998164 Bijlage 2 bijlage ruimtelijke onderbouwing

De productie van afvalstoffen vormen naar aard en omvang geen aanleiding voor het opstellen van een milieueffectrapportage. Ad e. verontreiniging en hinder Bij de chalets is geen sprake van een vergunningplichtige (milieukundige) inrichting of een inrichting waarop het activiteitenbesluit van toepassing is. Relevante verontreiniging en hinder als gevolg van het toekomstig gebruik van het plangebied is niet aan de orde. Ad f. het risico van zware ongevallen en/of rampen, waaronder rampen door klimaatverandering; De realisatie en ingebruikname van de chalets betreft geen risicovolle inrichting. In de nabijheid van het plangebied liggen geen potentiële risicobronnen die belemmering vormen voor de beoogde ontwikkeling. Extreme weersomstandigheden zoals extreme temperaturen en veel neerslag komen steeds vaker voor door de klimaatverandering. Dit geeft aanleiding tot o.a. meer overstromingen op meer verschillende plaatsen, een hoger waterpeil van oppervlaktewateren en aanhoudende periodes van extreme droogte. In de huidige situatie is de volledige planlocatie onverhard. Op de planlocatie worden 5 nieuwe standplaatsen gerealiseerd. De toegenomen verharding betreft enkel verharding op de standplaats, parkeerterrein en de chalets die zijn aangesloten op een regenwater riool. Verdere informatie hierover is te vinden in de watertoets.

Er wordt geen bodemverharding verwijderd en geen wateroppervlak gedempt. Het regenwater wordt zoveel als mogelijk lokaal, daar waar het valt, weer naar de bodem afgevoerd. Ad g. risico’s voor menselijke gezondheid Onderhavig plan zorgt niet voor een relevante emissie van gevaarlijke/verontreinigende stoffen die schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid. De aspecten bodem, luchtkwaliteit en geluid kunnen schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid. In paragraaf 3.3. wordt verder ingegaan op deze aspecten. Daaruit blijkt dat deze aspecten geen risico vormen voor de menselijke gezondheid. 3.2

Plaats van het project

Bij de mate van kwetsbaarheid van het milieu in de gebieden waarop het project van invloed kan zijn moet in het bijzonder in overweging worden genomen: a. het bestaande grondgebruik, b. relatieve rijkdom aan en beschikbaarheid, kwaliteit en regeneratievermogen van de natuurlijke hulpbronnen (met inbegrip van bodem, land, water en biodiversiteit) van het gebied, c. het opnamevermogen van het natuurlijke milieu, met in het bijzonder aandacht voor de volgende typen gebieden: ▪ wetlands, oeverformaties, riviermondingen ▪ kustgebieden ▪ berg- en bosgebieden Aanmeldnotitie 230511 | 19-12-2023

Pagina 6 van 9

▪ ▪

▪ ▪

natuurreservaten en -parken gebieden die in de nationale wetgeving zijn aangeduid of door die wetgeving worden beschermd; Natura 2000-gebieden die door de lidstaten zijn aangewezen krachtens Richtlijn 92/43/EEG en Richtlijn 2009/147/EG; gebieden waar de milieukwaliteitsnormen al niet worden nagekomen gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid - landschappen van historisch, cultureel of archeologisch belang

Ad a. het bestaand grondgebruik De planlocatie is gelegen aan de Hogezoom 108. In de huidige situatie is de planlocatie in gebruik als grasveld. De planlocatie heeft een oppervlakte van circa 3.872 m². Ter plaatse van de planlocatie Hogezoom 108 vigeert het bestemmingsplan “Kop van Schouwen”. Op de locatie ligt de bestemming ‘Recreatie - Kampeerterrein’ en de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 6’. Ad b. relevante rijkdom aan en beschikbaarheid, kwaliteit en regeneratievermogen van de natuurlijke hulpbronnen (met inbegrip van bodem, land, water en biodiversiteit) van het gebied. Het plangebied kent geen specifieke natuurlijke hulpbronnen. In paragraaf 3.3.4 wordt ingegaan op de aanwezigheid van flora en fauna binnen het plangebied (biodiversiteit). Ad c. het opnamevermogen van het natuurlijke milieu In de omgeving van het plangebied bevinden zich geen van de in de opsomming genoemde (potentieel) waardevolle gebieden. 3.3

Kenmerken van het potentiële effect

Bij de potentiële aanzienlijke effecten van het project moeten in samenhang met de criteria van de punten 1 en 2 (de kenmerken van het project en de plaats van het project) in het bijzonder in overweging worden genomen: a. de orde van grootte en het ruimtelijk bereik van de effecten (bijvoorbeeld geografisch gebied en omvang van de bevolking die getroffen kan worden); b. de aard van het effect; c. het grensoverschrijdend karakter van het effect; d. de intensiteit en de complexiteit van het effect; e. de waarschijnlijkheid van het effect; f. de verwachte aanvang, de duur, de frequentie en de omkeerbaarheid van het effect; g. de cumulatie van effecten met de effecten van andere projecten; h. de mogelijkheid om de effecten doeltreffend te verminderen. Het potentiële effect van de activiteit is vanwege de omvang zeer beperkt, voor wat betreft het fysieke bereik en de grootte van de getroffen bevolking. Om een beeld te schetsen van de specifieke effecten wordt in de navolgende paragrafen per deelaspect het effect weergegeven en wordt vanwege de verwaarloosbare effecten niet specifiek stilgestaan bij de bovenstaande punten. 3.3.1

Water

Ten behoeve van de beoogde ontwikkeling is een watertoetstabel ingevuld voor de locatie Hogezoom 108. Uit deze watertoets, zoals te zien is in de bijlage van de omgevingsvergunning, blijkt dat het plan geen negatieve effecten heeft op de waterhuishouding. Vanuit het aspect water zijn geen belangrijke nadelige milieugevolgen te verwachten. 3.3.2

Bodem

In het onderhavig plan worden 5 standplaatsen met chalets gerealiseerd. De chalets zijn geen potentiële verontreinigingsbronnen voor de bodem. Deze gebouwen worden gerealiseerd boven op het maaiveld. Er vinden geen grondwerkzaamheden plaats anders dan werkzaamheden voor de aanleg van de riolering en bekabeling voor de stroom- en sanitair voorzieningen. In dit kader is geen bodemonderzoek benodigd.

Aanmeldnotitie 230511 | 19-12-2023

Pagina 7 van 9

Er zijn ten aanzien van het aspect bodem geen belangrijke nadelige milieugevolgen te verwachten voor het plan en voor de omgeving. 3.3.3

Archeologie en cultuurhistorie

Archeologie Ter plaatse van de planlocatie blijkt uit de archeologiekaart Schouwen-Duivenland dat Onderzoeksgebied A aanwezig is. In het bestemmingsplan ‘Kop van Schouwen’ is ter plaatse van de planlocatie de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 6’ opgenomen. Dit betekent dat er bij bouwwerken met een oppervlakte groter dan 2.500 m² en dieper gaan van 0,50 meter onder het maaiveld een archeologisch onderzoek uitgevoerd dient te worden. De beoogde ontwikkeling betreft het realiseren van 5 extra standplaatsen op de locatie. De chalets die op de standplaatsen komen staan boven de grond. De bouwwerken kennen een oppervlakte van circa 44 m². De bebouwing kent geen fundering. Er vinden enkel grondwerkzaamheden plaats ten behoeve van de aanleg van stroom- en sanitair voorzieningen. De grondwerkzaamheden gaan niet dieper dan 0,50 meter onder het maaiveld. Het aspect archeologie staat het voorgenomen initiatief niet in de weg. Het is niet nodig nader archeologisch onderzoek uit te voeren. De dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 6’ wordt gehandhaafd. Cultuurhistorie Met het plan worden geen cultuurhistorische gebouwen gesloopt of cultuurhistorische elementen aangetast. Er bevinden zich in het plangebied van onderhavige omgevingsvergunning geen rijks- of gemeentelijke monumenten waarvan de cultuurhistorische waarde door het voorliggende plan kan worden aangetast. 3.3.4

Ecologie

Soortenbescherming Op de planlocatie is momenteel geen stilstaand water aanwezig. Het wordt dan ook nagenoeg uitgesloten dat de beschermde soorten kamsalamander, de heikikker, de poelkikker, de rugstreeppad en de drijvende waterweegbree op de planlocatie voorkomen. Daarnaast bestaat ook nog het beschermde diersoort de vleermuis die in het plangebied voor kan komen. De vleermuis leeft in bomen en/of in gebouwen. De beoogde ontwikkeling betreft de realisatie van 5 standplaatsen op het bestaande grasveld op de locatie Hogezoom 108. Er worden geen bomen gekapt of bebouwing gesloopt. Er kan worden gesteld dat de beschermde soorten niet belemmerd worden, wel geldt er altijd een algemene zorgplicht voor beschermde en onbeschermde soorten. Gebiedsbescherming Het plangebied ligt niet in een gebied dat beschermd is in het kader van de Wet natuurbescherming of het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Gezien het plangebied niet binnen de grenzen van de NNN valt, zijn aanvullende toetsingen aan de kernkwaliteiten van het NNN niet noodzakelijk. Het plangebied maakt geen onderdeel uit van de begrenzing van een Natura 2000-gebied. Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied betreft het ‘Kop van Schouwen’ wat is gelegen op een afstand van circa 160 meter. Middels een stikstofdepositieberekening (AERIUS) is de invloed op de Natura 2000 gebieden berekend.

Deze berekening is als bijlage aan de omgevingsvergunning ‘Hogezoom 108 te Renesse’ toegevoegd. Om te beoordelen of de planontwikkeling enig effect heeft op de dichtstbijzijnde Natura 2000 gebieden is voor de planontwikkeling een stikstofdepositieberekening gemaakt voor de gebruiks- en bouwfase van het bouwplan. Uit de berekening blijkt dat er geen effecten zijn op de dichtstbijzijnde Natura 2000 gebieden. Er kan dus geconcludeerd worden dat er geen stikstofdepositie bijdrage op de dichtstbijzijnde Natura 2000 gebieden door het realiseren van het bouwplan zal plaatst vinden. 3.3.5

Geluid

In onderhavig plan worden 5 standplaatsen gerealiseerd. Er dient inzichtelijk te worden gemaakt wat het geluidsniveau op de nieuwe chalets betreft. Het berekenen van de geluidbelasting heeft tot doel te bepalen of de voorkeursgrenswaarde van Lden – 48 dB uit de Wet geluidhinder wordt overschreden. Is dit het geval dan Aanmeldnotitie 230511 | 19-12-2023

Pagina 8 van 9

dient een hogere waarde verleend te worden om realisatie van het bouwplan mogelijk te maken en dienen bouwkundige voorzieningen te worden bepaald om aan de niveaus van de Wet geluidhinder en de geluidweringseisen van het Bouwbesluit te voldoen. Uit de kaart ‘Geluid in Nederland van wegverkeer (Lden)’ van Atlas van de Leefomgeving blijkt het geluid afkomstig van wegerkeer leidt tot een geluidbelasting van onder de 45 dB en voor een klein gedeelte tussen de 46 – 50 dB ter plaatse van de planlocatie. De geluidkwaliteit is hiermee ‘zeer goed’ tot ‘goed’. In het kader van ‘een goede ruimtelijke ordening’ kan worden geconcludeerd dat hiermee het geluidsniveau aanvaardbaar is. Tevens dient te worden gekeken of de ontwikkeling geen hinder veroorzaakt in de omgeving. Conform de VNGpublicatie ‘Bedrijven en Milieuzonering’ behoort een kampeerterrein tot milieucategorie 3.1. Hiermee kent de ontwikkeling een richtafstand van 50 meter. De woonbestemmingen of bedrijfswoningen in de omgeving vallen niet binnen deze richtafstand. Hieruit kan worden geconcludeerd dat er wordt voldaan aan de richtafstanden. De realisatie van 5 standplaatsen leidt niet tot onevenredige hinder voor de directe omgeving. Vanuit het aspect ‘geluid’ zijn geen nadelige milieugevolgen te verwachten. 3.3.8

Luchtkwaliteit

In het plangebied worden 5 permanente standplaatsen gerealiseerd. Als onderdeel van de omgevingsvergunning is gekeken naar de effecten van het plan op de luchtkwaliteit. Hieruit blijkt dat de luchtkwaliteit voldoet aan de normen voor een goed woon- en leefklimaat en dat met de voorgenomen activiteiten de grenswaarden uit de Wet Milieubeheer niet worden overschreden. 3.3.9

Externe veiligheid

Het aspect Externe veiligheid vormt geen belemmering voor de ontwikkeling. Bij externe veiligheid gaat het om de veiligheid van mensen in een plangebied in relatie tot de opslag, het gebruik, de productie en het transport van gevaarlijke stoffen in of nabij het plangebied, voor zover die activiteiten risico’s voor de bevolking kunnen geven. De risicokaart toont in de directe omgeving (binnen een straal van < 250 meter) van de planlocatie Hogezoom 108 geen risicovolle inrichting. In de directe omgeving (binnen een straal van < 250 meter) van de planlocatie zijn geen risicorelevante transportassen of risicorelevante buisleidingen gelegen. Er is geen overschrijding van het groepsrisico externe veiligheid. 3.4

Conclusie

De activiteiten die mogelijk worden gemaakt in de omgevingsvergunning ‘Hogezoom 108 te Renesse’ zijn, gelet op de kenmerken en de plaats van het project en de kenmerken van de potentiële effecten, niet zodanig van invloed op het milieu dat een milieueffectrapportage moet worden doorlopen. Voor de verdere planontwikkeling/ruimtelijke procedure is geen milieueffectrapport noodzakelijk conform het vigerende Besluit milieueffectrapportage. Het voorstel is om het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Schouwen-Duivenland op basis van deze notitie te laten besluiten dat geen milieueffectrapportage nodig is.

Aanmeldnotitie 230511 | 19-12-2023

Pagina 9 van 9

III Schoenmakers III Ruimtelijke ontwikkeling

4. Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

Zierikzee, september 2023 Bezoekadres: Hogezoom 108 Contactpersoon: Tom Roos Uw adviseur: Dr. Martin Loeve, Delta Dynamics, in opdracht van NME-centrum SchouwenDuiveland /Energie Werkt Schouwen-Duiveland.

Dit project is mede mogelijk gemaakt door:

Uitgevoerd met ondersteuning van:

Colofon De duurzaamheidsscan is door Stichting Natuur- en Milieueducatie Schouwen-Duiveland en coöperatie Energie Werkt Schouwen-Duiveland, verder te noemen NME/EWSD, ontwikkeld in samenwerking met Stichting Stimular. Op Schouwen-Duiveland willen we gaan voor 10% minder CO2-uitstoot ten opzichte van 2017 bij bedrijven en verenigingen. Om bedrijven hierbij te helpen heeft de gemeente Schouwen-Duiveland NME/EWSD ingeschakeld om te helpen deze ambities uit te voeren. Dit doen we onder andere door het aanbieden van duurzaamheidsscans. In samenwerking met Ondernemersvereniging Renesse zijn we op zoek naar kansen om verder te verduurzamen. Daarbij kijken we wat er individueel per bedrijf gedaan en wat er vanuit samenwerking gerealiseerd kan worden. Aan het einde van de projectperiode zullen we hiervoor een plan van aanpak opstellen met aanbevelingen. Deze scan ter waarde van € 1.500,- wordt u aangeboden door de gemeente Schouwen-Duiveland. De eigen bijdrage van €225,- die u normaliter moet betalen wordt in Renesse betaald door de ondernemersvereniging. Daarmee kunnen we de scan dus gratis voor u aanbieden. NME/EWSD Schouwen-Duiveland Janneke Donkers Wevershoek 2 4301 BN Zierikzee 0111-416093

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

1

Inhoudsopgave

Colofon .................................................................................................................................................. 1 1. Inleiding en kader........................................................................................................................... 3 2. Algemeen ......................................................................................................................................... 4 3. Milieubarometer.............................................................................................................................. 5 3.1 Milieugrafiek .............................................................................................................................. 5 3.2 CO2-grafiek ................................................................................................................................ 5 3.3 CO2-footprint ............................................................................................................................. 6 3.4 Kengetallen................................................................................................................................ 7 4. Duurzame maatregelen.................................................................................................................

8 4.1 Onderneem klimaatneutraal .................................................................................................. 8 4.2 Registreer en analyseer energieverbruik .......................................................................... 9 4.3 Zet apparatuur uit buiten werktijd ..................................................................................... 10 4.4 Koers aan op all-electric ...................................................................................................... 10 4.5 Overige maatregelen ............................................................................................................. 11 5. Financiering ................................................................................................................................... 12 5.1 Subsidies ................................................................................................................................. 12 5.2 Duurzaamheidslening voor het bedrijfsleven ................................................................ 12 Bijlage 1: Ingevulde gegevens Milieubarometer ...................................................................... 14

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

2

1. Inleiding en kader Dit advies is opgesteld door NME/EWSD naar aanleiding van het bezoek aan Camping Sareshof in het kader van het project ‘Duurzaam Ondernemen in Renesse’ van de gemeente SchouwenDuiveland en provincie Zeeland. Aanwezig bij het gesprek waren: ▪ ▪ ▪

Tom Roos Marco van de Kasteele Martin Loeve

Camping Sareshof Camping Sareshof Delta Dynamics, namens NME/EWSD

In het project krijgen bedrijven individueel duurzaamheidsadvies en zoeken we naar kansen om collectief te werken aan verduurzaming van ondernemingen in Renesse.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

3

2. Algemeen Camping Sareshof is een kleinschalige camping gelegen in de natuurlijke omgeving aan de Hogezoom in Renesse. Naast een centrumgebouw, woonhuis en enkele schuren staan er op de camping 35 chalets. Er zijn plannen voor (beperkte) uitbreiding van het aantal chalets en het bouwen van een zonnecarport. Camping Sareshof wordt o.a. geleid door Tom Roos en Marco van de Kasteele. Zij hebben duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Dat blijkt niet alleen uit de deelname aan de duurzaamheidsscan, maar vooral ook uit de duurzame maatregelen die in de afgelopen jaren zijn uitgevoerd en de verdere plannen die zij hebben gemaakt, waaronder: ▪ ▪

▪ ▪

▪

isolatie van het centrumgebouw en het woonhuis; elektrisch aangedreven AC Units (lucht/lucht warmtewisselaar) geplaats in het centrum gebouw en woonhuis voor aardgasreductie; 35 zonnepanelen geplaatst op het centrumgebouw; een laadpaal met twee connectoren op het terrein geplaatst voor het opladen van elektrische auto’s; ledverlichting aangebracht in het centrumgebouw en als terreinverlichting.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

4

3. Milieubarometer De Milieubarometer bepaalt de milieu-impact en CO2-footprint van de eigen bedrijfsvoering. NME/EWSD heeft op basis van de beschikbare gegevens samen met de heer Roos en Van de Kasteele de Milieubarometer ingevuld. De Milieubarometer is een abonnement, waarmee de resultaten per jaar gevolgd kunnen worden. Het kosteloze startabonnement eindigt 31 december 2023. Indien u de Milieubarometer wilt blijven gebruiken, kan het abonnement worden voortgezet voor € 85 (excl. btw) per jaar. Dit kan via ‘beheer’ of door contact op te nemen met Stimular (010-2382828). 3.1 Milieugrafiek Er zijn cijfers ingevuld voor elektriciteit, brandstof & warmte, water & afvalwater en bedrijfsafval. Er is nauwelijks sprake van woon-werkverkeer en zakelijk verkeer. Onderstaande milieugrafiek laat zien dat het accent van de milieubelasting op brandstof en warmte: aardgas (40%) ligt, gevolgd door bedrijfsafval (32%) en water & afvalwater (28%). Elektriciteit komt niet tot uitdrukking in de milieugrafiek omdat er voor 100% groen wordt ingekocht. Hetzelfde geldt voor het propaanverbruik van de chalets omdat het propaangas CO2-gecompenseerd is.

3.2 CO2-grafiek De CO2-grafiek laat ook duidelijk zien dat brandstof & warmte de grootste milieu-impact levert bij Camping Sareshof: 86% van de totale impact. Op grote afstand volgt water & afvalwater met circa 14%. Elektriciteit komt eveneens niet tot uitdrukking in de CO2-grafiek omdat er voor 100% groen wordt ingekocht. Hetzelfde geldt voor propaan omdat het propaangas CO2-gecompenseerd is.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

5

Om een trend te kunnen zien zouden ook de cijfers uit de voorgaande jaren kunnen worden ingevoerd. 3.3 CO2-footprint In tabel 1 is de CO2-footprint van Camping Sareshof per scope weergegeven, zoals de CO2prestatieladder deze hanteert. Scope 1 en 2 zijn hier het belangrijkste, dit is de uitstoot waar een bedrijf zelf de meeste invloed op heeft. Daarnaast is ook scope 3 aangegeven (water en afvalwater). De totale CO2-uitstoot bedraagt ruim 4 ton. Tabel 1: CO2-footprint Camping Sareshof

Thema Aardgas voor verwarming

Brandstof & warmte

CO₂-parameter 1.925

2,09

m3

Elektriciteit

17.875

kWh

0,523

4,01 ton CO₂ CO₂ Scope 2 en Business travel kg CO₂ / kWh 9,35 ton CO₂

Elektriciteit

17.875

kWh

-0,523

kg CO₂ / kWh

Subtotaal Ingekochte elektriciteit Waarvan groene stroom uit windkracht

kg CO₂ / m3

Subtotaal CO₂-uitstoot Drinkwater Afvalwater

CO₂-equivalent CO₂ Scope 1 4,01 ton CO₂

Water & afvalwater Water & afvalwater

750

m3

0,298

kg CO₂ / m3

650

m3 huishoudelijk

0,678

kg CO₂ / m3 huishoudelijk

-9,35

ton CO₂

0 ton CO₂ 4,01 ton CO₂ CO₂ Scope 3 0,224 ton CO₂ 0,441

ton CO₂ *

Subtotaal 0,664 ton CO₂ * = CO₂ factor is aangepast voor deze organisatie.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

6

De meeste CO2-uitstoot zit in scope 1: brandstof & warmte. Deze scope veroorzaakt circa 85% van de CO2-uitstoot. Scope 2 bestaat uit groen ingekochte elektriciteit en daardoor is de oorspronkelijke CO2uitstoot van circa 13 ton met 9 ton verminderd. Scope 3 betreft water & afvalwater, die voor circa 15% bijdraagt aan de CO2-uitstoot. 3.4 Kengetallen De Milieubarometer berekent ook kengetallen. Kengetallen zijn bruikbaar om gegevens door de jaren heen te monitoren of om een vergelijking te maken met gelijksoortige campings. De kengetallen van Camping Sareshof staan in tabel 2. Tabel 2: kengetallen Camping Sareshof

2022 Elektriciteit bedrijfspand Percentage nacht- of dalverbruik elektriciteit Elektriciteitsverbruik (informatieplicht) Elektriciteitsverbruik per vloeroppervlak Brandstof & warmte & koude Aardgas eq.verbruik (informatieplicht) Energie voor verwarming per gebouwinhoud Afval Afvalscheiding CO2 en Compensatie Totale CO2 emissie vertaald naar autokilometer m2 zonnecellen ter compensatie CO2 emissie

% kWh kWh/m2

17.875 10,5

m3 gas eq. m3 gas eq./m3

1.925 0,453

%

87,5

Rondjes om de evenaar m2

0,605 57,3

De kengetallen van Camping Sareshof laten een gasverbruik zien van <1 m3 per m3 en een elektriciteitsverbruik van 10,5 kWh per m2. Beiden zijn in vergelijking met soortgelijke campings met respectievelijk circa 3 m3 per m3 en 12 kWh/m2 relatief laag te noemen. Het blijft echter zinvol om de kengetallen de komende jaren onderling te blijven vergelijken, te monitoren. Het geeft namelijk inzicht in het (blijvende) effect van de uitgevoerde duurzame maatregelen en een eventuele trends en/of veranderingen daarin. Interessant zijn de kengetallen van de CO2 emissie vertaald naar autokilometers en rondjes om de evenaar: 0,6 evenals het aantal m2 zonnecellen ter compensatie van de CO2-uitstoot: 57. Deze kengetallen geven meer beleving en gevoel van de omvang van de CO2 footprint van Camping Sareshof en waar het zwaartepunt van de te nemen duurzame maatregelen ligt.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

7

4. Duurzame maatregelen Aan het begin van dit rapport is aangegeven dat bij Camping Sareshof in de loop der jaren al duurzame maatregelen zijn toegepast, zoals isolatie van het centrumgebouw en woonhuis, installatie van AC Units, zonnepanelen, een laatpaal en ledverlichting in het centrumgebouw en als terreinverlichting. Volgens de Wet Milieubeheer zijn bedrijven met een energieverbruik van meer dan 50.000 KWh of meer dan 25.000 m3 gas verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen die binnen vijf jaar worden terugverdiend en hebben hiervoor sinds 2019 een informatieplicht energiebesparing. Dat geldt gegeven het relatief lage elektriciteits- en aardgasverbruik niet voor Camping Sareshof. NME/EWSD adviseren Camping Sareshof duurzame maatregelen als hieronder vermeld. Deze maatregelen zijn gebaseerd op het gesprek met de heren Roos en Van de Kasteele, de rondgang over het terrein en de uitkomst van de milieubarometer. 4.1 Onderneem klimaatneutraal Klimaatneutraal ondernemen betekent dat bij bedrijfsactiviteiten geen CO2 (en andere broeikasgassen) worden uitgestoten. Bepaal eerst de huidige CO2 uitstoot. Verlaag deze vervolgens door middel van: (1) preventie, (2) gebruik duurzame energiebronnen en (3) CO 2 compensatie. De route naar klimaatneutraal bestaat uit de volgende vier stappen, zie ook onderstaande figuur. 1.

Besparen van energie Verminder het energieverbruik door energie- en brandstof besparende maatregelen te nemen en bij vervanging te kiezen voor energiezuinige opties. Denk aan het voorkomen en het terugdringen van energiegebruik terugdringen van het energiegebruik voor verwarming, verlichting, apparatuur en vervoer. 2. Opwekken duurzame energie Wek zelf duurzame energie op met zonnecellen, zonneboilers, warmtepompen of windmolens. Zelf opwekken heeft de voorkeur t.o.v. groene energie inkopen omdat hierbij in eerste instantie de eigen ruimte wordt gebruikt. Ook is zelf opwekken op de lange termijn goedkoper dan duurzaam inkopen. 3. Inkopen duurzame energie Inkopen van groene stroom, biogas en duurzame brandstoffen. Kies voor groene energie waarbij gegarandeerd wordt dat er daadwerkelijk CO2 gereduceerd wordt. In het geval van groene stroom is dit gegarandeerd door groene stroom opgewekt in Nederland in te kopen. 4. Compenseren CO2 Compenseer de resterende CO2-uitstoot die niet (op korte termijn) verminderd kan worden door besparing of duurzaam opwekken. Compenseren is het betalen voor CO 2-reductie op een andere locatie, waarbij de behaalde CO2-reductie minimaal gelijk is aan de eigen CO2uitstoot.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

8

Bovenstaande prioritering wil niet zeggen dat het plaatsen van zonnepanelen en inkopen van groene stroom later moeten plaatsvinden dan besparing. De boodschap is dat energiebesparing noodzakelijk is voor het behalen van klimaatdoelen, dus ook op de ingekochte groene stroom moet worden bespaard. Bij het installeren van duurzame installaties is het soms ook nodig om eerst te besparen, bijvoorbeeld door eerst te isoleren alvorens een warmtepomp te installeren. Het is andersom ook belangrijk rekening te houden met het energiebesparingspotentieel om overdimensionering van installaties te voorkomen, bijvoorbeeld bij het plaatsen van zonnepanelen. 4.2 Registreer en analyseer energieverbruik Door energieverbruik te registreren en te analyseren kun je beoordelen of het verbruik hoog of juist laag is en maatregelen nemen om het energieverbruik te verminderen. Bovendien wordt er meer inzicht verkregen in het effect van genomen maatregelen en de terugverdientijd. Onderzoek van Agentschap NL (nu RVO) heeft aangetoond dat actief energiebeheer in gebouwen 5 tot 10% besparing op het energieverbruik oplevert. Zo nodig, kan NME/EWSD u daarbij ondersteunen.

Geadviseerd wordt om het energiegebruik van de verschillende gebouwen middels de dit jaar geplaatste slimme meter te blijven registreren en ook een energiebalans op te stellen voor de verschillende gebouwfuncties, zoals die van de centrale ruimte, het woonhuis, de schuren, de chalets, de terreinverlichting, etc. Op die manier kan (nog) meer inzicht worden verkregen in het energieverbruik en in te nemen duurzame maatregelen en/of het effect daarvan. Bovendien kunnen dan meer specifieke kengetallen worden berekend. Het registreren en analyseren van het energieverbruik is het vertrekpunt van stap 1 van bovenstaand stappenplan.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

9

4.3 Zet apparatuur uit buiten werktijd Apparatuur die alleen overdag wordt gebruikt, blijft vaak continue aan staan. Dat zorgt voor onnodig energieverbruik. Zet apparaten dus uit buiten openingstijden. Dit kan: handmatig, met een tijdschakelklok met weekinstelling, een standby-killer of met spanningsvrije stopcontacten. Deze maatregel is van toepassing op alle apparatuur die s’ avonds en ’s nachts niet op een stand-by stand hoeft te staan: machines, compressor, warmhoudapparatuur, koffieautomaten, waterkoelers, frisdrank automaten, pc’s, printers, kopieerapparaten, kassa’s, televisies, ventilatoren, pompen, et cetera. Denk daarbij ook aan een bewegingsschakelaar voor de ruimteverwarming van de chalets. Indien de vakantiegangers afwezig zijn gaat de ruimtetemperatuur automatisch terug naar 5 oC. En, zoals besproken, de eigenaren van de chalets hierin te informeren en faciliteren. Het uitzetten van apparatuur buiten werktijd versterkt stap 1 van bovenstaand stappenplan. 4.4 Koers aan op all-electric Aankoersen op all-electric betekent gefaseerd van het aardgas en propaan afgaan op weg naar energieneutrale camping. Het elektrisch verwarmen van de bestaande en beoogde nieuw duurzaam te bouwen chalets is daarbij een belangrijk uitgangspunt omdat daar het zwaartepunt van de CO2uitstoot van Camping Sareshof ligt. Het verder uitbreiden van het aantal zonnepanelen draagt daaraan bij.

Zonnepanelen zetten licht om in elektriciteit. Deze elektriciteit kan direct zelf worden gebruikt, (nu nog) terug geleverd worden aan het net of (later) opgeslagen worden in accu’s. Zoals bijvoorbeeld in de Schouwse-accu. In de voorbereiding van de duurzaamheidsscan is aangegeven dat er plannen zijn om in 2024 een zonnecarport te plaatsen, voorzien van 15-20 zonnepanelen. Tijdens de rondgang over de camping is deze locatie nader beschouwd (zie foto). Indien er op de zonnecarport 17 zonnepanelen met een vermogen van 400 Wp worden geplaatst, is er sprake van een extra jaaropbrengst van circa 6.500 kWh per jaar. Dat is tezamen met de 35 in 2023 geplaatste zonnepanelen met een berekende opbrengst van circa 13.350 kWh meer dan den 2022 ingekochte groene stroom: 17.875 kWh. De investering in 17 zonnepanelen bedraagt circa 4.250,-- Euro, exclusief. BTW. Hierop zijn nog wel fiscale en subsidievoordelen te behalen, zie het volgende hoofdstuk. Het plaatsen van zonnepalen draagt niet alleen bij aan verdere verduurzaming maar maakt Camping Sareshof ook minder of zelfs nauwelijks afhankelijk van de inkoop van (groene) elektriciteit bij energiebedrijven. Geadviseerd wordt om het te plaatsen vermogen en het (toekomstige) piekvermogen door de installateur te laten bepalen.

Het uitgangspunt hierbij dient de eigen benodigde (winter) capaciteit te zijn en niet het terug leveren van elektriciteit, dat is geen doel op zich. Tevens dient rekening gehouden te worden met het successievelijk elektrificeren (elektrisch verwarmen van de chalets: van het propaan af), de beoogde nieuw duurzame: energieneutraal, te bouwen chalets en de uitbreiding van het aantal laadpalen. Betrek hierin ook de bovengenoemde mogelijke opslag van de zelfopgewekte stroom. Het plaatsen van zonnepanelen betreft stap 2 van bovengenoemd stappenplan.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

10

4.5 Overige maatregelen Het verder meedenken over mogelijke duurzame samenwerking in Renesse. Zoals bijvoorbeeld het ontwikkelen van een visie op de totale energievoorziening en het ontwikkelen van een (ook eilandelijke) afvalkaart als gedragsveranderingsinstrument.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

11

5. Financiering NME/EWSD heeft voor duurzame maatregelen subsidie en duurzaamheidsleningen in kaart gebracht. 5.1 Subsidies De meest gebruikte subsidies voor bedrijven zijn hieronder beschreven. Energie Investerings Aftrek (EIA) Met de EIA kunnen ondernemers 45,5% van de investering extra aftrekken van de fiscale winst, bovenop de reguliere aftrekmogelijkheden. Dit levert een netto voordeel van 10-15% op de investering. Maatregelen komen in aanmerking als deze op de energielijst staan van het huidige jaar. Aanvragen van EIA kan zodra opdracht is verstrekt en moet binnen 3 maanden na de opdrachtverstrekking zijn aangevraagd. Na toekenning krijgt u een brief met daarin het bedrag dat u bij de volgende belastingaangifte mag aftrekken. Het percentage en de maatregelen op de energielijst kunnen jaarlijks wijzigen. Meer informatie en aanvragen via www.rvo.nl/eia. Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) Met de ISDE kunnen ondernemers subsidie aanvragen voor een zonneboiler, een warmtepomp, aansluiting op een warmtenet en voor kleinschalige windturbines en zonnepanelen. Zonnepanelen zijn mogelijk bij plaatsen van minimaal 15 kWp en met een kleinverbruiksaansluiting (tot maximaal 3*80A). De subsidie is een vast bedrag per maatregel. Aanvragen moet voordat opdracht wordt verstrekt. Meer informatie en aanvragen via www.rvo.nl/isde.

Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) Met de SDE++ kunnen ondernemers subsidie aanvragen voor grootschalige energiemaatregelen en voor opwekken van duurzame energie. De regeling keert 15 jaar lang een bedrag uit voor de opgewekte energie of de hoeveelheid bereikte CO2-reductie. De regeling wordt veel gebruikt voor zonnepanelen. Een aanvraag voor zonnepanelen is alleen mogelijk met een grootverbruiksaansluiting (meer dan 3*80A) en bij plaatsen van minimaal 15 kWp aan zonnepanelen. Plaatsen mag pas na toekenning van de subsidie. Meer informatie en aanvragen via www.rvo.nl/sde. Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil) Met de MIA kunnen ondernemers tot 36% van de investering extra aftrekken van de fiscale winst, bovenop de reguliere aftrekmogelijkheden (netto voordeel circa 12%). Met de Vamil kunnen ondernemers 75% van de investeringskosten afschrijven op een tijdstip naar keuze en levert een liquiditeits- en rentevoordeel op. MIA/Vamil is bedoeld voor uiteenlopende maatregelen o.a. voor vervoer, afval en vergroening. Maatregelen komen in aanmerking als deze op de milieulijst staan van het huidige jaar. Aanvragen van MIA/Vamil kan zodra opdracht is verstrekt en moet binnen 3 maanden na de opdrachtverstrekking zijn aangevraagd. Meer informatie en aanvragen via www.rvo.nl/mia.

Subsidieregeling Emissieloze Bedrijfsauto’s (SEBA) Deze subsidieregeling is bestemd voor elektrische busjes. De bijdrage is 10% van de catalogusprijs van het voertuig en bedraagt maximaal € 5.000. Aanvragen van SEBA moet voor de aanschaf. Meer informatie en aanvragen via www.rvo.nl/seba. 5.2 Duurzaamheidslening voor het bedrijfsleven Wilt u investeren in duurzame maatregelen maar heeft u hiervoor niet voldoende middelen? Dan helpt gemeente Schouwen-Duiveland met een stimuleringslening, waarmee u kunt investeren in duurzame maatregelen. De lening met een lage rente kan gebruikt worden voor bijvoorbeeld de verduurzaming van uw pand. De gemeente stelt hiervoor geld beschikbaar aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). De lening is bedoeld voor bedrijven en verenigingen en bedraagt minimaal € 25.000 en maximaal € 100.000. De maximale looptijd is 15 jaar en is afhankelijk van het type maatregel en de hoogte van de lening. Het college stelt het rentepercentage vast op het moment van toewijzing. Voorbeelden van

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

12

duurzame en innovatieve maatregelen waarvoor een stimuleringslening kan worden aangevraagd zijn: zonnepanelen, warmtepompen, zonneboilers, groene daken enzovoorts. Meer informatie of aanvragen kan via www.svn.nl/lening/Schouwen-Duiveland/svn-zakelijkefinanciering/16750.

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

13

Bijlage 1: Ingevulde gegevens Milieubarometer Milieuthema Bedrijfsgegevens Bedrijfsgegevens Bedrijfsgegevens Elektriciteit Elektriciteit Brandstof & warmte Brandstof & warmte Water & afvalwater Water & afvalwater Emissies Bedrijfsafval Bedrijfsafval Bedrijfsafval Bedrijfsafval Bedrijfsafval Bedrijfsafval Bedrijfsafval

Milieugegeven Medewerkers Vloeroppervlak gebouw Gebouwinhoud Ingekochte elektriciteit Waarvan groene stroom uit windkracht

Waarde 4 311 1250 17875 17875

Eenheid fte m2 m3 kWh kWh

Aardgas voor verwarming

1925

m3

1548 750 650 0 8670 0 0 0 224 1308 300

kg m3 m3 huishoudelijk kg kg kg kg kg kg kg kg

0 0 0 0 0 0 0 0

kg personenkm km km km liter liter liter

Propaan Drinkwater Afvalwater Koudemiddel - R134a GFT Swill Koffiedrab Frituurvet Papier en karton Ongesorteerd bedrijfsafval Glas TL-buizen / hogedruklampen / Gevaarlijk afval spaarlampen Woon-werkverkeer Openbaar vervoer mix Woon-werkverkeer Fiets en lopen Woon-werkverkeer Personenwagen (km) Zakelijk verkeer Gedeclareerde km privé auto's Zakelijk verkeer Personenwagen (in liters) benzine Zakelijk verkeer Personenwagen (in liters) diesel Zakelijk verkeer Bestelwagen (in liters) diesel

Duurzaamheidsscan Camping Sareshof

14