966787 Bijlage 2 Inspraaknotitie ruimtelijk beleid duurzame energie

De ontwikkeling van deze biologische waterstof lijkt in een stroomversnelling te staan Een voorbeeld hiervan is het gebruik van deze vorm van waterstof in de gemeente Alkmaar. Hier kunnen inwoners op deze vorm van waterstof in hun woning al een eitje bakken. Een fabriek SCW Systems maakt hier deze vorm van waterstof mogelijk. Als grondstof kan alles gebruikt worden, wat als afval aan geduid kan worden. ( rioolslib, plasticafval, etc ). Om meer huishoudingen in Nederland op termijn de mogelijkheid te geven hier gebruik van te maken is het noodzakelijk dat het aardgasnetwerk in de grond aanwezig blijft en onderhouden wordt.

15.

Neem ons mee met de feiten en cijfers van energiebehoefte en congestie De klimaatmonitor bevat veel meer gegevens dan nu in het beleid getoond worden. Tot en met het aantal geregistreerde elektrische auto's op ons eiland kun je er vinden. Het beleid gebruikt nu de monitor alleen om het verloop de totale energiebehoefte te duiden (doel 20% lager in 2040 en die behoefte duurzaam opwekken). De opgegeven energiebehoefte bevat ook de energiebehoefte voor mobiliteit (inclusief brandstof) en ook de opwek van hernieuwbare enerige wordt meegenomen. Daardoor is de netto behoefte gedaald, maar het is dus NIET dat we zuiniger zijn. Het getal is wss vooral lager omdat er meer hernieuwbare opwek is. De energiebehoefte van mobiliteit zal dalen doordat er meer auto's elektrisch rijden (ieder jaar 100 geregistreerd auto's erbij, die zijn minimaal 4x zuiniger met energie dan en ICE), maar daardoor schiet de

•

Met name voor wat betreft de alternatieven voor aardgas (warmtetransitie) en energieopslag is nog veel onzekerheid. De gemeente Schouwen-Duiveland wil bijdragen aan de verdere ontwikkelingen van alternatieve technieken door middel van pilots. Hier vallen ontwikkelingen met betrekking tot groene waterstof ook onder. Dit valt verder onder het thema innovatie.

•

Geen aanpassingen

•

De gemeente stelt ieder jaar een energiebalans op waarin de data van de klimaatmonitor worden meegenomen. We kijken hier met name naar het energiegebruik van de gebouwde omgeving, mobiliteit, industrie en landbouw. In bijlage 1 is de samenvatting van de energiebalans van 2023 weergegeven. Deze energiebalans laat zien hoever we zijn met onze tussendoelstellingen uit de energieagenda. Vandaar dat slechts deze cijfers meegenomen worden in de energiebalans. In het beleid hebben wij een inschatting gemaakt wat we tot 2040 nodig hebben om energieneutraal te zijn. Dit is op basis van de inschatting dat we een besparing realiseren van 20% op het energieverbruik. Het klopt dat door elektrificatie meer elektriciteit zal worden gebruikt. Door het stimuleren van isolatie en andere energiebesparende maatregelen willen we uiteindelijk het energieverbruik verminderen.

•

Geen aanpassingen

•

Geen aanpassingen

•

17

behoefte aan elektriciteit de komende jaren wel omhoog. Als je daar geen rekening mee houdt, dan bereik je nooit het doel in 2040. Ook het congestieprobleem kan beter duidelijk gemaakt worden aan de hand van de cijfers. En hoe veel hectare zon hebben we nodig (nu wind wordt afgeserveerd)? voor die berekende 1500TJ zou dat 417ha zijn. Waarschijnlijk nog veel meer omdat de elektriciteitsbehoefte juist verder toe gaat nemen door afstap van fossiel. hoeveel ha groot dakoppervlak hebben we op ons eiland? vast niet genoeg, maar juist dat laat zien hoe groot deze uitdaging is en hoe belangrijk ieders (kleine) bijdrage is. De transitie naar een duurzame leefomgeving (en het bereiken van je doelen) zal offers vragen, het beleid moet ons laten zien welke offers we bereid zijn te geven.

•

Op basis van onze berekeningen houden we 1500 TJ over om duurzaam op te wekken. In de actualisatie van het beleid, wanneer het energienetwerk op orde is, zal een afweging moeten worden gemaakt op welke wijze dit het beste zal worden ingevuld. In dit beleid zetten we met name in op zon op dak, maar laten we voor kleinschalige projecten voor het energieneutraal worden van dorpen en wijken of bedrijven ruimte over voor bijvoorbeeld zon op maaiveld (zon-energieneutraal en zon-nabijbebouwingsconcentraties). Daarbij realiseren we ons dat we met deze maatregelen niet energieneutraal zullen worden. Hiervoor is echt een 150 kV station nodig. Als er zicht is op realisatie van het 150 kV station, zullen wij in samenspraak met de omgeving nieuw beleid opstellen om de volgende stap naar energieneutraal te kunnen maken.

•

Geen aanpassingen

16.

Transferium Renesse (deels) overdekken met zonnepanelen Probeer zoveel mogelijk ruimte te voorzien van een "dubbele" functie. Offer geen onnodige gronden op door deze vol te leggen met zonnepanelen maar kijk zoveel mogelijk naar daken of openbare ruimtes (zoals het Transferium Renesse) voor de mogelijkheden van plaatsing van zonnepanelen.

•

In het beleid is binnen de trede 3 zon-energieneutraal ruimte voor overkappingen ten behoeve van zonnepanelen met name voor parkeerplaatsen. Bij het Transferium wordt dit momenteel onderzocht.

•

Geen aanpassing

17.

cv ketel elektrisch zonnepanelen zijn zeker interessant maar er zijn nog geen cv-ketels op elektra. Toch?

•

Hybride warmtepompen (deel elektrisch en deels gas) of een volledig elektrische warmtepomp in combinatie met zonnepanelen is een interessant alternatief voor inwoners. Er zijn ook elektrische CV-ketels op de markt. Deze vragen wel veel elektriciteit. In samenhang met goede isolatie en zonnepanelen is dit mogelijk toch een alternatief.

•

Geen aanpassing

18.

Discontinuiteit wind en zon is het probleem Windturbines draaien het nominaal vermogen gedurende 50 tot 60% van de tijd. Met zonnepanelen is het probleem nog groter. Slechts 10 a 15% van de tijd leveren de panelen energie. Opslag dan? Wel nu dat betekent dat er twee maal zoveel turbines geplaatst moeten worden. Een deel voor de directe levering en het tweede deel voor opslag. Voor 2022 was de totale levering van elektriciteit slechts 4% van het totaal benodigde energetisch vermogen. (Vervoer, industrie, verwarmen van huizen etc) Ander getal? Wel 30% van de benodigde elektriciteit. Wow. En dat is inclusief de biomassacentrales. Voorlopig slaan de alternatieve bronnen, wind en zon, nog geen deuk in een pakje boter. Een batterij? Die is zo onnoemelijk groot dat het bijna onmogelijk is om deze te gebruiken. Laat staan dat er voldoende opslag is voor enkele weken. (In de winter geen zonne-energie en ook weinig wind.) Plus nog het feit dat batterijen een enorme aanslag plegen op het gebied van afval, chemische toestanden etc. Is er een oplossing? Ja, ik denk het wel. Voorlopig doorgaan met de fossiele brandstoffen en zo snel mogelijk een flink aantal kerncentrales bouwen die de algemene

•

Heel Nederland duurzaam maken is inderdaad een grote uitdaging. We beperken ons als gemeente tot SchouwenDuiveland. Alles elektrificeren zal inderdaad erg veel kosten met zich mee brengen. Vandaar dat we voorstander zijn van een energiemix. Onze ambitie is energieneutraal worden in 2040. Dat betekent evenveel energie in onze gemeente opwekken als dat wij in onze gemeente gebruiken. Een kerncentrale gaan wij niet in onze gemeente bouwen. Vandaar dat wij geen kernenergie in ons beleid kunnen meenemen. De discussie rondom kernenergie wordt gevoerd op een ander niveau namelijk binnen de Regionale Energie Strategie Zeeland (RES-Zeeland) en op nationaal niveau. De weg naar energieneutraal is nog niet uitgestippeld. Iedere periode geven we in de energieagenda aan op welke wijze de komende tijd dichter naar onze ambitie kunnen toewerken. Dat betekent dat we onderweg rekening kunnen houden met nieuwe ontwikkelingen. Als er nieuwe kansrijke mogelijkheden komen, gaan wij zeker deze betrekken bij ons energiebeleid. Dit is geborgd in het onderdeel ‘innovatie’.

•

Geen aanpassing

18

basisbehoefte aan elektriciteit kunnen leveren. Gebruik de nu gebouwde turbines en zonneparken voor het maken van waterstof wat in auto's en vrachtwagens gebruikt kan worden. Het maken van waterstof heeft een slecht rendement. 40% van de energie is slechts bruikbaar maar beter dan alle huizen, vervoer en industrie om te bouwen naar volledig elektrisch. Gebruik de overgangstijd om research te doen naar nieuwe kernsplitsing technieken. BTW: Het nu liggende gasnetwerk is niet een op een te gebruiken voor waterstof gas. Ook dient het gehele elektriciteitsnetwerk totaal op de schop genomen te worden. Alle kabels, transformatoren, alles moet minstens driemaal zo zwaar te worden uitgevoerd. Kortom het hele land om z'n kop. Een simpele tijdelijke oplossing is om Small Modular Reactors te plaatsen daar waar het nodig is. Vlakbij een stad of industrie. Geen lange en dikke kabels nodig om elektriciteit over grotere afstanden te vervoeren. Kernafval? Dat is op dit moment nog een probleem. Maar de nieuwste technieken, gesmolten zout reactors, kunnen het kernafval weer gebruiken waarbij veel minder en lager radioactief afval vrij komt. En dan nog even terugkomend op de windturbines. Die gaan technisch gezien een jaar of 20 mee. Dan moeten die dus vervangen worden. Dat houdt in dat over een jaar of 15 de molens bij bijv Krammersgat aan vervanging toe zijn.

Een kerncentrale gaat 70 tot 80 jaar mee. In die 80 jaar moet je dus een heel windpark 4 keer vervangen. Is kernenergie duur? Niet als je alles meerekent, dus ook 4 keer de vervanging van de zonne- en windparken. In het kort: Bouw nu zo snel mogelijk een aantal kerncentrales. Gebruik de subsidie, die nu naar de zonne- en windparken gaat, voor onderzoek en ontwikkeling van nieuwe kern technieken. Kijk waar je het energiegebruik kunt reduceren. Betaalbaar natuurlijk. Bijv: Een huis uit 1900 isoleren en geschikt maken voor een warmtepomp vraagt een dusdanige som geld dat het voor veel huiseigenaars niet te betalen is. En vaak is het bouwtechnisch nog onmogelijk ook. 19.

Participatie hotspots Het plan is zeer lijvig. Mogelijk is onderstaande reeds opgenomen en heb ik er overheen gelezen. Bij de participatie zou ik op zoek gaan naar laaghangend fruit. Dan denk ik aan "hotspots" oftewel locaties waar de kans op succesvolle projecten het grootst is. Dit kan samenhangen met: korte locaties vanaf een duurzame energiebron (Bv bij de aquathermie vanuit de Oosterschelde ga je op zoek naar woningen in de omgeving) maar ook naar locaties waar mogelijk al iets gaat gebeuren. Zo staat in Zierikzee het gebied rondom het haringvlietplein in de belangstelling. In die hotspots zou ik informatie verspreiden om te zoeken naar mogelijke kartrekkers. Personen die ideeën hebben of mogelijkheden zien. Dat is volgens mij één stap eerder dan ik in het

•

Initiatieven vanuit inwoners zijn belangrijk. Het beleid biedt daarvoor ook ruimte. Onder anderen door het stimuleren van kleinschalige coöperatieve projecten.

19

•

Geen aanpassing

beleid lees. Daar worden omwonenden betrokken in de opgestarte planvorming. Concreet voorbeeld: Basaltwarmteopslag tussen woningen krabstraat en tennisbaan kan twee vliegen in één klap zijn. Basaltopslag moet droog en dus bovengronds zijn. Dit draagt vervolgens weer bij aan geluidwering en kan verpakt worden in een mooie natuurlijke schil.

•

Het beleid geeft ruimte voor innovaties als bijvoorbeeld de basaltbatterij.

•

Geen aanpassingen

•

Het beleid is gericht op stimulering van duurzame energie. In de praktijk zien we dat het plaatsen van zonnepanelen ook bij huurders naast milieuwinst ook een financiële winst oplevert zodat er weinig huurders zijn die dit aanbod zullen weigeren. We kunnen dit echter niet verplichten. Innovaties als een verbeterde elektrische boiler juichen wij verder toe.

•

Geen aanpassing

•

Bij grootschalige energie projecten zal bij de algemene in- en toepassingseisen toegevoegd worden dat in vroegtijdig stadium overleg moet plaats vinden met de netbeheerder, Veiligheidsregio en de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland.

•

Toevoegen dat bij grootschalige duurzame energie projecten moet in een vroegtijdig stadium de netbeheerder, veiligheidsregio en de Regionale Uitvoerings Dienst (RUD) Zeeland betrokken worden.

•

Bij grootschalige energie projecten zal bij de algemene in- en toepassingseisen toegevoegd worden dat in vroegtijdig stadium overleg moet plaats vinden met de netbeheerder, Veiligheidsregio en de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland.

•

Toevoegen dat bij grootschalige duurzame energie projecten moet in een vroegtijdig stadium de

Is deze basaltbatterij dé oplossing voor grootschalige energieopslag? | Nieuwsbericht | Innovatie-estafette

20.

21.

Verduurzamen! Huishoudens met geschikte daken van huurhuizen geen keuze geven maar verplichten om zonnepanelen te nemen en wellicht de terugkeer van een verbeterde elektrische boiler die nog betaalbaar is voor huishoudens die niet zo veel te besteden hebben. Zie beantwoording onder 20.1. Dank je wel om ons te informeren over dit beleidsstuk. Met betrekking tot de Energietransitie vinden wij het als Veiligheidsregio vooral van belang om tijdig in een vroeg stadium betrokken te worden bij nieuwe initiatieven. Zo kunnen we in een vroeg stadium risico’s signaleren, beheersmaatregelen adviseren en adviseren over locatiekeuze. Dit voorkomt (dure en tijdrovende) ingrepen in een later stadium. Als Veiligheidsregio willen we op deze manier de Energietransitie op een zo veilig mogelijke wijze realiseren. Dit in samenwerking met de gemeente en de initiatiefnemer. In het document is benoemd dat Gemeente Schouwen-Duiveland alleen aan initiatieven meewerkt als de Veiligheidsregio hier positief tegenover staat. Graag zien wij hier ook onze tijdige adviesrol benoemd. Deze adviesrol is van toepassing op alle vormen van Energietransitie. Mijn collega Henk van Dalfsen heeft in januari 2021 al eerder vanuit Veiligheidsregio Zeeland input gegeven op het ruimtelijk beleid duurzame energievoorzieningen. Voor de volledigheid zit deze memo ook in de bijlage bij deze e-mail.

Voor beantwoording zie 11.1. Memo januari 2021 Inleiding In het kader van de energietransitie vinden er momenteel veel ontwikkelingen plaats die bijdragen aan de overgang van fossiele naar duurzame energie. De thema’s zoals die in de bijeenkomst van 9 december 2020 zijn toegelicht betreffen voor het merendeel nieuwe, vaak innovatieve vormen van gebruik, opslag en transport van duurzame

20

energie. Deze nieuwe, duurzame vormen van energie brengen echter ook veiligheidsrisico’s voor de fysieke leefomgeving met zich mee.

netbeheerder, veiligheidsregio en de Regionale Uitvoerings Dienst (RUD) Zeeland betrokken worden

Vroegtijdig aandacht hebben voor veiligheid Als veiligheidsregio willen we een veilige energietransitie faciliteren, door vroegtijdig met u mee te denken over beleidskeuzes en concrete energieprojecten. Het vroegtijdig aandacht hebben voor veiligheid vinden wij van groot belang, omdat daarmee: 1. slachtoffers en schade voorkomen kunnen worden, zowel in de omgeving als bij de hulpverleners; 2. maar ook om ervoor te zorgen dat dit soort innovatieve en goede initiatieven niet on-hold komen te staan omdat er incidenten hebben plaatsgevonden. Dit is bijvoorbeeld gebeurd na de brand in de buurtbatterij in Drogenbos (België, 2017). Door zorgvuldig na te denken over de inpassing en het ontwerp van duurzame energievormen kan dit worden voorkomen. Wij worden daarom graag geïnformeerd over concrete initiatieven en projecten op het gebied van duurzame energie binnen Gemeente Schouwen-Duiveland. Juist in een vroeg stadium kunnen wij u helpen om - zonder dat het achteraf veel aanpassingen, tijd of geld kost – inzicht te krijgen in eventuele risico’s en maatregelen te nemen om die risico’s beheersbaar te houden. Daarmee kunnen we samen een veilige energietransitie mogelijk maken.

•

Zie eerdere beantwoording

•

Zie eerdere beantwoording

Thema: 150 kV-station Neemt u het aspect klimaatbestendigheid in ogenschouw bij het opstellen van ruimtelijk beleid voor duurzame energievoorziening in het algemeen en de locatiekeuze en het ontwerp van het 150 kV-station in het bijzonder?

•

Voor het 150 KV station wordt nu een aparte traject en procedure doorlopen. Binnen dat traject is klimaatbestendigheid een aandachtspunt.

•

Geen aanpassingen

Thema: Grootschalige windparken Vanuit veiligheidsperspectief is het positief dat er in de uitgangspunten is opgenomen dat er geen nieuwe grootschalige windenergieprojecten worden gerealiseerd. Hoewel er strenge ontwerpeisen zijn voor windturbines, kunnen mastbreuk of het vallen van onderdelen immers leiden tot slachtoffers en schade in de omgeving.

•

Bij grootschalige energie projecten zal bij de algemene in- en toepassingseisen toegevoegd worden dat in vroegtijdig stadium overleg moet plaats vinden met de netbeheerder, Veiligheidsregio en de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland.

•

•

Bij de trede zon-energieneutraal en zon-nabij bebouwingsconcentraties zal als criteria worden opgenomen dat dat er bij het realiseren van zonneparken aandacht wordt geschonken aan de bereikbaarheid en bluswatervoorzieningen.

Toevoegen dat bij grootschalige duurzame energie projecten moet in een vroegtijdig stadium de netbeheerder, veiligheidsregio en de Regionale Uitvoerings Dienst (RUD) Zeeland betrokken worden Toevoegen criteria bij zonenergieneutraal en zon-

Inhoudelijke aanvullingen op de thema’s Op basis van de kennis en ervaring die nu reeds beschikbaar is, kunnen we u voor de onderstaande thema’s alvast de volgende aandachtspunten meegeven:

Thema: Zon bij opwek voor derden (trede 5 en trede 7) In Nederland worden zonneparken pas sinds korte tijd op grote schaal gerealiseerd. Het veiligheidsrisico van zonneparken voor de omgeving is beperkt. Wel kennen zonneparken een verhoogd risico op brand, met name bij de transformators. Dit vormt vooral een risico voor de hulpverleners. De praktijk leert dat het vaak nog ontbreekt aan doeltreffende voorzieningen om branden en incidenten op zonneparken

21

•

adequaat en op een veilige wijze te kunnen bestrijden. Transformators op zonneparken zijn regelmatig moeilijk te bereiken door de brandweer en het ontbreekt soms aan adequate bluswatervoorzieningen. We adviseren u daarom om in het ruimtelijk beleid op te nemen dat er bij het realiseren van zonneparken aandacht wordt geschonken aan de bereikbaarheid en bluswatervoorzieningen. Thema: Energieopslag De opslag van energie door middel waterstof en buurtbatterijen vormt een onmisbare schakel in de energietransitie en neemt een grote vlucht. Aan de opslag van energie in waterstof en buurtbatterijen zijn echter ook risico’s verbonden. Waterstof is lichter dan bijvoorbeeld aardgas en is daarom ontvlambaarder en explosiever. Daarnaast zijn waterstofmoleculen erg klein, waardoor ze sneller door het materiaal dringen van het omhulsel waarin het waterstof is opgeslagen. Ook is waterstof geur-, kleur- en smaakloos en een gevaarlijke situatie is daardoor niet zintuigelijk waar te nemen. Buurtbatterijen kennen een hoog brandrisico in verband met de opgeslagen elektrische energie. Bij een brand een buurtbatterij kunnen er daarnaast zeer giftige stoffen vrijkomen, zoals waterstoffluoride. In het recente verleden hebben zich diverse incidenten voorgedaan met buurtbatterijen. Op 11 november heeft er in Drogenbos (België) een brand plaatsgevonden in een buurtbatterij.

In een straal van 5 kilometer zijn er giftige stoffen gemeten en circa 40 mensen moesten met ademhalingsproblemen in het ziekenhuis worden behandeld. Voor buurtbatterijen is momenteel de PGS37 in ontwikkeling waarin voorschriften worden opgenomen op het gebied van installatieveiligheid, de incidentbestrijding en veiligheidsafstanden tot de omgeving. In de tussentijd is nog de Circulaire risicobeheersing lithium-ion energiedragers van kracht. We adviseren u om bij het formuleren van randvoorwaarden voor locaties voor energieopslag oog te hebben voor de risico’s van waterstof en buurtbatterijen voor de omgeving en de wijze waarop die risico’s kunnen worden beperkt. Is er bijvoorbeeld aandacht voor de locatiekeuze ten opzichte van (beperkt) kwetsbare gebouwen? Tot slot Per slot van rekening gaat het erom dat de energietransitie doorgang vindt en dat alternatieven voor fossiele brandstoffen op een veilige manier kunnen worden toegepast. Als veiligheidsregio willen wij u graag ondersteunen in het realiseren van de ambities die u in het ruimtelijk beleid duurzame energievoorzieningen formuleert.

nabijbebouwingsconcentratie

•

Bij energieopslag zal bij de in- en toepassingseisen worden toegevoegd dat er aandacht moet zijn voor de risico’s van waterstof en buurtbatterijen voor de omgeving en dat locatie keuze belangrijk is om deze risico’s te beperken.

22

Toevoegen in-en toepassingseisen voor wat betreft energieopslag.

22.

Wij hebben kennis genomen van het concept beleidsstuk “Duurzame Energie ingepast” voor zonneparken en windparken in de gemeente Schouwen-Duivenland. In het beleidsstuk zijn de randvoorwaarden voor geschikte landschapstypen danwel de juiste treden op de zonneladder omschreven. Tijdens het doornemen van het concept beleidsstuk, viel ons op dat het hernieuwde beleid nauwelijks aansluit bij de eerder geformuleerde visie, genaamd de eilandelijke energieagenda 2018-2023. In deze visie werd de wens geformuleerd om aan de hand van duurzame energieopwekking te zorgen voor een energieneutraal SchouwenDuivenland in 2040. Dit was een zeer ambiteuze, doch terechte visie. Schouwen-Duivenland is een eiland, wat in de toekomst de negatieve gevolgen zal ondervinden van de stijgende zeegspiegel. Mede verantwoordelijke voor klimaatverandering is de mens en zijn energiebehoefte. Wanneer de negatieve effecten van klimaatverandering niet afgeremd worden, zal de kans op wateroverlast, zeespiegelstijging, hitte, droogte en overstromingen toenemen. Dit resulteert in risico’s voor de economie, gezondheid en (water)veiligheid). Juist een eiland is hier zeer kwetsbaar voor. Het klimaatakkoord van Parijs onderschrijft deze gevaren. Gelukkig lezen wij in de RES 1.0, dat de verschillende gemeenten zich scharen achter de doelstelling van het klimaatakkoord. Namelijk het beperken van de opwarming van de aarde:

•

Het beleid sluit aan bij de doelstelling om in 2040 energieneutraal te worden en dus bij de Energie-Agenda.. Door de netcongestie hebben we op dit moment beperkingen met betrekking tot het duurzaam opwekken van energie. Binnen het beleid duurzame energie moeten we met deze beperking rekening houden maar proberen we de ruimte die er nog wel is voor duurzame energieopwekking zo veel mogelijk te benutten. Op het moment dat het elektriciteitsnet verzwaard wordt met een 150 kV station zullen wij het beleid actualiseren en zal er samen met belanghebbenden een afweging plaats vinden over op welke wijze wij het resterende energieverbruik duurzaam zullen opwekken.

•

Op het moment dat er zicht is op verzwaring van het elektriciteitsnet zal het beleid worden geactualiseerd.

•

Zie eerdere beantwoording

•

Geen aanpassing

•

Geen aanpassing

•

Geen aanpassing

* tekst uit RES Zeeland 1.0, Zeeuws Energie Akkoord Om de doelstelling uit de RES te behalen en te zorgen voor een levendige toekomst, is het naar onze zienswijze van belang om in te zetten op duurzame alternatieven. Het bij voorbaat afwijzen van duurzame opties, zoals zon in open landschap, zien wij als niet constructief ten opzichte van het doel uit het Parijs klimaatakkoord. Wat wij desondanks wel kunnen begrijpen is dat er bepaalde zorgen zijn over de mogelijkheid voor zon op land. Bijvoorbeeld de huidige netcongestie, de optie van zon op dak en de verdeling van (agrarische) gronden. Aangezien wij geloven in oplossingen, hebben wij voor een aantal van deze ‘’problemen’’ de volgende oplossingen geformuleerd: •

•

Circa 2027, hebben de gemeente, provincie en netbeheerder als doel om een oplossing te vinden voor het congestieprobleem. Gezien de huidige mate van netcongestie is het vrijwel onmogelijk om een zonnepark aan te sluiten. Echter is de ontwikkeltijd van een zonnepark 3 tot 5 jaar. Dit zou betekenen dat wanneer het project afgeleverd zal worden er plek is op het net om op aan te sluiten. In het beleidskader wordt aangegeven dat er ingezet dient te worden voor zon op dak. Een nobel doel, waar wij iedere burger ook voor zouden willen oproepen. Echter is dit een project van de lange adem, aangezien hiervoor meerdere particulieren overtuigd dienen te worden. Daarbij is niet duidelijk of de doelstelling van 11 PJ in 2030 gehaald gaat

23

•

•

worden met alleen zon op dak. Het alleen toestaan van zon op dak, zal zorgen voor onnodige vertraging van de energietransitie. Wij begrijpen dat er bij omwonenden zorgen kunnen zijn over de effecten van een zonnepark in hun omgeving. Echter zetten wij in op een uitgebreid participatietraject, waarin omwonenden kunnen meedenken en hun visie kunnen geven over het zonnepark. Daarbij zijn de negatieve effecten van een zonnepark, zoals de zichtbaarheid, laag indien een zonnepark in open landschap goed wordt ingepast. Denk hierbij aan een omheining van bomen, struiken en planten. Een zonnepark in openlandschap, kan zorgen voor verbetering van de biodiversiteit in de gehele omgeving. Door het plaatsen van zonnepanelen ‘’op zuid’’ is er ruimte voor natuur tussen de panelen. Inheemse soorten kunnen floreren in het zonnepark. Hierdoor kunnen insecten, vogels en andere dieren foerageren tussen de aanwezige flora. Als resultaat verandert het zonnepark de omgeving in een aantrekkelijke omgeving voor mens en dier. Voor de aanwezige dieren zal dit een verbetering zijn t.o.v. de eerdere aanwezige monocultuur van de landbouw.

•

Deze criteria zijn geborgd in het beleid duurzame energie

•

Geen aanpassing

•

Het huidige energienetwerk staat geen zon-in-open landschap toe. Om deze reden is dit niet meegenomen als optie in het beleid. Op het moment dat er zicht is op verzwaring van het energienetwerk zal het beleid worden aangepast.

•

Geen aanpassing

-

Wij wijzigen de tekst als volgt: “Windturbines mogen bij voorkeur niet hoger zijn dan 150 meter. Bij windturbines hoger dan 150 meter moet aparte afweging plaatsvinden afhankelijk van de locatie. Bij turbines hoger dan 150 meter is in ieder geval een adaptief lichtsysteem verplicht”

•

Tekst onder grootschalige windenergielocaties wordt wijzigen

De afweging over wel of geen zon op land is een technocratische discussie, wat gevoerd wordt in de politieke arena. Ik hoop dat de bovenstaande punten de grootste zorgen hebben weg genomen over het toestaan van zon op land en dat er een wijziging plaatsvindt ten opzichte van het concept beleidskader. De discussie die wij hier voeren gaat over hoe wij de wereld willen doorgeven aan de volgende generatie. Het IPCC ( 2023) heeft berekend dat de kinderen van nu in de toekomst extreme hitte zullen meemaken. Wij zijn de generatie die hier, met o.a. duurzame energie, nu nog verandering in kan aanbrengen. Laten wij vooral deze kans niet verspelen, maar er juist een succes van maken. Zie beantwoording onder 20.1. 23

Op dit moment is de consultatie open voor het Ruimtelijk Beleid Duurzame Energie van de gemeente Schouwen-Duiveland. Wij onderschrijven de gedachte dat het voormalig werkeiland Roggenplaat meer mogelijkheden biedt voor wind (opschalen, met behoud huidig aantal als maximum) en zon (nieuw). Wij denken daar graag met de gemeente over mee. Wij hebben één inhoudelijk punt in het ruimtelijk beleid rond windenergie waarvan wij verzoeken dit te heroverwegen. Onder 4. Inpassings- en toetsingskader – 4.2 Wind staat op pag. 35: ‘Turbines hebben geen hogere tiphoogte dan 150m. Hiermee wordt verlichting voorkomen. Bij turbines hoger dan 150m is namelijk een adaptief lichtsysteem verplicht.’

24

Dit uitgangspunt is volgens ons achterhaald, nu er steeds meer mogelijkheden worden geboden (radar, transponders) om de hinderlijke nachtelijke rode lichten voor het grootste deel van de tijd te kunnen doven. Het lijkt ons logischer als eis op te nemen dat bij turbines hoger dan 150 meter het verplicht is een systeem toe te passen om de lichten te kunnen doven als er geen vliegverkeer in de buurt is. Gaarne geven we daar een nadere toelichting op indien gewenst. De redenatie is ook om andere reden niet helemaal logisch. In dezelfde tekst staat ‘De gemeente ziet geen uitbreidingsmogelijkheden van grootschalige windparken buiten de huidige locaties voor windenergie. Wel worden mogelijkheden gezien om de huidige locaties op te waarderen, waarbij het aantal turbines niet mag toenemen’. Dit betekent dat er op 3 locaties (op termijn) nieuwe turbines zouden kunnen komen. Bij Krammer staan al turbines hoger dan 150 meter en wordt al een systeem toegepast om de lichten ’s nachts te kunnen doven.. Bij opschaling aan de oostelijke zijde van de Roggenplaat worden de mogelijkheden sterk beperkt als er per se turbines tot 150 meter geplaatst moeten worden. Wellicht zouden hier beter iets hogere turbines geplaatst kunnen worden, maar met een systeem van beperking van lichten. Verstorend zal dit in het gebied niet zijn, aangezien dit op korte afstand op Neeltje Jans ook het geval is. 24

Hierbij mijn feedback op het voorliggende concept Duurzame energie ingepast: Pagina 13 paragraaf 2.1 Opgave voor duurzame energieopwekking: Er ligt een opgave om ongeveer 1500 TJ aan extra duurzame energieopwekking te realiseren. Er wordt dan als voorbeeld met 1000TJ gerekend. Daar heb ik de volgende opmerkingen over: 1) Waarom niet met 1500TJ als voorbeeld rekenen dat is ook wat er gerealiseerd dient te worden, dan is voor de lezer de ruimtelijke impact direct duidelijk. Het gaat hier ook over ruimtelijk beleid. 2) Tevens wordt er met 100.000 woningen gerekend (Dus 150.000 voor 1500TJ), terwijl we er maar 17.000 woningen hebben op Schouwen-Duiveland. 3) Er worden 30 windturbines van 3 MW voorgesteld (Voor 1500TJ dus 45), terwijl het beleid is dat er niet uitgebreid mag worden met 3MW wind turbines 4) Er staat dat 1000 TJ overeenkomt met 90 hectare zonnepanelen. Op de bladzijde ervoor staat dat 1 ha zonnepark overeenkomt met 1MW met jaaropbrengst van 3,6 TJ. Dus 1000TJ / 3,6 TJ = 277 ha. Er is dus 3x zoveel oppervlakte nodig als wat er in de tekst staat. Bij 1500TJ is er dus 417 ha nodig! Wat ten koste gaat van de zeer vruchtbare landbouwgrond op Schouwen-Duiveland

•

De voorbeelden die in het beleid zijn genoemd zijn kengetallen met voorbeelden wat de opgave is. We zullen dit in het document concreter maken.

•

Extra toelichting opnemen in de tekst over wat dit betekent voor SchouwenDuiveland.

•

Zie eerdere beantwoording

•

Zie eerdere aanpassing

•

Dit zijn voorbeelden om aan te tonen hoe groot de opgave is voor de duurzame energieopwekking.

•

Geen aanpassing

•

Dit zijn voorbeelden om aan te tonen hoe groot de opgave is voor de duurzame energieopwekking.

25

5)

Mijn conclusie bij het lezen van de tekst is, is dat het onmogelijk is om energie neutraal te worden omdat de gemeente geen extra 3MW windturbines wil ook geen zonneparken in het buitengebied, en er maar 17.000 woningen zijn.

3 uitgangspunten ruimtelijk beleid Pagina 24 Landelijk gebied – polder Schouwen. Hier heb ik de volgende opmerkingen over: 1) Ik ben van mening dat het goed is dat bij iedere boerderij in een polder op Schouwen-Duiveland de mogelijkheid moet bestaan om een kleine windturbine te mogen plaatsten omdat: a. Bijna iedere landbouwer bewaard uien / aardappelen in de winter periode in een lucht gekoelde bewaar plaatst. Dan is de opbrengst van de zonnepanelen het laagst en het energie verbruik het hoogst. Ook waait het vaak in de winter, dus is een kleine windmolen een ideale oplossing op de stroom behoefte te compenseren in de winter. (Een lucht gekoelde bewaarplaats is iets anders dan mechanische koeling. Bij lucht gekoeld gebruik je temperatuur van de buitenlucht om de aardappelen op bijvoorbeeld 7 graden te houden. Dus als is het buiten in de winter 3 graden, en de aardappelen zijn 10, dan gebruik je de buitenlucht om ze terug te koelen naar 7 graden. Mechanische ventilatie is als de koelkast, daar kan je je aardappelen altijd op 7 graden houden, ook als het buiten 20 graden is) Mechanische ventilatie gebruikt meer energie dan lucht gekoelde ventilatie. Voor beide systemen is een kleine windmolen een goed optie om energie lokaal op te wekken. Dus mijn voorstel is om de kleine windmolen ook toe te staan in de polder Schouwen. b. Vooral als de salderingsregeling er afgaat.

Nu compenseert de opbrengst van de zonnepanelen in de zomer het energie gebruik in de winter. c. Het duurt nog een aantal jaar voordat het 150 kV station er staat. Hoe mooi is het dan dat in iedere polder kleine windmolens staan die lokaal energie op wekken, dit houdt het energienetwerk veel meer in balans, dan dat er op 1 plaatst heel veel energie opgewekt wordt wat verdeeld moet worden.

•

De opgave is zeker groot. Zodra het energienetwerk verzwaard is zal het beleid aangepast worden en zal er, onder voorwaarden, ook meer mogelijk zijn voor wat betreft grootschalige zonneparken.

•

Geen aanpassing

•

Het uitsluiten van de polder Schouwen voor kleine windturbines zal worden aangepast. Het plaatsen van kleine windturbines is dus ook mogelijk voor polder Schouwen. Wel zullen we afstandsnormen opnemen m.b.t. natuurgebieden

•

Beleid zal worden aangepast. In polder Schouwen zijn ook kleine windturbines toegestaan.

26

Bijlage 5 Definities: Kleine windturbine: Hier heb ik de volgende opmerking over: Een relatief klein vermogen (max 20kW) staat gespecificeerd. Ik zou dit graag gewijzigd hebben als dat wat maximaal aansluitbaar is op een Kleinverbruik aansluiting van 3x80A.

Overig: 1) Zonnecollectoren/ heatpipes etc. In het document wordt allen gesproken over zonnepanelen. Mijn voorstel is om toe te voegen dat wat voor zonnepanelen geld ook voor zonnecollectoren/ heatpipes etc geldt. 2)

Wat mij betreft mist er een uitleg om de lezer te attenderen op de verschillende mogelijkheden van energieopwekking mbt warmwater. In mijn situatie heb ik gekozen om mijn boiler niet elektrisch te verwarmen omdat dit zeer veel stroom vraagt. Die stroom had ik wel kunnen opwekken door extra zonnepanelen te leggen, maar dat gaat dan ook ten koste van de totaal beschikbare stroom die op mijn hoofdaansluiting binnen kan komen. Daarom heb ik gekozen voor heatpipes en een zonneboiler, met een HR-ketel als backup. Zodat ik wel gebruik maak van de energie van de zon om het water op te waren en gaat dit niet ten kosten mijn totaal beschikbare stroom. Zo behoud ik nog stroom ruimte die ik later kan gebruiken voor laadpalen voor elektrische auto’s.

Algemeen: Zoals telefonisch aangegeven ben ik het niet eens met o.a. deze 2 punten uit het rapport van dhr Rovers: • 1e Akkerbouw productie: 70.000 ton per jaar op SchouwenDuiveland • 2e Akkerbouw 6x hogere fossiele energie uitstoot dan het aan voedingsenergie oplevert.

•

Met betrekking tot definities: We zullen “max 20 kW weglaten”.

•

Aanpassen definitie kleine windturbine

•

Wij zullen een definitie van zonnepanelen opnemen en verduidelijken wat verstaan wordt onder zonnepanelen in relatie tot zonnecollectoren / PVT panelen. In de tekst voegen we een voetnoot toe.

•

Toevoegen definitie zonnepanelen/ zonnecollectoren. Voetnoot toevoegen in de tekst.

•

In de tekst zijn naast warmtepompen ook andere alternatieven als thermische collectoren toegevoegd. .

•

In de tekst zijn thermische collectoren toegevoegd als individuele oplossing.

•

Het rapport van dhr. Rovers over het CO2 budget van SchouwenDuiveland valt buiten dit beleid. De opmerking zal meegenomen worden in het project CO2 budget.

•

Geen aanpassing

27