2025.281 - Zeeuws Archief - Jaarverantwoording 2024

In 2024 zijn er 63.000 scans gemaakt, de verwachting is dat in 2025 nog eens 57.000 scans gemaakt worden waardoor het totaal aantal scans op 120.000 komt. In het eerste kwartaal van 2025 zal de digitalisering naar verwachting afgerond zijn. De scans worden nog beoordeeld op privacygevoelige informatie voordat ze gepubliceerd worden. Stichting Herbouw Middelburg/Stichting Herbouw Walcheren, 1940-1948 De omvang van dit archief is 8 meter en telt 1.091 gescande inventarisnummers. De 51.727 scans worden nog beoordeeld op privacygevoelige informatie voordat de scans gepubliceerd worden. Gemeente Middelburg, Dienst Herbouw Middelburg (1949-1959) nog niet gereed De omvang van dit archief is 17 meter en telt 574 te scannen inventarisnummers. In 2024 zijn er 23.002 scans gemaakt. In 2025 worden er nog zo’n 197.000 scans verwacht. De scans worden nog beoordeeld op privacygevoelige informatie voordat ze gepubliceerd worden. Gemeente Vlissingen, 1937-1970 Met betrekking tot de wederopbouw zijn uit het archief van de gemeente Vlissingen 50 inventarisnummers met een totale omvang van 1,5 meter gescand. De 7.653 scans worden nog beoordeeld op privacygevoelige informatie voordat ze gepubliceerd worden.

Dienst Gemeentewerken Vlissingen, 1940-1971 Met betrekking tot de wederopbouw zijn uit het archief van de Dienst Gemeentewerken Vlissingen 33 inventarisnummers met een totale omvang van 1 meter gescand. De 5.842 scans worden nog beoordeeld op privacygevoelige informatie voordat ze gepubliceerd worden. Gemeente Kapelle, 1795-1969 Met betrekking tot de wederopbouw zijn uit het archief van de gemeente Kapelle 37 inventarisnummers met een totale omvang van 1 meter gescand. De 4.274 scans worden nog beoordeeld op privacygevoelige informatie voordat ze gepubliceerd worden. Besturen in Zeeland; Prelaat en Edelen, 1420-1572 De omvang van dit archief is 2,5 meter en in 2024 is het gedeelte dat nog niet gescand was, 248 inventarisnummers, gescand. De 6.325 scans zijn online zichtbaar via de website.

Jaarverantwoording 2024

23

Voorbereid voor digitalisering In 2024 is een aantal projecten voorbereid voor digitalisering. De daadwerkelijk digitalisering en facturering vindt in 2025 plaats. Het betreft: Wederopbouw gemeente Vlissingen, 1945-1955, Besturen in Zeeland; gemeentelijke jaarverslagen Walcheren, Zuid-Beveland en Zeeuws-Vlaanderen en de strafinrichtingen 1809-1973. Digitale Taken Rijksarchieven Het Zeeuws Archief neemt deel aan de massadigitalisering van Rechterlijke Archieven Zeeland 18111838 in het kader van het landelijke project Digitale Taken Rijksarchieven (DTR). In 2024 zijn er 577 inventarisnummers gescand met een omvang van 50 meter. De 165.327 scans zijn online zichtbaar via de website. Linked Open Data Het Zeeuws Archief is bronhouder van digitaal erfgoed. Als bronhouder zorgt het Zeeuws Archief ervoor dat erfgoedinformatie naar elkaar kan verwijzen, bijvoorbeeld door het gebruik van gemeenschappelijke terminologiebronnen. Het Zeeuws Archief wil zijn erfgoedinformatie gaan delen volgens de principes van Linked Open Data (LOD). Daardoor kunnen dienstverleners erfgoedinformatie combineren en er bruikbare toepassingen mee ontwikkelen voor hun eindgebruikers. Deze afspraken vallen binnen de Digitaal Erfgoed Referentie Architectuur (DERA). Nadere toegangen van het Zeeuws Archief worden reeds als open data aangeboden via MAIS(M)DWS op de website van het Zeeuws Archief.

De leverancier van collectiebeheerssysteem MAISFlexis is na de start vorig jaar ook in 2024 doorgegaan met het ontwikkelen van een functionaliteit waarmee het collectiebeheersysteem in de toekomst LOD kan genereren. Het gaat hier om functionaliteit waarover elk collectiebeheersysteem zou moeten beschikken om compatibel te zijn met de eisen (de ‘vijf vinkjes’) vanuit de DERA/NDE. Op dit moment is het niet duidelijk of deze doorontwikkeling aan al onze toekomstige behoeften tegemoet zal komen. Door een externe partij (Ubindr) is een advies met een roadmap opgesteld ten behoeve van de toepassing van Linked Open Data zodat een fundament gelegd kan worden voor deze ontwikkeling. Begin 2025 bepaalt het Zeeuws Archief welke adviezen zullen worden opgepakt om de beleidsambities op dit punt te realiseren. Beeld en geluid Dit was het eerste jaar dat op basis van het in oktober 2023 vastgestelde Beleidsplan Beeld en Geluid diverse werkzaamheden voor het toegankelijk maken, digitaliseren en online publiceren van beeld en AV-materiaal is uitgevoerd. Metadata op orde Door de toevoeging van de beeldbanken van Schouwen-Duiveland en Vlissingen in 2019 en 2020 is het aantal beeldbeschrijvingen verdrievoudigd. Voor een verantwoord databeheer en doelmatige online presentatie is het nodig de data, die nu verspreid is over meerdere gelijksoortige velden, op te schonen en te uniformeren.

Ook in 2024 zijn aanpassingen aangebracht, zowel door DE REE als door de applicatiebeheerders, de senior-specialist Beeld en Geluid en een medewerker toegankelijk maken. Digitalisering Het digitaliseren van foto’s, dia’s, prenten en tekeningen wordt al jaren intern uitgevoerd, onder andere met inzet van vrijwilligers. Uit de navolgende archieven en collecties is beeldmateriaal gescand: • Verzameling Beeld en Geluid • Beeldbank Schouwen-Duiveland

Jaarverantwoording 2024

24

• • • • • •

Zelandia Illustrata - Aanwinsten Collectie Den Beer Poortugael Collectie Delta-Phot Landinrichtingsdienst Zeeland Fotoarchief Yara Sluiskil (zakelijke dienstverlening) Cartoons Cor de Jonge

Door digitaliseringsbedrijf GMS zijn foto’s, negatieven en diapositieven van diverse collecties gedigitaliseerd. Het betreffen: • Gemeente Middelburg afd. Voorlichting en historisch-topografische atlas • Beeldbank Schouwen-Duiveland • Gemeente Terneuzen afd. Voorlichting • Fotoarchief Marijke Folkertsma • Fotoarchief Yara Sluiskil (zakelijke dienstverlening) • Fotoarchief A.C. Drinkwaard, bioloog bij RIVO (Rijksinstituut voor Visserijonderzoek Toegankelijk maken Toegankelijk gemaakt en via de website gepubliceerd: • Aanvulling Beeldbank Schouwen-Duiveland • Cartoons Cor de Jonge, 1989-2002, 871 opnamen • Fotoarchief Delta-Instituut voor Hydrografisch Onderzoek te Yerseke, 1972-1985, 3.813 foto’s • Aanvulling historisch-topografische atlas Middelburg (tot 1999) • Aanvulling Beeld en Geluid Zeeuws Archief (tot 2022) • Aanvulling Zelandia Illustrata Aanwinsten • Aanvulling Foto Dert Vlissingen, 1900-1990, 13.247 foto’s • Aanvulling beeldcollecties Koninklijke Maatschappij De Schelde / Damen Schelde Naval Shipbuilding door fotograaf Kees de Grave, 1994-2005, 7.603 foto’s • Diacollectie S. Nastaly, 1956-1986, 216 opnamen • Archief W.P. de Vrieze De online beeldbank van het Zeeuws Archief telde aan het eind van dit verslagjaar 303.493 afbeeldingen.

Verder is gewerkt aan het beschrijven van: • Fotoarchief van Delta-Phot, een bedrijf dat in de jaren 1978-2000 luchtfoto’s maakte van de diverse locaties in de provincie Zeeland. • Van Ada Prince en George Dobbelaar, amateur-videofilmers is een selectie van hun digitale materiaal beschreven. • Er is een begin gemaakt met het redigeren van de metadata van het fotoarchief van persfotograaf Marijke Folkertsma. Van haar omvangrijke fotoarchief is het tweede van de gedigitaliseerde kleinbeeldnegatieven (84.000 stuks) van door Sioux Technologie uit Eindhoven gematcht met de Zierikzeese Nieuwsbode en de Provinciale Zeeuwse Courant over de jaren 1991-1999. Deze kranten zijn digitaal beschikbaar in de (online) Krantenbank Zeeland van de Zeeuwse Bibliotheek. De in de krant gepubliceerde foto’s zijn opgespoord met daarbij de link naar de krantenpagina’s waarop de betreffende foto’s zijn geplaatst. Hiermee is op automatische wijze een eerste selectie gemaakt. Met de opgepikte links van de krantenpagina’s is meer informatie over de voorstelling op het fotomateriaal te achterhalen. • Het beschrijven van beeldmateriaal en het scannen van fotoalbums in Zierikzee.

Jaarverantwoording 2024

25

Functioneel beheer MAIS-Flexis en MAIS-(M)DWS Het collectiebeheersysteem MAIS-Flexis van leverancier DE REE is het centrale systeem voor beheer en beschikbaarstelling van alle archieven en collecties. In 2024 werd de conversie uitgevoerd van diverse databestanden en de import in het collectiebeheersysteem, zoals persoonsgegevens, beeldcollecties en bouwvergunningen. De functioneel applicatiebeheerders ondersteunen de gebruikers van MAIS-Flexis binnen de organisatie van het Zeeuws Archief. Gedurende het jaar is aanvullend extra ondersteuning gegeven bij de ingebruikname van de vernieuwde module Digitaliseringsverzoeken (scannen op verzoek/Archiefbank). Hierbij zijn door DE REE de processtappen bij een scanverzoek op maat afgestemd met de in de praktijk gehanteerde werkprocessen. Dit jaar stond verder in het teken van de uitfasering van de desktopapplicatie naar de webapplicatie van MAIS-Flexis. Steeds meer functionaliteit is door DE REE overgezet naar de webapplicatie en uit de desktopapplicatie verwijderd. In de eerste helft van 2025 zal deze uitfasering worden afgerond. Om grote digitaliseringprojecten beter te kunnen ondersteunen is een zogenaamde dedicated server aangeschaft. Deze biedt meer capaciteit/rekenkracht voor de conversie van bestanden naar de fileserver van DE REE.

Deze (virtuele) server wordt volledig ingezet voor, en is alleen benaderbaar door het Zeeuws Archief. Hiermee zijn conversiewachtrijen van dagen tot soms wel 2 à 3 weken verleden tijd en zijn de presentatie-exemplaren dus sneller beschikbaar in MAIS-(M)DWS. Bijkomend voordeel is dat maildiensten waarbij klanten via de website downloads kunnen aanvragen, zoals de aanvraagoptie voor scans van bouwtekeningen en de bulkdownloadservice, soepeler verlopen. De genoemde bulkdownload functionaliteit komt tegemoet aan een wens die veel klanten van het Zeeuws Archief al tijden hebben, namelijk het downloaden van alle scanbestanden van één inventarisnummer in één keer. Nadat de aanvraag is ingediend ontvangt de gebruiker in kwestie een e-mail met daarin een link waarmee de bestanden als een zip-bestand kunnen worden gedownload. Na een uitgebreide risicoanalyse is besloten deze functionaliteit begin 2025 te activeren. Het Zeeuws Archief heeft de Transcriptietool van DE REE in 2024 uitgefaseerd. Wel is gestart met het testen van een MAIS-Flexis koppeling met de transcribeertool Transkribus. Via een API (koppeling) worden vanuit MAIS-Flexis scans van een gescand inventarisnummer én een id-nummer van het transcriptiemodel naar keuze, aangeboden aan Transkribus.

Daarna genereert Transkribus automatisch transcripties, die vervolgens in de vorm van alto.xml-bestanden aan MAIS-DDO worden teruggeleverd. De tussentijdse conclusie is dat deze API nog ‘kinderziekten’ kent. Na een periode van problemen met de registratie van de Google Maps API is begin 2024 de MAISFlexis functie GeoCoderen weer hersteld. Deze functie maakt het mogelijk om bijvoorbeeld beeldmateriaal en adressen van geocoördinaten te voorzien. Op deze manier kunnen via de website bij beschrijvingen de exacte locaties op een kaart worden getoond. Voor PIED is een OAI-PMH end-point ingericht waarmee het portaal Onsland.nl relevant archiefmateriaal van het Zeeuws Archief kan harvesten. Zie voor meer details hierboven de tekst over PIED onder Nader toegankelijk maken. Voor wat betreft MAIS-(M)DWS wordt voortdurend gewerkt aan optimalisatie van het zoeken en indexeren, waardoor er sneller gezocht kan worden en webpagina’s slimmer worden geladen. DE REE heeft verbeteringen in de gebruikersinterface doorgevoerd die gebaseerd zijn op de uitkomsten van een UI/UX onderzoek dat bruikbare inzichten opleverde.

Jaarverantwoording 2024

26

Zakelijke dienstverlening Materiële bewerking van de analoge archieven van het NIOZ Yerseke periode ca. 1949-2011 Materiële verzorging archief Zeeuwse Ombudsman Afkoop opslag vernietigbare dossiers Zeeuwse Ombudsman Behoudswerkzaamheden gemeente Kapelle Diverse kleine werkzaamheden voor derden

Jaarverantwoording 2024

Opbrengst 2024: € 4.191,Opbrengst 2024: € 1.454,Opbrengst 2024: € 1.120,Opbrengst 2024: € 5.000,Opbrengst 2024: € 396,-

27

Wat heeft dit gekost?

Programma informatie en kennis Totale lasten Totale baten Saldo

Realisatie 2024 1.913.073 -11.041 1.902.032

2e wijziging Begroting 2024 2.140.533 -17.065 2.123.468

Realisatie 2023 2.000.458 -71.158 1.929.299

Realisatie 2024

2e wijziging Begroting 2024

Realisatie 2023

1.356.202

1.366.192

1.389.031

54.408 132.358 65.563 182.641 120.552 1.350 556.871

54.844 149.846 71.287 355.221 141.797 1.345 774.341

107.583 101.030 50.626 235.404 116.247 537 611.427

-11.041 -11.041

-17.065 -17.065

-71.158 -71.158

1.902.032

2.123.467

1.929.299

Specificatie programma I&K

Salarislasten programma informatie en kennis Materiële lasten programma informatie en kennis - relatiebeheer, inspectie en acquisitie - primair toegankelijk maken - nader toegankelijk maken - digitalisering - DVO's fysiek archief - zakelijke dienstverlening

Baten programma informatie en kennis - zakelijke dienstverlening

Saldo

Jaarverantwoording 2024

28

Programma Publieksbereik Wat was het doel? Het Zeeuws Archief is een gastvrij kenniscentrum, zowel fysiek als digitaal, waar de geschiedenis van Zeeland professioneel en op uiteenlopende manieren wordt aangeboden en kan worden beleefd. Het Zeeuws Archief is een trefpunt voor alle belangstellenden in de Zeeuwse historie. Middelen die hiervoor worden ingezet zijn: • een goed lopend fysiek en digitaal infocentrum. • een groeiend aanbod van archieven en collecties, toegankelijk via het internet en via het infocentrum/studiezaal. De toegang wordt vergemakkelijkt dankzij goede contextuele informatie die via uiteenlopende communicatiemiddelen wordt aangeboden. • het coördineren, ontwikkelen en uitvoeren van educatieve projecten en activiteiten, cursussen en het fysiek en digitaal zichtbaar maken van de archieven en collecties. • het organiseren van open dagen, symposia, lezingen, workshops en rondleidingen. • het actief en passief extern presenteren van de instelling en de collectie. • Actieve samenwerking met andere erfgoed- en cultuurinstellingen.

Wat hebben we ervoor gedaan? Infocentrum Het Zeeuws Archief vergrootte het publieksbereik van zijn collectie en profileerde zich als cultuurhistorisch knooppunt in Zeeland. Hiervoor werden in samenwerking met andere instanties diverse projecten en publicaties georganiseerd. In de studiezalen in Middelburg, Zierikzee en Terneuzen werden fysieke stukken ter inzage gegeven en werden vragen beantwoord van het publiek en medewerkers van de gemeenten Middelburg, Veere, Kapelle, Terneuzen, Vlissingen, SchouwenDuiveland en van de provincie Zeeland en Waterschap Scheldestromen. De studiezaal in Terneuzen was alleen op afspraak geopend op dinsdagen en woensdagen (maar in de studiezaal in Middelburg zijn regelmatig stukken uit de archieven van de gemeente Terneuzen aangevraagd). De studiezaal in Middelburg was open van woensdag tot en met vrijdag. De studiezaal in Zierikzee was open op dinsdag, woensdag, donderdagavond en vrijdag. In 2024 hebben we 35 archiefstukken, zowel afbeeldingen als geschreven stukken, in bruikleen gegeven aan vier musea.

Jaarverantwoording 2024

29

Dienstverlening via studiezaal Middelburg Openingsuren Aantal bezoeken Aantal (verschillende) bezoekers Aantal aangevraagde bouwdossiers Totaal aantal aanvragen studiezaal + papier Aanvragen uit archieven Waterschap Scheldestromen + papier Aantal aanvragen gemeentearchief Kapelle Aantal aanvragen gemeentearchief Vlissingen Aantal verstrekte schriftelijke inlichtingen (infomail, inzage) Aantal fysieke uitleningen aan Veere Aantal uitleningen Veere digitaal Aantal uitleningen Middelburg digitaal, gescand door medewerker Aantal uitleningen Middelburg digitaal, uit Preservica Aantal digitale uitleningen Kapelle Aantal digitale uitleningen Vlissingen Aantal digitale uitleningen Terneuzen Aantal digitale uitleningen Provincie Aantal digitale uitleningen Waterschap Scheldestromen Aantal bruiklenen Bruiklenen, totaal inventarisnummers Aantal afgehandeld ZeeuwenGezocht bestellingen Aantal aangevraagde inv.nrs voor scannen op verzoek Aantal afhandelde bestellingen digitale reproducties (aanvraag in studiezaal) Aantal geleverde digitale reproducties (aanvraag in studiezaal) WhatsApp Inzage beperkt openbaar archief, aantal aanvragen Gemeente Terneuzen: 6 Gemeente Veere: 3 Gemeente Vlissingen: 8 Provincie Zeeland: 6 Rijkscollectie: 2 Inzage beperkt openbaar archief, aantal aangevraagde inv.nrs.

Jaarverantwoording 2024

2024 1.049 1.684 852 377 6.541 327 162 539 1.997 52 197 100 1.314 9 11 58 54 1 4 35 578 1.332

2023 1.048 1.820 909 406 8.269 447 80 554 1.843 0 146 164 696 5 68 59 68 2 8 19 556 1.580

9 13 50

22 47 55

25

20

86

46

30

Dienstverlening studiezaal Terneuzen Openingsuren Aantal bezoeken Aantal unieke bezoekers Gemiddeld aantal bezoeken per persoon Aantal aanvragen uit archief Waterschap Zeeuws Vlaanderen Aantal aanvragen uit gemeentearchief Terneuzen (in Terneuzen en Middelburg) Archiefbankaanvragen

2024 5 5 4 1 5

2023 6 3 3 1 0

237

181

23

24

Dienstverlening studiezaal Zierikzee Openingsuren in kantoortijd Aantal bezoeken Zierikzee Aantal unieke bezoekers Aantal aangevraagde bouwdossiers Totaal aantal aanvragen studiezaal + papier Aantal verstrekte schriftelijke inlichtingen (infomail, inzage) Aantal informatieverzoeken van de gemeente Schouwen-Duiveland* Aantal aangevraagde inv.nrs voor scannen op verzoek Inzage beperkt openbaar archief, aantal aanvragen Inzage beperkt openbaar archief, aantal aangevraagde inv.nrs.

2024 1.120 513 225 1.157 742 624 470 160 0 0

2023 1.165 648 243 1.147 941 882 383 155 0 0

*In Zierikzee wordt er één telling gedaan voor alle informatieverzoeken van de gemeente: bouwdossiers, overgebrachte akten burgerlijke stand voor burgerzaken, inzage dossiers in de studiezaal en leveren scans. Relatiebeheer Schouwen-Duiveland en Vlissingen Relatiebeheer Schouwen-Duiveland Het Zeeuws Archief, locatie Zierikzee, was in 2024 regelmatig te zien en te horen in de media. In de zesdelige tv-serie Helden van Burghsluis, uitgezonden op Omroep Zeeland, werd aandacht besteed aan de familie Van der Klooster. Deze familie bemande tachtig jaar de reddingboot in Burghsluis. De serie werd gemaakt omdat De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij in 2024 tweehonderd jaar bestond. Met de verschillende musea op het eiland is samengewerkt. In het Stadhuismuseum is in het archiefkabinet een expositie ingericht over het werk en leven van Jacob Quintus. Bij de opening werd door het Zeeuws Archief een lezing verzorgd. Daarnaast is met bronnen uit het archief aandacht geschonken aan de Zierikzeese Havendagen en een groot feest dat in 1949 in Zierikzee werd georganiseerd. Dit jaar zijn er lezingen en cursussen gegeven, leerlingen van verschillende basisscholen hebben een rondleiding door het depot gehad en hebben de rederijkers Zierikzee achtmaal een optreden gegeven over de grote brand die in 1832 de Sint Lievensmonsterkerk verwoestte.

Voor de gemeente is samenwerking verleend voor onder meer een foto-expositie waarbij ingekleurde foto’s uit de Tweede Wereldoorlog werden getoond. Voor het programmaboekje van de Jaarverantwoording 2024

31

Open Monumentendag is een bijdrage geleverd. Op de avond voor nieuwe inwoners was het Zeeuws Archief aanwezig om de mensen kennis te laten maken met het archief. De studiezaal, de ruimte voor de vrijwilligers en de aankomsthal hebben in 2024 een ware metamorfose ondergaan: het meubilair is vervangen, de wanden zijn aangekleed en een groot deel van de bibliotheekboeken hebben een plek gekregen in de studiezaal. Relatiebeheer Vlissingen Er is advisering geweest met betrekking tot Straatnamen van Vlissingen, behoud graven van KNILmilitairen, het rapport van de Radboud Universiteit, Joodse burgers in Vlissingen: onteigening en rechtsherstel, de cultuurhistorische waarde bouwvergunningenarchief, de cultuurhistorische waarde graven Vredehoflaan (Gemeentewerken), tijdlijn (geschiedenis van Vlissingen in 20 jaartallen) voor Boulevard de Ruyter, het bestuur Vereniging Vrienden van het muZEEum en het archief van Vlissingen en diverse in 2024 verschenen boeken. Verschillende activiteiten werden verzorgd, t.w. een lezing voor de Bond Heemschut in het muZEEum over de stadhuizen van Vlissingen, een lezing voor de SGP-Vlissingen, Bunkers, bommen en bronnen, over Vlissingen in de Tweede Wereldoorlog. Een lezing, en tevens kleine expositie over Betje Wolff bij de presentatie van de nieuwe biografie over Betje Wolff in het Zeeuws Archief.

Inhoudelijke bijdragen zijn aangeleverd voor een toespraak van de burgemeester voor de 4 meiherdenking in Vlissingen en voor een toespraak van de staatssecretaris van Defensie voor de herdenking van 80 jaar bevrijding op 26 oktober. Ook is er input geleverd voor de werkgroep Frontstad Vlissingen wat betreft verhalen rondom de oorlogsgeschiedenis van Vlissingen. Webuitingen De webuitingen spelen een belangrijke rol in het publieksbereik. Ze betreffen enerzijds eigen mediakanalen en anderzijds publicatie in of via mediakanalen van anderen. Onder de eigen media vallen websites en verschillende sociale media. Voor het meten van de statistieken van Zeeuwsarchief.nl, de blog over de reis van de Eenigheid en de website MCC Reizen, wordt gebruik gemaakt van Matomo. Website Zeeuws Archief Redactie De website is in 2024 uitgebreid met nieuws- en blogberichten over de partners van het Zeeuws Archief en hun collecties. De beleidsplanthema's slavernij en water zijn vertegenwoordigd met

dossiers op de website en waren leidraad in redactionele keuzes. In het Zeeuwse woonplaatsen-ABC vinden bezoekers beknopte achtergrondinformatie over Zeeuwse woonplaatsen, de betreffende archiefdienst, en een link met zoekresultaten in de archieven en collecties van het Zeeuws Archief. Het in 2020 gestarte overzicht is in 2023 and 2024 verder aangevuld. Op het zoeken en vinden in de archieven en collecties kan het Zeeuws Archief geen directe invloed uitoefenen, omdat deze voortkomen uit het collectiebeheersysteem en de toepassing ervan op internet (MAIS-(M)DWS). Wel heeft de gebruikersvereniging MAIS-Flexis in 2023 een werkgroep opdracht gegeven tot een landelijk UI/UX-onderzoek naar de gebruikerservaring van de MAIS(M)DWS plug-in. Eind 2024 hebben de bevindingen van dit uitgebreide onderzoek geleid tot verbeteringen in de zoekfunctie op de website.

Jaarverantwoording 2024

32

Digitale toegankelijkheid De website Zeeuwsarchief.nl is in 2021 opgenomen met de voorlopige status van ‘B – voldoet gedeeltelijk’ in het centrale register van toegankelijkheidsverklaringen van de Rijksoverheid. Deze status is in 2024 veranderd in status ‘D’ – voldoet niet. Dit is een gevolg van het uitblijven van genoeg voortgang van twee verbeterpunten in de rapportages die het Zeeuws Archief moet indienen. Het eerste punt betreft de bediening van het zoeken en vinden in Archieven.nl via onze website waar het Zeeuws Archief geen invloed op heeft omdat dit een applicatie van de externe partij die ons archiefbeheerstysteem beheert betreft. Het tweede betreft het laden van afbeeldingen op de site waarbij het Zeeuws Archief omwille van het goed functioneren en de snelheid van de website ervoor heeft gekozen om afbeeldingen van een pagina pas in te laden wanneer een bezoeker een pagina opent. Er zal in 2025 opnieuw worden gekeken of, en zo ja, hoe, deze punten geadresseerd kunnen worden. Samenwerking en data delen Bij het beschikbaar stellen van historische data heeft het Zeeuws Archief zich ook in 2024 gericht op het zo breed mogelijk delen ervan. Als bronhouder van digitaal erfgoed zorgt het Zeeuws Archief ervoor dat erfgoedinformatie naar elkaar kan verwijzen, bijvoorbeeld door het gebruik van gemeenschappelijke terminologiebronnen.

Het Zeeuws Archief wil erfgoedinformatie gaan delen volgens Linked Open Data (LOD). Zie verder onder Nader toegankelijk maken. Open data In 2024 stimuleerde het Zeeuws Archief hergebruik van data via OpenArchieven.nl en WieWasWie.nl. Het droeg ook met data en interne links actief bij aan de campagne Geheugen van Nederland. Beeldmateriaal van het Archief werd zichtbaar gemaakt op Europeana.eu via derden, zoals het Nederlands Fotomuseum. Genealogische data en WO2-archieven werden gedeeld met Oorlogsbronnen.nl van WO2Net. Verder werd ook het platform Zeeuwse Ankers (cultuurhistorie en lokale thema's) verder uitgerold. In 2024 is hier Onsland.nl, het portaal met bronnen over Nederlands-Indonesische geschiedenis, aan toegevoegd. Projectwebsite MCC reizen en Blog over de Eenigheid Het Zeeuws Archief is begonnen met de uitbreiding van de projectwebsite slavernijverleden met verkoopgegevens van zo’n 28.000 slaafgemaakten in Nederlandse koloniën in de 18e eeuw, opgenomen in een interactieve wereldkaart. Redactie Enkele kleine (redactionele) aanpassingen zijn uitgevoerd aan de blog over de Eenigheid. Digitale toegankelijkheid Zowel de blog als de website MCC Reizen zijn stabiel en goed functionerend. Bezoekcijfers Website Zeeuws Archief De daling van het aantal bezoeken die werd waargenomen in 2023 heeft zich in 2024 verder voortgezet.

Dit hoeft niet te betekenen dat bronnen minder geraadpleegd worden: ze zijn ook doorzoekbaar via websites van derden (zie onder). Een aantal websites van derden is in korte tijd aanzienlijk verbeterd. De best bezochte webpagina’s, goed voor zo’n 72% van alle paginaweergaven, zijn pagina’s waarop bezoekers een zoekterm kunnen invullen, zoals Onderzoek-het-zelf (de landingspagina met zoeken in de databases) en Zeeuwen Gezocht (zoeken in de Jaarverantwoording 2024

33

personenzoekmachine). Maar juist ook in de pagina's van Onderzoek-het-zelf heeft er een forse daling plaatsgevonden. Waar tot 2023 nog een stijging zichtbaar was in de weergave van pagina’s met redactionele inhoud (nieuws, blogs, informatiepagina’s etc.), is ook daar inmiddels sprake van een afname. statistieken Zeeuwsarchief.nl

2023

2024

Bezoeken Paginaweergaven Unieke paginaweergaven Gemiddelde duur bezoek

349.321 2.984.663 1.279.851 7 min. 8 sec.

Bezoeken aan één pagina, waarna de site werd verlaten Acties per bezoek (pagina bezoeken, downloads, outlinks en interne zoekacties) Maximum acties per bezoek Downloads (afbeeldingen, pdf’s) Unieke downloads Outlinks (aantal malen geklikt op een uitgaande link) Unieke outlinks Gemiddelde laadtijd webpagina

4%

294.339 1.449.385 610.482 4 min. 22 sec. 5%

8,7

5,1

5.006 8.946

701 9.237

7.477 38.897

7.814 39.337

34.599 1,25 sec.

35.569 1,16 sec.

Paginaweergaven 2024 (blauw) t.o.v. 2023 (oranje)

Jaarverantwoording 2024

34

Herkomst bezoekers

2022

2023

2024

Directe bezoeken Zoekmachines Campagnes (vnl. opendata, genealogie werkbalk) Websites (o.a. Openarchieven, WieWasWie) Sociale netwerken

56% 32% 5%

50% 39% 0%

45% 44% 0%

Trend 2023/2024 - 10% + 12,8% +/- 0%

4%

9%

9%

+/- 0%

2%

2%

2%

+/- 0%

Websites Openarchieven.nl: 65% Overige: 19% Portaal.zeeuwsarchief.nl: 8% Zeelandnet.nl: 5% Wijzijndestad.com: 2% Cbg.nl: 1%

Jaarverantwoording 2024

35

Sociale media Het Zeeuws Archief maakte in 2024 actief gebruik van Facebook, X (Twitter), Instagram, LinkedIn en YouTube. Het bereik is al jaren groot. De inzet wordt op elkaar afgestemd en ook juist per kanaal aangepast op de doelgroep en werking van het platform. Het bereik is op alle platforms gestegen, behalve X (verlaters en verwijderde accounts). Aantallen volgers per 31 december 2024: Twitter-X: 4.392 volgers (4.522 in 2023) Facebook: 2.900 volgers (2.700 in 2023) Instagram: 1.797 volgers (1.576 in 2023) LinkedIn: 1.431 volgers (1.030 in 2023) YouTube: 198 abonnees (169 in 2023) Pinterest en Flickr zijn nog in de lucht, maar worden niet meer actief ingezet. Archieven.nl De archieven en collecties van het Zeeuws Archief kunnen ook doorzocht worden via Archieven.nl, het platform van de leverancier van het collectiebeheersysteem MAIS-Flexis. Via de ‘toolbox’ van het collectiebeheersysteem is het mogelijk om toch enige inzage in de raadpleging te krijgen, aan de hand van de ‘zoekacties’ en de ‘paginaweergaven’. Het aantal zoekacties was in 2024 gestegen met 3,5% naar 2.416.058, het aantal paginaweergaven nam toe met 18,5% naar 10.382.288. OpenArchieven.nl Dankzij hergebruik door derden is een deel van de archieven en collecties (m.n. 19e-eeuwse notariële akten, genealogische gegevens) van het Zeeuws Archief ook doorzoekbaar via OpenArchieven.nl.

Onderstaande grafiek toont aan dat het raadplegen van deze gegevens via OpenArchieven sinds de start in 2016 toeneemt (totaal getoonde akten: 2.486.976). De cijfers voor 2024 zijn echter wel lager dan het jaar ervoor. Statistieken OpenArchieven.nl Getoonde akten met scan Getoonde akten zonder scan Totaal getoonde akten

2023 1.502.791 1.110.985 2.613.776

2024 1.393.662 1.093.314 2.486.976

WieWasWie Sinds 2020 zijn genealogische gegevens uit de archieven en collecties van het Zeeuws Archief ook doorzoekbaar via wiewaswie.nl. Wiewaswie heeft in 2024 gebruik gemaakt van de nieuwe versie van Google Analytics. In het eerste jaar waren er 39.606 gebruikers en 151.509 sessies in data van het Zeeuws Archief.

Jaarverantwoording 2024

36

Blog de Eenigheid 52% procent van de bezoekers vindt de website via zoekmachines, terwijl 44% de website direct bezoekt. Kwam in 2023 56,2% van het bezoek uit Nederland, in 2024 is 49,4% afkomstig uit Nederland. Bezoekers uit het buitenland in 2024 komen vooral uit de Verenigde Staten (13%) en België (bijna 13,1%). Statistieken Eenigheid.slavenhandelmcc.nl Bezoeken (sessies) Paginaweergaven Gebruikers | Unieke paginaweergaven Gemiddelde duur bezoek Bezoeken aan één pagina, waarna de site werd verlaten Downloads

2023

2024

8.012 12.321

8.994 14.164

9.583

11.319

2 min. 59 sec.

3 min. 5 sec.

68%

69%

2.588

3.229

Website MCC Reizen Het Zeeuws Archief heeft in 2023 de nieuwe website MCC Reizen – Slavenhandelmcc.nl – gelanceerd. De website biedt bezoekers gelegenheid om alle, bijna 300 scheepsreizen van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) te onderzoeken. Via een interactieve kaart en via overzichten van schepen en betrokken personen. Detailpagina’s per reis en per schip bieden gedetailleerde informatie en links naar de online archiefstukken in de inventaris van het archief van de MCC.

Jaarverantwoording 2024

37

Statistieken Slavenhandelmcc.nl

2023

2024

Bezoeken Paginaweergaven Unieke paginaweergaven Gemiddelde duur bezoek Bezoeken aan één pagina, waarna de site werd verlaten

2.807 12.805 8.642 5 min. 35 sec.

1.276 4.227 3.053 4 min. 8 sec.

37%

52%

Google Arts Het Zeeuws Archief heeft in 2017 een tweetalige expositie over trans-Atlantische slavenhandel gepubliceerd op het platform Google Arts. In 2024 zijn er 3.328 bezoeken gebracht, die 5.696 pageviews opleverden. Bijna driekwart van de bezoekers is afkomstig uit de Verenigde Staten. Wat staat daer? Het Zeeuws Archief neemt deel aan de landelijke paleografiewebsite en leer-‘tool’ ‘Wat staat daer?’. Jaarlijks levert het Zeeuws Archief inhoudelijke bijdragen. Cursisten van de paleografiecursussen die het Zeeuws Archief verzorgt, maken eveneens gebruik van de website. De statistieken worden bijgehouden in Google Analytics. Statistieken Wat staat daer?

2023

2024

Bezoeken (sessies) Bezoeken (sessies) in Zeeland Paginaweergaven Gebruikers Gebruikers in Zeeland - waarvan nieuwe gebruiker

43.119 668 259.605 32.275 366 318 7 min. 17 sec. 16 min. 39 sec.

66.602 958 245.968 31.349 428 393 2 min. 27 sec. 17 min. 37 sec.

Gemiddelde duur bezoek Gemiddelde duur bezoek in Zeeland

Beleidsthema's Beleidsthema Slavernij en slavenhandel Uitbreiding projectwebsite Scheepsreizen MCC. De in 2023 gelanceerde projectwebsite met alle reizen van MCC schepen werd vanaf 2024 uitgebreid met de gegevens over de verkoop van slaafgemaakten in de koloniën. Zie kopje webuitingen hierboven. Tentoonstelling in het Zeeuws Archief In het verslagjaar werd de expositie ‘Ooggetuigen van de slavenhandel’ uitgebreid met een kunstwerk van Zeus Hoenderop. Het maakt onderdeel uit van het Herdenkingsmonument Slavernij Witness, dat bestaat uit drie stammen van hardhout die meer dan 80 jaar geleden met de hand zijn gekapt in Suriname.

Jaarverantwoording 2024

38

Kenniscentrum Slavernijverleden (KCS) Het Zeeuws Archief is lid van de projectgroep Kenniscentrum Slavernijverleden (KCS). Dit Zeeuwse kenniscentrum heeft de ambitie (inter)nationaal te opereren. Het KCS heeft in 2023 kwartiermaker Dienke Hondius aangesteld, eind 2024 is het adviesrapport opgeleverd. De provincie Zeeland en de drie gemeenten op Walcheren zijn gevraagd structurele financiële steun te leveren. Suriname Museum Dit nieuwe museum wordt het enige museum in Nederland, exclusief gewijd aan de SurinaamsNederlandse geschiedenis en cultuur. Het Zeeuws Archief is als samenwerkingspartner opgenomen in het projectplan van het museum, samen met het Stadsarchief Amsterdam, het Amsterdam Museum, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en The Black Archives. In 2024 heeft het Zeeuws Archief archiefstukken geselecteerd die in facsimile worden opgenomen in de vaste tentoonstelling. Het gaat om stukken betreffende de eerste reis van het schip de Vigilantie, die samen het verhaal van de trans-Atlantische slavenhandel vertellen. Bij de stukken wordt een reproductie van het schilderij met snauwschepen van de MCC uit de stadhuiscollectie van de gemeente Middelburg getoond. Ook wordt een dwarsdoorsnede van een snauwschip getoond. Hiervoor heeft het schip de Eenigheid model gestaan; type en maatvoering van de Vigilantie en de Eenigheid komen overeen.

Documentaire Bloedlijnen Het Zeeuws Archief heeft een bijdrage geleverd aan de documentaire Bloedlijnen van Fifi Visser. Nazaten van slaafgemaakten en nazaten van slavenhandelaren en plantage-eigenaren komen aan het woord en gaan met elkaar in gesprek. Opnamen zijn gemaakt in depot 3 met Marie Boddaert over Kornelis van den Helm Boddaert met stukken uit familiearchief Schorer en archief MCC. De documentaire is in september in première gegaan in filmfestival Film by the Sea in Vlissingen. In december is de film uitgezonden in de Zeeuwse documentaireweek op Omroep Zeeland. Onder de titel ‘De Nazaten’ heeft Omroep Zeeland eerder in het jaar zes korte afleveringen uitgezonden, vanaf 22 mei 2024 tot 1 juli (Keti Koti). Wandtapijt Draden van ons Slavernijverleden In 2024 is een project wandtapijt over Zeeuws slavernijverleden opgestart (als onderdeel van een nationaal kunstparticipatieproject in 11 provincies). Daarbij heeft kunstenares Liesbeth Labeur de driehoekshandel en de archieven van de MCC als uitgangspunt genomen. Het Zeeuwse wandtapijt heeft de naam Cargazoen, Armazoen, Retouren gekregen, verwijzend naar de benamingen van de lading aan boord gedurende de drie trajecten van een trans-Atlantische slavenreis. Het Zeeuws Archief heeft de tekst voor begeleidende folder geredigeerd.

Expositie Christendom en Slavernij Het Zeeuws Archief heeft onderzoek gedaan en advies gegeven aan Museum Catharijne Convent in Utrecht voor een expositie over de relatie tussen kerk en slavernij. Onderwerpen: schip met slaafgemaakten in Middelburg in 1596, trans-Atlantische slavenhandel door de MCC, verhaal van Leonora (portret geschilderd door kunstenaar Kenneth Aidoo). De archiefstukken waren deels in bruikleen te zien in het museum. De expositie heeft bijna 24.000 bezoekers getrokken. Expositie Ghana Op initiatief van Jeroen Verheul, Nederlands ambassadeur in Ghana, en volgend op zijn bezoek aan het Zeeuws Archief in 2023, heeft het Zeeuws Archief een expositie op panelen ontwikkeld. De inhoud is gebaseerd op de website van het Zeeuws Archief over de reis van de Eenigheid. In 2024 is de expositie op verschillende locaties in Ghana te zien geweest.

Jaarverantwoording 2024

39

Overig Televisieopnamen voor Omroep Max, 4-delige tv-serie ‘Hollandse Meesters Herzien’, afl. 4, waarbij de directeur van het Zeeuws Archief het verhaal verteld over de geslaagde ontsnapping aan slavernij door Leonora, uitzending 5 april 2024. Daarnaast is informatie aangeleverd voor afl. 3: het verhaal van Tannetje Vrijheid. Opnamen werden gemaakt in het depot en in de expositieruimte. Voor de expositie ‘Heden van het slavernijverleden’ in het Zeeuws Museum heeft het Zeeuws Archief een onderzoek naar armringen uitgevoerd en een archiefstuk geselecteerd dat als facsimile bij de armringen wordt getoond. De expositie is 25 mei 2024 geopend. MCC-archiefstukken zijn – zonder tussenkomst van het Zeeuws Archief – door het Scheepvaartmuseum Amsterdam opgenomen in de expositie ‘Schaduwen op de Atlantische Oceaan’, vanaf 27 september 2024, in het Scheepvaartmuseum Amsterdam, onderdeel thema Koloniale ongelijkheid op zee. Een afbeelding van de dwarsdoorsnede van de Eenigheid is aangeleverd voor publicatie in Nieuwe maritieme geschiedenis van Nederland, vier delen, voor deel twee (De vaart in en buiten Europa, 1600-1780), geschreven door Henk den Heijer, Han Jordaan en Karel Davids – "De tijd van de grote handelscompagnieën. Koopvaardij buiten Europa in de zeventiende en achttiende eeuw". De dansfilm Armazoen is in maart 2024 Middelburg in première gegaan.

In een zeecontainer wordt het verhaal over de dood van een slaafgemaakte vrouw verbeeld. Zij was gekocht door de kapitein van de eerste trans-Atlantische slavenreis uitgereed door de MCC. Het Zeeuws Archief neemt deel in de werkgroep Slavernij van het Zeeuws Museum. Hierbij wordt de collectie vanuit het slavernijverleden opnieuw bekeken. Het Dutch Textile Trade Project van Hope College, Michigan, brengt de circulatie van textiel in de 17e en 18e eeuw aan boord van Nederlandse schepen in kaart. De database ging van start met gegevens uit WIC- en VOC-archieven. Voor de uitbreiding met data uit het MCC-archief is met ondersteuning van het Zeeuws Archief een aanvraag voor sudsidiëring gedaan. Deze is in 2023 deels toegekend. De aanvraag voor aanvullende financiering is in 2024 afgewezen. Ontvangsten Het Zeeuws Archief heeft in 2024 veel bestuurders, bewindslieden, belangengroepen en wetenschappers uit binnen-en buitenland ontvangen en een presentatie met bezoek aan het depot gegeven. Beleidsthema Water Archieven van de Deltadienst Het Zeeuws Archief heeft in 2023 de aanvraag verzorgd die ten grondslag ligt aan de nominatie van de archieven van de Deltadienst voor Unesco’s internationale Memory of the World (MoW) Register. Medio 2024 heeft het Zeeuws Archief aanvullende vragen van Unesco MoW-secretariaat uit Parijs beantwoord.

Naar verwachting wordt in het tweede kwartaal van 2025 bekendgemaakt of de archieven van de Deltadienst worden ingeschreven op de internationale erfgoedlijst voor documentaire werken. Educatie Onderwijs Het Zeeuws Archief was in het schooljaar 2023-2024 en 2024-2025 opgenomen in het vrije POaanbod van Cultuurpunt Walcheren (voorheen Kunsteducatie Walcheren) en voor het eerst ook in het aanbod van KCE Oosterschelderegio (De Bevelanden, Schouwen-Duiveland en Tholen-Sint Philipsland), met programma’s rondom het Zeeuwse slavernijverleden en de Tweede Wereldoorlog. De lessen werden door twee educatievrijwilligers verzorgd voor zes scholen op Walcheren en ZuidBeveland voor in totaal 137 leerlingen en 29 begeleiders. In de locatie Zierikzee werden 147 leerlingen en tien begeleiders van vijf basisscholen op Schouwen-Duiveland rondgeleid door het

Jaarverantwoording 2024

40

archief in het kader van een activiteit van de kinderburgemeester van de gemeente SchouwenDuiveland. Voor verschillende VO-scholen werden activiteiten georganiseerd: in totaal deden 230 VO leerlingen en 23 VO docenten mee. Ook maakten diverse VO-leerlingen gebruik van Zeeuwse bronnen voor hun profielwerkstuk. Op verzoek van de Provincie Zeeland werd in het kader van het project Jouw Zeeland voor vijftien jongeren en twee gedeputeerden een introductie over het slavernijverleden verzorgd, gevolgd door een Keti Koti-maaltijd. In 2024 verzorgde het Zeeuws Archief net als in voorgaande jaren workshops voor PABO-studenten die erop gericht zijn het belang van omgevingsonderwijs onder de aandacht te brengen en het creatieve gebruik van archiefbronnen te stimuleren. Verder waren er ook meerdere archiefintroducties en rondleidingen voor WO studenten (Universiteit Utrecht en University College Roosevelt). Cursussen In het kader van deskundigheidsbevordering van gebruikers van archieven organiseerde het Zeeuws Archief in samenwerking met de Zeeuwse Volksuniversiteit zes cursussen: Paleografie voor gevorderden, Wegwijs op het platteland – Geschiedenis van dorp en omgeving in kaart gebracht, Digitaal zoeken naar voorouders, Het Restauratieatelier, Wegwijs in het MCC-archief, Paleografie voor beginners.

De cursussen werden gevolgd door in totaal 114 cursisten en zeventien interne deelnemers (medewerkers en vrijwilligers in het kader van IE). Overige Externe communicatie Zeeuws Archief in de media De pers is actief benaderd, maar het Zeeuws Archief wordt ook heel goed gevonden zowel door lokale/regionale media als allerlei nationale omroepen en publicaties. Dan bieden we inhoudelijke bijdragen en begeleiding bij opnamen. Er was veel aandacht voor de beleidsthema’s slavernij en water, maar ook 80 jaar bevrijding. Voorbeelden van nationale aandacht zijn een artikel in de Volkskrant over Maartje Duin die de bijzondere band tussen haar Zeeuwse adellijke overgrootmoeder en de dienstbode onderzocht; Verborgen Verleden van de NTR; een item over Keti Koti op NPO Radio 1; De Koning drinkt uit de beker in Veere op de NOS. Nieuwsbrieven De e-mail nieuwsbrief ‘n Zee van Tijd is zes keer verschenen en uitgegaan naar ongeveer 2.800 geadresseerden. Drukwerk Er is poster- en flyermateriaal gemaakt en verspreid voor de Open Dag. Verder zijn ook het publieksjaarverslag en het beleidsplan 2025-2028 gedrukt. Ook worden visitekaartjes, enveloppen en briefpapier ingezet. Magazine Het Zeeuws Archief maakt een tijdschrift voor een brede doelgroep waarin archieven en collecties en onderzoek doen centraal staan. In 2024 werd het ontwerp verder uitgewerkt en de helft van het blad vormgegeven.

De oorspronkelijke beoogde publicatiedatum van december 2024 werd uitgesteld vanwege de drukke werkzaamheden in het kader van het herdenkingsjaar slaverijverleden. Het nieuwe doel is om het magazine in 2025 te publiceren ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van het Zeeuws Archief. Video en multimedia Een aantal films uit de archieven zijn op het YouTubekanaal geplaatst in het kader van 80 jaar bevrijding. Er zijn ook twee video’s gelanceerd voor het project Nieuw Openbaar. Elk kwartaal verschijnt er een video en een blog, waarin archivarissen laten zien hoe je onderzoek doet in

Jaarverantwoording 2024

41

archieven waarvan de openbaarheidstermijn is verstreken. Zo kun je zelf ook op onderzoek uit. Omdat de video's in eigen beheer zijn gemaakt, zijn er minder kosten gemaakt. Open Dag De eerste zaterdag van november is traditiegetrouw de dag dat het Zeeuws Archief de deuren openzet. Het thema van de Open Dag in 2024 was de bevrijding van Zeeland: Bevrijd en dan? De dag trok zo’n 400 bezoekers. Open Monumentendag Het Zeeuws Archief neemt jaarlijks deel aan de Open Monumentendag. 351 bezoekers kregen van medewerkers een korte rondleiding van een half uur. Stichting Vrienden van het Zeeuws Archief In 2024 had de stichting 214 betalende donateurs (waarvan 12 voor het leven) en 20 bedrijfssponsors die de businessclub van de vrienden vormen. Hoofdsponsor is Damen Naval. De Vriendenlezing is dit jaar gegeven door Jessica van Geel: Truus van Lier, het leven van een verzetsvrouw. In 2024 is voor het eerst een fellowshipprogramma gestart voor twee jonge onderzoekers. Een bijzondere aanwinst was de gevelsteen van de arts Steven van Dale, die woonde aan het Hofplein in Middelburg, op de locatie waar nu het Zeeuws Archief gevestigd is. Arbeidsmarktcommunicatie In 2024 is voor het eerst gesproken over arbeidsmarktcommunicatie in afstemming met HR. Het Zeeuws Archief wordt neergezet als goede werkgever. Betaalde advertenties voor werving bleken nog niet nodig.

Voor de werving van een nieuwe directeur is samengewerkt met een wervingsbureau, waar beeldmateriaal voor is aangeleverd. Kwaliteitsmonitor Er is een vragenlijst uitgezet, waarbij er promotiematerialen ingezet zijn (e-mailbanner, foldermateriaal) om input te krijgen op de enquête. Deze vragenlijst is onderdeel van een landelijke Kwaliteitsmonitor Archieven en is samengesteld door de Koninklijke Vereniging Archiefsector Nederland (KVAN). 80 jaar vrijheid project Er is een landingspagina op de website gemaakt, waar de verschillende projecten en verhalen rondom 80 jaar bevrijding samenkomen, met zoekgidsen en collecties. Met de boodschap: Het Zeeuws Archief is dé werkplaats om de bevrijding van Zeeland persoonlijk te ontdekken en te onderzoeken. Hier zijn bijvoorbeeld de ontwikkelingen van het digitaliseringsproject archieven bevrijding WO2 gepubliceerd. Het Zeeuws Archief heeft ook meegewerkt aan een landelijk onderzoek ‘Lokaal besturen tussen bezetter en burger’. Hiervan is een reeks van blogs in de website opgenomen. De door de Stichting Vrienden gefinancierde fellows zijn een onderzoek gestart naar Zeeland in de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding. Ook de Open dag sloot aan hij het thema 80 jaar vrijheid.

Het Zeeuws Archief was nauw betrokken bij de organisatie van de regiotour in samenwerking met Oorlog voor de Rechter en het Nationaal Archief en bij de regionaal verspreide expositie WO2 in kleur van Matty Verkamman. Podcast Mina en Mevrouw Voor de podcast Mina en Mevrouw van Maartje Duin heeft het Zeeuws Archief dagboeken gedigitaliseerd en kennis gedeeld. Het Zeeuws Archief ondersteunde ook de publiciteit rondom de première.

Jaarverantwoording 2024

42

Afscheidssymposium directeur Er is een symposium georganiseerd met inhoudelijke bijdragen van Peter Glas, voormalig Delta commissaris en Kathleen Ferrier, voorzitter van de Nederlandse Unesco commissie, muziek van studenten UCR en rapper Bram Mvambanu. In een volle Burgerzaal van het oude Stadhuis in Middelburg luisterden de toehoorders naar verhalen over water, slavernij en de relevantie van archieven. Erfgoedsamenwerking Het Zeeuws Archief is hét cultuurhistorisch knooppunt van Zeeland. Die doelstelling wordt mede behaald door de samenwerking met vele partners en samenwerkingsverbanden, waaronder Erfgoed Zeeland, Stichting Historisch Onderzoek Zeeland (SHOZ), Het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee), Stichting Slavernijmonumenten Zeeland en Stichting Tout Lui Faut, de krant Zeeuws Weerzien, CBK Zeeland, Geopark Schelde Delta (dat in maart 2024 officieel het UNESCO Global Geopark keurmerk ontving), en de Werkgroep Paleografie in Zeeland.

En verder is er samenwerking met: • Erfgoedinstellingen en -verenigingen in Zeeland; • Collega-archiefdiensten in Nederland en Oost- en West-Vlaanderen; • Overleg archiefdiensten Zeeland; • Koninklijke Vereniging Archiefsector in Nederland; • Diverse musea in Zeeland • ZB | Bibliotheek van Zeeland; • Wetenschappelijke Raad Zeeland; En met de inwonende instellingen: • Walcherse Archeologische Dienst • Roosevelt Institute of American Studies (RIAS) • Art in Print • Genealogisch Centrum Zeeland • Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen • Natuurkundig Gezelschap • Stichting Godshuizen Middelburg • Teeken Akademie Middelburg

Jaarverantwoording 2024

43

Wat heeft dit gekost?

Programma publieksbereik Totale lasten Totale baten Saldo

Realisatie 2024

2e wijziging Begroting 2024

Realisatie 2023

1.368.601 -10.163 1.358.438

1.419.632 -8.431 1.411.201

1.293.722 -12.525 1.281.198

Realisatie 2024

2e wijziging Begroting 2024

Realisatie 2023

1.008.872

1.010.877

983.008

176.915 129.829 10.706 42.278 359.729

175.545 130.434 9.602 93.173 408.755

157.515 115.827 7.130 30.242 310.714

-5.784 0 -3.230 -1.148 -10.163

-4.500 0 -2.941 -990 -8.431

-9.279 0 -2.414 -831 -12.524

1.358.438

1.411.201

1.281.198

Specificatie programma publieksbereik

Salarislasten programma publieksbereik Materiële lasten programma publieksbereik - infocentrum - web uitingen - educatie - externe communicatie

Baten programma publieksbereik - infocentrum - web uitingen - educatie - externe communicatie

Saldo

Jaarverantwoording 2024

44

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Realisatie 2024

2e wijziging Begroting 2024

Realisatie 2023

Algemene dekkingsmiddelen Bijdrage Nationaal Archief Bijdrage Nationaal Archief: huur, beheer en onderhoud Bijdrage 3 van 5 ontwikkeling e-Depot Bijdrage MT Uren Uittreding OCW (eenmalig) Bijdrage Middelburg Bijdrage Middelburg: e-Depot Bijdrage Veere Bijdrage Veere: e-Depot DVO Provincie Zeeland DVO Provincie Zeeland: e-Depot DVO Waterschap DVO Waterschap e-depot DVO Kapelle DVO Terneuzen DVO Terneuzen: e-Depot DVO Vlissingen DVO Vlissingen: e-Depot DVO Schouwen-Duiveland DVO Schouwen-Duiveland: e-Depot DVO Tholen: e-Depot DVO Borsele: e-Depot Overige algemene dekkingsmiddelen Incidentele baten

-1.659.701 -1.979.750 -50.000 -50.000 -631.734 -46.345 -168.666 -41.165 -689.079 -121.216 -387.707 -83.796 -39.567 -450.283 -118.080 -293.583 -96.596 -513.054 -73.993 -57.199 -12.375 -666.001 0

-1.566.165 -1.954.787 -50.000 0,00 -553.452 -92.689 -159.465 -41.165 -689.079 -121.216 -387.707 -83.796 -39.567 -450.283 -118.080 -293.583 -96.596 -513.054 -73.993 -57.199 0 -629.294 0

-1.566.165 -1.954.787 -50.000 0 -553.452 -89.296 -159.465 -39.658 -682.257 -121.216 -373.513 -40.364 -38.118 -433.799 -113.757 -282.835 0 -494.272 -71.284 -55.105 0 -720.127 0

Totaal algemene dekkingsmiddelen

-8.229.888

-7.971.169

-7.839.469

Verhuur depot- en kantoorruimte. In 2024 is depotruimte verhuurd aan: • Gemeente Middelburg (287 meter bestanden die nog niet in aanmerking komen voor archiefwettelijke overbrenging, inclusief veertien meter inzake de WMO en 45 meter Dienst Stadsbeheer) • Gemeente Veere (70 meter bestanden die nog niet in aanmerking komen voor archiefwettelijke overbrenging) • Vereniging Zeeuwse Gemeenten (21 meter) • Veiligheidsregio (26 meter) • Suikerunie (twee meter koude berging) • Justid (tien meter koude berging) In 2024 is kantoorruimte verhuurd aan: • Roosevelt Institute for American Studies • Walcherse Archeologische Dienst • Art in Print

Jaarverantwoording 2024

45

Overzicht overhead Realisatie 2024

2e wijziging Begroting 2024

Realisatie 2023

Overhead Salarislasten overhead Overige personeelslasten Huur Rijksgebouwendienst Huisvestingslasten Huisvestingslasten beheer en onderhoud Organisatielasten Afschrijvingslasten Rentelasten Overige lasten Incidentele lasten

1.064.501 237.041 391.943 299.785 1.429.110 348.911 66.898 6.248 2.444 0

1.074.403 239.173 391.943 315.911 1.402.694 334.608 77.870 6.248 0 0

977.960 167.296 390.177 364.096 1.411.873 305.649 69.271 10.139 0 0

Totaal overhead

3.846.881

3.842.850

3.696.462

Realisatie 2024

2e wijziging Begroting 2024

Realisatie 2023

Vennootschapsbelasting vennootschapsbelasting

0

0

0

Totaal vennootschapsbelasting

0

0

0

Realisatie 2024 0

2e wijziging Begroting 2024 0

Realisatie 2023 0

Overzicht vennootschapsbelasting

Overzicht onvoorzien

Onvoorzien

Jaarverantwoording 2024

46

Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Onder weerstandsvermogen wordt in deze jaarverantwoording het volgende verstaan: • Weerstandscapaciteit: dit zijn de middelen en mogelijkheden waarover het Zeeuws Archief kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken. • Alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn. Weerstandscapaciteit Algemene reserve Het Zeeuws Archief beschikt over een algemene reserve die wordt aangehouden als bufferfunctie voor de exploitatiekosten. Een afwijking in de realisatie wordt in eerste instantie niet verrekend met de partners, maar komt ten gunste of ten laste van de algemene reserve. De algemene reserve mag maximaal 10% van de gezamenlijke bijdragen bedragen. Bestemmingsreserve personeel De bestemmingsreserve personeel wordt aangehouden ten behoeve van personeelskosten vanwege langdurig zieken, eventuele wachtgeldverplichtingen, organisatieveranderingen/reorganisaties, extra opleidingskosten, vervanging tijdens ouderschapsverlof e.d. Strategische investeringsagenda In de tweede wijziging begroting 2024 is de strategische investeringsagenda geïntroduceerd. Hiervoor worden projecten benoemd die het Zeeuws Archief uit wil voeren en wil voorbereiden ten aanzien van digitalisering en bijbehorende processen. Het totale uitvoeringsbudget voor die projecten zit in de Strategische Investeringsagenda.

Er wordt pas voorgesteld om middelen uit de strategische investeringsagenda beschikbaar te stellen op het moment dat het geld echt nodig is om de uitvoering te starten. Het is de bedoeling om te werken met overprogammering om bij vertragingen in projecten snel over te kunnen stappen op de uitvoering van een volgend project. De strategische investeringsagenda wordt in 2024 gevoed met de standen uit de reserves behoud, bedrijfsvoering, programma’s en digitalisering en de egalisatiereserve. Deze bestemmingsreserves komen dan ook per 31 december 2024 te vervallen. Risico’s Het Zeeuws Archief is zelf verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en instandhouding van het pand in plaats van het Rijksvastgoedbedrijf. Het Zeeuws Archief ontvangt hiervoor een bijdrage van OCW voor het beheer en onderhoud. In 2021 heeft OCW een evaluatie uitgevoerd en uitgesproken bovenstaande regeling te continueren. De daadwerkelijke afspraken hierover worden 2025 afgerond. De minister van OCW heeft in 2018 een stelselherziening van de RHC’s aangekondigd. In 2020 is gecommuniceerd dat de minister per 1 januari 2024 uit de gemeenschappelijke regeling treedt. Inmiddels is dat uitgesteld naar 1 januari 2027. Het beheer van de analoge archieven wordt gedelegeerd aan de RHC’s door een delegatiebepaling in de nieuwe Archiefwet. Die treedt naar verwachting in werking op 1 juli 2026.

Kengetallen De kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting, jaarrekening en de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie. Deze kengetallen hebben geen functie als normeringsinstrument, maar zijn bedoeld om de financiële positie van het Zeeuws Archief inzichtelijker te maken.

Jaarverantwoording 2024

47

In onderstaande tabel zijn voor het Zeeuws Archief drie van de vijf verplichte kengetallen opgenomen. De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn niet van toepassing. Overzicht kengetallen 2024 1) Netto schuldquote 2) Solvabiliteitsratio 3) Structurele exploitatieruimte

Realisatie 2023 -24% 33% 2%

Begroting 2024 -12% 12% -3%

Realisatie 2024 -25% 32% 4%

De netto-schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van het Zeeuws Archief ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto-schuldquote. Voor het Zeeuws Archief is er sprake van een negatieve netto-schuldquote. Dit geeft aan dat er een overschot aan middelen is. De hoeveelheid middelen die is uitgezet bij de staatskas, is één van de voornaamste redenen dat de schuldquote negatief is. De solvabiliteitsratio geeft aan of het Zeeuws Archief op korte en lange termijn kan voldoen aan zijn betalingsverplichtingen. Hiertoe wordt de omvang van het eigen vermogen (de reserves en het resultaat van het Zeeuws Archief) gerelateerd aan de totale omvang van het vermogen (het eigen en het vreemde vermogen). Dit kengetal wordt voornamelijk berekend om te schatten of het Zeeuws Archief bij faillissement in staat is om al zijn schulden te betalen (solvabel is). Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe gezonder de organisatie is. De minimumnorm ligt normaliter rond 25-30%. De structurele exploitatieruimte geeft weer hoeveel structurele ruimte er is om de eigen lasten te dragen, ook als bijvoorbeeld de baten afnemen of lasten in de toekomst gaan toenemen.

De ruimte wordt berekend door het structurele saldo (verschil tussen structurele baten en lasten) te delen door het totaal aan jaarlijkse baten. Voorbeelden van structurele baten zijn de bijdragen van de GRpartners en de inkomsten van de dienstverleningsovereenkomsten. Bij structurele lasten gaat het om de lasten die worden gemaakt voor het uitvoeren van structureel beleid en overhead. Een positief kengetal betekent dat sprake is van een positief saldo tussen de structurele baten/lasten inclusief de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves.

Jaarverantwoording 2024

48

Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Het Zeeuws Archief is gehuisvest aan het Hofplein te Middelburg in een monumentaal pand met een moderne vleugel. Het pand wordt gehuurd van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en sinds 1 januari 2019 is het Zeeuws Archief verantwoordelijk voor onderhoud, beheer en instandhouding van het pand in plaats van het RVB. Hiertoe is eind 2018 een nieuwe huurovereenkomst afgesloten met het RVB. De huurovereenkomst met het RVB had een looptijd van drie jaar en is in 2022 stilzwijgend verlengd, waarbij de huur enkel eenzijdig opgezegd kan worden door het Zeeuws Archief. Een evaluatie door OCW heeft in 2021 plaatsgevonden en heeft ook in 2022 geleid tot een voortzetting van de overeenkomst. Definitieve stappen naar aanleiding van de evaluatie zijn in het vierde kwartaal door OCW gestart. Van OCW heeft het Zeeuws Archief in 2024 een bijdrage van € 1.979.750,- ontvangen ten behoeve van huur, beheer, onderhoud en instandhouding. Daarnaast heeft het Zeeuws Archief in 2019 een eenmalig bedrag ontvangen voor achterstallig onderhoud, brandveiligheid en veilig werken op hoogte. Het bedrag voor achterstallig onderhoud is in 2020 volledig besteed. Eind 2024 resteert nog een bedrag van € 332.839 voor veilig werken op hoogte en brandveiligheid.

Dit bedrag is in 2024 toegevoegd aan de voorziening beheer en onderhoud, omdat de werkzaamheden hiervoor voortaan meegenomen worden in het reguliere beheer en onderhoud en in de reguliere projecten. In 2024 is het gehele MJOP van het Zeeuws Archief geactualiseerd ten opzichte van de versie uit 2018. Met dit MJOP kan het Zeeuws Archief de komende jaren weer adequaat vooruitkijken en financiële prognoses maken. Ook kan het Zeeuws Archief met het MJOP in combinatie met het prestatiecontract dat is afgesloten met de onderhoudspartij aantonen dat er goed huismeesterschap wordt uitgevoerd. Hiervoor is eind 2024 ook een begin gemaakt met een nieuw te ontwikkelen dashboard (met behulp van Power BI). In dit dashboard worden diverse datastromen gebundeld om real-time inzicht te krijgen over de E/W installatie en het prestatiecontract. In de toekomst kunnen we in dit dashboard nog andere datastromen gaan toevoegen, denk hierbij aan energieverbruik, verantwoording depotbeheerinstelling/monitoring. Voor het preventief en correctief onderhoud vanaf 2025 heeft in 2024 een Europese aanbesteding plaatsgevonden. De bestaande onderhoudspartij, de firma Kuijpers, heeft deze aanbesteding gewonnen. Het contract met twee keer een verlengingsmogelijkheid van vier jaar is in december 2024 getekend.

Zolang Kuijpers de afgesproken KPI’s behaalt, wordt dit bedrijf ook ingeschakeld voor projecten onder € 25.000,-. Bij grotere projecten kunnen indien gewenst meerdere offertes worden aangevraagd. Voor het beheer en onderhoud vanaf 1 januari 2024 heeft in 2023 een meervoudige onderhandse aanbesteding voor één kalenderjaar plaatsgevonden die ook door de firma Kuijpers werd gewonnen. Naast het preventief onderhoud en het algemeen beheer van het vastgoed en het verhelpen van storingen is in 2024 een aantal projecten uitgevoerd en in gang gezet. Waarbij het Zeeuws Archief altijd kijkt naar de meest duurzame maatregelen. Als eerste is een forse verbetering gerealiseerd door de isolatie van de domineeswoning en het gebouw waar het RIAS gebruik van maakt door het plaatsen van achterzetramen. Als gevolg hiervan moest in beide bouwdelen ook mechanische ventilatie aangelegd worden. In bouwdeel A werd ook de zoldervloer geïsoleerd. Ook de vloer van de voorzolder van het van de Perrehuis werd geïsoleerd. Voorafgaand naar bovenstaande energiebesparende maatregelen is een uitgebreid onderzoek uitgevoerd door een specialistisch adviesbureau voor het gehele pand van het Zeeuws Archief.

Jaarverantwoording 2024

49

Daarnaast is er weer divers schilderwerk uitgevoerd. Het Zeeuws Archief plant periodiek een bouwdeel om te schilderen. In circa zes tot acht jaar wordt elk geschilderd element een keer onderhouden. Hierdoor worden de kosten voor het gehele schilderwerk evenredig verdeeld en ontstaat er geen grote kostenpost eens per zes tot acht jaar. In 2024 is er ook weer fors geïnvesteerd in de klimaatinstallaties. Voor de luchtbehandelingskast (LBK) van het nieuwbouwgedeelte zijn nieuwe frequentie-gestuurde ventilatoren aangeschaft. Deze vervingen de oudere ventilatoren die niet frequentie gestuurd waren maar bijna aan het einde van hun technische levensduur zaten. De nieuwe ventilatoren zijn technisch een stuk energiezuiniger omdat er op basis van behoefte kan worden geventileerd in plaats van enkel op basis van aan of uit. Om voldoende warmte te creëren in ’t Vooronder zijn drie radiatoren geplaatst. Verder is het binnenplein van de Domineeswoning geschikt gemaakt als fietsenstalling voor de medewerkers . Door de genomen maatregelen in de afgelopen jaren ziet het energiegebruik er in de periode 20212024 als volgt uit: Energieverbruik Elektra Energieverbruik Elektra Terug levering elektra zonnepanelen Prijs elektra per KWh incl. belastingen en btw Kosten elektra incl. btw Waarvan belastingen Netwerkkosten elektra incl. btw Gas Energie Gasverbruik Prijs gas per m3 incl.