2024.319 Bijlage 4 Protool Klacthbehandeling (1215573)

dezelfde gelegenheid of een andere?

Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder? 9.3.6 Huisvesting Een melding wordt geregistreerd als discriminatie bij huisvesting als de discriminatie ervaren is bij de toegang tot huisvesting of bij de dienstverlening door instellingen werkzaam op het gebied van huisvesting. Subcategorieën Inschrijving, bemiddeling, toewijzing, sociaal en technisch beheer en overig. Zaken binnen deze categorie kunnen worden ondergebracht bij inschrijving als het eisen betreft omtrent de toelating tot het bestand. Meldingen over bemiddeling en toewijzing gaan naar de gelijknamige categorie. Wanneer de gedupeerde zich beklaagt over de inspanningen van de eigenaar ten aanzien van het woongenot of het onderhoud (denk aan reparaties) dan valt dit onder ‘sociaal en technisch beheer’. Dit geldt ook voor meldingen over bijvoorbeeld woningcorporaties die meldingen over discriminatie niet zorgvuldig behandelen. ► Het handelen of nalaten te handelen door makelaars wordt ook geregistreerd onder huisvesting (en dus niet onder commerciële dienstverlening). ► Voorvallen in de woonomgeving die geen relatie met de huisvester hebben, worden als buurt / wijk of als openbare ruimte geregistreerd.

Voorvallen in de woonomgeving waar sprake is van conflicten tussen personen in dezelfde woning (woongroepen, studentenhuizen) worden geregistreerd als privésfeer.

27

Aandachtspuntenlijst Huisvesting • Personalia melder • Waar heeft de melding betrekking op: o Woningverdeling / Woningbouwvereniging / Particuliere verhuurder • Wat is er gebeurd? • Waar is het gebeurd? • Wanneer is het gebeurd? o Is het conflict al lang gaande? Is er onlangs iets gebeurd? o Is er een specifieke aanleiding waarom nu de ADV wordt gebeld? • Is er correspondentie over het voorval? • In geval van melding over het woningverdeelsysteem: o Hoelang staat melder al ingeschreven? o Hoe vaak reageert melder op advertenties? o Op welke plaats is melder geëindigd? o Is er contact opgenomen met de betreffende woningbouwvereniging? o Heeft melder zelf een brief gestuurd naar het woningverdeelsysteem? o Bij urgentie en inschrijving, vraag naar specifieke gegevens over woonwensen, gezinsgrootte en inkomen. o Maak kopieën van correspondentie • Bij meldingen over huurprijs, huursubsidie, e.d. let op termijnen en vraag naar correspondentie. • Bij meldingen over onderhoud woningen, welke stappen heeft melder zelf al gezet? • Bij melding over medewerker woningbouwvereniging; o Wat is er gezegd of gedaan? o Om welke medewerker gaat het, naam en functie vragen. o Waren er getuigen bij het voorval? • Waardoor denkt melder dat er sprake is van discriminatie? • Heeft melder zelf al een melding ingediend bij verhuurder? Indien correspondentie aanwezig is, hier kopieën van maken.

Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder? 9.3.7 Media en reclame Een melding wordt geregistreerd als discriminatie in de media als de discriminatie ervaren is bij de toegang tot de media of bij de wijze van berichtgeving door de media. Het gaat om: als discriminerend ervaren cartoons / strips / columns of om meldingen over discriminerende uitlatingen in tv-programma’s, bladen, et cetera, die het medium worden aangerekend. In de categorie reclame vallen meldingen over reclame-uitingen die als discriminerend ervaren worden. ► De melding dient nadrukkelijk betrekking te hebben op het handelen van het medium in kwestie en niet op de uitingen die door het medium doorgegeven worden. Bijvoorbeeld een melding over een televisieprogramma waarin een politicus bepaalde uitspraken doet, wordt geregistreerd als publieke en politieke opinie als de melding zich richt op de uitingen van de politicus. Als de melding zich richt op het programma, omdat dit de politicus een podium verschaft, wordt de melding wel geregistreerd als media.

Aandachtspuntenlijst Media en Reclame Algemeen • Personalia melder • Wat is er gebeurd? • Wanneer is het gebeurd? 28

• •

Waar is het gebeurd? Noteer de woonplaats van de melder, de plek waar de melder zich bevond toen hij/zij kennis nam van de media/reclame uiting en op welke plek de uiting is gedaan, voor zover de melder hier kennis van heeft. Wie is de veroorzaker?

Incident • Waar is het gebeurd; wijk en exact adres? • Wanneer is het gebeurd; datum en tijdstip? • Zijn er getuigen van het voorval, incident; naam persoon? • Is het een eenmalig of terugkerend incident geweest? Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder?

9.3.8 Onderwijs Een melding wordt geregistreerd als discriminatie in het onderwijs als de discriminatie ervaren is bij de toegang tot onderwijs of bij het volgen van onderwijs. Subcategorieën Wanneer discriminatie ervaren wordt bij de toegang tot onderwijs (denk aan bijzonder onderwijs, basisonderwijs, VMBO, Havo, Vwo, MBO, HBO, WO), wordt inschrijving gekozen. Daarnaast kan discriminatie in het onderwijs ervaren worden bij de beoordeling en bij het sanctiebeleid. Tot slot is er de restcategorie overig. ► Meldingen van docenten die door collega’s of leerlingen gediscrimineerd worden, worden geregistreerd als arbeidsmarkt omdat in dergelijke gevallen de docenten discriminatie ervaren op het werk. ► Meldingen over discriminatie bij stages worden alleen als onderwijs geregistreerd als deze betrekking hebben op het handelen of nalaten van de onderwijsinstelling. In overige gevallen worden deze geregistreerd als arbeidsmarkt. Deze krijgen wel een ‘aanvinkmogelijkheid’ (zie registratieprotocol).

Aandachtspuntenlijst Onderwijs • Personalia melder • Wat is er gebeurd? • Waar is het gebeurd? Op welke locatie is het gebeurd? • Welk soort onderwijs betreft het: openbaar, rooms-katholiek, protestants-christelijk, islamitisch? • Gaat het om een basisschool of voortgezet onderwijs: MBO, MAVO, HAVO, VWO? • Wanneer is het gebeurd? o Is het al lang gaande? o Is er onlangs iets gebeurd? o Waarom neemt melder juist nu contact op? Is er iets voorgevallen? o Is er een logboek bijgehouden van eerdere voorvallen? Zo niet, melder vragen om dit alsnog te doen. • Waarom is er volgens melder sprake van discriminatie? • Hoe oud zijn de kinderen waarom het gaat en in welke groep, jaar zitten ze? • Hebben andere ouders gezien of gehoord wat er is gebeurd en is hier over gesproken? • Hebben andere klasgenoten of leerlingengezien wat er gebeurd is en is hier over gesproken? • Spelen er voor zover bekend soortgelijke incidenten op school? • Wie is de leidinggevende van de betreffende locatie en is hier al contact mee opgenomen? • Is er een vertrouwenspersoon op school aanwezig en is hier contact mee opgenomen? 29

• • •

Is er een klachtenreglement aanwezig op school en is hier gebruik van gemaakt? Heeft melder hier een kopie van? (Kopie maken) Is de schoolinspectie op de hoogte van de gebeurtenis(sen)? Wanneer de melding gaat over de aanmelding van het kind: Wat is de procedure betreffende plaatsing en aanmelding bij de school? Staat dit op papier? (kopie maken)

Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van het ADB? • Wat verwacht het ADB van melder? 9.3.9 Politie Een melding wordt geregistreerd als ‘discriminatie door de politie’ als de discriminatie ervaren is bij de toegang tot de dienstverlening door de politie of bij het handelend optreden door de politie. Subcategorieën Er zijn categorieën voor meldingen over de bejegening van politiemensen, voor het staande houden, bij het optreden of uitdelen van boetes, bij de navraag of verstrekking van vergunningen, voor het (selectief) toepassen van de plicht tot legitimatie, het beroepen op of het al dan niet handhaven van een samenscholingsverbod en het hinderen of hinderlijk volgen van de gedupeerde.

Aandachtspuntenlijst Politie • Personalia melder • Wat is er gebeurd? • Wanneer is het gebeurd? • Waar is het gebeurd? • Wat was de aanleiding van het voorval? • Gaat het om oneigenlijk gebruik van bevoegdheden (aanhouding, uitschrijven boete) of om onheuse bejegening? • Welke discriminerende opmerkingen of gedragingen hebben zich voorgedaan? • Is er fysiek geweld gebruikt? Zo ja, als melder verwondingen opgelopen heeft, is er een doktersverklaring? • Zijn er getuigen van het voorval? • Is melder meegenomen naar bureau? Zo ja, hoelang is melder vastgehouden? • Is er op het politiebureau nog iets voorgevallen? • Bij weigering aangifte: o Waar wilde melder aangifte van doen? o Waarom kon er geen aangifte worden opgenomen? o Is er een mogelijkheid geboden om op een ander moment aangifte op te laten nemen? • Heeft melder aangifte gedaan? Zo ja, kopie maken. • Waardoor denkt melder dat er sprake is van discriminatie? Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder? 9.3.10 Publieke en politieke opinie Een melding wordt geregistreerd als discriminatie in de publieke en politieke opinie als de discriminatie ervaren is door uitingen van publieke en/of politieke aard. Dit kan gaan bijvoorbeeld om uitingen in interviews of om columns of cabaretvoorstellingen. 30

Subcategorieën Deze uitingen kunnen zijn waargenomen op (fora op het) internet, in de krant of andere schriftelijke media, op de radio of televisie of elders, in welk geval voor overig gekozen wordt. ► Meldingen over uitingen op het internet worden wel geregistreerd, maar standaard doorverwezen naar het meldpunt internet discriminatie (MiND).Het dient dan wel te gaan om uitingen die geen relatie met ‘real life’ hebben. Is dit wel het geval, dan wordt de melding behandeld door de ADV, al dan niet in overleg met het MiND. Dit wordt per geval beoordeeld. Aandachtspuntenlijst Publieke en politieke opinie • Personalia melder • Wat is er gebeurd? • Wanneer is het gebeurd? • Waar is het gebeurd? • Wie is de veroorzaker? • Bij verspreiden van een folder: o Hoe ziet de folder er uit, geef een beschrijving? Kopie opsturen. o Waardoor kreeg melder het idee om contact op te nemen met een anti discriminatie bureau? o Wie heeft de folders verspreidt? o Hebben buurtbewoners de folder ook ontvangen? • Bij uitspraken politiek/publiek persoon: o Wie heeft de uitspraken gedaan? Wat is de functie van de veroorzaker? o Wat is er precies gezegd? Kopie uitzending of artikel opvragen o Waar is het gezegd, openbaar of beslotenheid? o Wanneer is het gezegd, wat is de aanleiding van de uitspraken? Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder?

9.3.11 Openbare ruimte Een melding wordt geregistreerd als discriminatie in de openbare ruimte als de discriminatie ervaren is in de openbare ruimte en geen relatie heeft met een specifiek maatschappelijk terrein. Dit kan bijvoorbeeld gaan om scheldpartijen op straat of om bekladdingen die niet op een specifiek doel zijn aangebracht. Zogenaamde ‘doelbekladdingen’ worden als buurt / wijk geregistreerd. Aandachtspuntenlijst Openbare ruimte Algemeen • Personalia melder • Wat is er gebeurd? • Wanneer is het gebeurd? • Waar is het gebeurd? • Wie is de veroorzaker? Incident • Waar is het gebeurd; wijk en exact adres? • Wanneer is het gebeurd; datum en tijdstip? • Zijn er getuigen van het voorval, incident; naam persoon? • Is het een eenmalig of terugkerend incident geweest? 31

Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder?

9.3.12 Privésfeer Een melding wordt geregistreerd als discriminatie in de privésfeer als de discriminatie ervaren is in de persoonlijke levenssfeer. Dit betreft vrijwel zonder uitzondering discriminatie die ervaren wordt in de familie- en relatiesfeer. Deze meldingen vallen buiten de reikwijdte van zowel het strafrecht als de wetgeving gelijke behandeling. Subcategorieën In de categorie familie horen zaken die betrekking hebben op acceptatieproblemen rondom interculturele of religieuze relaties in de familiesfeer of rondom de gekozen leefstijl. Onder de categorie relatie valt ervaren discriminatie door (ex-)partners. Andere zaken worden ondergebracht in de categorie overig, bijvoorbeeld discriminatie door huisgenoten (studentenhuis, woongroep). Aandachtspuntenlijst Privésfeer Algemeen • Personalia melder • Wat is er gebeurd? • Wanneer is het gebeurd? • Waar is het gebeurd? • Wie is de veroorzaker? Incident • Waar is het gebeurd; wijk en exact adres? • Wanneer is het gebeurd; datum en tijdstip? • Zijn er getuigen van het voorval, incident; naam persoon? • Is het een eenmalig of terugkerend incident geweest?

Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder?

9.3.13 Sport en recreatie Een melding wordt geregistreerd als discriminatie bij sport en recreatie als de discriminatie ervaren is bij het sporten of recreëren en er ook een relatie bestaat tussen de ervaren discriminatie en het sporten of recreëren. Subcategorieën Wanneer de discriminatie de toegang tot een sportvereniging betreft of de bejegening tijdens de uitvoering van de sport, wordt gekozen voor sportvereniging. Als een soortgelijk geval zich voordoet bij een culturele vereniging (muziek-, dans-, toneelvereniging) dan wordt deze categorie gekozen. Aandachtspuntenlijst Sport en recreatie • Personalia melder 32

• • •

• • • • • •

• • • •

Wat is er gebeurd Waar is het gebeurd? o Bij het uitoefenen van een sport o In een clubhuis Wanneer is het gebeurd? o Is het al lang gaande? o Is er onlangs iets gebeurd? o Is er een specifieke aanleiding waarom nu bij de ADV wordt gemeld? Wat is er precies gezegd, gedaan of gebeurd? Wie is de veroorzaker van het voorval? Waren er getuigen van het voorval? Is de sportclub of instelling gesubsidieerd? Hoeveel leden heeft de club en hoeveel van hen hebben een niet-Nederlandse achtergrond? Bij plaatsing: o Welke argumenten zijn genoemd voor de weigering? o Waarom denkt melder dat deze argumenten niet kloppen? o Staan deze argumenten ook op papier? Zo ja, kopie maken. Is melder bekend met de statuten, het huishoudelijke reglement van de club? Zo ja, staan daar bepalingen in met betrekking tot discriminatie? Bij een sportclub; is de club aangesloten bij de nationale bond? Zo ja, is de melding daar kenbaar gemaakt? Is er een interne klachtenprocedure bij de instelling of club? Wie is de direct verantwoordelijke, bijvoorbeeld een buurthuiscoördinator of een clubbestuur? Heeft melder hier al contact mee opgenomen?

Verwachting melder • Wat wil melder bereiken? • Wat verwacht melder van ADV? • Wat verwacht ADV van melder?

9.3.15 Afsluitende opmerkingen over terreinkeuze In algemene zin is het belangrijk om er op te letten dat de ervaren discriminatie ook een relatie heeft met het maatschappelijk terrein dat gekozen wordt. Als een bepaald maatschappelijk terrein bijvoorbeeld alleen de locatie is waar een incident zich voordoet, wordt het niet als dit terrein geregistreerd. Als iemand bijvoorbeeld als klant in een winkel wordt uitgescholden door een andere klant, wordt de melding geregistreerd als openbare ruimte. Wordt iemand uitgescholden door personeel van de winkel, wordt de melding geregistreerd als commerciële dienstverlening. Wordt personeel uitgescholden door een klant, wordt de melding geregistreerd als arbeidsmarkt.

33

9.4 Aard Ook de aard van de melding wordt geregistreerd. Onderscheiden worden, in alfabetische volgorde: 9.4.1 Bedreiging Bedreiging heeft betrekking op bedreiging of intimidatie van personen waarbij discriminatie een rol speelt. Het kan gaan om face-to-face, schriftelijke en telefonische dreigementen bedreigingen via het internet. 9.4.2 Geweld Geweld kan gaan om pogingen tot geweld of daadwerkelijk geweld tegen personen of objecten, waarbij discriminatie een rol speelt (als motief of als bijkomend feit). Geweld kan gaan om fysiek geweld, spugen, vernieling of brandstichting. Subcategorieën Mishandeling, (gewelddadige) groepsconfrontatie, vernieling van object of eigendommen en brandstichting. ► Let op dat bekladdingen niet als ‘geweld’ worden geregistreerd, maar als ‘vijandige bejegening’.

9.4.3 Omstreden behandeling Deze meldingen gaan bijvoorbeeld over belemmering van de toegankelijkheid tot voorzieningen, uitsluiting van instroom of doorstroom op de arbeidsmarkt of toepassing van regels die discriminatie tot gevolg heeft. Denk hierbij bijvoorbeeld aan weigering bij discotheken, afwijzingen bij sollicitaties en aanhoudingen door de politie. Dit betreft ook zaken als uitsluiting van bepaalde diensten zoals verzekeringen, hypotheken of abonnementen. Subcategorieën Bij weigering toegang gaat het over belemmeringen van de toegankelijkheid tot. Het kan ook gaan om uitsluiting als gevolg van discriminatoire handelingen en houdingen van personeel. Een andere mogelijkheid is dat de toepassing van regels bepaalde personen of groepen benadeelt. Tot slot is er de restcategorie overig als de melding niet in een van de bovenstaande categorieën past. 9.4.4 Vijandige bejegening Dit betreft het uiten van opvattingen, gedragingen en daden waarbij sprake is van (vermeend) discriminatoir onderscheid. Dit kan gaan om bijvoorbeeld beledigende, denigrerende of stigmatiserende uitspraken of pesterijen, zoals scheldpartijen op de werkvloer en pesterijen op school. Ook bekladdingen, flyers of pamfletten met een discriminatoire strekking vallen hier onder. Subcategorieën Belediging betreft meldingen over uitlatingen die als discriminerend ervaren worden (bijvoorbeeld scheldwoorden).

Demonstraties of acties betreffen collectieve uitingen van discriminatoire opvattingen tijdens demonstraties of acties en bijeenkomsten. Pesten gaat over pestgedrag waarbij sprake is van een discriminatieaspect (schriftelijk, faceto-face, telefonisch of via het internet). Pamfletten en bekladdingen spreken voor zich. 9.4.5 Overig Meldingen die niet in één van de andere vier categorieën ondergebracht kunnen 34

worden, worden geregistreerd als ‘overig’. ► Slechts een zeer gering aantal meldingen wordt in deze categorie geregistreerd. Meestal gaat het daarbij om zaken waar onvoldoende informatie beschikbaar is om de precieze aard van de melding vast te kunnen stellen.

9.5 Plaats voorval Als er sprake is van een concreet voorval dat op een specifieke locatie heeft plaatsgevonden, binnen het werkgebied van de ADV, wordt gekozen voor de betreffende gemeente waar dit zich heeft voorgedaan. Eventueel kan dit nader gespecificeerd worden naar kern/wijk/stadsdeel/etc. Is dit niet het geval, zijn er de volgende opties: • ‘buiten regio/overig Nederland’ als het wel gaat om een concreet voorval op een specifieke locatie, maar dit zich buiten het werkgebied van de ADV heeft voorgedaan • ‘onbekend’ als het wel gaat om een concreet voorval op een specifieke locatie, maar niet bekend is waar dit zich heeft voorgedaan • ‘landelijk’ als het niet gaat om een voorval op een specifieke locatie, maar om een landelijk incident (bijvoorbeeld uitingen in de media of wet- en regelgeving) • ‘n.v.t.’ als het niet gaat om een concreet voorval, maar om bijvoorbeeld een melding in algemene termen 9.6 Slachtoffer De volgende gegevens, die het slachtoffer betreffen, zijn vooral van belang: woonplaats, leeftijd, geslacht en herkomst. Herkomst is alleen relevant als het slachtoffer dit als zodanig benoemt. Het slachtoffer bepaalt zelf of herkomst ‘nationaliteit’ of ‘etnische herkomst’ betreft. Het registratieprotocol omschrijft nader welke gegevens in ADVnet moeten worden opgenomen en hoe deze registratie zich verhoudt tot de AVG.

35

. 9.7 Veroorzaker De volgende gegevens, die de veroorzaker betreffen, zijn vooral van belang: woonplaats, leeftijd, geslacht en herkomst. De eerste drie spreken voor zichzelf. Herkomst is alleen relevant als het slachtoffer dit als zodanig benoemt. Het slachtoffer bepaalt zelf of herkomst ‘nationaliteit’ of ‘etnische herkomst’ betreft. ► Belangrijk is om op te letten wanneer de veroorzaker een organisatie is en wanneer een individu. In veel gevallen zal een individu ‘de facto’ veroorzaker zijn, maar dient de organisatie als veroorzaker geregistreerd te worden omdat deze verantwoordelijk is (bijvoorbeeld de winkel in het geval dat iemand door een medewerker van een winkel discriminerend bejegend wordt).

9.8 Informatieverzoeken Informatieverzoeken ADV’s hebben naast de mogelijkheid van het melden van discriminatiemeldingen en voorvallen ook een belangrijke functie als vraagbaak voor mensen en organisaties omtrent discriminatie en gelijke behandeling. Informatieverzoeken zijn al die externe vragen over discriminatie die geen verband houden met een concrete individuele melding. Deze verzoeken om informatie over het voorkomen en bestrijden van discriminatie kunnen in ADVnet geregistreerd worden in het tabblad ‘informatieverzoeken’. Hierbij is het van belang om de melding achter de vraag ook te herkennen en te registreren als klacht als dat het geval is.

36

Hoofdstuk 10: Wetten en gronden 10.1 Discriminatieartikelen in het wetboek van strafrecht11 Artikel 137c 1.Hij die zich in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, opzettelijk beledigend uitlaat over een groep mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie. 2.Indien het feit wordt gepleegd door een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt of door twee of meer verenigde personen wordt gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie opgelegd.

Artikel 137d 1.Hij die in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, aanzet tot haat tegen of discriminatie van mensen of gewelddadig optreden tegen persoon of goed van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun geslacht, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie. 2.Indien het feit wordt gepleegd door een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt of door twee of meer verenigde personen wordt gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie opgelegd.

Artikel 137e 1.Hij die, anders dan ten behoeve van zakelijke berichtgeving: 1°. een uitlating openbaar maakt die, naar hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden, voor een groep mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap beledigend is, of aanzet tot haat tegen of discriminatie van mensen of gewelddadig optreden tegen persoon of goed van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun geslacht, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap; 2°. een voorwerp waarin, naar hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden, zulk een uitlating is vervat, aan iemand, anders dan op diens verzoek, doet toekomen, dan wel verspreidt of ter openbaarmaking van die uitlating of verspreiding in voorraad heeft; wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de derde categorie. 2.Indien het feit wordt gepleegd door een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt of door twee of meer verenigde personen wordt gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie opgelegd.

11

Hoofdstuk 10.1: de tekst en het overzicht komen uit de documenten Discriminatieartikelen en Stroomschema beledigend van LECD-OM

37

Artikel 137f Hij die deelneemt of geldelijke of andere stoffelijke steun verleent aan activiteiten gericht op discriminatie van mensen wegens hun ras, hun godsdienst, hun levensovertuiging, hun geslacht, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie.

Artikel 137g 1.Hij die, in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf personen opzettelijk discrimineert wegens hun ras, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de derde categorie. 2.Indien het feit wordt gepleegd door een persoon die daarvan een gewoonte maakt of door twee of meer verenigde personen wordt gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie opgelegd.

Artikel 137h Indien de schuldige een van de strafbare feiten, omschreven in de artikelen 131 tot en met 134, 137c t/m 137g en 147a, in zijn beroep begaat, kan hij van de uitoefening van dat beroep worden ontzet.12

Artikel 429quater 1.Hij die in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf personen discrimineert wegens hun ras, hun godsdienst, hun levensovertuiging, hun geslacht of hun hetero- of homoseksuele gerichtheid wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste twee maanden of geldboete van de derde categorie. 2.Met dezelfde straf wordt gestraft hij wiens handelen of nalaten in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf zonder redelijke grond, ten doel heeft of ten gevolge kan hebben dat ten aanzien van personen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap de erkenning, het genot of de uitoefening op voet van gelijkheid van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden op politiek, economisch, sociaal of cultureel terrein of op andere terreinen van het maatschappelijk leven, wordt teniet gedaan of aangetast.

Artikel 90quater Onder discriminatie of discrimineren wordt verstaan elke vorm van onderscheid, elke uitsluiting, beperking of voorkeur, die ten doel heeft of ten gevolge kan hebben dat de erkenning, het genot of de uitoefening op voet van gelijkheid van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden op politiek, economisch, sociaal of cultureel terrein of op andere terreinen van het maatschappelijk leven, wordt teniet gedaan of aangetast.

12

Inwerkingtreding per 1 april 2010.

38

Artikel 266 1.Elke opzettelijke belediging die niet het karakter van smaad of smaadschrift draagt, hetzij in het openbaar mondeling of bij geschrift of afbeelding, hetzij iemand, in zijn tegenwoordigheid mondeling of door feitelijkheden, hetzij door een toegezonden of aangeboden geschrift of afbeelding, aangedaan, wordt, als eenvoudige belediging, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie. 2.Niet als eenvoudige belediging strafbaar zijn gedragingen die ertoe strekken een oordeel te geven over de behartiging van openbare belangen, en die er niet op zijn gericht ook in ander opzicht of zwaarder te grieven dan uit die strekking voortvloeit.

39

10.2 Discriminatieartikelen civiel recht Algemene wet gelijke behandeling (Awgb) Op 2 maart 1994 trad deze wet in werking, met algemene regels ter bescherming tegen discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke overtuiging, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid en burgerlijke staat. De Awgb is als het ware een uitwerking van artikel 1 van de Grondwet. Artikel 1 van de Grondwet bevat immers het gelijkheidsbeginsel en discriminatieverbod. Echter wordt hierin niet aangegeven wat de mate en intensiteit is van de doorwerking van de horizontale verhoudingen. Hiermee wordt bedoeld in hoeverre deze grondrechten de burgers beschermen tegen medeburgers en rechtspersonen. Met de inwerkingtreding van de Awgb werd een einde gemaakt aan de onduidelijkheden aangaande de horizontale doorwerking van de Grondwet. Voorts volgt een opsomming van de concrete bescherming die de Awgb biedt: Op het gebied van ontslagrecht wordt door artikel 8 lid 1 van de Awgb meer bescherming geboden tegen discriminatie.

Op grond van dit artikel is een ontslag, in strijd met artikel 5 van de Awgb (bepaling inzake het terrein waar onderscheid verboden is), vernietigbaar; De Awgb verbiedt zowel direct als indirect onderscheid op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke overtuiging, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid en burgerlijke staat. Met direct onderscheid heeft men tot doel om iemand ongelijk te behandelen op grond van de, in de voorgaande zin, genoemde gronden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de situatie dat een eigenaar van een café zegt: ‘Ik wil geen Marokkanen in mijn kroeg hebben’. Bij indirect onderscheid gaat het vaak om hanteren van een of meerdere criteria, wat tot gevolg heeft dat bepaalde groepen mensen worden uitgesloten. Zoals de situatie dat een sportschool een verbod oplegt tot het dragen van hoofddoeken; Tevens bevat de Awgb enkele uitsluitingsgronden die onderscheid in bepaalde gevallen ‘objectief rechtvaardigen’. In artikel 5 lid 2 van de Awgb staat een bepaling opgenomen die instellingen en bedrijven de vrijheid biedt om eisen te stellen ten aanzien van godsdienst, levensbeschouwelijke en/of politieke grondslag. Hierbij dient de instelling wel duidelijk in haar missie en visie op te nemen en naar buiten toe uit te dragen dat zij een bepaalde godsdienstige, levensbeschouwelijke en of politieke grondslag aanhangt.

De Awgb bestond al voordat de Europese richtlijnen 2000/43/EG en 2000/78/EG werden aangenomen. Met de implementatie van deze twee richtlijnen hoefden dan ook weinig aanpassingen te worden aangebracht in de Awgb. Wel ontstonden er in het kader hiervan twee nieuwe gelijke behandelingswetten, te weten de Wet gelijke behandeling leeftijd (Wgb/l) en de Wet gelijke behandeling handicap en chronisch ziekte (Wgb h/cz). Deze wetten bevatten meer specifieke bepalingen die ongelijke behandeling op specifieke gronden tegengaan. Een overzicht van deze wet- en regelgeving is te vinden op www.overheid.nl.

40

Overzicht Civiel recht

Ras Nationaliteit Godsdienst Geslacht Hetero- of homoseksuele gerichtheid Burgerlijke staat Politieke overtuiging Arbeidsduur (parttime/fulltime) Vast of tijdelijk contract Leeftijd Handicap of chronische ziekte Awgb: Woa: Wobot: Wgbl: Wgb h/cz: * **

***

Awgb Awgb Awgb Awgb

Arbeid x x x x

Awgb Awgb Awgb WOA WOBOT Wgbl Wgb h/cz

x x x x x x x

Goederen en diensten x x x x

Onderwijs* x x x x

x x x

x x x

**

***

Algemene wet gelijke behandeling (1994) Wet onderscheid arbeidsduur (1996) Wet onderscheid bepaalde en onbepaalde tijd (2002) Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (2003) Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (2004)

vooralsnog met uitzondering van basis- en voortgezet onderwijs. de reikwijdte van de Wgb h/cz omvat niet goederen en diensten in brede zin, maar wel wonen. Openbaar vervoer valt ook binnen het bereik van deze wet, maar het artikel dat hier betrekking op heeft treedt op een nader te bepalen tijdstip in werking. de reikwijdte van de Wgb h/cz omvat sinds 1-8-2009 wel het basis- en voortgezet onderwijs

41

Bijlage 1. Document Afspraken Onderlinge Doorverwijzing ADV’s

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

42

Bijlage 1 Afspraken Onderlinge Doorverwijzing ADV’s Hoe gaan we om met meldingen die binnenkomen bij een ADV, maar vallen onder het werkgebied van een andere ADV? Een melding komt binnen bij ADV A. Uit postcode van de melder blijkt dat deze melding in het werkgebied van ADV B valt. Er zijn drie mogelijkheden: 1. De melding is anoniem Als de melding anoniem binnenkomt bij ADV A, wordt deze direct doorgestuurd naar ADV B ter registratie. De melding bevat geen persoonsgegevens. Het is daarom niet in strijd met de AVG om de melding door te sturen naar de juiste ADV. 2. De melding is telefonisch en melder geeft persoonsgegevens door Als de melding telefonisch binnenkomt bij ADV A, legt ADV A uit dat de melding op basis van de postcode van de melder valt in het werkgebied van ADV B. Daarna vraagt ADV A mondelinge toestemming om de melding (inclusief persoonsgegevens) door te sturen naar ADV B. Indien de melder hiervoor toestemming geeft, stuurt ADV A de melding via de e-mail door naar ADV B. 3. De melding is per e-mail/social media ontvangen en melder geeft persoonsgegevens door Als de melding schriftelijk binnenkomt bij ADV A en de persoonsgegevens van de melder bevat, neemt ADV A contact op met de melder. Indien mogelijk gebeurt dit eerste contact telefonisch. Dit bevordert de snelheid waarmee de melding in behandeling kan worden genomen door ADV B. a.

De melder is telefonisch bereikbaar Als de melder telefonisch bereikbaar is, legt ADV A uit dat de melding op basis van de postcode van de melder valt in het werkgebied van ADV B. Daarna vraagt ADV A mondelinge toestemming om de melding (inclusief persoonsgegevens) door te sturen naar ADV B. Indien de melder hiervoor toestemming geeft, stuurt ADV A de melding schriftelijk door naar ADV B. Als de melder geen toestemming geeft, wordt de melding zonder persoonsgegevens (dus als anonieme melding) schriftelijk doorgestuurd naar ADV B ter registratie. De melder wordt gevraagd om zelf contact op te nemen met ADV B, zodat de melding hier in behandeling kan worden genomen. b. De melder is niet telefonisch bereikbaar Als de melder niet telefonisch bereikbaar is, stuurt ADV A de volgende e-mail (of brief, als melder geen e-mail adres heeft) naar de melder: Geachte …, beste … Bedankt voor uw melding. Wij vinden dit soort signalen erg belangrijk, zo krijgen wij een beeld van wat er zich afspeelt in de maatschappij. Wat vervelend om te lezen dat u zich gediscrimineerd voelt door […] vanwege [ …]. Op basis van uw postcode valt uw melding niet in ons werkgebied. Wij zijn alleen actief in [werkgebied]. Uw melding valt in het werkgebied van [ADV B]. Wij kunnen uw melding doorsturen naar [ADV B]. Omdat uw melding uw persoonsgegevens bevat, hebben wij volgens de AVG hiervoor uw toestemming nodig.

Graag horen wij van u of u ons toestemming geeft om uw melding door te sturen naar [ADV B]. Met vriendelijke groet, De melder krijgt een periode van vijf dagen om te reageren op deze e-mail/brief. c. De melder reageert op de e-mail In dit scenario antwoordt de melder binnen vijf dagen op de e-mail/brief van ADV A. Als de melder toestemming geeft voor het doorsturen van de melding, stuurt ADV A de melding schriftelijk door naar ADV B. Als de melder geen toestemming geeft, wordt de melding zonder persoonsgegevens (dus als anonieme melding) schriftelijk doorgestuurd naar ADV B ter registratie. De melder wordt gevraagd om zelf melding te doen bij ADV B.

43

d. De melder reageert niet op de e-mail Als de melder niet binnen vijf dagen antwoordt op de e-mail van ADV A, belt ADV A nogmaals naar de melder. Als de melder bereikbaar is, voert ADV A stap a. uit. Als de melder niet bereikbaar is, stuurt ADV A de volgende e-mail/brief naar de melder: Geachte …, beste … Op [datum] hebben wij u onderstaande e-mail gestuurd. [Ook hebben wij geprobeerd u telefonisch te bereiken op [datum].] Helaas hebben wij nog geen reactie van u ontvangen. Wellicht bent u er nog niet aan toe gekomen om te reageren of is het u ontschoten, vandaar deze herinnering. Graag vernemen wij alsnog uw reactie. Wilt u ons voor [datum + 5 dagen] laten weten of u ons toestemming geeft om uw melding door te sturen naar [ADV B]? Mocht u na die datum niet hebben gereageerd, zullen wij uw melding zonder persoonsgegevens doorsturen naar [ADV B]. Uw melding wordt dan door hen geregistreerd, zodat hij meetelt in de lokale en landelijke discriminatiecijfers. [ADV B] kan dan echter geen contact met u opnemen om te bespreken of er vervolgstappen kunnen worden gezet in uw situatie. Graag horen wij alsnog van u of u ons toestemming geeft om uw melding door te sturen naar [ADV B]. Met vriendelijke groet, De melder krijgt een periode van vijf dagen om te reageren op deze herinnerings-e-mail/brief. e.

De melder reageert op de herinnerings-e-mail In dit scenario antwoordt de melder binnen vijf dagen op de herinnerings-e-mail/brief van ADV A. Als de melder toestemming geeft voor het doorsturen van de melding, stuurt ADV A de melding schriftelijk door naar ADV B. Als de melder geen toestemming geeft, wordt de melding zonder persoonsgegevens (dus als anonieme melding) schriftelijk doorgestuurd naar ADV B ter registratie. . De melder wordt gevraagd om zelf melding te doen bij ADV B. f. De melder reageert niet op de herinnerings-e-mail Als de melder niet binnen vijf dagen reageert op de herinnerings-e-mail/brief, wordt de melding zonder persoonsgegevens schriftelijk doorgestuurd naar ADV B ter registratie. N.B. Als de melding zonder persoonsgegevens al is doorgestuurd naar ADV B ter registratie, maar de melder alsnog contact opneemt met ADV A, vraagt ADV A opnieuw toestemming voor het doorsturen van de persoonsgegevens naar ADV B. Als de melder hiervoor toestemming geeft, neemt ADV A contact op met ADV B om de persoonsgegevens van de melder toe te voegen aan de al eerder anoniem geregistreerde melding. ADV B kan dan alsnog contact opnemen met de melder om de melding in behandeling te nemen. Op de volgende pagina worden deze stappen schematisch weergegeven. 4. Uitzonderingen en afwijken In bijzondere situaties is het mogelijk om af te wijken van deze werkwijze.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan een melding óver een andere ADV of aan melders die in het buitenland wonen. Als de melder in het buitenland woont, kan de melding het beste behandeld worden door de ADV in wiens werkgebied de ‘plaats voorval’ ligt. Als er geen ‘plaats voorval’ is, kan de melding behandeld worden door de ADV waarbij de melding binnenkomt. In geval van een bijzondere situatie die niet beschreven wordt in deze werkwijze, beslist een (senior) collega of de directeur over de aanpak.

44