Afspraken hiertoe worden privaatrechtelijk vastgelegd, waarbij het ook mogelijk is om een termijn af te spreken waarbinnen de investeringen in het totale kwaliteitsverbeteringplan op het totale terrein kan worden uitgevoerd. De noodzaak hiertoe dient in het businessplan te zijn aangegeven en onderbouwd.

Consumptieve horeca (restaurantfunctie) en voorzieningen (zwembad, supermarkt) op recreatieterreinen, moeten dienend zijn aan het recreatieterrein en passend in omvang, maar mogen ook gericht zijn op inwoners en gasten anders dan van het recreatieterrein.

Vanaf de Stoofweg over het plangebied kijkend, richting de Rampweg, vallen twee dingen op. Ten eerste in het midden het agrarische erf met historische bebouwing en prachtige erfbeplantingen. Ten tweede - links van het midden - de verblijfsrecreatieve bebouwing aan de Rampweg. Door de openheid van het tussenliggende gebied springt deze zeer in het oog.

19

Buiten de begrenzing van het bestaand bebouwd gebied (Buitengebied) zijn ontwikkelingen van verblijfsrecreatieve bedrijven, inclusief hotels en pensions mogelijk in specifiek daartoe aangewezen aandachtsgebieden conform de voorwaarden voor aandachtsgebieden en op basis van een gebiedsgerichte aanpak. Deze ontwikkelingen komen voort uit herstructurering en moeten voldoen aan onderdeel A t/m D van het Ontwikkelkader Verblijfsrecreatief Gebied. Daarnaast moeten de aspecten waterveiligheid, duurzaamheid (wettelijke normen) en leefbaarheid (voor zover van toepassing) worden geborgd. In de Agenda Toerisme is tevens beleid opgenomen over de parkeernormen en de verkeersgeneratie voor diverse verblijfsrecreatieve accommodaties. In het beleid is een rekenvoorbeeld opgenomen om te gebruiken bij het maken van individuele plannen (zie bijlage F). Het potentiële programma aan verblijfsrecreatieve eenheden dat in dit aandachtsgebied op basis van de gebiedsvisie in het gebied kan worden toegevoegd heeft effecten op de verkeersgeneratie in het gebied. Nadere studie op het aspect verkeer is nodig om te bezien of dat leidt tot aanpassing van wegen, dan wel het treffen van aanvullende verkeersmaatregelen.

2.5 Geluid In het Omgevingsplan Zeeland is gesteld dat zowel bestaande als nieuw te vestigen verblijfsrecreatie, met uitzondering van kleinschalig kamperen (in principe maximaal 25 kampeereenheden) en hotels, voor wat betreft de daaraan te stellen geluidseisen gelijk gesteld wordt aan permanente bewoning. Dit betekent dat in de lijn van het omgevingsplan verblijfsrecreatie gelijk gesteld wordt aan een geluidgevoelig object of terrein als bedoeld in de Wet geluidhinder. Verblijfsrecreatieve ontwikkelingen dienen derhalve te voldoen aan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB. Volgens het gemeentelijke beleid kan geen hogere grenswaarde worden verleend voor verblijfsrecreatie. Alleen voor hotels, motels en kleinschalig kamperen (minicampings) geldt hierop een uitzondering. Door en rondom het aandachtsgebied zijn wegen gelegen. Bij het opstellen van het landschappelijk streefbeeld en de ontwikkeling daarbinnen van verblijfsrecreatie is nader onderzoek naar de effecten van wegverkeerslawaai van belang.

2.6 MEEKOPPELKANSEN/ OPGAVEN VAN DEZE TIJD / RAAKVLAKKEN ANDER BELEID Naast recreatie en landschap zijn er ook andere thema’s van groot maatschappelijk belang. Deels betreft het hier nationaal beleid in ontwikkeling.

Nationale Klimaatbeleid Om te kunnen voldoen aan de mondiale klimaatdoelstellingen neergelegd in het Klimaatakkoord Parijs is in het Nationale Klimaatakkoord vastgelegd hoe dat wordt vertaald naar beleid en een uitvoeringsagenda om verdere klimaatverandering te beperken. Enerzijds gaat het om mitigatie: het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, anderzijds om adaptatie: aanpassen aan de klimaatverandering door het verkleinen van de effecten, maar ook het benutten van kansen die zich voordoen als gevolg van klimaatverandering. In het Deltaprogramma (Waterveiligheid, Zoet Water en Ruimtelijke Adaptatie) en de Nationale klimaatadaptiestrategie (NAS) staan maatregelen beschreven om aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering. Een aantal belangrijke en actuele thema’s die samenhangen met het klimaatbeleid zijn van belang voor de ontwikkeling van de visie op het aandachtsgebied en de toekomstige mogelijkheden voor realisatie.

20

Klimaatadaptatie De verandering van het klimaat uit zich in stijging van de temperatuur, langere periodes van droogte, maar ook toename van hittegolven. Daarentegen neemt de hoeveelheid neerslag die jaarlijks valt toe en uit zich dat vaker in weersextremen zoals hoosbuien, waardoor vaker sprake is van wateroverlast. Mondiaal stijgt zeespiegel wat gevolgen heeft voor ons land in de delta. De klimaatverandering gaat snel. De veerkracht van de natuur wordt aangetast en daarmee verandert ook de blootstelling van de mens aan ziekteverwekkers en allergenen, evenals de blootstelling van gewassen aan ziekten en plagen. Effecten kunnen daarentegen ook positief zijn voor tal van sectoren en kansen bieden. Van belang is dat we ons eraan aanpassen en maatregelen treffen die ervoor zorgen dat de effecten worden verkleind of beheersbaar blijven. Het is een gezamenlijke opgave van iedereen. Gebiedsontwikkelingen zoals in de aandachtsgebieden bieden kansen om maatregelen te treffen die bijdragen aan het beheersbaar houden van de effecten.

Energietransitie Het besluit om de gaswinning in Groningen in 2022 op nul te brengen leiden versneld tot een transitie van de energievoorziening. De Regionale Energie Strategie Zeeland 1.0 geeft de doelstellingen weer voor Zeeland, die zijn gericht op het reduceren van 400 kiloton (Kton) CO2 in de gebouwde omgeving, het opwekken van minstens 11 PetaJoule (3 TWh) hernieuwbare energie in 2030 en een ambitie voor een CO2-reductie van 49% voor mobiliteit. De recreatiesector kan daaraan ook bijdragen. Nieuwe ontwikkelingen in het aandachtsgebied bieden tevens kansen om stappen te zetten in het ontwikkelen van energiezuinige recreatievoorzieningen.

Stikstofproblematiek

Naar aanleiding van de uitspraken van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof heeft het Rijk de afgelopen anderhalf jaar periodiek maatregelen afgekondigd, mede ook naar aanleiding van het rapport ‘Niet alles kan overal’ van de commissie Remkes (Adviescommissie Stikstofproblematiek). In 2020 zijn door het kabinet middelen beschikbaar gesteld voor onder andere intensivering van de natuurherstelmaatregelen en voor het treffen van bronmaatregelen om de stikstofuitstoot te verminderen. Dat is nodig om vergunningverlening voor economische ontwikkelingen weer op gang te kunnen brengen. Op 9 maart 2021 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Stikstofreductie en natuurwetgeving. Doelstelling is om de natuur in de beschermde Natura2000gebieden op een gezond stikstofniveau te brengen. Daartoe moet worden ingezet op het terugdringen van de overschrijding van de kritische depositiewaarde (kdw) op voor stikstof gevoelige habitats in de Natura2000-gebieden. In 2025 mag op 40% van het areaal geen sprake meer zijn van een overschrijding van de kritische depositiewaarde, in 2030 is dat 50% en in 2050 is dat 74%. Een structurele aanpak om de stikstofneerslag terug teKaart dringen ookprovincie ruimte geven voor gelegen economische activiteiten. en (bijna) overbelaste locaties metmoet binnen Zeeland stikstofgevoelige

referentiebeeld duurzame verblijfsrecreatie

Stikstofgevoelige en (bijna) overbelaste natuurgebieden in de omgeving (Bron Provincie Zeeland)

21

Het aandachtsgebied Rampweg ligt nabij Natura2000 gebied Kop van Schouwen. Dit natuurgebied bevat veel kwetsbare en stikstofgevoelige habitattypen die al (bijna) zijn overbelast. Dit betekent dat het beleid van Rijk en provincie van belang is voor de ontwikkelingen in dit aandachtsgebied. De provincie Zeeland heeft een Strategische aanpak Stikstof vastgesteld. De aanpak is gericht op 3 pijlers. Naast pijler 1 over de monitoring van de ontwikkelingen, informatie en communicatie daarover richting alle betrokkenen, heeft pijler 2 betrekking heeft op de stikstofreductie via een gebiedsgerichte aanpak voor met name de grotere gebieden met overschrijding, zoals de Kop van Schouwen. In een gebiedsgerichte aanpak wordt bezien of een combinatie van maatregelen en koppeling met lopende opgaven mogelijk is. Daarbij kan gedacht worden aan het aanpassen van gebruiksfuncties, koppeling met bossenstrategie, bufferzones of omschakeling, zoals voorzien in de aandachtsgebieden uit de Zeeuwse Kustvisie, zoals het gebied in de omgeving Rampweg. In pijler 3 ‘Naar een meer robuuste natuur’ zet de provincie onder andere in op het afmaken van het Natuurnetwerk Zeeland. Daarbij wil de provincie ook mogelijkheden verkennen deze uit te breiden en de kwaliteit van het Natuurnetwerk verder te verbeteren.

In het aandachtsgebied Rampweg en omgeving is nieuwe natuur aangelegd als onderdeel van het Natuurnetwerk Zeeland. Aanleg van nieuwe natuur als onderdeel van het landschap in het aandachtsgebied biedt kansen om de kwaliteit van het Natuurnetwerk in deze zone van de duinzoom verder te versterken.

Huidige NNZ in het gebied - gewenste en/of geplande uitbreidingen in geel (Bron Provincie Zeeland)

CO2-vastlegging In februari 2020 heeft het rijk samen met de provincies de ambities en doelen voor de Nationale Bossenstrategie uitgebracht. Daarin is niet alleen de ambitie opgenomen om tot 2030 te komen tot 10% (407.000 hectare) uitbreiding van het huidige areaal aan bos, maar ook om aandacht voor de kwaliteit van de bestaande bossen. Uitbreiding van bos kan een bijdrage leveren aan het vastleggen van koolstof. Een bos geeft koelte bij hitte en helpt bij het vasthouden van water. Daarmee kunnen bossen ook een belangrijke bijdrage leveren aan de klimaatopgave. Bomen en bos leveren een bijdrage aan het aantrekkelijker maken van het landschap en versterking van de biodiversiteit. Kansen voor bosuitbreiding zijn er zowel binnen als buiten het bestaande Natuurnetwerk. Bosaanleg willen rijk en de provincies ook koppelen aan andere opgaven. Belangrijk uitgangspunt is dat

22

nieuwe bossen buiten het Natuurnetwerk de landschappelijke kwaliteit moeten versterken. Dat vraagt een goed ontwerp waarbij een integrale afweging plaatsvindt van verschillende doelen en functies. Bos kan mogelijk een buffer zijn tussen verschillende, nu nog gescheiden functies, zoals tussen bebouwing van stad, dorp en het aangrenzende open land of tussen natuur en landbouw. Overgangen tussen functies worden daardoor minder hard. Onderwerp van onderzoek is hoe bos kan worden ingezet bij de gebiedsgerichte aanpak stikstof. De provincie Zeeland heeft op basis van de ambities uit de Nationale Bossenstrategie de uitwerking daarvan op Zeeuws niveau vastgelegd in de Zeeuwse Bosvisie (vastgesteld januari 2021). Daarin wordt ingezet op het versterken van de manteling in de kustzone, waaronder ook de aandachtsgebieden aan onze kustzone zijn gelegen. In het streefbeeld voor de gebiedsvisies voor de aandachtsgebieden betrekken we de opgave om meer ruimte te maken voor aanplant van bomen c.q. bos.

De meerwaarde van bos in het

Zoekgebiedenkaart uit de provinciale bosvise

landschap

Zoetwatervoorziening Voldoende zoetwater is van groot belang. We hebben het nodig voor de drinkwatervoorziening, verschillende economische sectoren zijn afhankelijk van zoetwater. Het is van belang voor de volksgezondheid, maar ook voor de natuur. Langdurige droogte leidt tot bodemdaling en tot funderingsschade aan gebouwen en er treedt verzilting op, wat gevolgen heeft voor de landbouw. Periodes met hevige neerslag worden afgewisseld met periodes van droogte. Ons oppervlaktewatersysteem is gericht op afvoeren. Om de natuur, maar ook de landbouw te blijven voorzien van voldoende zoet water investeren het Rijk, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen en gemeente Schouwen-Duiveland de komende jaren gezamenlijk ongeveer € 3,5 miljoen in onderzoek, innovaties en zoetwatermaatregelen op Schouwen-Duiveland. In oktober 2020 zijn de handtekeningen hiervoor gezet. Met deze impuls zijn Agrarisch Schouwen-Duiveland/ZLTO en andere betrokken partijen van het Living Lab Schouwen-Duiveland in een specifieke broedplaats zoet water Schouwen-Duiveland aan de slag. De broedplaats zoet water richt zich op de ontwikkeling van een robuust zoet watersysteem voor de landbouw en natuur met aandacht voor het vasthouden van water in de bodem, lokale maatregelen op perceelsniveau en een integrale gebiedsaanpak.

Kennis die wordt opgedaan in deze broedplaats, kan worden gebruikt voor de uitwerking van de gebiedsvisie op dit thema. Het meekoppelen van deze opgaven in een integrale planvorming zal grote meerwaarde opleveren. In het ontwerptraject is steeds afgewogen of er op één of andere wijze ruimte voor deze kansen te creëren is. Met name voor bosaanplant en biodiversiteit liggen er in dit aandachtsgebied veel kansen. 23

Biodiversiteit In 2019 is internationaal de noodklok geluid over het verlies aan biodiversiteit dat mondiaal een groot probleem vormt voor ecosystemen. Het is dringend noodzakelijk om ingrijpend maatschappelijke veranderingen door te voeren door biodiversiteitsverlies een halt toe te roepen en de natuur te herstellen. De mens kan niet zonder een gezond ecosysteem. Grijpen we niet in dan tast dat ook het welzijn en de welvaart aan.

circulair bouwen NESTPLEKKEN VOOR VOGELS IN GEVELS

GROENDAK INSECTENVERBLIJF

HERGEBRUIK WATER

VLEERMUISOPENINGEN

SCHUILPLEK VOOR EGELS

Aandacht voor biodiversiteit in recreatieterreinen: er liggen veel kansen! (zie ook bijlage G ‘natuurinclusieve Zeeuwse recreatie’)

Het rijk en de provincies hebben in het document ‘Nederland Natuurpositief’ de ambities voor de gezamenlijke aanpak voor het natuurbeleid geformuleerd. De aanpak is gericht op ‘versterken en verbeteren waar het werkt en verbreden en verbinden waar het beter moet.’ Biodiversiteit moet integraal onderdeel worden van visies op toekomstige ontwikkelingen en de uitvoering daarvan. In de uitvoering gaat het om herstel van de biodiversiteit in het algemeen. Niet alleen gericht op de gebieden binnen de natuurnetwerken, maar ook daarbuiten. In stedelijke gebieden, bij infrastructuur en overige delen van het landelijk gebied. Belangrijke thema’s zijn kringlooplandbouw, natuurinclusief bouwen, waaronder ook inzetten op meer groene daken. Voor de wijze van uitvoering is gebiedsgerichte samenwerking van belang om de biodiversiteit in en rond natuurgebieden en ook daarbuiten te verbeteren. Biodiversiteit maakt integraal deel uit van opgaven waar we gezamenlijk (overheden, maatschappelijke organisaties, ondernemers en burgers) aan werken. Ook in de gebiedsvisie voor het aandachtsgebied is het versterken van de biodiversiteit een belangrijk thema.

24

beeldreeks Les Echasses eco-lodges fotos Mathieu Choiselat

25

De recent aangelegde natuur ten noord-oosten van Slot Moermond. Door de openheid blijft het zicht op het historische ensemble van kasteel en omringend parkbos behouden.

26

Gebiedsanalyse

3

3.1 landschappelijke context De landschappelijke hoofdstructuur van Schouwen-Duiveland wordt in belangrijke mate bepaald door de natuurlijke opbouw en de menselijke invloed (bedijking, overstromingen en herinrichting). Door het ingrijpende karakter van de watersnoodramp en de herinrichting van 1954 wordt de identiteit van het huidige landschap in belangrijke mate bepaald door de rationele inrichtingsprincipes die toen zijn gehanteerd. De watersnoodramp betekent dan ook een ingrijpend omslagpunt van het landschap voor Schouwen-Duiveland. Met de uitvoering van de integrale gebiedsontwikkeling Regiovisie Schouwen-West is de landschappelijke hoofdstructuur deels gewijzigd. De Recreatieverdeelweg vormt de grens tussen enerzijds het open agrarisch gebied van de Platte van Schouwen en het gebied ten noorden en westen daarvan met de kernen Renesse en BurghHaamstede, de vele recreatieterreinen en het natuurgebied Kop van Schouwen, uitgebreid met nieuwe natuur in de duinzoom.

Besloten landschap Zeer kenmerkend is de beslotenheid van de bos- en duingebieden op de Kop van Schouwen en in het Zoomgebied. Voor het Zoomgebied is de strategie: behouden en versterken van de kleinschalige ruimtelijke opbouw (open versus gesloten delen), de cultuurhistorisch waardevolle elementen, zoals duinrellen, elzenmeten en houtwallen en de functionele verweving. Daarnaast is behoud van de contactzone tussen duinen, vroon, zoom en polder gewenst. De waarneembaarheid en identiteit van deze zones zijn bepalend voor de hoogwaardige kwaliteit van de Kop van Schouwen als geheel.

Het open polderlandschap van Schouwen De polder Schouwen is in basis een oudlandkern, veel van de kenmerken hiervan zijn in de bodem nog wel terug te vinden, zoals het onderscheid tussen meer zandige kreekruggen en de lagere, kleiige poelgronden, maar in het huidige landschap niet meer zichtbaar zoals bijvoorbeeld op Walcheren of Zuid-Beveland. Het polderlandschap van Schouwen kent wel een ‘eigen’ differentiatie in openheid, waardoor er naast de grootschalige open ruimten ook open gebieden aanwezig zijn met een kleinere ruimtemaat. De grootschalige open gebieden grenzen aan kernen, waardoor er veelal sprake is van (lange en brede) zichtlijnen op historisch waardevolle kernen. Sommige dorpen hebben een onopvallende en ondergeschikte ligging (Scharendijke en Ellemeet). Aan de noordzijde van de polder zijn grote verblijfsrecreatiecomplexen gelegen (Rampweg / Scharendijke en Den Osse).

3.2 het aandachtsgebied Het aandachtsgebied is onderdeel van een grotere recreatieve bestemming: van Renesse met slot Moermond tot de damaanzet Brouwersdam inclusief de dorpen Ellemeet en Noordwelle. Het is cruciaal om deze grotere context in ogenschouw te houden omdat het aandachtsgebied onderdeel is van een groter landschappelijk en recreatief ecosysteem. Dit voorkomt ‘postzegeldenken’ en zorgt ervoor dat het aandachtsgebied en de omgeving elkaar gaan versterken.

27

Kaart van de huidige situatie van het plangbied

28

plangebied

29

De karakteristiek van het aandachtsgebied gevat in een aantal beelden

30

Panorama vanaf het hoge punt aan de Rampweg, van waaruit de openheid van de Schouwse polder nog te beleven is, en de kerktorens (Noordwelle en Ellemeet), de toren van slot Moermond en de Plompetoren prachtige oriëntatiepunten op de horizon vormen.

Het aandachtsgebied is ca. 111 hectare groot, waarvan 8,8 hectare door de gemeente is aangelegd als natuurgebied, ca. 21,6 ha reeds ontwikkeld als recreatieterrein waarbinnen ca. 3,5 hectare ingericht als natuur of landschap. Het overige deel is in agrarisch gebruik. (zie ook bijlage C) Het gebied wordt begrensd door de Recreatie-verdeelweg in het zuiden en de Rampweg in het noorden. Aan de zuidwest- en noordoostkant van het gebied liggen respectievelijk Landgoed Moermond en de voet van de Brouwersdam.

3.3 gebiedskwaliteiten De in het gebied en haar wijdere omgeving aanwezige landschappelijke kwaliteiten en sferen zijn uitgangspunt voor het landschappelijk streefbeeld. • De locatie is zeer aantrekkelijk: vlak bij het Noordzeestrand van Renesse, De nabijheid van de Brouwersdam maakt de plek ook aantrekkelijk voor de actievere toerist, die komt watersporten of van de sfeer eromheen geniet; • het gebied is via de rijksweg N57 en Recreatieverdeelweg goed ontsloten; • Centraal in het gebied liggen twee mooie ensembles aan de Helleweg; het agrarische erf op Helleweg 1, en het Huis de Helle op Helleweg 4. Het Huis de Helle is een Rijksmonument. Door de nabijheid van Slot Moermond wordt de ensemblewerking verder versterkt. Zoals reeds toegelicht in de paragraaf over de Kustvisie betreft het een typisch kustlandschap met veel verblijfsrecreatieve bedrijven en een hoge ontwikkeldruk. De percelen zelf hebben nu nog met name een agrarisch karakter. Er zijn in de omgeving van het gebied drie hoofdsferen te onderscheiden: • Aan de noordzijde de sfeer van strand en duin, met ertussen de dijk van de Rampweg en het knooppunt van de N57 aan de voet van de Brouwersdam aan de oostzijde. • De bossfeer van de binnenduinrand. Rond Slot Moermond wordt deze sfeer verder verbijzonderd door de bijbehorende landschappelijke aanleg. Lanen en duinbeken spelen zijn hier beeldbepalende landschapssructuren.

• De agrarische, open polder aan zuidzijde van het plangebied, met de Recreatieverdeelweg als grens.

Historische structuren Een aantal historische gebeurtenissen en achtergronden is zo beeldbepalend geweest voor het huidige landschap, dat een verdere toelichting op zijn plek is. Op de kaartvergelijking op de pagina hierna zijn de latere stappen in de ontwikkeling van het gebied ook te herkennen.

31

het gebied ca 1850

het gebied ca 1900

het gebied ca 1950

het gebied ca 1960

het gebied ca 1985

het gebied ca 1995

het gebied ca 2010

het gebied ca 2015

32

Ligging voormalige zijtak Gravelinge zoals weergegeven in de uitwerking van het natuurbeleidsplan ‘natuurontwikkeling Moermond en omgeving’ (Provincie Zeeland, 1999)

Een deel van deze tekst is ontleend aan het plan voor de Natuurontwikkeling Moermond en omgeving (Provincie Zeeland 1999). Omstreeks 1230 liet Costijn van Zierikzee aan de oever van de Gravelinge het kasteel Moermond bouwen. Aansluitend aan de slotgracht ligt nog een kreekrestant, dat naar men aanneemt een overblijfsel is van een zijtak van de Gravelinge. De plek in de zoomzone van de duinen is heel bepalend geweest voor het slot op deze plek, en heeft ook uitgangspunt gevormd voor de natuurontwikkelingsplannen uit 1999 die inmiddels grotendeels zijn uitgevoerd. Hierbij is de omgeving ontwikkeld tot een gradiëntrijk overgangsgebied van duin naar polder, waarbij met name de overgangen van voedselarm en zoet water (duinen) naar voedselrijker en brak zoutwater (polder) van belang zijn. Op de kaarten van rond 1900 is te zien dat er inlagen liggen aan de noordzijde van ons plangebied. tegenwoordig zijn dit de bijzonder waardevolle natuurgebieden Zoute en Zoete Haard. De weg heette toen de Haardweg. Het agrarisch gebied is kleinschalig en kent organische kavelvormen. De ramp van 1953 heeft grote impact op dit gebied. Niet alleen krijgt de Rampweg haar huidige naam. Met name de herverkaveling van de polder Schouwen verandert het landschapsbeeld hier drastisch. Grootschalig, rationele kavels tekenen vanaf dan het agrarisch landschap. Rond deze tijd begint ook het toerisme op te komen.

De kust is een geliefde plek om naar toe te trekken in de nog erg zeldzame vrije tijd. Bij elke tijdsprong op de kaarten, neemt de hoeveelheid recreatief terrein op de kaartuitsnede toe. Renesse heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een jaarrond populaire vakantiebestemming.

33

3.4 Bereikbaarheid Het gebied in de omgeving van het aandachtsgebied is goed ontsloten. Het gebied is nabij de rijksweg N57 gelegen, met een afslag naar Renesse en Ellemeet. Ten zuiden van het gebied ligt de gebiedsontsluitingsweg Recreatieverdeelweg (N652) met een maximum snelheid van 80 km/uur. De overige wegen in het recreatiegebied kennen een maximum snelheid van 60 km/uur. De Nieuweweg is na de aanleg van de 2e fase Recreatieverdeelweg voorzien van een fietstunnel onder die weg door en afgesloten voor het doorgaande autoverkeer van en naar Ellemeet. Voor fietsers is deze weg wel toegankelijk. De Rampweg is een belangrijk onderdeel van de fietsroute naar de diverse overgangen naar het strand van de Noordzee ten noorden van het gebied. Ter hoogte van de Laône kan de route door de duinen worden vervolgd richting het Watergat. Een apart fietspad is in het kader van de Regiovisie Schouwen-West aangelegd tussen de opgang ter hoogte van de Nieuweweg richting de Brouwersdam. De route kan worden vervolgd naar Scharendijke. De fietser bevindt zich op de overige wegen in het gebied (uitgezonderd de Recreatieverdeelweg en de Rijksweg N57) op de rijbaan. De Rampweg is in 2016 voorzien van extra brede fietssuggestiestroken. Met de aanleg van de 2e fase Recreatieverdeelweg is de Lange Moermondsweg tussen deze weg en de Helleweg aangewezen als recreatieslag.

Dit wegvak is nog altijd niet voorzien van het beoogde en vanuit verkeersveiligheid gewenste vrijliggend fietspad. Aan de noordkant van de Rampweg is in 2016 een voetpad aangelegd, zodat voetgangers de strandopgangen veilig kunnen bereiken. Langs de Helleweg tussen de Korte Moermondsweg en de Rampweg is een vrijliggend halfverhard voetpad aangelegd. Voor het overige zijn voetgangers aangewezen op de rijbaan.

Overzicht van de wegen in het plangebied

34

3.5 thematische onderzoeken Enkele thema’s zijn dermate bepalend voor de uitvoerbaarheid van het plan, dat hier separate deelstudies voor hebben plaatsgevonden. Deze zijn in de hierna volgende paragrafen uitgewerkt.

Geluid Om inzicht te krijgen in de ligging van de 48 dB contour vanwege wegverkeerslawaai in het gehele aandachtsgebied is onderzoek uitgevoerd. De wegen die in het onderzoek zijn betrokken zijn de N57 Dammenweg, N652 Recreatieverdeelweg 2e fase, de N651 Stoofweg, de Rampweg, de Kuijerdamseweg, de Lange Moermondsweg, de Helleweg, de Korte Moermondsweg en de Nieuweweg. Bij het uitvoeren van het onderzoek zijn de etmaalintensiteiten betrokken die zijn berekend voor de situatie na aanleg van de 3e fase Recreatieverdeelweg, aangezien dat een wijziging in de verkeersstromen met zich meebrengt en naar verwachting ook een wijziging in de intensiteiten op wegen in en rondom dit aandachtsgebied. Daarbij is rekening gehouden met de gemiddelde zomerwerkdagintensiteiten, ook voor de rijksweg N57. Dat is hoger dan de jaargemiddelde etmaalintensiteit die is opgenomen in het Geluidregister voor rijkswegen. De zomerintensiteiten zijn echter relevant voor een representatief beeld voor eventuele optredende geluidhinder. De resultaten van het onderzoek zijn weergegeven op bovenstaande figuur. Uit de rekenresultaten blijkt dat de ontwikkelvakken in de deelgebieden A tot en met D zoals weergegeven op de bovenstaande figuur niet geheel benut kunnen worden voor verblijfsrecreatie, omdat in delen van deze gebieden de geluidbelasting hoger is dan 48 dB.

In deze figuur zijn de gemodelleerde geluidscontouren weergegeven (groen)

In deze figuur zijn de gemodelleerde afschermende voorzieningen (rode lijn) en de geluidscontouren weergegeven (groen)

Bron: Geluidcontourenberekening Aandachtsgebied Rampweg eo - P. Kraaij - 1 oktober 2020

Onderzocht is welke afschermende maatregelen moeten worden getroffen om in het grootste gedeelte van de gebieden wel te kunnen voldoen aan de richtwaarde van 48 dB. Voor de positionering van de maatregelen is een afstand aangehouden van 15 meter van de rand van de weg. Onderzoek heeft uitgewezen dat de afschermende voorziening 3 meter hoog moet worden met een scherpe top. De afschermende voorziening kan worden uitgevoerd als geluidscherm of bijvoorbeeld als aarden wal met een topscherm van 1 meter.

35

Er zullen voorzieningen voor geluid moeten worden getroffen, die geen afbreuk doen aan de landschappelijke kwaliteiten. Zie voor handvatten voor de uitwerking hiervan hoofdstuk 6, de spelregels inspiratieregels voor landschap B. Voor het meest oostelijke deel van het aandachtsgebied is de rijksweg N57 de maatgevende geluidbron. De invloed van de rijksweg is helaas niet op te lossen met maatregelen in het aandachtsgebied, door de hoge ligging van deze weg van 6 meter boven het plaatselijke maaiveld. Een scherm op het maaiveld zou ter plaatse hoger dan 6 meter moeten zijn, of er zou een geluidsscherm langs de N57 moeten worden gerealiseerd. Dat lijkt vooralsnog geen reële optie.

Bodem en water Op onderstaande bodemkaart zijn de verschillende in bodemstelling in het plangebied behoorlijk gedetailleerd in kaart gebracht. In geeltinten zijn de meer zandige delen weergegeven, de kreekruggronden. Dit zijn tevens de gebieden met een hogere trefkans voor archeologische resten. De donkergroene tot blauwige tinten geven de kleigronden weer - de poelgebieden van het oudland.

Bodemkaart van het gebied, bron: Alterra - ABC SChouwen West.

In nevenstaande hoogtekaart is ook goed te zien dat de poelgronden (meest blauw) lager gelegen zijn dan de kreekruggen (blauw-groen). Ook een stukje van de hoger gelegen duinzoom (groen) aan de westzijde is nog zichtbaar. De dijk en duinen aan de noordzijde van het plangebied liggen het hoogst ten opzichte van N.A.P. (oranjerood).

Niet gesprongen explosieven (NGE) In het gebied is een aantal locaties gelegen die verdacht zijn op niet gesprongen explosieven. De rode vlakken op het kaartbeeld duiden op die verdachte locaties. Bij grondroerende werkzaamheden dieper dan 50 cm beneden het maaiveld is onderzoek nodig naar de eventuele aanwezigheid daarvan.

Kans op aantreffen van niet gesprongen explosieven

36

Archeologie Het in deze gebiedsvisie opgenomen streefbeeld voor het landschap en het potentiële toeristischrecreatieve programma dat in de toekomst zou kunnen worden gerealiseerd is niet mogelijk zonder grondbewerkingen. Volgens het gemeentelijke archeologiebeleid geldt dat daarvoor een vergunning nodig is, tenzij uit een archeologisch onderzoek blijkt dat er geen archeologische waarden aanwezig zijn, of dat die bij de uitvoering kunnen worden veilig gesteld. Het gehele gebied is opgedeeld in een tweetal zones. Voor het grootste deel geldt een norm van grondbewerking over een oppervlakte 2.500 m² en een diepte van 0,50 meter of meer en voor een kleiner deel een norm van 5.000 m² en een diepte van 0,50 meter of meer. Voor het opstellen van het landschappelijk streefbeeld en het potentiële toeristisch-recreatieve programma is geen archeologisch bureauonderzoek opgesteld. Dat is wel nodig in de fase van de nadere planvorming.

Archeologische waarden

Hoogtes in het plangebied. Bron AHNviewer.

37

watersysteem Ontwatering

Ontwateringsrichting van de sloten, hoofdwatergangen in rood. Het plangebied watert af naar de zuidzijde van de Recreatieverdeelweg.

Drooglegging en peilbeheer GPG1265 1/1/

GPG1266 -1,2/-1,35/

Stuw Rampweg

L L

L

Stuw Korte Moermondsweg, westStuw Korte Moermondsweg, oost

GPG1267 -1,4/-1,7/

J

Stuw Laone, noord

J

Stuw ijsbaan, Renesse

J

Stuw Laone, zuid/oost, nr 1

J

J J

Stuw Laone, zuid/oost, nr 2 Stuw Jan Willem Frisoweg, nr 1 Stuw Jan Willem Frisoweg, nr 2 Stuw Jan Willem Frisoweg, nr 4

GPG1302 -1,7/-1,9/ GPG1300 -0,8/-1/

J

Stuw Helleweg

L

GPG1255 -1,65/-1,65/

GPG1301 -1,7/-1,8/ GPG1303 -1,55/-1,7/

Stuw Kuijerdamseweg, oost

L Stuw Kuijerdamseweg, west

L

GPG1304 -2,1/-2,3/-2,4 Stuw Lagezoom/De Wippe Stuw Lagezoom/Roelandsweg, Renesse

GPG1251 -2,55/-2,75/-2,90

GPG1256 -2,2/-2,5/

L

< 0

41 --2/-2,2/ 50

91 - 100

Onderwerp:

Rampweg, drooglegging zomerpeil

1 - 10

51 - 60

101 - 110

Omschrijving:

11 - 20

61 - 70

111 - 120

__ __

21 - 30

71 - 80

> 120

31 - 40

81 - 90

J

1

Formaat:

A3 Liggend

Blad nr.:

Getekend

__

18-12-2019 __

Schaal:

1:8.000

Aantal bladen: 1

Gezien

__

18-12-2019 __

Gecontroleerd

__

__

Tek nr.: __Esri Nederland, Community Project nr.: Map__ Contributors

Naam

Datum

Afdeling

__

L

Droogleggingskaart op basis van de huidige zomerpeilen

Stuw Weelweg, Ellemeet, oost

L

GPG1251 -2,55/-2,75/-2,90

GPG1268

GPG1253 -2,5/-2,7/

Waterschap Scheldestromen

Drooglegging, in cm -maaiveld

Input van Waterschap Scheldestromen Het plan mag geen negatieve effecten hebben op de drooglegging van het omliggende gebied. Aandachtspunten: • Het waterschap is voorstander van robuuste peilgebieden met zo min mogelijk kunstwerken; • Door het peil ’s zomers zo hoog mogelijk op te zetten kan meer hemelwater worden vastgehouden in het plangebied; • Het huidige streefpeil bij stuw Helleweg (GPG1302) is NAP -1,7 (zomer)/-1,90 (winter). De waterpartijen bij slot Moermond liggen op een hoger peil van NAP -1,50 m en hoger.

Aandachtspunten bij eventueel verhogen van het stuwpeil (rood gemarkeerd op de kaart): • laaggelegen landbouwpercelen; • Het bebouwde gebied in het bovenliggende peilgebied (GPG1267) moet goed kunnen blijven afwateren. Dit gebied heeft een streefpeil van NAP -1,40 m (zomer)/ -1,70 m(winter). Bij peilverhoging is vooral de hoek bij camping Eureka pearl een aandachtspunt.

38

Kwel en infiltratie Grondwater: Het plan mag geen negatieve effecten hebben op grondwaterstromingen en -kwaliteit. Waar de Helleweg samenkomt met de Recreatieverdeelweg is een zomergemiddelde van 3100 mg/l Cl gemeten. Dit is een indicatie dat het projectgebied (op dit moment) voornamelijk wordt gevoed met zoute kwel. Stuw Rampweg

L L

L

Stuw Korte Moermondsweg, westStuw Korte Moermondsweg, oost

J

Stuw Laone, noord

J

Stuw ijsbaan, Renesse

J

Stuw Laone, zuid/oost, nr 1

J

J J

Stuw Laone, zuid/oost, nr 2 Stuw Jan Willem Frisoweg, nr 1 Stuw Jan Willem Frisoweg, nr 2 Stuw Jan Willem Frisoweg, nr 4

J

Stuw Helleweg

L Stuw Kuijerdamseweg, oost

L Stuw Kuijerdamseweg, west

L Stuw Lagezoom/De Wippe Stuw Lagezoom/Roelandsweg, Renesse

L

J

winter_Kwel en infiltraite (mm/dag)

Waterschap Scheldestromen

0,00 tot 0,01 (kwel)

Minder dan -5,00 (infiltratie)

0,01 tot 0,25

-5,00 tot -2,00