2026.126 Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2026 ACTUALISATIE

De transitievisie warmte (2021) geeft een tijdpad voor de overstap naar alternatieve energie en het geleidelijk vervangen van aardgas. De landelijke ambitie is gebouwen in Nederland in 2050 niet meer met aardgas te verwarmen. Schouwen-Duiveland wil al in 2040 naar 0% aardgas. Actualisatie van de transitievisie warmte naar een Warmteprogramma SchouwenDuiveland vindt plaats in 2026, met aandacht voor haalbaarheid en betaalbaarheid. Overgang naar aardgasvrij ondersteunen we met verschillende subsidies en regelingen, zoals de gemeentelijke isolatiesubsidie, subsidie Doe-Het-Zelvers, subsidie zonnepanelen en (hybride warmtepompen) en de subsidieregeling kleinschalige energieopslag. Inwoners kunnen gebruik maken van de lening duurzaam en langer thuis voor het doorvoeren van duurzame maatregelen en het levensloopbestendig maken van de woning. Voor het stimuleren van kleine energiebesparende maatregelen zetten we het energieteam en het klusteam Schouwen-Duiveland in. Dit is een samenwerking met Zeeuwind, NME SD, Zeeuwland, SMWO en de Zuidhoek. Monumenteigenaren ontvangen ondersteuning bij het verduurzamen via een monumentencoach en een extra subsidiebedrag binnen de gemeentelijke isolatiesubsidie. Inwoners kunnen met vragen en voor informatie over verduurzaming en subsidies terecht bij het Energiehuis Schouwen-Duiveland.

Hiervoor werken we samen met Natuur en Milieu Educatie Schouwen-Duiveland. Daarnaast is er een digitaal regionaal energie loket www.duurzaambouwloket. We hebben een maandelijkse Duurzaam Doen-pagina in de Wereldregio. Per wijk wordt een wijkuitvoeringsplan opgesteld. Samen met dorps-, wijk- en stadsraden, netbeheerders en de woningbouwcorporatie, worden wijkgericht mogelijkheden voor duurzame energie en warmteopties onderzocht. In het wijkuitvoeringsplan staat welke alternatieve energievoorziening in een wijk/gebied/straat gekozen wordt en wanneer de

22

wijk/gebied/straat aardgasvrij is. Doel: in 2030 heeft de helft van de wijken en buurten een wijkuitvoeringsplan.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad • • • •

•

•

Verzwaring elektriciteitsnet en plaatsing hoogspanningsstation. We zijn hierin afhankelijk van organisaties als Tennet en Stedin. De manier waarop we inwoners en bedrijven ondersteunen die willen verduurzamen ondanks netcongestie. Inzet op het realiseren van een 150 KV station. Onzekerheden en snelle ontwikkelingen in technieken voor de energietransitie, vooral voor aardgasvrije technieken (zoals bodemenergie en energie uit water en waterstof), alternatieve brandstoffen voor zwaar vervoer en energieopslag (onder andere batterijopslag). Welke ruimte geven we aan experimenteren en hoe gaan we om met onzekerheden in planning en investeringen? Door veelal kleine kernen en slecht-geïsoleerde en verspreide woningen, zijn collectieve opties als warmtenetten vaak niet rendabel in Schouwen-Duiveland. De vraag is hoe we in Schouwen-Duiveland gebouwen van het aardgas af halen. Isolatie van bestaande huizen combineren met bescherming diersoorten die in spouwmuren en onder daken leven zoals vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen.

Bereikbaarheid Ambitie in 2040 Goede bereikbaarheid op en rond het eiland. Goed leven, wonen en werken op SchouwenDuiveland vraagt om veilige en efficiënte verbindingen, zowel op het eiland als met de omliggende regio. De groei naar een gemeente met meer dan 40.000 inwoners heeft geleid tot betere verbindingen met andere Zeeuwse gemeenten, Zuid-Holland en Brabant, in het bijzonder via de Midden-Zeelandroute. De regionale mobiliteitsstrategie is hierbij leidend. Inwoners hebben ruime keuze in vervoermiddelen dankzij een moderne infrastructuur en innovatieve vervoersoplossingen. Het eiland heeft veilige fietspaden voor (elektrische) fietsen, goed onderhouden wegen voor (deel)auto’s en een passend aanbod van collectief vervoer en regiotaxi’s. Een dekkend netwerk van laadpunten faciliteert de elektrische mobiliteit. Alle kernen zijn goed bereikbaar door middel van verbindingen die aansluiten bij het groeiende inwoneraantal. Overal op het eiland zijn inwoners digitaal goed verbonden, zowel thuis als onderweg. Verkeersveiligheid staat voorop in zowel de kernen als het buitengebied. In het landelijk gebied, waar verschillende verkeersdeelnemers de weg delen, vraagt dit extra aandacht. Tijdens de oogstperiode is het soms onvermijdelijk dat er modder op wegen ligt. We zijn een eiland met een agrarisch karakter.

Stand van zaken  



Actualisatie van het Integraal Verkeers- en Vervoerplan (IVVP) is in voorbereiding. Het nieuwe IVVP levert input voor de Omgevingsvisie. In navolging op het Zeeuwse Toekomstbeeld Fiets werkt de gemeente aan een Lokaal Toekomstbeeld Fiets, met kansen en opgaven voor verbetering van fietsgebruik en fietsinfrastructuur. Openbaar vervoer: Nieuwe vervoersconcessie voor Zeeland vanaf eind 2026 (EBS). Planvorming met provincie en EBS voor opwaardering van acht bushaltes tot aantrekkelijke

23

  

 

mobiliteitshubs (overstaplocaties/vervoersknooppunten) met nieuwe dienstregeling vanaf 2027. Eind 2025 behandelde de gemeenteraad het Uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid. We volgen ontwikkelingen rond rekeningrijden (vanaf 2030) en vrachtwagenheffing (vanaf 2026). We actualiseren parkeernormen om in te kunnen spelen op de parkeerbehoefte bij nieuwe ontwikkelingen. We kijken naar uitbreidingsmogelijkheid voor parkeren voor bezoekers rond Zierikzee. Jaarlijks evalueren we het gereguleerde parkeerbeleid gevolgd door een update van de parkeerverordening en belastingverordening. We werken aan de motie beperking autoverkeer in het hoogseizoen samen met SD op Weg, Hiswa Recron en ondernemersvereniging Bruinisse. We willen (recreatie)slagen optimaliseren. Dat zijn de wegen naar de kust die haaks aansluiten op gebiedsontsluitingswegen. Denk aan optimalisatie van de Bernardstraat, Roelandsweg en Korte Moermondsweg.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad •

•

Toekomstbeeld Midden-Zeelandroute: voor de Midden-Zeelandroute is een toekomstbeeld opgesteld. Veiligheid en doorstroming N59 en de Zeelandbrug zijn onderdeel van het toekomstbeeld. Ter bevordering van de verkeersveiligheid en doorstroom N59 binnen de bebouwde kom van Zierikzee is er een Gebiedsgerichte aanpak Zierikzee. We zijn geen wegbeheerder van de N59, maar de weg raakt de veiligheid van inwoners en bezoekers. Rijkswaterstaat doet komende periode onderzoek naar vergroten verkeersveiligheid en verbeteren oversteek van fietsverkeer.

Werken Duurzaam, robuust en beter in balans. De economie van Schouwen-Duiveland is in 2040 toekomstbestendig, robuust en in balans. Onze sterke sectoren – landbouw, toerisme en overige bedrijvigheid – spelen succesvol in op de uitdagingen van een circulaire economie, klimaatverandering en een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Door samenwerking en innovatie benutten we de kansen die ons eiland biedt. We versterken het ondernemersklimaat en streven naar een arbeidsmarkt in balans.

Bedrijvigheid Ambitie in 2040 Onze bedrijvigheid floreert en vernieuwt. In 2040 heeft Schouwen-Duiveland een toekomstbestendige economie waarin leven, wonen en werken elkaar versterken. Ondernemers benutten de unieke kwaliteiten van het eiland en dragen actief bij aan behoud en verbetering van de leefomgeving. De bereikbaarheid via de Midden-Zeelandroute en betrouwbare digitale verbindingen maken flexibel werken en ondernemen mogelijk, zowel vanuit huis als op locatie. De grotere kernen hebben levendige winkelgebieden die floreren dankzij de groei naar 40.000+ inwoners. Bedrijven zijn geconcentreerd op moderne, centraal gelegen bedrijventerreinen en enkele kleinschalige locaties. Door slimme herstructurering en verdichting is ruimte ontstaan voor

24

clustering en groei. Vrijgekomen locaties zijn benut voor woningbouw. Nieuwe bedrijven versterken de regionale economie en vullen het bestaande aanbod in de Zuidwestelijke Delta aan. Ondernemers verduurzamen en innoveren hun organisaties, ondersteund door gerichte programma’s.

Stand van zaken    

Bedrijvenvisie vastgesteld, waarin staat op welke bedrijventerreinen de uitbreidingsfocus ligt. Uitbreiding bedrijventerrein Zierikzee-Zuid. Alle gemeentelijke bedrijfsgronden zijn verkocht, geen gemeentelijke bedrijfsgrond beschikbaar. Detailhandelsstructuurvisie wordt herijkt. Project verduurzaming bedrijventerreinen loopt.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad •

•

Bereikbaarheid bedrijven. De Zeelandbrug is binnen 10 jaar aan het einde van de levensduur. In het najaar van 2026 wordt de Zeelandbrug voor een periode van 8 weken volledig afgesloten voor onderhoud. Nieuwe Midden-Zeelandroute kan invloed hebben uitbreidings- of verplaatsingsmogelijkheden van bedrijven, omdat gemeente geen nieuwe gemeentelijke bedrijfsgronden beschikbaar heeft.

Toerisme en recreatie Ambitie in 2040 Krachtige positionering als duurzame vakantiebestemming. Schouwen-Duiveland heeft een prachtige leefomgeving en is een geliefde vakantiebestemming. Toerisme en recreatie vormen in 2040 een stevige pijler van onze lokale economie, met internationale keurmerken voor kwaliteit en duurzame aanpak. Door gerichte samenwerking hebben toerisme en recreatie zich ontwikkeld op een manier die past bij de schaal en kernwaarden van ons eiland. We hebben een goede balans gevonden: een gemeente waar het prettig leven, wonen en ondernemen is én waar bezoekers zich welkom voelen. Deze unieke combinatie staat centraal in onze positionering en eilandmarketing.

Stand van zaken  

Actualisatie toeristische visie Agenda Toerisme en uitvoeringsagenda in 2026. Eilandmarketing Schouwen-Duiveland heeft Meerjarenplan 2026-2030 opgesteld.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad       

Balans toerisme en leefbaarheid en natuur. Tegelijk hebben we voor het eerst te maken met een stabiliserend/licht dalend aantal overnachtingen en is het marktaandeel van Zeeland als geheel afgenomen. Ontwikkeling kwaliteitsgerichte toerisme, spreiding seizoenen en verhouding vraag en aanbod in logies en voorzieningen. Inspelen op economische ontwikkelingen (stijgende kosten, dalende koopkracht, mogelijke btw-verhoging naar 21%) en personeelstekorten toerisme en horeca. Voldoende ruimte om te recreëren voor inwoners en gasten, ook bij groei. Toekomstbestendige mobiliteit, alternatieven naast de auto. Verduurzaming toeristensector en ondernemers.

25

Landbouw Ambitie in 2040 Multifunctionele landbouw. Schouwen-Duiveland kent in 2040 een diversiteit aan veerkrachtige agrarische bedrijven in verschillende bedrijfsvormen. Gespecialiseerde bedrijven leveren met precisielandbouw en schaalvergroting een hoge voedselproductie. Daarnaast zijn er regeneratieve bedrijven die voedselproductie in korte ketens combineren met agrarisch natuurbeheer en versterking van de biodiversiteit. Het agrarische landschap wordt verder verrijkt door multifunctionele bedrijven die landbouw verweven met bijvoorbeeld toerisme, educatie, zorg en natuurbeheer. De agrarische sector is weerbaar tegen klimaatverandering, zoals droogte, hitte en aanhoudende neerslag. In 2040 worden zoetwaterschaarste en verzilting met innovaties tegengegaan en is het eiland hierin vrijwel zelfvoorzienend. Dit bereiken we met een geoptimaliseerd watersysteem dat wateroverlast bij extreme buien voorkomt, het watervasthoudend vermogen van landbouwgronden verbetert en zorgt voor zoetwaterbeschikbaarheid in droge periodes. Agrariërs produceren gezond voedsel en, zodra dat rendabel is, bio-grondstoffen voor duurzaam bouwen. Ze dragen bij aan het herstel van de biodiversiteit, het sluiten van kringlopen en een goede waterkwaliteit. Voor deze maatschappelijke diensten ontvangen agrariërs passende compensatie.

Nieuwe vestiging van veehouderij past niet op ons eiland en is daarom niet toegestaan.

Stand van zaken 







Onzekerheid voor agrarische bedrijven door beleid en regels over stikstof, mest, water, gewasbescherming en voedsel. Oplossingen zijn afhankelijk van individuele factoren en keuzes. Europees beleid heeft grote invloed op de landbouwsector. Onder andere de afspraken uit de Vogel- en Habitatrichtlijn en Kader Richtlijn Water hebben gevolgen voor landbouwbedrijven, met beperking van emissies en scherpere regels rondom mest en gewasbescherming. Agrarische bedrijven moeten hun bedrijfsvoering aanpassen. Beleid, regels en keuzes van het Rijk, de provincie en het waterschap zijn bepalend voor de agrarische sector en voedselproductie op Schouwen-Duiveland. Op Schouwen-Duiveland doen boeren mee met pilots over doelsturing om milieuproblemen in de landbouw aan te pakken. We werken samen met financiële instellingen, banken en verzekeraars die kunnen bijdragen aan het belonen van duurzame prestaties van onze agrariërs. Zoetwaterstrategie opgesteld om te kunnen beschikken over voldoende zoet water om voldoende weerbaar te zijn tegen de gevolgen van veranderende weersomstandigheden (droogte, hitte, wateroverlast). Zoetwaterstrategie zet in op aanvoer van elders naar Schouwen-Duiveland, robuust maken van water- en bodemsysteem en werken aan zelfvoorzienend zijn, bijvoorbeeld in Living Lab. Nieuwe programma Living Lab 2025-2029 startte najaar 2025.

Richt zich op de toekomst van de agrarische sector op Schouwen-Duiveland. De voucherregeling voor bodem, water en groene maatregelen voor agrariërs wordt voortgezet. Kennisuitwisseling en onderzoek naar water, bodem, teelten, klimaat groen en verdienvermogen van boeren samen met jongeren, studenten, mensen uit het gebied, ondernemers en overheden wordt opgepakt. Koppeling met andere programma’s (biodiversiteitsvisie, toerisme, gebiedsgerichte aanpak SchouwenWest, woningbouwprogramma’s) staat hierbij centraal.

26

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad   

Relatie landbouw en wonen in het buitengebied. Wat kan waar? Dit wordt ook onderdeel van de Omgevingsvisie. Onduidelijkheid voor agrarische bedrijven door beleid en regels over stikstof, mest, water, gewasbescherming en voedsel. Structurele landelijke inrichtingskeuzes zoals de waterverdeling in Zuidwest Nederland en primaire landbouwgebieden voor voedselproductie zijn nog niet gemaakt.

Visserij Ambitie in 2040 Visserij economisch en ecologisch in evenwicht. In 2040 heeft Schouwen-Duiveland een compacte maar zichtbare visserijsector. De traditionele visserij, schelpdierkweek en -visserij, kleinschalige kustvisserij, aquacultuur en buitendijkse/ zoutwater-voedselproductie vormen samen een gezond ecologisch en economisch evenwicht. Lokale kwekers en vissers bedienen zowel de internationale als de groeiende lokale markt. Verse en ambachtelijk verwerkte producten vinden steeds vaker via korte ketens hun weg naar lokale restaurants en markten. Op landelijk niveau werken we samen met andere visserijgemeenten om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en kansen. Door innovatie werkt de visserij aan verduurzaming, met minder impact op waterkwaliteit en zeebodem en een bijdrage aan biodiversiteit.

Stand van zaken 







Waterkwaliteit Grevelingen en Oosterschelde niet optimaal. Het programma aanpak grote wateren (PAGW) onderzoekt hoe de kwaliteit verbeterd kan worden. Een waterdoorlaat in de Brouwersdam kan bijdragen aan beter getij en kansen voor de schelpdiersector. Biodiversiteitsvisie geeft richting aan behoud en versterking van biodiversiteit in en rond het water. Dit kan mogelijk voor verruiming visaanbod zorgen en mogelijk de sportvisserij een boost geven. Projecten zoals Zilte Zaligheden en mosselhangcultuur versterken korte ketens en regionale afzet. Ook wordt gekeken naar uitbreiding met nieuwe producten en herstel van de kreeftenpopulatie in de Oosterschelde. We willen zelf geen staalslakken gebruiken, maar willen ook niet dat deze door anderen gebruikt worden binnen onze gemeente.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad • • •

Regionale afzet en korte ketens versterken. Het Rijk heeft subsidie beschikbaar gesteld voor het project Zilte Zaligheden Zuidwest. Regionale partijen wordt gevraagd om cofinanciering. Door een onbekende oorzaak is de kreeftenpopulatie in de Oosterschelde verdwenen. Gemeentelijke bijdrage gevraagd voor herstelproject kreeftenpopulatie. Tijdens de beoordeling van projecten binnen Natura-2000 wordt het voorzorgprincipe gehanteerd. De visserij ervaart dat dit hun mogelijkheden beperkt. In de Deltawateren leven meer dan 5.000 zeehonden die de vispopulatie ook beperken. Hoe positioneren we ons op dit onderwerp?

27

Arbeidsmarkt Ambitie in 2040 Arbeidsmarkt in balans. In 2040 is de lokale arbeidsmarkt in balans, ondersteund door goede bereikbaarheid en voldoende woningen voor de beroepsbevolking, passend bij een gemeente van 40.000+ inwoners. Samen met werkgevers, werknemers en onderwijsinstellingen pakken we knelpunten op de regionale arbeidsmarkt aan. Een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is daarvoor essentieel, niet alleen voor jongeren maar ook voor mensen die al werken. De snel veranderende economie en technologische innovaties vragen dat iedereen zich blijft ontwikkelen om duurzaam inzetbaar te blijven. Tegelijkertijd zetten we in op inclusie. Iedereen doet naar vermogen mee, via werk of maatschappelijke participatie, ook mensen die nu moeilijker aan de slag komen. Overheid en bedrijfsleven nemen hun verantwoordelijkheid door onder meer inwoners met een arbeidsbeperking duurzaam in dienst te nemen.

Stand van zaken • • •

Economische visie en beleidskader sociaal domein vastgesteld. Samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven over aansluiting opleidingsmogelijkheden en vraag van de arbeidsmarkt. Bijvoorbeeld via project Hospitality HUB Schouwen-Duiveland. Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt gaan over gemeentegrenzen heen. We nemen deel aan arbeidsmarktregio Zeeland. Daarin werken gemeenten, UWV, SBB, werkgevers- en werknemersorganisaties en onderwijsorganisaties samen.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad 

Landelijke hervormingen vragen om nieuwe uitvoeringsstructuur arbeidsmarktregio Zeeland. Doel: verbetering van gezamenlijke publieke en private dienstverlening voor werk, scholing en loopbaan. Leidt tot: één regionaal opererend loket per arbeidsmarktregio, het Regionaal Werkcentrum Zeeland. We realiseren ook een loketfunctie van het Regionaal Werkcentrum Zeeland op Schouwen-Duiveland, die we samen met onze partners in de arbeidsregio bemensen en waaruit we gezamenlijke dienstverlening ontsluiten aan werkzoekenden, werkenden en werkgevers op het gebied van werk en ontwikkeling.

Energie en klimaat Ambitie in 2040 Energieneutraal en klimaatbestendig. Schouwen-Duiveland is al in 2040 energieneutraal. Alle energie die we verbruiken, ook voor mobiliteit, wordt duurzaam opgewekt. Dit ambitieuze doel realiseren we door energiebesparing te combineren met duurzame energieopwekking. Nieuwe grootschalige energieprojecten worden zorgvuldige landschappelijke ingepast en komen tot stand met actieve betrokkenheid en deelname van omwonenden. In 2040 gebruiken in de gebouwde omgeving geen aardgas meer en is onze mobiliteit vrij van fossiele brandstoffen. We werken aan deze duurzaamheidsopgave door nauw samen te werken met de provincie, andere gemeenten, ondernemers, organisaties, inwoners en kennisinstellingen. We zetten grote stappen om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. Wateroverlast, droogte en hittestress voorkomen we door slimme koppelingen met andere projecten en bijdragen van de agrarische sector. Bedrijven worden schoner en verbeteren daarmee de milieukwaliteit. Bij nieuwe en bestaande bedrijventerreinen is duurzaamheid het uitgangspunt. Nieuwe initiatieven worden duurzaam, met oog voor biodiversiteit en landschap/omgeving

28

ingepast. In 2040 gebruiken we substantieel minder grondstoffen (mineralen, metalen en fossiel). Het doel is om in 2050 volledig circulair te zijn.

Stand van zaken • • •

•

•

•

•

•

•

Energieagenda 2025-2030 vastgesteld, met doelen voor energiebesparing, duurzame energieopwek, warmtetransitie en duurzame mobiliteit. Vanuit spoorboekje Duurzaamheid en milieu gewerkt aan vijf sporen: energietransitie, klimaatadaptatie, milieukwaliteit, biodiversiteit en circulaire economie. Regionale samenwerking op gebied van energietransitie en CO2-reductie in Regionale Energie Strategie Zeeland (2.0), Provinciaal Meerjarenprogramma infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) en Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (RAL) Zuidwest. Energiebesparing: doelstelling om 20% minder energie te gebruiken in 2020 en 30% minder energie in 2040 ten opzichte van 2017 (nulmeting). In 2023 gebruikte Schouwen-Duiveland 17,6% minder energie vergeleken met de nulmeting. Duurzame opwek: doelstelling om 60% van ons energieverbruik duurzaam op te wekken in 2030 en in 2040 evenveel duurzame energie op te wekken dan we verbruiken. In 2023 wekten we 55% van ons energieverbruik duurzaam op. Hiervan bestond 75% uit windenergie. In het Ruimtelijk beleid duurzame energie (2023) staan voorwaarden voor ruimtelijke inpassing van duurzame energieprojecten. Warmtetransitie: doelstelling om in 2030 50% minder aardgas te gebruiken en in 2040 geen aardgas meer te gebruiken. In 2023 was het aardgasverbruik van Schouwen-Duiveland met 26% afgenomen ten opzichte van de nulmeting in 2017.

In de Transitievisie Warmte (2021) staan de alternatieven voor aardgas en is het handelingsperspectief per buurt uitgewerkt. De Transitievisie Warmte wordt in 2026 geactualiseerd in een Warmteprogramma en vertaald naar wijkuitvoeringsplannen per wijk. In de Regionale Energie Strategie Zeeland 2.0 is afgesproken dat we in 2030 voor de helft van de wijken en buurten een wijkuitvoeringsplan hebben opgesteld. Duurzame mobiliteit: doelstelling om de voertuigbrandstoffen met 20% te reduceren in 2030 en met 60% in 2040. Het energieverbruik van verkeer en vervoer is in 2023 in met 10% afgenomen vergeleken met de nulmeting. We werken aan dekkende laadinfrastructuur, stimuleren van deelmobiliteit, fiets en Openbaar Vervoer en mobiliteitshubs. SchouwenDuiveland is aangesloten bij de concessie collectieve laadinfrastructuur van Zuid-HollandZeeland. Zeeuwse overheden werken samen in klimaatadaptatiestrategie Zeeland. Voor SchouwenDuiveland is die uitgewerkt in een lokale klimaatagenda. Belangrijke thema's zijn wateroverlast, hitte, droogte, zoet water en overstromingen. In het Deltaprogramma wordt gekeken naar de gevolgen van klimaatverandering op de lange termijn. In de Zuidwestelijke Delta wordt gewerkt aan waterveiligheid, zoetwaterbeschikbaarheid, ecologie en ruimtelijke adaptatie. Beleid circulaire economie van de Zeeuwse gemeenten is vastgesteld in 2025.

Samen wordt gewerkt aan de thema’s bouw & gebouwde omgeving, openbare ruimte & infrastructuur, afval & grondstoffen en inkoop & consumptie. In 2026 wordt het Zeeuwse beleid uitgewerkt in een lokale agenda.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad • •

Ontwikkeling dekkende laadinfrastructuur en mobiliteitshubs. Integratie klimaatadaptatie in beleid en ruimtelijke ontwikkeling.

29

5. Bestuur en organisatie De manier waarop we ons werk doen en organiseren staat in ons organisatieprogramma 20222026, met als titel: ‘Samen maken we ons eiland’. Dat is dan ook direct de missie van onze organisatie: samen werken we aan een mooi en krachtig Schouwen-Duiveland. We hebben als gemeente te maken met veel, grote en complexe uitdagingen, en de ruimte is beperkt, zowel fysiek als op het gebied van capaciteit en financiën. Onze inzet is gericht op het continu verbeteren van de dienstverlening, de versterking van de bestuurskracht en het vergroten van de wendbaarheid van de organisatie. Een goede dienstverlening is belangrijk voor onze inwoners en een sterke bedrijfsvoering en een wendbare, slagvaardige organisatie zijn belangrijk om onze maatschappelijke opgaven te realiseren. We willen werken in verbinding en samen met de samenleving: inwoners, ondernemers, stads-, dorps- en wijkraden en andere sociaal-maatschappelijke partijen. In ons werk maken we slim gebruik van de ontwikkelingen die er zijn op het gebied van digitalisering. We vinden het bovendien belangrijk een aantrekkelijke organisatie en een goede werkgever te zijn, die medewerkers aantrekt en weet vast te houden. We werken volgens drie kernwaarden:   

Wendbaar: We zijn omgevingsbewust en spelen in op de uitdagingen met oog voor de belevingswereld en belangen van inwoners en ondernemers. Vakkundig: We werken procesgericht vanuit sterke teams: deskundig en vakkundig. Onze vakmensen zijn het visitekaartje van de gemeente. Samen: Samen met het bestuur, collega’s, inwoners en ondernemers werken we aan een mooi en krachtig Schouwen-Duiveland. Samen máken wij ons eiland.

We hebben vijf ontwikkelambities voor onze organisatie hebben benoemd: 1. 2. 3. 4. 5.

Sterke teams Sterke bedrijfsvoering Ruimte voor participatie Een aantrekkelijke organisatie Goed bestuurlijk-ambtelijk samenspel

Op elk van deze ontwikkelambities leest u hieronder wat de ambitie is, de stand van zaken en aan het eind van dit hoofdstuk de uitdagingen die in de komende bestuursperiode aandacht van de gemeenteraad vragen.

Sterke teams Ambitie Teams die optimaal zijn samengesteld, wendbaar en slagvaardig zijn. Medewerkers beschikken over de juiste competenties, ontwikkelen zich continu en werken effectief samen.

Stand van zaken 

Strategische personeelsplanning (SPP) is ontwikkeld en toegepast, en dit blijven we op regelmatige basis actualiseren. Een SPP helpt om toekomstgericht te voorzien in de benodigde formatie en de juiste mensen op de juiste plekken. De eerste inzichten in

30

 

 

 



toekomstige knelpunten en kansen zijn in beeld. Voorbeelden daarvan zijn: generatiemanagement, ontwikkelprogramma’s, kennisoverdracht in verband met verwachte uitstroom als gevolg van pensionering en het belang van integrale samenwerking. We hebben een vernieuwde HR-gesprekscyclus ingevoerd. Strategisch opleidingsbeleid is ontwikkeld, gekoppeld aan een digitale leeromgeving (SD Leereiland), die is ingericht als middelpunt voor ontwikkeling. We stimuleren medewerkers om blijvend tijd te maken voor ontwikkeling. De HR21-competenties passend bij onze HR21 functies (HR21 is het generieke functiehuis voor gemeenten) zijn geïmplementeerd in de gesprekscyclus. Op het gebied van management zijn er veranderingen doorgevoerd. Teammanagers bevorderen het procesgericht werken over teams en afdelingen heen, en er is een concernbreed managementteam (MT) dat de focus heeft op organisatiebrede vraagstukken en strategische sturing. Om de teamontwikkeling en vakmanschap te ondersteunen hebben bijna alle teams een teamontwikkelingstraject doorlopen. In het Personeelshandboek van gemeente Schouwen-Duiveland zijn regelingen en afspraken opgenomen over omgangsvormen (bijvoorbeeld integriteitsbeleid). In januari 2026 zijn door de raad de Gedragscodes en het Integriteitsprotocol voor de raad en het college opnieuw vastgesteld. Integriteit vraagt doorlopend aandacht.

Volgens de Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 hebben politieke ambtsdragers en ambtenaren steeds vaker vermoedens van integriteitsschendingen zoals belangenverstrengeling, machtsmisbruik, seksuele intimidatie en ongepaste uitingen op sociale media. Integriteitsproblemen raken direct aan de sociale veiligheid binnen een gemeentelijke organisatie; een cultuur waarin misstanden niet worden gemeld of aangepakt, leidt tot angst, stress en verminderde samenwerking. Het is belangrijk om te werken aan een collectief bewustzijn van wat wel en niet mag, wat misschien niet wenselijk is en wat voorzichtigheid nodig heeft. In 2026 vinden vanuit de uitkomsten van het medewerkersverbondenheidsonderzoek dialoogsessies met de teams plaats en borgen we de uitkomsten van het onderzoek met vervolgstappen op team, afdeling en organisatieniveau.

Sterke bedrijfsvoering Ambitie De ambitie is om als organisatie aantoonbaar in control te zijn. Dit vraagt om een datagedreven manier van werken (verzamelen, opslaan, verwerken en analyseren van data) en continue monitoring. Op het gebied van financiën gaan de ambities verder dan alleen geld. We werken aan een integraal plan voor het doorontwikkelen van de P&C cyclus. Hierin maken we een brede opzet , waarin de belangrijkste onderwerpen terugkomen. In de komende jaren is dit zowel de vertaling van de strategische visie in de P&C cyclus en administratie, als de doorontwikkeling van de P&Ccyclus en de opgave realistisch begroten. Het integraal plan gaat invulling geven aan de te zetten stappen en het bijhorend tijdspad. Hiermee werken we naar duidelijke sturingsstukken waarin de juiste informatie wordt aangeboden.

Stand van zaken 

Op het gebied van dienstverlening zijn zowel intern als extern ontwikkelingen geweest. Met de invoering en implementatie van de Wet open overheid dragen we bij aan

31









transparantie in de informatievoorziening naar inwoners. We sturen op duidelijk taalgebruik naar onze inwoners en ondertekenden in 2025 de ‘Direct Duidelijk Deal’. Er is een ondernemersloket ingesteld om ondernemers beter van dienst te kunnen zijn. We stemmen werkprocessen op elkaar af, wat bijdraagt aan integraal werken. Deze ontwikkelingen vragen doorlopend onze aandacht. Als het gaat om privacy en informatieveiligheid is een stevige basis gelegd. Om onze gemeente te beschermen tegen toenemende cybercriminaliteit, is goede beveiliging nodig. Daarvoor investeren we in techniek, kennis, mensen en duidelijke processen. Zo beschermen we onze systemen en gegevens. En zorgen we dat onze dienstverlening beschikbaar blijft en dat de privacy van inwoners goed wordt beschermd. We werken aan bewustwording en kennis bij medewerkers door trainingen, bewustwordingsvideo’s en persoonlijke video’s, gemaakt voor onze organisatie. In de periode eind 2024 tot begin 2025 hebben het Zeeuws Archief en de provincie Zeeland twee KPI-rapportage’s opgesteld over ons informatiebeheer. Deze rapportages bevatten diverse aanbevelingen, die zijn verwerkt in een verbeterplan. We scoren goed op onderdelen zoals het juridisch kader en de samenwerking met het Zeeuws Archief. Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten geïdentificeerd, die zijn vertaald naar concrete acties binnen de organisatie.

Dit sluit aan bij landelijke ontwikkelingen op het gebied van de informatiehuishouding, zoals het Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), het Interbestuurlijke Datastrategie (IBDS) en Common Ground. Deze programma’s bevorderen een gestandaardiseerde, veilige en efficiënte gegevensuitwisseling tussen overheden, waarbij hergebruik van informatie en transparantie centraal staan. Inmiddels hebben we een nulmeting uitgevoerd. Dit bevestigt dat onze informatievoorziening betrouwbaar werkt, maar dat verdere modernisering nodig is om aan landelijke digitaliseringskaders te voldoen. De belangrijkste ontwikkelpunten liggen bij data governance en het verminderen van datasilo’s. Deze inzichten worden verwerkt in het verbeterplan waarmee we stap voor stap toewerken naar een toekomstbestendige informatiehuishouding. De ontwikkeling van artificial intelligence (AI) gaat razendsnel. Dit biedt veel kansen, maar brengt ook risico's met zich mee. Met de enorme hoeveelheid data die we beschikbaar hebben, heeft AI de potentie om nieuwe toegevoegde waarde te creëren voor onze inwoners en bedrijven. Tegelijkertijd groeit het besef dat AI niet neutraal is. Het is altijd een product van menselijke keuzes en maatschappelijke context. We zetten de eerste stappen in het gebruik van AI door te experimenteren met AI-toepassingen.

Daarbij zorgen we voor spelregels, informatievoorziening en trainingen richting de organisatie, zodat dit op verantwoorde wijze gebeurt. We hebben inmiddels een beleidskader voor de inzet van AI opgesteld. Dit kader waarborgt dat we AI alleen op een veilige, transparante en mensgerichte manier gebruiken. Het beleidskader wordt in het tweede kwartaal van 2026 ter vaststelling aan de raad aangeboden. Op het gebied van financiën speelt een aantal opgaven die integraal met elkaar zijn verbonden. Deze opgaven betreffen de doorontwikkeling van de P&C cyclus, het structureel in evenwicht brengen van de meerjarenbegroting en de vertaling van de herijkte strategische visie in de programmabegroting. Voor deze integrale opgave is eind 2025 een plan van aanpak gereed die een collectieve inzet vraagt van alle gremia (raad, college en organisatie. We houden informatiesessies met raad, college en organisatie, waarin we de beeldvorming schetsen over de invulling van deze integrale opgave. Met het inzicht in de wettelijke en niet wettelijke taken is ook zicht gekomen op de beïnvloedingsruimte die de gemeenteraad heeft, zowel in beleid als in besteding van financiële middelen.

32

Ruimte voor participatie Ambitie We willen het samenspel tussen inwoners, ondernemers, raad, college en organisatie versterken en in verbinding met hen werken aan de opgaven van Schouwen-Duiveland. De Omgevingswet stimuleert participatie bij ruimtelijke plannen en als gemeente willen we hierin het goede voorbeeld geven. We leggen de kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie vast in participatiebeleid en een bijbehorende participatieverordening. We werken van buiten naar binnen door participatie en communicatie in het hart van het beleid te organiseren.

Stand van zaken 









Een bestuursopdracht om te komen tot participatiebeleid en een participatieverordening is vastgesteld, die inmiddels wordt uitgevoerd. Daarbij wordt rekening gehouden met moties op het gebied van jongerenparticipatie. Met deze kaders en spelregels geven we uitvoering aan de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek over inwoners- en overheidsparticipatie uit 2022. Voor initiatiefnemers van ruimtelijke initiatieven is een handreiking gemaakt, die zij kunnen gebruiken als hulpmiddel bij participatie in hun initiatief. Hiermee willen wij hen ondersteunen, zeker bij ruimtelijke initiatieven waarvoor participatie verplicht wordt gesteld door de gemeenteraad. De betrokkenheid van de stads-, dorps- en wijkraden (SDW-raden) is geïntensiveerd. Door de signaalfunctie die zij vervullen als oren en ogen in de samenleving kunnen we als gemeente sneller anticiperen op wat er leeft. Er is heel veel aan participatie gedaan in tal van projecten en beleidsontwikkelingen. Daarbij is gebruikt gemaakt van participatieplatform ‘Denk mee’, persoonlijke gesprekken, bijeenkomsten enzovoorts. Er heeft een evaluatie plaatsgevonden van het project ‘Oude Haven’, waarbij de resultaten betrokken worden bij de ontwikkeling van het participatiebeleid.

Een aantrekkelijke organisatie Ambitie Een werkgever zijn die aantrekkelijk is voor nieuwe én huidige medewerkers: goed, gezond en met plezier werken, met passende arbeidsvoorwaarden en beleid dat medewerkers boeit, bindt en behoudt.

Stand van zaken   



Het beloningsbeleid is vernieuwd waardoor we aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden creëren. Er is beleid ontwikkeld voor stages en traineeships. Vitaliteitsbeleid is ontwikkeld en binnenkort beschikbaar voor alle medewerkers. Een menukaart biedt inzicht in het aanbod, en een programma met aansprekende activiteiten draagt bij aan een cultuur waar vitaliteit en een gezonde levensstijl centraal staat. Er is een nieuwe Werken bij-site gelanceerd en de eerste campagnes die ons nieuwe werkgeversmerk versterken op de arbeidsmarkt zijn ingezet.

33



Onze positie op de arbeidsmarkt is verbeterd door aansluiting bij Zeeuwse netwerken rondom de arbeidsmarkt, intensivering samenwerking scholen, en deelname aan banenmarkten.

Goed bestuurlijk-ambtelijk samenspel Ambitie De veelheid van opgaven vraagt om sturing op de balans tussen het bestuurlijke ambitieniveau en de beschikbare capaciteit. We staan voor een goed afgestemde sturing op het realiseren van bestuurlijke prioriteiten en strategische opgaven en kwalitatief goede adviezen aan college en gemeenteraad. Daarbij is de uitdaging om de capaciteit optimaal te benutten én de werkdruk gezond te houden. Hiervoor zetten we een strategische- en lange termijn agenda en monitoring in. Op deze manier blijft de focus scherp en zijn de verwachtingen over en weer helder.

Stand van zaken 





De gemeentelijke strategische visie, waaraan in dit document al meer gerefereerd is, is opgesteld. Deze vertalen we in 2026 naar een nieuwe indeling van de programmabegroting. We trainen medewerkers in het schrijven van B&W-adviezen en raadsvoorstellen. Om de kwaliteit van de B&W-adviezen en raadsvoorstellen te verbeteren is een kwaliteitsteam actief dat de adviezen toetst en werkt aan het vergroten van kennis en bewustwording. We werken met een lange-termijn-agenda (LTA), voor de stukken die ter besluitvorming naar de gemeenteraad gaan. Voor de doorontwikkeling van het werken met een LTA stelde de raad op 5 maart een aanpak vast. Er is een strategisch beraad ingesteld, waarin het college van B&W en het MT met elkaar spreken over strategische opgaven. Dit draagt bij aan de sturing op bestuurlijke prioriteiten en strategische opgaven.

Uitdagingen en keuzes voor een nieuwe gemeenteraad 







Dienstverlening: Wil de nieuwe gemeenteraad de ontwikkeling van een klantgerichte, participatieve benadering continueren en doorvertalen in een uniforme visie op dienstverlening, met bijbehorende servicenormen en meetbare resultaten? De continue ontwikkeling van ons informatiebeheer heeft directe gevolgen voor de kaderstellende, toezichthoudende en controlerende rol van de gemeenteraad. Op basis van nieuwe inzichten en landelijke ontwikkelingen kunnen bestaande kaders worden herzien of aangevuld. De raad houdt toezicht op de naleving van wet- en regelgeving en op de bescherming van persoonsgegevens en andere vertrouwelijke informatie. Artificial Intelligence (AI): Er zijn kaders en beleid nodig voor het gebruik van AI. Daarin kan bepaald worden hoe en waarvoor de gemeente AI mag inzetten (bijvoorbeeld dienstverlening, veiligheid, toezicht, gebruik van platforms), met oog voor ethiek, privacy en transparantie. En vastleggen hoe hier toezicht op plaatsvindt. Financiën: Het zogeheten ravijnjaar is een bekende financiële dreiging. Het uitstel door het Rijk hiervan naar 2028 geeft onze gemeente ruimte om ons voor te bereiden op de in onze meerjarenbegroting ontstane tekorten. Daarnaast nemen we de raad actief mee in de doorontwikkeling van de P&C-cyclus. Waar mogelijk vragen we de raad daarin naar

34









de sturingsbehoefte. In de verdere vorming en doorontwikkeling van de P&C-cyclus en P&C-documenten leggen we hiervoor concrete over sturingsvraagstukken. De eerste opdracht vanuit deze doorontwikkeling aan het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad wordt het in mei 2026 vaststellen van de Visie op Planning & Control. Realisatiekracht: we zien al een aantal jaren dat de uitvoering van investeringen vooruitschuift door onder andere het gevolg van een grote hoeveelheid aan ambities en te weinig beschikbare realisatiekracht. Dit laat zien dat onze ambities niet in balans zijn met onze realisatiekracht. Ook onze accountant geeft dit al een aantal jaar aan. Daarin zijn we niet uniek. Ditzelfde beeld ervaren anderen gemeenten ook. Dit vraagt om prioritering en het maken van de juiste keuzes. We moeten blijven werken aan een goede positie op de arbeidsmarkt. Daarvoor en voor het aantrekken en behouden van jong talent zijn nu geen structurele financiële middelen beschikbaar. Ook is er soms een overlappingsperiode nodig waarin een nieuwe medewerker al begint, voor een ander met pensioen gaat, om kennis goed over te dragen. Hierover worden financiële keuzes gevraagd van de nieuwe gemeenteraad.

De vertaling van het nog op te stellen participatiebeleid en -verordening in ons werk en de ambitie om samen te werken kan betekenen dat er nieuwe middelen nodig zijn ter ondersteuning van de organisatie. Hierover leggen we mogelijk keuzes voor aan de nieuwe gemeenteraad. Preventie is een essentieel onderdeel van het integriteitsbeleid. Daarvoor is het belangrijk dat integriteit en integriteitsbewustzijn zowel in de organisatie als bij het college en de gemeenteraad periodiek een plek krijgen op de agenda. De raad heeft begin 2026 besloten dat met ingang van dit jaar een integriteitscoördinator wordt aangesteld. Deze functionaris borgt een juiste aanpak gericht op integriteit / sociale veiligheid, in verbinding met het strategisch HR beleid. De integriteitscoördinator richt zich grotendeels op preventie en beleid, zoals het ontwikkelen en uitvoeren van integriteitsbeleid, bevorderen van sociale veiligheid, adviseren van medewerkers en management, en het bewaken van naleving en samenhang binnen de organisatie. Daarnaast speelt deze een belangrijke rol bij het ondersteunen van de burgemeester wanneer sprake is van een daadwerkelijke melding.

35

6. Overkoepelende uitdagingen en strategische keuzes Veel van de thema’s Leven, Wonen en Werken hebben invloed op elkaar. Als we bouwen hebben we ook voorzieningen nodig, met mobiliteitsmaatregelen houden we landelijke gebieden sociaal bereikbaar, en de energietransitie is bepalend voor de economie van de toekomst. Het vraagt om bestuurskracht en een slagvaardige, wendbare en vakkundige organisatie die samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers werkt aan de opgaven van Schouwen-Duiveland. De opgaven overstijgen bovendien vaak de lokale schaal en vragen samenwerking met regio, provincie ne Rijk. Voor een nieuwe gemeenteraad ligt de uitdaging om richting te geven, prioriteiten te stellen en keuzes te maken.

Langjarige ontwikkelingen In vergelijking met de vorige bestuursperiode zijn de opgaven groter en complexer geworden. De arbeidsmarkt is krap, de financiële ruimte beperkt, de woningbouwopgave is nog urgenter geworden en staat tegelijk onder druk door stikstof, netcongestie en hoge bouwkosten, en in het sociaal domein verandert de wet- en regelgeving snel. Veel uitdagingen overstijgen één coalitieperiode. Ze vragen om continuïteit en langjarige inzet.

Ambitie en realisatiekracht De kern van de uitdagingen voor een nieuwe gemeenteraad is het vinden van balans tussen ambitie en realisatiekracht. We moeten méér doen met mínder middelen en beperkte uitvoeringskracht. Waarbij het ook belangrijk is dat de organisatie tijd vrij blijft maken voor ontwikkeling. Dat vraagt van de gemeenteraad scherpe keuzes en realistische ambities. Niet alles kan tegelijk. De strategische visie Tij van de toekomst geeft richting: samen bouwen aan verantwoorde groei. De kernvraag is hoe voorzieningen en brede welvaart behouden en versterkt kunnen worden in Schouwen-Duiveland. Dat vraagt om keuzes over hoeveel en waar er gebouwd wordt en welke voorzieningen nodig zijn. Het organisatieprogramma Samen maken we ons eiland sluit hierop aan. De realisatiekracht van de organisatie hangt af van beschikbare capaciteit en financiële middelen. Beperkte capaciteit en financiële middelen vragen om keuzes en prioritering. Naast de bestaande druk op de capaciteit worden vanaf 2028 structurele tekorten verwacht (het zogeheten uitgestelde ravijnjaar). Deze opeenstapeling vraagt om realistisch begroten en keuzes. In het sociaal domein gaat het bijvoorbeeld om het bepalen van het ambitieniveau van de uitvoering. Bij grote beheeropgaven (riolering, wegen, groenonderhoud en civiele kunstwerken) gaat het om tempo en kwaliteitsniveau.

De opgave realistisch begroten en inzicht in de wettelijke taken creëren helderheid in de financiële ruimte en de te maken keuzes.

Vertrouwen en samenwerking Vertrouwen is een sleutelwoord. Het gaat om vertrouwen van inwoners in het lokaal bestuur en om het onderlinge vertrouwen tussen raad, college en organisatie. Transparantie, heldere communicatie en een goede inrichting van participatieprocessen zijn daarbij onmisbaar. Veel opgaven zijn alleen in samenwerking te realiseren: met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers én met Rijk en regio.

36

Strategische keuzes De uitdagingen vragen om politieke keuzes. Richtinggevende vragen voor een nieuwe gemeenteraad zijn onder meer: 

 

  



  



 

Prioriteren: welke thema’s stellen we centraal, en wat doen we bewust minder of niet? Hierbij in ogenschouw nemend dat genoemde uitdagingen op bestuur en organisatie, denk aan ‘duurzaam in control’, ook realisatiekracht vragen. Financiën: hoe verdelen we beperkte middelen en begroten we realistisch, ook met het oog op structurele tekorten vanaf 2027? Bevolkingsontwikkeling: hoe buigen we de huidige demografische krimp om naar verantwoorde groei en welke inwonersaantallen voor onze steden en dorpen en met welke groeisnelheden zijn wenselijk? Wonen: hoe realiseren we voldoende woningen ondanks beperkingen door stikstof, netcongestie en hoge bouwkosten? Voor wie bouwen we? En wat is voldoende? Omgevingsvisie: wat kan waar, welke ruimtelijke functies kunnen we slim combineren en ook: welke ruimtelijke ontwikkeling willen wij niet? Onderhoud: hoe zorgen we dat we behouden wat we hebben en grote beheeropgaven (riolering, wegen, groenonderhoud en civiele kunstwerken) niet ondersneeuwen naast andere prioriteiten? Mobiliteit: hoe positioneren we ons effectief richting provincie en het Rijk in gesprekken over bereikbaarheid, zoals de toekomst van de Midden-Zeelandroute (met vervanging Zeelandbrug) en de Gebiedsgerichte aanpak Zierikzee? Sociaal domein: op welk ambitieniveau voeren we onze taken uit? En hoeveel nadruk leggen we op preventie bij beperkte middelen? Bedrijvigheid: hoe

versterken we de regionale econome? in welke sectoren willen we bedrijvigheid faciliteren en welke rol speelt de gemeente daarin? Zoet water: hoe maken we landbouw en natuur toekomstbestendig, met oog voor innovatie en wat is de verhouding tussen zelfvoorzienend zijn en inzetten op externe aanvoer van zoet water? Met wie werken we daarbij samen? Bestuur en organisatie: Hoe blijven we als organisatie aantrekkelijk als werkgever in een krappe arbeidsmarkt, wat is onze visie op dienstverlening, hoe spelen we in op digitalisering en AI, en blijven we duurzaam ‘in control’? Participatie: hoe betrekken we inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers bij beleid en uitvoering, en hoe gaan we om met initiatieven uit de samenleving? (Regionale) samenwerking: opgaven zoals mobiliteit, wonen, onderwijs en economie en ook de uitvoering in het sociaal domein reiken verder dan de grenzen van de gemeente. Welke rol en positie pakt de gemeente in regionale verbanden en netwerken? Hoe stemmen we af en verantwoorden we onze inzet naar de raad? Zeeland 2050 is een belangrijke ontwikkeling en kans, ook om tot uitvoeringsafspraken te komen met het Rijk en Europa. Hoe willen wij deze kans benutten?

In de Strategische visie Tij van de toekomst vindt u de strategische onderzoeksvragen die richting geven aan de keuzes die gemaakt moeten worden.

Vooruitblik De besluiten die nu worden genomen, bepalen niet alleen de koers voor 2026-2030, maar ook de ruimte voor toekomstige generaties. De kernuitdaging is koers te houden tussen ambitie en haalbaarheid: samen bouwen aan een sterk, leefbaar en toekomstbestendig SchouwenDuiveland.

37

Laan van St. Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postadres: Postbus 5555 4300 JA Zierikzee T (0111) 452 000 E gemeente@schouwen-duiveland.nl W www.schouwen-duiveland.nl

38