2025.062 Bijlage 1. Peilstok uitvoering Coalitieakkoord 2022-2026 Samen Koers Houden (1351338)

Samen Koers Houden Coalitieakkoord 2022-2026 De peilstok in de uitvoering

Inhoud Inleiding ......................................................................................................................................................3 Leeswijzer ...................................................................................................................................................5 1 Werken .........................................................................................................................................6 1.1 Economie sterk water gerelateerd ......................................................................................................6 1.2 Innovatieve landbouw en aquacultuur ...............................................................................................9 1.3 Florerende kleinschalige bedrijvigheid ........................................................................................... 10 1.4 Arbeidsmarkt in balans ........................................................................................................................ 13 2 Wonen ........................................................................................................................................ 14 2.1 Goed en realistisch voorzieningenniveau .........................................................................................

14 2.2 Wonen naar wens................................................................................................................................... 18 2.3 Leefbare kernen met betrokken inwoners...................................................................................... 22 2.4 Goed en betaalbaar aanbod zorg en welzijn ............................................................................ 25 3 Verblijven................................................................................................................................... 28 3.1 Schouwen-Duiveland vakantie-eiland ............................................................................................. 28 3.2 Krachtige toeristische hoofdstructuur ............................................................................................... 31 3.3 Toerisme is sterk divers en profiteert van water ........................................................................... 32 3.4 Evenementen en activiteiten aan het water ................................................................................ 33 4 Bestuur en organisatie ............................................................................................................ 34 5 Bijlage 1: planning ruimtelijke projecten.............................................................................. 38

Inleiding Op 8 juni 2022 bood de formateur namens de coalitievormende partijen, Leefbaar SchouwenDuiveland, CDA, SGP en GroenLinks, het coalitieakkoord “Samen koers houden” aan aan de gemeenteraad. Dit akkoord is een vervolg op de koers van de vorige bestuursperiode en bevat dezelfde vier thema’s Werken, Wonen, Verblijven en Bestuur.

Naar een goed voorbeeld van vorige raadsperioden steken we als college de peilstok in de stand van zaken van de uitvoering van het coalitieakkoord. De peilstok geeft inzicht in wat er, na bijna 3 jaar van deze raads- en collegeperiode, van het coalitieakkoord is uitgevoerd. Via deze raadsbrief informeren wij uw raad over deze peilstok. Onze bevindingen De peilstok laat zien dat we goed op weg zijn met de uitvoering van het coalitieakkoord. Veel van de doelstellingen pakten we op en ronden we af, of lopen nu in de uitvoering. Dit ondanks de grote en complexe uitdagingen, waarmee we als gemeente de afgelopen drie jaren te maken hadden. Dit zijn onder andere de woningbouwopgave, de netcongestie, de gevolgen van de post-Coronatijd, de grote uitdagingen binnen het sociaal domein en de opvang van vluchtelingen. Met daarnaast de toegenomen druk in de uitvoering van overgedragen taken van het Rijk. Dit zorgde, naast onze eigen ambities op Wonen, Werken en Verblijven, voor spanning op de realisatiekracht van de ambtelijke organisatie. Dit mede als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt. Ook is een groot deel van de ambtelijke capaciteit nodig voor de uitvoering van onze wettelijke taken. Dit geeft het positieve resultaat tot nu toe extra glans.

Daarnaast krijgt de versterking van de bestuurskracht en de doorontwikkeling van de organisatie onze aandacht in het organisatieprogramma 2022-2026. Vanuit dit organisatieprogramma werkten we de afgelopen drie jaren aan het zijn van een wendbare en vakkundige organisatie via 5 ambities: Sterke teams, Sterke Bedrijfsvoering, Aantrekkelijke organisatie, Ruimte voor participatie en Goed Bestuurlijk- en ambtelijk samenspel. Er ligt nu een stevig fundament voor de ambtelijke organisatie om wendbaar en vakkundig antwoord te kunnen geven op de veranderende samenleving. Aan dit fundament bouwen we samen de komende jaren verder. Focus tot aan de verkiezingen in 2026: Wij blijven bij de belofte in de programmabegroting 2025-2026 dat we tot aan de verkiezingen in 2026 afmaken waar we aan begonnen zijn. Hierin brengen wij wel focuspunten aan. Focuspunten zijn die opgaven/projecten, die we vanwege de integraliteit, randvoorwaardelijkheid en risico gestuurd (financieel of anderszins) moeten uitvoeren. Wanneer we dit niet doen, kunnen onaanvaardbare risico’s optreden. Het aanbrengen van focuspunten wil niet zeggen dat we de overige activiteiten en wettelijke taken niet uitvoeren. Er kan echter een moment komen waarop er, op grond van risico’s dan wel beschikbare capaciteit, keuzes moeten worden gemaakt over wat we niet meer doen of faseren in de

3

tijd. Bij het maken van deze keuzes blijven deze focuspunten onomstotelijk overeind. Onze focuspunten in het fysiek domein betreffen: • Woonopgave inclusief opvang ontheemden • 150 KV station • Omgevingsvisie en Omgevingsplan • Groot onderhoud • Mobiliteit / N59 Onze focuspunten in het sociaal domein betreffen: • Beleidskader Breed Sociaal Domein • Doorontwikkeling Toegang en lokale teams • Onderzoek optimalisering Participatiewet Onze focuspunten binnen de bedrijfsvoering betreffen: • Doorontwikkeling P&C-cyclus • Versterken van de arbeidsmarktpositie • Privacy en informatieveiligheid • Digitalisering en data Onze focuspunten concernbreed betreffen: • Organisatieprogramma 2022-2026 • Participatie; kaders en spelregels / participatie- verordening • Motie creëren balans tussen ambities en realisatiekracht • Overdrachtsdocument huidig college aan nieuw college

Als zich een situatie voordoet die maakt dat er keuzes nodig zijn, komen we daarvoor uiteraard terug bij uw raad.

Wij kijken terug op een vruchtbare periode van samenwerking!

Zierikzee , 11 februari 2025

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland,

S.J.A. Bronsveld Mr.

J. Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

4

Leeswijzer In deze peilstok volgen we de speerpunten van het coalitieakkoord. U kunt per speerpunt lezen wat er in het coalitieakkoord was opgenomen en in de ‘post-it’ hoe daar uitvoering aan is gegeven. In de kantlijn geven we aan of de uitvoering conform planning verloopt of niet. De verklaring van de symbolen is als volgt:

Betekent dat het project of de activiteit is opgepakt en volgens de programmering verloopt Betekent dat het project of de activiteit niet helemaal volgens de programmering verloopt. Behoeft/heeft al aandacht Betekent dat het project of de activiteit niet volgens de programmering verloopt of besloten is niet verder op te pakken

Per speerpunt geven we aan of deze bijdraagt aan één of soms meer doelen uit de 17 Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. Dit duiden we aan met de pictogrammen die hiervoor internationaal in gebruik zijn:

5

1.

Werken 1.1 ECONOMIE STERK WATER GERELATEERD 1.

CO2-reductie

We zetten in op bewustwording en hoe iedereen een steentje bij kan dragen. We sluiten aan bij het beleid van de Rijksoverheid. Daarnaast zetten we lokaal in op bewustwording en het vergroten van kennis. We breiden de ambtelijke formatie uit met een klimaatregisseur. Verder passen we onze inkoopvoorwaarden

We hebben onze ambtelijke capaciteit uitgebreid op het gebied van energie, energietransitie en CO2 reductie.

aan, stimuleren we hybride werken in onze organisatie en maken we onze gebouwen waar mogelijk gasloos. Bij het opstellen van de omgevingsvisie is CO2 een belangrijke opgave. Voor zover mogelijk brengen we de CO2 impact van onze projecten en activiteiten in kaart. We maken het daarnaast voor inwoners mogelijk om hun CO2 voetafdruk te bepalen zodat ze hun eigen gedrag kunnen sturen in relatie tot CO2. We geven meer ruimte in beleid en regelingen aan initiatiefnemers die willen investeren in concrete duurzaamheidsmaatregelen

2.

Duurzame opwek en opslag van energie

We zetten in op meer kansen voor duurzame opwek en opslag van energie. Het beleid voor windmolens verandert niet. We zien mogelijkheden in nieuwe ontwikkelingen, bijvoorbeeld windmolens van beperkte hoogte (21 meter conform Provinciaal beleid). Het beleid met betrekking tot zonnepanelen blijft dat het ‘volleggen’ van daarvoor geschikte daken de eerste prioriteit heeft. Voor het plaatsen van zonnepanelen op andere locaties dan op daken werken we met ruimtelijke kaders zodat duidelijk is waar dit wel of juist niet wenselijk is. Daarnaast zetten we in op verschillende manieren om energie op te wekken, aan te leveren en op te slaan. We staan open voor nieuwe technieken en zijn met name alert op de ontwikkeling van bij ons toepasbare technieken. We stimuleren daarom de komst van een energieplein in Zierikzee Zuid (Zuidhoek/Straalweg/BusinessParc). Hiervoor houden we rekening met cofinanciering in de komende 3 jaar, het

We hebben met stichting BewuSD een CO2 nulmeting uitgevoerd, een CO2 film “Wat wil SchouwenDuiveland” gemaakt en een CO2 dialoog gevoerd. Op de webpagina Watwilsd hebben we een CO2 dashboard gemaakt , waar inwoners hun CO2 footprint kunnen meten.

We hebben het Ruimtelijk beleid Duurzame Energie opgesteld met de visie en het toetsingskader voor duurzame energieprojecten. Vanwege de netcongestie zijn grootschalige duurzame energieprojecten niet mogelijk. We zetten met name in op kleinschalige windenergieprojecten. We bereiden een subsidieregeling voor energieopslag voor. We maakten een energieopslag bij het 50 KV station nabij Oosterland ruimtelijk mogelijk.

college werkt dit verder uit in een raadsvoorstel. Naast het opwekken van duurzame energie hebben we ook aandacht voor

6

energieopslag en kabelpooling als deeloplossing. Immers door de ruimte op al bestaande kabels te gebruiken voor transport van energie en ook opslagmogelijkheden voor energie te realiseren kunnen we optimaler gebruik maken van het bestaande energienetwerk. We stimuleren samenwerkingsvormen tussen bedrijven en/of inwoners die bijdragen aan het bereiken van onze energiedoelstellingen. We denken dan bijvoorbeeld aan mede-eigendom van een zonnepark, een buurtbatterij of gezamenlijk isoleren. We blijven verduurzaming stimuleren met subsidies, bijvoorbeeld voor zonnepanelen.

In de gebiedsvisie Zuidoost flank Zierikzee is het 150 kV station opgenomen en een energieplein. Voor bedrijvenpark Zierikzee Zuid hebben we samen met de provincie, EWS en ondernemers een energievisie uitgevoerd en een onderzoek naar een Clean Energy Hub. De concrete acties werken we nog uit in een routekaart.

Inwoners met een woning met een lage WOZ waarde kunnen gebruik maken van een subsidieregeling voor zonnepanelen en (hybride) warmtepompen.

3.

Volhoudbare (duurzame) economie (circulaire economie)

We faciliteren initiatieven op dit gebied Een volhoudbare economie is een circulaire economie, waarbij grondstoffen niet verloren gaan maar volwaardig hergebruikt worden. We willen hierop inzetten door het faciliteren en stimuleren van initiatieven op dit gebied, zoals het materialenpaspoort, de energieneutrale economie, de biobased economie, aansluiten bij ontwikkeling van ambachtscentra, de milieubarometer en

Samen met Zeeuwse gemeenten stelden we Zeeuws beleid Circulaire Economie op. Samen gaan we in 2025 aan de slag met welke instrumenten we kunnen inzetten om een circulaire economie verder te stimuleren.

Gemeentelijke Praktijk Richtlijn (GPR) gebouw & stedenbouw (duurzaamheidsbeoordeling vastgoed). Ook stimuleren we een gezonde circulaire landbouw en daar hoort ook veeteelt bij. Om al deze zaken tot stand te brengen, werken we samen met belanghebbenden en zetten we in op het binnenhalen van subsidies om initiatieven mogelijk te maken. Verduurzaming betekent voor ons maatregelen treffen om de situatie voor toekomstige generaties te verbeteren als het gaat om het klimaat en natuurlijke hulpbronnen. De samenleving is alleen volhoudbaar als we ons aanpassen aan

We stimuleren biobased isoleren door in onze isolatiesubsidie een extra subsidie op te nemen voor biobased isoleren. Op het bedrijvenpark Zierikzee Zuid onderzoeken we in samenspraak met het Kennisnetwerk Circulair Bouwen de mogelijkheden voor een circulaire hub.

klimaatverandering, de CO2-uitstoot terugdringen om verdere opwarming te voorkomen en slimmer omgaan met ons land en onze grondstoffen.

7

4.

Waterkwaliteit

Verbeterde waterkwaliteit. De kwaliteit van het water buitendijks en binnendijks is belangrijk voor toerisme, landbouw en visserij. We vinden dat de waterbeheerder hiervoor verantwoordelijk is. We investeren mee op het moment dat er kansen ontstaan voor innovatie en

Er zijn nog geen kansen geweest om de waterkwaliteit te verbeteren. Energie uit water, getijdenenergie is op dit moment ver weg.

extra economische ontwikkeling, bijvoorbeeld energie uit water.

8

1.2. INNOVATIEVE LANDBOUW EN AQUACULTUUR 1.

Toekomstbestendige landbouw, tuinbouw en visserij

We ondersteunen boeren en vissers in de veranderingen die zij vanwege duurzaamheid moeten doorvoeren. Boeren en vissers hebben een belangrijke rol in de opgaven rondom CO2 en stikstof. We richten ons op de ondersteuning van boeren en vissers in hun opgave om zo duurzaam mogelijk te werken en bij te dragen aan de CO2 en stikstof reductie. Dat doen we in kennis, netwerk en subsidiemogelijkheden (zie voetnoot voor uitwerking) . We realiseren ons dat circulaire landbouw niet mogelijk is zonder veeteelt. Beschikbaarheid van voldoende zoet water is belangrijk en wordt steeds urgenter. Daarom is het van belang dat er een structurele oplossing komt. Naast alle duurzame initiatieven is externe aanvoer noodzakelijk. We voeren een gerichte lobby in Den Haag en Brussel voor een structurele oplossing van de zoetwaterproblematiek.

2.

Versterken ecologie en biodiversiteit

We zetten in op een netwerk van groen, akkerranden en bosjes. We werken aan een netwerk van groen (plattelandsnatuur) over het hele eiland dat natuur(gebieden) met elkaar verbindt. Langs dit netwerk kan migratie van

Binnen Livinglab SchouwenDuiveland werken we aan de zoetwaterbeschikbaarheid bij de landbouw. In 2024 is het project rond innovatieve drainagetechnieken afgerond. De dubbele drainage techniek lijkt een kansrijke optie in onze gemeente. Daarnaast hebben we samen met een bureau actief gelobbyd voor externe aanvoer van zoet water met een pijpleiding. Dit als tussenoplossing om de transitie voor de boeren naar zelfvoorzienendheid waar mogelijk, mogelijk te maken. Naast interesse vanuit Den Haag voor de problematiek op Schouwen-Duiveland, leverde dit nog niets concreets op.

We hebben het project akkerranden geëvalueerd en we zetten dit in 2025 voort.

planten en dieren plaatsvinden en een rijk bodemleven worden gevormd. Daarbij kijken we naar kansen voor recreatie, zoals het ontwikkelen van meer wandel-, fiets- en ruiterpaden. Het voortzetten van het project akkerranden past hierin. We benutten hierbij een methodiek ‘meetlat voor biodiversiteit/kleurkeur’. Veiligheid heeft altijd de hoogste prioriteit en mag niet in het geding komen door het maaibeheer/-beleid. Ook bij het groenbeheer zetten we gericht in op versterking van biodiversiteit, bijvoorbeeld door het aanbrengen van kruidenrijk gras.

We stelden een plan van aanpak op voor het opstellen van een visie biodiversiteit in 2025. In dit plan van aanpak nemen we ook de invulling van het ecoraster mee. Verder zijn we aan de slag met het werven van een ecoloog.

De ontwikkeling van dorpsboomgaarden is positief. We gaan verkennen of we gezonde populaties van algemene soorten op peil kunnen houden, aan de hand van Basiskwaliteit Natuur. De Basiskwaliteit Natuur is op orde als de voor dat landschap karakteristieke en algemene soorten algemeen zijn en blijven. We onderzoeken of extra capaciteit nodig is, om de ambities op het terrein van biodiversiteit waar te maken.

In 2024 is het groen beleidsen beheerplan vastgesteld met daarbij extra aandacht voor biodiversiteit en klimaatadaptatie.

9

1.3 FLORERENDE KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID 1.

Ondernemersloket

Ondernemers hebben één aanspreekpunt. We willen dat de dienstverlening aan onze ondernemers beter en sneller verloopt. Daarom realiseren we een ondernemersloket inclusief digitale portal zodat ondernemers één centraal punt hebben waar ze terecht kunnen met al hun vragen en/of plannen. Vanuit dit loket wordt proactief meegedacht (wat kan er wél) met de ondernemer zonder op zijn stoel te gaan zitten. Een ondernemer krijgt via dit loket snel en duidelijk antwoord op zijn vragen en weet daardoor wat hij/zij kan verwachten. Ondernemers worden op deze manier ontzorgd, ze hebben één aanspreekpunt, weten waar ze moeten zijn, krijgen snel en eenduidig antwoord op vragen en terugkoppeling op plannen en verzoeken zodat ze weten waar ze aan toe

We legden een commissievoorst el voor en zijn van start gegaan met de implementatie van het ondernemersloket. In de loop van 2025 ronden we dit af en is het loket operationeel.

zijn. Waar nodig wordt er ‘warm’ doorverwezen naar andere instanties. 2.

Innovatievoucherprogramma

We ondersteunen bedrijven, die willen innoveren en ontwikkelen. Als ondernemers een initiatief hebben zorgen we ervoor dat zij professioneel advies kunnen inhuren om hun aanvraag te onderbouwen. Hiervoor werken we samen met Impuls Zeeland en zetten we innovatievouchers in. Samen met ondernemers kijken we voor welke vraagstukken dit een passend instrument is.

3.

We werken in 2025 het innovatievouche r-programma uit. In de tweede helft van 2025 kunnen MKBbedrijven hier gebruik van maken.

Verplaatsing bedrijven

We faciliteren bedrijven die willen verplaatsen binnen de gemeente. We stimuleren en faciliteren (kleinschalige) bedrijvigheid op Schouwen-Duiveland. We inventariseren bij onze ondernemers of er wensen zijn om te verplaatsen. Hierbij zetten we als gemeente in op wat bedrijven nodig hebben om te willen en kunnen verplaatsen. De wensen om te verplaatsen koppelen we aan de uitbreiding- en ontwikkeling van bedrijventerreinen.

Bedrijven die willen verplaatsen en dat kenbaar maken, helpen we actief om de verplaatsing te realiseren.

10

4.

Coronageld

We zetten in op een vitaal Schouwen-Duiveland. De gemeente beschikt over 2 miljoen euro ‘coronagelden’. Dit geld is beschikbaar voor herstel en groei voor het complete Midden- en Kleinbedrijf (MKB) en voor culturele- en maatschappelijke organisaties. We zetten deze middelen ook in voor het versterken van onze vrijwilligersorganisaties en het oplossen van de ventilatieproblematiek op scholen. Als de coronagelden op 1 januari 2025 niet zijn uitgegeven, voegen we het resterende saldo toe aan de reserve 'strategische visie'. 5.

De ventilatieproblematiek op scholen is aangepakt met deze middelen.

Verkeer

We zetten in op een betere bereikbaarheid van onze gemeente en een betere doorstroming binnen de gemeentegrenzen. Op een groot deel van de wegen op ons eiland is een andere organisatie wegbeheerder. Daarom doen we dit door bij deze andere wegbeheerders te lobbyen over de volgende punten: doorstroming naar- en op het eiland, onderhoudsplanningen en verkeersveiligheid. De bereikbaarheid van onze centrumstad Zierikzee heeft extra aandacht nodig. Daarom geven we aan de gebiedsgerichte aanpak bereikbaarheid Zierikzee de hoogste prioriteit. Hierbij concentreren we ons op de rotonde N59/N264 (Nobelpoort/Nieuwe Koolweg) en op een permanente ontsluiting via de Grevelingenstraat naar de N59. We blijven zoeken naar een structurele oplossing voor het landbouwverkeer in en rond Zierikzee en ook de bereikbaarheid van Zierikzee met openbaar vervoer heeft onze aandacht. In de Weststraat in Zierikzee blijven we verkeer ontmoedigen, zodat bezoekers de straat niet inrijden. We maken de straat beter toegankelijk en aantrekkelijk voor voetgangers. We zetten in op de bereikbaarheid van bedrijven door goed ontsloten bedrijventerreinen. Om woon-werkverkeer per fiets te stimuleren zorgen we voor fietspaden op de bedrijventerreinen, te starten op bedrijventerrein Zierikzee Zuid (Zuidhoek/Straalweg/BusinessParc).

Er ligt een richtinggevend ontwerp dat door Rijkswaterstaat en de gemeente gezamenlijk is opgesteld.

We introduceren in 2025 eilandbreed het vraaggestuurde publiek vervoer in de vorm van de Flex.

Vooruitlopend op een definitieve inrichting, zetten we in op tijdelijke maatregelen om de verkeersveiligheid in de binnenstad van Zierikzee te vergroten.

11

6.

Buitengewoon opsporingsambtenaar

We blijven de handhaving doorontwikkelen en verder professionaliseren en zetten daarbij in op het verbreden van het takenpakket van de BOA en op nieuwe geweldsbevoegdheden. We voeren lobby om te bereiken dat we onze BOA's ook rijdende overtredingen binnen de bebouwde kom mogen bekeuren. We melden ons aan als opleidingsfaciliteit voor BOA's, omdat we al een uitstekende opleidingsfaciliteit hebben en hiermee een voorbeeld zijn voor andere gemeenten. We verwachten dat de functie BOA 1 per 2025 een breder pakket aan bevoegdheden krijgt en anticiperen hierop. De pilot van de wapenstok loopt eind juni 2022 af. De eerste resultaten geven een positief beeld en het aanvragen van bewapening voor de BOA is inmiddels al vereenvoudigd. De pilot voor kleine verkeersovertredingen (fietsverlichting, het niet handsfree bellen op de fiets etc.) loopt ook in juni 2022 af. Ook hiervoor zijn de eerste resultaten positief. Het is dan ook de verwachting dat de betreffende minister deze bevoegdheid landelijk zal gaan toevoegen aan de domeinlijst.

7.

Wij stellen ons beschikbaar als stagelocatie voor studenten van de handhaver toezicht en veiligheids-opleiding (HTV). De aanvraag voor de wapenstok loopt en zal in 2025 ter beoordeling aan de direct toezichthouder worden aangeboden. Na een succesvolle pilot zijn de extra verkeersfeiten toegevoegd aan onze bevoegdheden.

Verkeers- en parkeerdata

We monitoren data We monitoren data van auto- en fietsverkeer, en van parkeren zodat we goed zicht hebben op de huidige gebruik intensiteiten en op de effecten van aanpassingen.

We gebruiken de data om beleid te formuleren op het gebied van fietsen, parkeren en verkeersveiligheid.

12

1.4 ARBEIDSMARKT IN BALANS 8.

Participatiewet

We houden vast aan de menselijke maat. We zetten ons ervoor in dat zoveel mogelijk mensen kunnen uitstromen naar regulier werk. Dat doen we bijvoorbeeld door verdere inzet op leerwerk trajecten, zoals het Participatielab en Startbloq. Jongeren zonder werk en opleiding en mensen in de bijstand hebben extra onze aandacht. Initiatieven van ondernemers op het gebied van inclusie ondersteunen we. We hebben oog voor de menselijke maat en maatwerk bij de uitvoering van de Participatiewet en lopen daarmee vooruit op aangepaste weten regelgeving van het Rijk. Het uitgangspunt is dat iedereen kan meedoen binnen zijn of haar mogelijkheden: van arbeidsmatige dagbesteding of vrijwilligerswerk tot een fulltime baan. We blijven samenwerken met het onderwijs en ondernemers in de lokale alliantie ‘Vitale arbeidsmarkt’. Met deze lokale alliantie werken we aan concrete oplossingen om het onderwijs beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt, zoals de ‘Hospitality Hub’ en de ‘Living Labs’. We verbinden ons ook nadrukkelijk aan Zeeuwsbrede initiatieven zoals ‘Campus Zeeland’ en ‘Aanvalsplan Arbeidsmarkt’, omdat deze opgave te groot is om als gemeente alleen op te lossen”.

9.

Arbeidsmarktregio Zeeland

We werken samen aan een evenwichtige en inclusieve arbeidsmarkt. Vanuit de centrumgemeente Goes werkt het ‘Team Arbeidsmarktregio Zeeland’ faciliterend en stimulerend aan een evenwichtige Zeeuwse arbeidsmarkt. Het team: • geeft leiding aan de Zeeuws brede arbeidsmarktprojecten; • onderhoudt de contacten met het Rijk; • verzorgt brochures, nieuwsbrieven en presentaties; • faciliteert de Zeeuwse Werkkamer, het VZG-overleg Sociale Zaken en andere permanente of tijdelijke overlegvormen. Wij werken actief mee aan deze Zeeuws brede samenwerking voor de

We nemen actief deel aan de overleggen, projecten en netwerksamenwerking in de arbeidsmarkt-regio Zeeland.

De verschillende netwerkorganisati es en (regionale) projecten waaraan we ons verbinden zijn actief lopend.

We presteren goed op het realiseren van de doelstellingen van de Participatiewet. De bijstandsafhankelijkheid is laag. We voldoen aan de taakstelling nieuw beschut werk.

arbeidsmarktregio.

13

2

Wonen 2.1

GOED EN REALISTISCH VOORZIENINGENNIVEAU

1.

Onderwijs

We maken werk van vakgericht onderwijs en zetten in op doorstroming binnen de regio. We zien kansen in het verder ontwikkelen van vakgericht onderwijs. We streven ernaar om samen met onze ondernemers meer onderwijs naar onze gemeente toe te halen. Daarnaast vinden we het van belang om zoveel mogelijk leerlingen binnen onze regio te houden. We zetten daarom in op de doorstroming naar onderwijsinstellingen binnen Zeeland. Samen met partners werken we actief aan lobbyactiviteiten voor de ontwikkeling van onderwijs op

Via innovatieve projecten als het Living Lab en de Hospitality Hub werken we samen met onderwijsinstellingen. We brengen onderwijs en studenten naar het eiland en in verbinding met onze ondernemers.

ons eiland en in onze Provincie. 2.

Bereikbaarheid onderwijs

We zetten in op bereikbaarheid van onderwijs vanuit onze gemeente. Bereikbaarheid van onderwijsvoorzieningen vanuit onze gemeente met openbaar vervoer is van groot belang. Samen met partners lobbyen we voor de bereikbaarheid van onderwijs voor onze jongeren.

Wij voeren deze lobby permanent uit met de betrokken scholengemeenschappen en afvaardigingen van dorps- en stadsraden. We leveren concrete inbreng bij het uitwerken van de Regionale Mobiliteitsstrategie Zeeland en specifiek in het programma van eisen voor de concessie voor het openbaar vervoer. Een concreet resultaat is het behoud van de Interliner Zierikzee-Rotterdam.

14

3.

Onderwijshuisvesting

We zetten in op geclusterde voorzieningen. We werken samen met het onderwijs aan energie neutrale schoolgebouwen met geclusterde voorzieningen, zoals opgenomen in het ‘Integraal Huisvestingsplan basisonderwijs Schouwen-Duiveland 2020-2028’ (IHP). We willen daarmee een kwalitatief rijker aanbod realiseren voor de kernen en de omliggende regio's. Het haalbaarheidsonderzoek is onderdeel van de besluitvorming door de gemeenteraad.

4.

Schoolbussen

We zorgen ervoor dat vervoer van en naar school geregeld wordt. Het vervoer van leerlingen van en naar een basisschool naar keuze is belangrijk. Een voorbeeld hiervan is de schoolbus in Zonnemaire. We stimuleren dat dit soort schoolbussen breder op het eiland worden ingezet. We gaan een vrijwilligersvergoeding verstrekken aan mensen die zich belangeloos voor sociale mobiliteit inzetten. Waar dit kan en mogelijk is maken we slimme combinaties met overig leerlingen- en doelgroepenvervoer in de lijn van het provinciale beleid. We stellen daar budget voor beschikbaar via de programmabegroting 2023 - 2026 of via een door het college uit te werken raadsvoorstel.

5.

Bij de uitvoering van het IHP is gebleken dat de uitgangspunten aan herziening toe zijn. We herzien het IHP, waarbij we als eerste aan de slag gaan met het bouwen met nieuwe scholen met kinderopvang in Nieuwerkerk en Oosterland.

We hebben schoolbesturen op de hoogte gesteld van de mogelijkheden tot aanvullende vervoersmogelijkheden, gebaseerd op inzet van vrijwilligers. Daarbij benoemden we ook de mogelijkheden om de vervoersmiddelen nog breder in te zetten voor voor-, tussen- en naschoolse activiteiten en sport en vrijetijdsbesteding in het weekend. Tot nu toe hebben zich nog geen initiatieven aangediend.

Brogum

Bij nieuwbouw is de gemeente bouwheer. Voor de verdere uitwerking en realisatie van de nieuwbouwplannen voor Brogum gaan we er, in overleg met het bestuur van Brogum, vanuit dat de gemeente optreedt als bouwheer. Dat betekent concreet dat we in 2023 het project oppakken en daarna tot realisatie gaan brengen.

De bouw start eind 2025 met de gemeente als bouwheer. Oplevering is gepland eind 2026.

15

6.

Immaterieel erfgoed

We zetten in op koesteren en behouden. We koesteren immaterieel erfgoed en houden het in stand. Ons erfgoed interessant als onderdeel van ons toeristisch product, maar het behoud van het erfgoed heeft prioriteit. We brengen immaterieel erfgoed in beeld, zodat we er meer oog voor hebben en het beter kunnen koesteren en benadrukken. Het gaat om cultuuruitingen die worden beleefd als erfgoed en die onze inwoners een gevoel van identiteit en continuïteit geven. Dit immaterieel erfgoed wordt steeds opnieuw vormgegeven in samenhang met maatschappelijke veranderingen en in interactie met de sociale omgeving en het wordt van generatie op generatie doorgegeven. In samenhang met materieel erfgoed wordt immaterieel erfgoed steeds interessanter voor gasten. Met dit beeld van de cultuuruitingen willen we ook Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland (SESD) van dienst zijn.

7.

Het erfgoedbeleid is vastgelegd in de nieuwe erfgoedvisie en zal vanaf 2025 worden uitgevoerd.

Het plan van Centree voor herbestemming Dikke Toren komt in 2025.

Meerjarenbeleidsplan watersnoodmuseum

We zetten in op doorontwikkeling van het Watersnoodmuseum. Het Watersnoodmuseum is een belangrijke culturele publiekstrekker voor Schouwen-Duiveland. Als gemeente willen we een bijdrage leveren aan de doorontwikkeling van dit museum. Als de Provincie Zeeland een subsidie beschikbaar stelt dan sluiten we hier als gemeente dan ook op aan met een tijdelijke subsidie gedurende 3 jaar. Het college werkt dit verder uit in een raadsvoorstel en het wordt verwerkt in de programmabegroting 2023 – 2026. 9.

Het immaterieel erfgoedbeleid is vastgelegd in de nieuwe erfgoedvisie en zal vanaf 2025 worden uitgevoerd.

Materieel Erfgoed

We zetten in op het behoud en de ontwikkeling van het Erfgoed op Schouwen-Duiveland. Schouwen-Duiveland behoort tot de top-10 van Nederlandse monumentengemeenten en daar zijn we trots op. Ons materieel erfgoed verdient onze aandacht. De komende periode gaan we daar in goed overleg met het Erfgoedplatform invulling aan geven. We nemen de adviezen van het Erfgoedplatform Schouwen-Duiveland (ingekomen stuk 2022/544835 d.d. 16 maart 2022) over. We kunnen niet alles tegelijk, daarom gaat het college deze adviezen in overleg met het Erfgoedplatform gefaseerd oppakken. Vooruitlopend daarop ondersteunen we het plan voor de Dikke Toren zoals dat is ingediend door Centree. Hiervoor stellen we budget beschikbaar via een door het college uit te werken raadsvoorstel. In 2024 evalueren we het project Dikke Toren. 8.

We gaan in gesprek met SESD over het inzetten van immaterieel erfgoed voor eilandmarketing.

Voor 2023 to en met 2025 kenden wij jaarlijks € 400.000 subsidie toe. Hierin trekken we samen op met de Provincie.

Begraven

We informeren inwoners. Uitgangspunt is dat de tarieven voor begraafrechten (voor een algemeen graf)

16

en de tarieven voor cremeren dichter bij elkaar liggen, zodat de keuze tussen begraven en cremeren niet (enkel) een financiële afweging wordt. Dat doen we door de tarieven van algemene graven te verlagen. Deze tariefsverlaging rekenen we niet door naar koopgraven. We accepteren een afname van de dekkingsgraad en dekken het tekort uit de algemene middelen. Het college werkt dit verder uit en verwerkt het in de programmabegroting 2023-2026. In de komende raadsperiode onderzoeken we de mogelijkheid om particuliere graven uit te geven voor een langere periode dan 30 jaar. De gemeente faciliteert eventuele aanvragen om op ons eiland een- of meerdere bijzondere begraafplaatsen toe te staan waar grafrust voor onbepaalde tijd gegarandeerd kan worden. We maken inzichtelijk op welke begraafplaatsen de komende tien jaar ruimtegebrek wordt verwacht en wat de consequenties zijn voor het aanzien van de begraafplaatsen bij de uitvoering van het huidige beleid. De termijn waarbinnen rechthebbenden alsnog kunnen kiezen voor verlenging van de grafrechten wordt verlengd van 1 naar 2 jaar. We informeren inwoners actief over de verschillende manieren van begraven, mede omdat onder inwoners het idee leeft dat er graven voor onbepaalde tijd zijn, die nooit geruimd worden.

In de actualisatie van het beleidsplan Begraven worden afspraken uit het coalitieakkoord verwerkt. Het college neemt in maart 2025 een besluit over de instandhouding van funerair erfgoed. De gevolgen van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wet bestemming lichamen van overledenen), heeft gevolgen voor het beheer en onderhoud van onze begraafplaatsen. We volgen de vaststelling van deze wetgeving en werken dit uit in de actualisatie van het beleid. .

17

2.2 WONEN NAAR WENS 1.

Wonen

We geven wonen prioriteit en zetten alles op alles om woningen te realiseren. Woningen bouwen voor onze inwoners heeft voor ons de hoogste prioriteit. We voeren actief grondbeleid en onderzoeken of we op de grond die we in eigendom hebben woningen (eventueel prefab) kunnen laten bouwen. We kiezen daarbij voor een twee sporen beleid: •

Spoor 1 kansrijk: Gelet op de stikstofproblematiek richten we ons voor nieuwbouw van woningen op de meest kansrijke plekken. Naast lopende projecten in Zierikzee liggen er nieuwe kansen in Bruinisse, Ouwerkerk, Noordgouwe en Nieuwerkerk. In de volgende kernen verwachten wij geen problemen omdat ze ver van (bijna) overbelaste habitattypes liggen: Ellemeet, Kerkwerve, Noordwelle, Scharendijke, Serooskerke, Sirjansland, Oosterland, Zonnemaire en Dreischor.

•

Spoor 2 complex: Voor de kernen Renesse en Burgh-Haamstede inclusief Nieuw Haamstede vergt woningbouw meer tijd, geld en capaciteit. In deze kernen is de stikstofproblematiek groter. We koppelen woningbouw zoveel mogelijk aan duurzaamheidsmaatregelen (waaronder woningen van het gas afhalen) en bekijken de mogelijkheden van extern salderen. In een aantal kernen is het effect afhankelijk van omvang en locatie. Hierbij doelen we op Brouwershaven en

We zijn aan de slag met de bestuursopdracht wonen. We richten ons op het realiseren van woningen op gemeentegronden in diverse kernen. Verschillende van die opgaven, zoals in Ouwerkerk, Zonnemaire en Bruinisse, doen we in coproductie met Zeeuwland. In Scharendijke en Zierikzee zijn we, eveneens in coproductie met Zeeuwland, aan de slag met projecten voor modulaire woonconcepten.

Bruinisse. We zetten alles op alles om ook in deze kernen (eventueel tijdelijke) woningen te realiseren. Overige ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld herstructureren van recreatie, mogen (in beginsel) geen stikstofruimte voor woningbouwlocaties wegnemen, waardoor woningbouw niet mogelijk is. Indien door bedrijfsverplaatsing woningbouw mogelijk wordt, bekijken we dat positief. Mocht er echter sprake zijn van intern salderen in het kader van overige ontwikkelingen, dan kunnen deze gewoon doorgang vinden. We blijven meedenken met ondernemers en maatschappelijke organisaties als het om de stikstofproblematiek gaat. We gaan in overleg met Zeeuwland om het verduurzamen van de woningvoorraad vorm te geven. Uitgangspunt bij onze woningvoorraad (huur en koop) is dat het altijd moet passen bij de aard- en omvang van de kern.

In 2025 starten we met de voorbereiding en realisatie van diverse woningbouwlocaties, gebaseerd op ruimtelijke verkenningen. Deze ambitie vraagt om brede prioriteit binnen de gemeente. Daarom is het gewenst om de beperkte ambtelijke capaciteit in te zetten om de voortgang te versnellen en de gewenste resultaten te behalen.

18

2.

Tijdelijke woningen

We verdubbelen het aantal tijdelijke woningen Renesse (pilot Tiny Houses). Om in het aantal woningen een slag te maken benutten we kansen voor tijdelijke woningen. Er zijn verschillende typen tijdelijke woningen. We zien hiervoor kansen in Renesse, op de voormalige voetbalvelden waar al Tiny Houses staan. Op andere plaatsen in onze gemeente gaan we hiervoor in overleg met stads- en dorpsraden. We sluiten voor het type tijdelijke woning aan bij de lokale vraag. We geven prioriteit aan die gebieden waar het bouwen van permanente woningen in verband met de stikstofproblematiek een complex- en langlopend traject is.

3.

Warmtetransitie

We zetten er op in dat het voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. Uit onderzoek blijkt dat we voor ons eiland veelal afhankelijk zijn van individuele oplossingen voor inwoners. Het gaat dan bijvoorbeeld om isolatie van je huis of investeren in een andere bron van warmte dan gas, een (hybride) warmtepomp of in energieopslag. Een warmtenet is op ons eiland lastig of niet te realiseren. De huidige proef in Malta is daarvoor bepalend voor de rest van de gemeente. Als de proef in Malta positieve uitkomsten heeft, is er reden om ook voor de rest van de gemeente te kijken of collectieve maatregelen zoals lokale warmtenetten haalbaar zijn. Ontwikkelingen op het gebied van warmtetransitie volgen we op de voet, zodat we hier op in kunnen spelen.

In plaats van verdubbelen van tijdelijke woningen heeft Zeeuwland voorgesteld permanente woningen te realiseren. Dit in verband met stikstofberekeningen, waaruit blijkt dat uitbreiding met tijdelijke woningen net zo beperkt wordt als uitbreiding met permante bouw.

Dit is inmiddels onderdeel van het staand beleid. Het onderzoek naar warmtenet of aqua thermie is met een no-go afgesloten. We onderzoeken andere collectieve aardgasvrije opties en nemen dit mee in wijk uitvoeringsplannen.

We ondersteunen inwoners bij het verduurzamen door subsidie en regelingen.

4.

Verduurzaming

Duurzaam van abstract naar concreet: dat doen we zo. We zorgen niet alleen voor fysieke duurzaamheid maar ook voor sociale duurzaamheid (welzijn van inwoners). We vullen daarom ook de randvoorwaarden haalbaar en betaalbaar in bij (duurzaamheids)projecten. Iedereen moet mee kunnen blijven doen en zo niet, dan hebben we daar beleid voor en voeren we daar lobby voor. In de uitvoering maken we duidelijk hoe maatregelen bijdragen aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties, afgekort de SDG’s.

In het spoorboekje duurzaamheid en milieu werken we aan de SDG doelstellingen . SDG’s zijn onderdeel van ons inkoopbeleid.

19

5.

Verkeer en Parkeren

We zetten in op veiligheid en parkeergemak voor onze inwoners. De parkeerproblematiek in onze centrumstad Zierikzee is groot en leeft breed en heeft daarom prioriteit. We zetten in op het zoveel mogelijk beperken van parkeren in het centrum en het stimuleren van het parkeren op de

Ons parkeervergunningensysteem is de afgelopen periode volledig gedigitaliseerd.

parkeerterreinen aan de rand van het centrum. We voegen parkeerruimte toe aan de rand van het centrum. We gaan zorgvuldig om met de belangen van de inwoners van het centrum van Zierikzee en zullen het parkeerbeleid Zierikzee deze collegeperiode evalueren. Inwoners kunnen op betaalde parkeerplaatsen in de kern en bij het strand een parkeervignet gebruiken; dat houden we zo. We zetten in op het gebruikersgemak, zodat het voor inwoners eenvoudiger en dus aantrekkelijker wordt om het vignet te gebruiken. In een aantal kernen wordt er onveiligheid en overlast ervaren van doorgaand

We werken aan planvorming om de parkeercapaciteit in en om Zierikzee structureel uit te breiden.

verkeer, dat pakken we aan. Dat betekent maatwerk per kern. In een aantal kernen worden parkeerproblemen ervaren, we starten daarom met een pilot in Renesse om onnodig verkeer in woonwijken te verminderen. Als dit succesvol is, bekijken we in welke kernen dit ook gewenst en passend is.

6.

Gemeenschappelijke regelingen

We gaan voor gemeenschappelijke regelingen die effectief en efficiënt werken binnen behapbare financiële kaders. De toekomstvisies en plannen van Gemeenschappelijke Regelingen hebben (financiële) gevolgen voor onze gemeente. Bij het beoordelen en goedkeuren hiervan moet kritisch gekeken worden of de plannen passen binnen de primaire taken van de betreffende gemeenschappelijke regeling.

7.

We leveren een bijdrage aan doelmatigheidsonderzoeken die de VZG verricht. Bij begrotingen toetsen we op de primaire taken.

Onderzoek samenwerking gemeenschappelijke regelingen

We volgen het onderzoek. We volgen het onderzoekstraject van de samenwerking van de gemeenschappelijke regelingen VRZ en RUD positief kritisch en waar mogelijk sturen we op deze onderwerpen: • •

Het parkeerregime in de binnenstad is de afgelopen jaren geëvalueerd in samenwerking met bewoners en ondernemers.

efficiënte- en kostenbesparende huisvesting; meerwaarde door het versterken van de uitvoering van de primaire taak;

We volgen de ontwikkelingen in dit onderzoek en participeren waar nodig.

20

gezamenlijk uitvoeren van bedrijfsvoering; bevorderen van risicogericht toezicht door zowel VRZ als RUD (waar mogelijk gezamenlijk). Mochten ook andere Gemeenschappelijke Regelingen of samenwerkingsverbanden • •

waar we aan deelnemen samenwerking gaan onderzoeken dan gaan we daar op een vergelijkbare manier mee om. 8.

Overleg Zeeuwse Overheden (OZO)

Kansen voor Zeeland die we alleen door middel van nauwe samenwerking kunnen verzilveren. Het landelijke coalitieakkoord gaat uit van het regionaal en lokaal aanpakken van grote maatschappelijke opgaven, zoals de transitie in het landelijk gebied (stikstof, natuur, landbouw, water), de klimaat- en energietransitie en de opgaven rondom wonen en bereikbaarheid. Hier komen ook grote bedragen vanuit het Rijk voor beschikbaar. Veel van die opgaven staan in het verlengde van gezamenlijke Zeeuwse uitvoeringsstrategieën en hebben een wisselwerking met onze eigen opgaven. We werken daarom in OZO-verband samen met regionale partners en het Rijk aan uitvoeringsplannen. Deze plannen doen recht aan de grote landelijke vraagstukken én onze eigen ambities, die we vervolgens ook daadwerkelijk samen met onze partners tot uitvoering brengen.

We zoeken de samenwerking, met overheden en andere partners in de aanpak van opgaven. Een voorbeeld is het Living Lab. Maar ook in de mobiliteitsopgave en de energievoorziening (150 KV-station). werken we nauw samen.

21

2.3 LEEFBARE KERNEN MET BETROKKEN INWONERS 1.

Planning en prioritering Stads-, dorps- en wijkvernieuwing

We zijn helder over de opgaven waar we komende 4 jaar mee aan de slag gaan. We zien een stapeling aan ruimtelijke initiatieven en ambities ontstaan. Veel van die initiatieven zijn complex en vragen daardoor veel tijd. Daarnaast zien we dat ook participatie veel tijd en inspanning kost. Helaas speelt, net als in heel veel andere gemeenten, ook de krapte op de arbeidsmarkt voor personeel in de (civiele) techniek en ruimtelijke ontwikkeling ons parten. Omdat we het belangrijk vinden komende collegeperiode weer tot mooie resultaten te komen maken we duidelijk op welke opgaven we ons de komende vier jaar richten (zie bijlage 1).

De uitvoering van Stads-, dorps- en wijkvernieuwing verloopt volgens planning.

Daarnaast willen we de komende jaren ook duidelijk zijn naar partners en initiatiefnemers toe. Voor een aantal concrete projecten geven wij de volgende uitgangspunten mee: -

Voor de uitvoering van stads- en dorpsvisies hanteren we een uniforme, standaard, aanpak: •

De uitvoering van stads- en dorpsvisies wordt aangestuurd door een stuurgroep. De stuurgroep is opdrachtgever voor projecten en besluit over de advisering aan raad en college.

•

De uitvoering van projecten is in lijn met de beoogde aanpak.

Projectgroep. De projectgroep is opdrachtnemer van de opdrachten vanuit de stuurgroep en heeft de dagelijkse leiding over projecten. In de projectgroep neemt in ieder geval een vertegenwoordiging van de stadsof dorpsraad en de ondernemersvereniging deel.

•

Klankbordgroep (optioneel). De klankbordgroep geeft advies aan de stuurgroep.

-

De Pumptrackbaan in Renesse wordt onderdeel van het Masterplan Renesse.

-

De nieuwe skatebaan is een bovenlokale voorziening voor de jeugd van ons eiland en hoort daarom thuis in onze dragende Centrumkern Zierikzee, bij voorkeur op of nabij de plek waar ook nu de skatebaan ligt.

De aanleg van de pumptrackbaan wordt voorbereid als onderdeel van het Masterplan. De skatebaan is aangelegd.

22

2.

Versterken stads-, dorps- en wijkraden (hierna raden)

Raden zijn voor ons de schakel tussen gemeente (bestuur) en de gemeenschap. De raden zijn een belangrijk participatieplatform voor de gemeente. De komende vier jaar investeren we in de stads-, dorps- en wijkraden om deze te versterken. De gemeente bepaalt samen met de raden wat een goed functionerende en representatieve stads-, dorps-, of wijkraad is in het kader van participatie. De bedoeling is altijd om de brug tussen de gemeente en de burgers te versterken. Vervolgens wordt in beeld gebracht wat er nodig is om deze ambitie te realiseren. Een onderdeel hiervan is de ondersteuning van raden vanuit de gemeente. De gemeente brengt de stads- en dorpsraden (nog) beter in positie door deze een duidelijke rol te geven in de ontwikkeling en bij de uitvoering van de stads-, dorps- en/of wijkvisies. De gemeente communiceert naar alle betrokkenen over deze rol. Op deze wijze is het voor iedereen helder wat de (nieuwe) rol is.

Stads- dorps- en wijkraden worden ondersteund door het loket SDWraden. Op 1 januari 2025 is de coördinator SDW gestart als linking pin tussen de SDW-raden en de gemeente ter versterking van de rol en functie die SDW-raden hebben.

.

Dit alles moet ertoe leiden dat we over het hele eiland raden hebben die de schakel zijn tussen gemeente en gemeenschap en betrokken zijn bij het opstellen en uitvoeren van de stads- en dorpsvisies en/of wijkplannen. De versterking van de raden op Duiveland heeft daarbij onze prioriteit, zodat we ook hier in de dorpen aan de slag kunnen met dorpsvisies en de uitvoering daarvan. Stap één is het versterken van de dorpsraad, waarna we samen met de dorpsraad het dorpsvisietraject opstarten en samenwerking met de gemeente en andere betrokken partijen in gang zetten. We onderzoeken of uitbereiding van de ambtelijke ondersteuning nodig is. Samenwerking is hierbij het sleutelwoord. In Zierikzee willen we het aantal wijkraden graag uitbreiden; we stimuleren dat actief. Het streven is dat er in iedere wijk van de stad een wijkraad actief is. 3.

Versterken adviesraden

We vinden uitbreiding van het aantal adviesraden denkbaar. We werken op dit moment met één adviesraad, de Adviesraad Sociaal Domein Schouwen-Duiveland. De komende vier jaar investeren we in de positie en de ondersteuning van dit adviesorgaan. Een uitbreiding van adviesraden op Schouwen-Duiveland is denkbaar op het moment dat hier maatschappelijk, politiek of bestuurlijke vraag naar is. Eventuele nieuwe adviesorganen zullen op dezelfde manier ondersteund worden als de Adviesraad Sociaal Domein.

De werking van de adviesraad is geëvalueerd en aan hen is gevraagd een voorstel te maken voor extra ondersteuning.

23

4.

Diversiteitsbeleid

We vergroten het respect voor verscheidenheid in de samenleving. In de afgelopen periode is er een mooi diversiteitsbeleid vastgesteld. Dit beleid zetten we voort. In 2024 evalueren we het gevoerde beleid en stellen we desgewenst het beleid bij.

5.

Evaluatie heeft plaatsgevonden. In 2025 volgt een nieuw diversiteitsen inclusiebeleid met uitvoeringsprogramma Lokale Inclusie Agenda.

Groenbeheer

De openbare ruimte is ons visitekaartje. We gaan structureel extra investeren in onze openbare ruimte We vinden het van groot belang dat onze inwoners, ondernemers en gasten zich thuis voelen in onze openbare ruimte. We investeren daarom via de stads- en dorpsvernieuwing in de kwaliteit van de openbare ruimte. We zijn van mening dat we, mede dankzij de betrokkenheid van inwoners en ondernemers, een stap in de goede richting zetten en hen hier ook zo goed mogelijk bij betrekken. Het college verwerkt dit in de programmabegroting 2023 - 2026 of komt met een raadsvoorstel inclusief kredietvoorstel. In dit voorstel maken we ook duidelijk hoe we met ons groenbeheer bijdragen aan de biodiversiteit op ons eiland. De openbare ruimte is ons visitekaartje dat door iedereen wordt opgemerkt.

Het geactualiseerde groen beleids- en beheerplan is in maart 2024 vastgesteld. Vanaf 2025 zijn er middelen beschikbaar om de vastgestelde ambities uit te voeren en ook voor extra onderhoud aan en in het groen.

24

2.4 GOED EN BETAALBAAR AANBOD ZORG EN WELZIJN 1.

Positieve gezondheid

We dragen bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid uitgewerkt in zes dimensies: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om beter met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Gezondheid is breder dan de afwezigheid van ziekte en klachten. Door in te zetten op Positieve gezondheid verleggen we de focus van ziekte en klachten naar

We verlengen het uitvoeringsprogram ma SchouwenDuiveland Vitaal voor de periode 2025 met specifieke aandachtspunten. In 2023 zijn we gestart met Welzijn op Recept en dit zetten we door in 2025.

veerkracht en een betekenisvol leven. Vanuit dit perspectief werken we als gemeente aan een vitale samenleving waarin inwoners veerkrachtig zijn in een omgeving die kansen biedt om te werken aan de eigen vitaliteit. Daarbij gaat het niet alleen om lichamelijke vitaliteit. Ook mentale vitaliteit en deelname aan maatschappelijke activiteiten horen daar nadrukkelijk bij. Dit betekent dat we bevorderen dat zowel kinderen, als volwassenen en ouderen zich in hun directe omgeving veilig voelen, respectvol benaderd worden en gewaardeerd worden om wie ze zijn zodat ze kunnen genieten van groen, kunnen spelen en sporten, wandelen en fietsen, en zich optimaal kunnen ontwikkelen.

2.

In 2026 verwachten we SD Vitaal, BLOEI! en OKO samen te voegen tot één integraal programma.

Sociaal domein

We zetten in op dat iedere inwoner de zorg krijgt die hij/zij nodig heeft en grip op complexe zorg. Ons doel blijft: al onze inwoners krijgen de ondersteuning die ze nodig hebben zodat ze om kunnen gaan met de emotionele, sociale en medische uitdagingen in het leven. Er is veel aandacht voor het voorkomen van complexere vormen van zorg. Door middel van het stimuleren van een gezonde leefstijl, preventie en het zo vroeg mogelijk signaleren van mogelijke gezondheidsrisico’s werken we aan een vitale en weerbare samenleving. Daardoor voelen de jongeren die hier opgroeien zich hier thuis, ze blijven hier of komen na hun studie graag terug om hier te wonen, hun toekomst op te bouwen, te werken en recreëren, hun eventuele kinderen op te voeden en een bijdrage te leveren aan onze samenleving. Onze oudere inwoners zijn zo lang mogelijk zelfredzaam in hun eigen

Ons lokale gezondheidsprogramma SD Vitaal hebben we verder uitgebreid.

We hebben ons mantelzorgbeleid uitgevoerd. Vanuit het beleidskader breed sociaal domein herzien we ons beleid en uitvoeringsactiviteiten.

leefomgeving. Ze doen mee en ze tellen mee en worden gewaardeerd als

25

waardevol onderdeel van onze samenleving. Waar nodig ondersteunen we hen om mee te kunnen blijven doen in onze samenleving, bijvoorbeeld als vrijwilliger. We streven er naar om een optimaal dementievriendelijke samenleving te zijn. Bereikbaarheid van passende voorzieningen op het gebied van ontmoeting, welzijn én zorg is daarbij van groot belang. Ook als thuis geen thuis meer is moeten onze oudere inwoners gewoon op ons eiland kunnen blijven wonen. Zo

We hebben ons activiteitenaanbod voor de jeugd uitgebreid via het naschoolse programma BLOEI! We bouwen aan een nieuw muziekpodium.

dicht mogelijk bij hun eigen kern. De opgaven in het sociaal domein zijn verbonden met de (complexe) opgaven in andere domeinen, zoals veiligheid, wonen, klimaat en economie. In deze complexe opgaven werken we samen met verschillende partijen en zoeken we actief naar gezamenlijke ambities en oplossingen. We blijven inzetten op Zeeuwse

We ontwikkelen momenteel een woonzorgvisie en ronden dit af in 2025.

samenwerking. Een deel van de grip op de complexe zorg zit bij de toegang tot het sociaal domein. De toegang tot maatwerk wordt geëvalueerd en ontwikkelt zich door om zo nog beter grip te kunnen houden op de kwaliteitsnormen, de wettelijke taken en de uitgaven in het sociaal domein. We kijken integraal naar de problematiek. Netwerk, eigen kracht en de sociale omgeving blijven van belang om de ondersteuning optimaal en de kosten beheersbaar te houden. We hebben er oog voor dat mantelzorgers niet overbelast raken en daardoor ook zorgvrager worden. Vanuit positieve gezondheid zetten we in op preventie. Hierdoor kunnen onze inwoners langer vitaal en gezond leven. Bij lichte problematiek bieden we zo vroeg mogelijk gepaste ondersteuning aan en proberen zo te voorkomen dat een zwaardere zorgindicatie noodzakelijk wordt.

We leveren in 2025 het uitvoeringsplan tot verbreding van onze gemeentelijke toegang op. We hebben geïnvesteerd in psychische kwetsbaarheid van onze inwoners d.m.v. subsidie aan Hersteltalent voor de realisatie zelfregiecentrum Ammekare.

Bijdrage naar draagkracht is op dit moment wettelijk niet toegestaan, zowel voor de Wmo als voor de Jeugdwet. We volgen de ontwikkeling voor de mogelijke herinvoering van de bijdrage naar draagkracht. Zodra dit is toegestaan passen we het ook toe. 3.

Gezondheidszorgvoorzieningen

We zetten in op het behoud van voorzieningen op het gebied van gezondheidszorg, zoals huisartsen, tandartsen en (jeugd) GGZ. Ook richten we ons op het behouden van de polikliniek van het ADRZ op de huidige locatie.

De polikliniek in Zierikzee is gesloten. ADRZ heeft een medisch-specialistisch zorgpunt gerealiseerd in Borrendamme. We hebben oog voor behoud van voorzieningen d.m.v. samenwerking in de Zeeuwse zorgcoalitie.

26

4.

Gezondheidscentra

We faciliteren eerstelijnszorgaanbieders om te komen tot een plan voor een gezondheidscentrum. Wij zien meerwaarde in het onder één dak huisvesten van meerdere eerstelijns zorgaanbieders. Als er in een kern de wens is om een gezondheidscentrum te vormen, dan neemt de gemeente daarin een faciliterende rol. We helpen de betrokken partijen om tot een goed plan te komen. De uitvoering en realisatie kunnen het beste vanuit de inhoudelijk betrokken partijen opgepakt worden. Hierdoor ontstaat er meer draagvlak vanuit de zorg- en welzijnssector zelf. 5.

Echtscheidingen

We zetten in op het voorkomen van vechtscheidingen. Goede begeleiding bij relatieproblemen en bij een echtscheiding is belangrijk. Een scheiding is nooit leuk, maar bij vechtscheidingen ontstaat er strijd en zijn kinderen de dupe. Veel kinderen in de jeugdzorg hebben te maken met gescheiden ouders. We vinden het daarom in het belang van de ouders en zeer zeker in het belang van het kind om een vechtscheiding te voorkomen. We willen inwoners zo goed mogelijk door kunnen verwijzen naar relatietherapeuten, mediators en scheidingsmakelaars. We betrekken hierbij de eerstelijnszorg zoals huisartsen. Voor gezinnen met een inkomen van maximaal 130% van de bijstandsnorm onderzoeken we of we een financiële vergoeding voor het gebruik van deze diensten kunnen verstrekken.

In Bruinisse is er een gezondheidscentrum gerealiseerd.

In samenwerking met organisaties in het voorliggend veld ontwikkelen we een aanbod waar alle inwoners gebruik van kunnen maken. Dit aanbod betreft cursussen en trainingen op het gebied relaties en voorkomen van (complexe) echtscheidingen.

27

3

Verblijven 3.1 SCHOUWEN-DUIVELAND VAKANTIE-EILAND 1.

Recreatiebeleid

We hebben een helder, duidelijk en eenduidig beleid. We vinden het belangrijk dat het recreatiebeleid helder, duidelijk en eenduidig is. Het bestaande recreatiebeleid wordt herijkt en samengevoegd tot één beleidsnota. De Agenda Toerisme blijft bestaan als ontwikkel- en innovatieagenda. In het bestaande beleid werken we met aandachtsgebieden, in deze gebieden staan oorspronkelijke ruimtelijke kwaliteiten onder druk. Juist in deze gebieden liggen er kansen om de kwaliteiten opnieuw te ontwikkelen op basis van een integrale visie. Aandachtsgebieden bieden de mogelijkheid om verblijfsrecreatie te ontwikkelen mits sprake is van een bijdrage aan het oplossen van verblijfsrecreatieve knelpunten (verplaatsing en sanering elders in de regio).

Het bestaande recreatiebeleid is herijkt en samengevoegd tot één beleidsnota. De gemeenteraad heeft op 21 juni 2023 de samengevoegde nota recreatiebeleid vastgesteld. Verder heeft de gemeenteraad op 21 mei 2024 geactualiseerde regels voor bed en breakfasts vastgesteld.

We onderzoeken of we naast de aandachtsgebieden Rampweg en Scharendijke nog nieuwe aandachtsgebieden toe kunnen voegen buiten de kustzone. We ronden echter eerst de gebiedsvisies voor de bestaande aandachtsgebieden af. De gebiedsvisie Rampweg is gerealiseerd en aan de gebiedsvisie van Scharendijke wordt gewerkt.

2.

Recreatie- en horecastop

We houden vast aan bestaand beleid. We houden vast aan de recreatie- en horecastop. Zoals vastgesteld in de Agenda Toerisme staan we geen nieuwvestiging van verblijfsrecreatieve bedrijven toe. Voor mini-campings hanteren we het provinciale regime. Voor nieuwvestiging van horecabedrijven geldt dat medewerking alleen overwogen wordt als er sprake is van een uniek en vernieuwend concept, zoals vastgesteld in de Horecavisie.

Voor mini campings voeren we de motie “kaders eventuele uitbreiding toeristische eenheden” uit.

28

3.

Strijdig gebruik (recreatie)woningen

We intensiveren onze aanpak. We intensiveren de aanpak van strijdig gebruik van woningen en recreatiewoningen. We zetten in op een bewoonverplichting van permanente woningen en op de handhaving van illegale bewoning van recreatiewoningen, de illegale toeristische verhuur van woningen en op illegaal gebruik van woningen als tweede woning.

4.

Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland

We ondersteunen de ontwikkeling. Wij ondersteunen de ontwikkeling van Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland als instrument van ondernemers en gemeente om de aantrekkelijkheid van ons eiland om te wonen, werken en verblijven naar voren te brengen. De eilandelijke ondernemersverenigingen, de brancheverenigingen, de cultuursector en de natuurpartijen zijn vertegenwoordigd in het Algemeen bestuur. De dorpsraden zien de meerwaarde van de Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland (SESD). Met SESD zetten we in op: • • • 5.

Het strategisch marketing plan van SESD loopt tot 2026. Eilandmarketing biedt in 2025 een geactualiseerd plan aan.

versterking van de brede welvaart op Schouwen-Duiveland; een groter draagvlak onder de bevolking voor toerisme en recreatie; kwalitatieve groei van de vrijetijdssector, juist buiten het hoogseizoen en meer verspreid over het eiland. Strandveiligheid

We zetten in op huisvesting van de reddingsbrigade. Deze collegeperiode ligt er een huisvestingsopgave voor de strandposten. Er is steeds meer onderhoud nodig om de strandposten operationeel te houden. Delen van de posten zijn aan vervanging toe omdat ze gedateerd zijn. De Strandreddingsbrigade gaat haar huisvestingsbehoefte voor de komende jaren (inzet op het strand maar ook het nachtverblijf van vrijwilligers) onderzoeken, gebaseerd op de nieuwe visie op strandveiligheid en eventuele nieuwe taken die voortvloeien uit het nog op te leveren strandbeleid. De uitkomsten van dit onderzoek zullen we, in afstemming met de Strandreddingsbrigade, verwerken bij voorstellen voor de kadernota 2024.

6.

Met de intensivering van onze aanpak zorgen we ervoor dat meer woningen beschikbaar komen voor onze (toekomstige) inwoners. Voorts zorgen we er hiermee voor dat we oneigenlijke huisvesting van arbeidsmigranten en de hiermee vaak gepaard gaande misstanden eerder vaststellen en hiertegen kunnen optreden.