2024.303 Bijlage 1 Rapportage inwonersonderzoek Schouwen-Duiveland 2024
Tekst van het document
‘Toerisme in het seizoen is gewoon prima en hoort bij het eiland.’
‘Het is een illusie dat we zonder toerisme kunnen, maar het moet meer in balans zijn. Inwoners moeten meer het gevoel hebben dat de gemeente zich ook inzet voor hun belangen en niet alleen luistert naar commercieel gewin van de luxueuze vakantieparken die hier in toenemende mate aanwezig zijn.’
3.4 GEMEENTELIJK BELEID Op verzoek van gemeente Schouwen-Duiveland hebben we inwoners ook enkele vragen gesteld over het gemeentelijk beleid in relatie tot toerisme. De resultaten daarvan beschrijven we in deze paragraaf. Eerst geven we inzicht in de mate waarin inwoners op de hoogte zijn van het gemeentelijk beleid omtrent uitbreiding en nieuwvestiging van verblijfsaccommodaties. Daarna volgt een beeld van de beleidsacties die inwoners belangrijk vinden en hoe zij vinden dat de gemeente daaraan invulling geeft. Omdat de verschillen tussen kernen relatief klein zijn, hebben we er omwille van de leesbaarheid voor gekozen om in deze paragraaf alleen de resultaten op gemeentelijk niveau te behandelen. De tabellen en grafieken met uitsplitsing van de resultaten naar woonkern zijn opgenomen in bijlage 3. 3.4.1 KENNIS VAN BELEID VOOR UITBREIDING EN NIEUWVESTIGING VERBLIJFSACCOMMODATIES Twee vijfde op de hoogte van beleid uitbreiding; voor nieuwvestiging is dat nog geen kwart Om te weten te komen in hoeverre inwoners op de hoogte zijn van het gemeentelijk beleid op het gebied van uitbreiding en nieuwvestiging van verblijfsaccommodaties, vroegen we hen hoe zij verwachten dat de gemeente zal beslissen op het moment dat hier een aanvraag voor binnenkomt. We deden dat aan de hand van een meerkeuzevraag. In figuur 26 en 27 hebben we hun antwoorden op een rij gezet.
Als we kijken naar de vraag over het beleid ten aanzien van uitbreiding, zien we dat twee van de vijf inwoners (42%) het juiste antwoord hebben gegeven en denken dat de gemeente alleen aanvragen goedkeurt die voldoen aan de strenge regels die daarvoor zijn. Net iets minder dan de helft daarvan (19%) meent daarentegen dat de regels helemaal niet zo streng zijn en dat de gemeente waarschijnlijk wel toestemming zal verlenen voor uitbreidingsplannen. Ruim
47 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
één op de tien inwoners (14%) redeneert de andere kant op en denkt juist dat uitbreiding helemaal niet meer is toegestaan. Een zelfde groep (14%) houdt er een andere mening op na en tot slot zegt circa één op de tien inwoners (11%) niet op de hoogte te zijn van het gemeentelijke beleid. Als we kijken naar het cirkeldiagram met de verdeling van antwoorden op de vraag over nieuwvestiging, dan valt meteen op dat de grootte van de taart punten niet veel verschillen van die in de cirkeldiagram over uitbreiding. Het lijkt er dan ook op dat inwoners denken dat er weinig verschil zit tussen het beleid op het gebied van uitbreiding en dat voor nieuwvestiging. Net iets minder dan een kwart (23%) denkt te weten dat nieuwvestiging van verblijfs accommodaties in zijn geheel niet meer is toegestaan. Dat betekent dat ruim driekwart van de inwoners niet op de hoogte is van het gemeentelijke beleid op het gebied van nieuwvestiging. Een analyse van de 535 toelichtingen die zijn genoemd bij ‘anders, namelijk’ leert dat deze enorm variëren. Het vaakst, namelijk zo’n 85 keer, geven inwoners aan de indruk te hebben dat als er regels zijn, deze niet altijd consequent worden toegepast. Daarbij zijn opmerkingen als ‘de ondernemer mag volgens de regels niet uitbreiden, maar krijgt uiteindelijk toch zijn zin’ en ‘mijn indruk is dat er vaak wel een geitenpaadje wordt gevonden’.
Daarnaast worden relatief vaak redenen genoemd die te maken hebben met financiën (46x – ‘als het geld oplevert’), het type ondernemer en/of het hebben van de juiste connecties (28x – ‘vriendjespolitiek’) en onduidelijk beleid (26x – ‘geen peil op te trekken’). Tot slot geeft ook een aantal inwoners aan het gemeentelijk beleid niet te kennen en het op prijs te stellen hierover beter te worden geïnformeerd.
Figuur 26 Antwoord op de vraag ‘Stel een ondernemer wil een bestaand(e) hotel, camping of
Figuur 27 Antwoord op de vraag ‘Stel een ondernemer wil een nieuw(e) hotel, camping of
vakantiepark op Schouwen-Duiveland uitbreiden. Wat verwacht u dat de gemeente
vakantiepark beginnen op Schouwen-Duiveland. Wat verwacht u dat de gemeente
hierover beslist?’ – Resultaten voor de gemeente als geheel (gewogen)
hierover beslist?’ – Resultaten voor de gemeente als geheel (gewogen)
11%
12%
19% 10%
14%
14%
16%
42%
23%
39%
De ondernemer mag waarschijnlijk uitbreiden, want de regels hiervoor zijn niet zo streng op Schouwen-Duiveland
De ondernemer krijgt waarschijnlijk toestemming, want de regels voor nieuwe verblijfsaccommodaties zijn niet zo streng op Schouwen-Duiveland
De ondernemer mag alleen uitbreiden als zijn plannen voldoen aan de strenge regels die hiervoor zijn
De ondernemer krijgt alleen toestemming als zijn plannen voldoen aan de strenge regels voor nieuwe verblijfsaccommodaties
De ondernemer mag zeker niet uitbreiden, want volgens de regels van de gemeente is dit helemaal niet (meer) toegestaan
De ondernemer krijgt zeker geen toestemming, want volgens de regels van de gemeente zijn nieuwe verblijfsaccommodaties helemaal niet (meer) toegestaan
Anders, namelijk
Anders, namelijk
Weet ik niet
Weet ik niet
48 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
3.4.2 BELANG VAN BELEIDSTHEMA’S EN PRESTATIES GEMEENTE Toerisme in balans met natuur en gemeenschap is topprioriteit voor inwoners, maar slechts 30% vindt dat gemeente dat momenteel goed doet We legden vijf typen beleidsacties aan inwoners voor en vroegen hen hoe belangrijk zij het vinden dat de gemeente zich daarvoor inzet, en hoe zij vinden dat de gemeente dat op dit moment doet. De resultaten staan in figuur 28 en 29. Alle vijf acties worden door ten minste drie op de vijf inwoners belangrijk gevonden. Maar liefst negen van de tien inwoners vinden het belangrijk dat de gemeente zich inzet voor het ontwikkelen van toerisme in balans met de natuurlijke omgeving (90%) en op een schaal die past bij de gemeenschap (89%). Tegelijkertijd vinden slechts drie op de tien inwoners dat de gemeente
dat op dit moment goed doet (respectievelijk 30% en 29%). Het zorgen voor een zo divers mogelijk toeristisch-recreatief aanbod wordt relatief gezien door de minst grote groep inwoners van belang gevonden. Tegelijkertijd is men over de prestaties op het gebied van deze actie wel het meest positief: ruim twee derde (35%) van de inwoners vindt dat de gemeente dat op dit moment goed doet. Het minst te spreken zijn inwoners over de actie die de gemeente onderneemt om duurzame vervoersmogelijkheden te creëren voor zowel inwoner als bezoeker. Twee op de vijf van hen (40%) zijn van mening dat de gemeente dat momenteel slecht doet.
Figuur 28 Mate waarin inwoners belang hechten aan beleidsacties – Resultaten voor de gemeente als geheel (gewogen) Toerisme ontwikkelen in balans met de natuurlijke omgeving
90%
8% 2%
Toerisme ontwikkelen op een schaal die past bij onze gemeenschap
89%
8% 3%
Investeren in duurzame vervoersmogelijkheden voor zowel bezoeker als inwoner Ervoor zorgen dat de vrijetijdssector bijdraagt aan de verduurzaming van Schouwen-Duiveland Ervoor zorgen dat het toeristisch-recreatieve aanbod zo divers mogelijk is 0%
15%
8%
20%
8%
77% 72%
20%
(heel) belangrijk
14%
24%
61%
10%
30%
40%
50%
60%
70%
niet belangrijk / niet onbelangrijk
80%
90%
100%
(helemaal) niet belangrijk
Figuur 29 Oordeel van inwoners over de manier waarop de gemeente invulling geeft aan deze beleidsacties – Resultaten voor de gemeente als geheel (gewogen) Ervoor zorgen dat het toeristisch-recreatieve aanbod zo divers mogelijk is
34%
35%
15%
17%
Toerisme ontwikkelen in balans met de natuurlijke omgeving
30%
25%
32%
12%
Toerisme ontwikkelen op een schaal die past bij onze gemeenschap
29%
24%
35%
12%
Ervoor zorgen dat de vrijetijdssector bijdraagt aan de verduurzaming van Schouwen-Duiveland Investeren in duurzame vervoersmogelijkheden voor zowel bezoeker als inwoner 0%
34%
25% 26%
22%
10%
20%
(heel) goed
49 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
30%
22%
19%
13%
39%
40%
50%
niet goed / niet slecht
60%
70%
(heel) slecht
80%
90% weet ik niet
100%
4 VERKLARENDE FACTOREN VOOR STEUN 50 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Welke factoren spelen een rol bij de mate waarin inwoners het toerisme steunen? In dit hoofdstuk bespreken we de resultaten van onze analyse, die laten zien op welke onderdelen gestuurd kan worden om het draagvlak voor toerisme te vergroten.
mate waarin zij voor- en nadelen van het toerisme ervaren. Inwoners die in de toeristische sector werken, vinden het namelijk minder snel te druk (en/of storen zich daar minder snel aan), geven aan meer voordelen van het toerisme te ervaren en juist minder nadelen. Dit geldt voor zowel de economische, als sociaal-maatschappelijke en leefomgeving gerelateerde voor- en nadelen.
4.1 INTENSITEIT
Voor de andere drie genoemde achtergrondkenmerken geldt dat ze in deze studie geen betekenisvolle bijdrage leveren aan de verklaring van steun voor toerisme, druktebeleving, of ervaren voor- en nadelen.
GEEN DUIDELIJKE RELATIE MET AANTAL BEDDEN We zijn nagegaan of de intensiteit van het toerisme (in dit geval het aantal toeristische bedden per inwoner op kernniveau) van invloed is op steun. Je zou kunnen denken dat er een soort optimale intensiteit bestaat waarbij de steun voor toerisme het hoogst is en dat de steun op plekken met heel weinig én heel veel toeristische bedden juist het laagst is. In de analyse hebben we daar geen duidelijk bewijs voor gevonden. Er zijn bijvoorbeeld kernen waar de toeristische intensiteit zeer hoog is, maar er tegelijkertijd een grote steun is voor toerisme. We zien geen duidelijke aanwijzingen dat de toeristische intensiteit van invloed is op de mate van steun, en zelfs niet op de manier waarop inwoners tegen drukte aankijken of de mate waarin inwoners de voor- en nadelen van het toerisme ervaren.
4.3 DRUKTEBELEVING EN ERVAREN VOOR- & NADELEN We hebben ook gekeken naar de relaties tussen de drie onderwerpen die in dit onderzoek centraal staan, namelijk druktebeleving, ervaren voor- en nadelen en steun voor toerisme. Uit deze analyse blijkt dat zowel druktebeleving als ervaren voor- en nadelen afzonderlijk van elkaar een grote invloed op de mate van steun voor toerisme hebben, maar dat ze óók een sterke onderlinge samenhang vertonen.
ALLEEN OF MEN WERKZAAM IS IN DE SECTOR HEEFT SIGNIFICANTE INVLOED We zijn ook nagegaan in hoeverre de achtergrondkenmerken van inwoners van invloed zijn op de mate waarin zij het toerisme steunen. Daarbij hebben we gekeken naar wel of niet werkzaam in de toeristische sector, aantal jaren woonachtig op Schouwen-Duiveland, leeftijd en geslacht.
DRUKTEBELEVING IS DIRECT VAN INVLOED OP STEUN De manier waarop inwoners tegen drukte aankijken, hangt direct samen met de mate waarin zij het toerisme steunen. Zo zijn inwoners die het vaak te druk vinden op Schouwen-Duiveland en inwoners die bang zijn dat het door toerisme steeds drukker wordt, minder geneigd het toerisme te steunen. Inwoners die van mening zijn dat het door toerisme gezellig druk is en inwoners die aangeven zich niet te storen aan de drukte, zijn daarentegen juist meer geneigd het toerisme te steunen. Het verband is het sterkst in positieve richting: een positieve houding tegenover drukte, draagt in grotere mate bij aan de steun voor toerisme, dan dat een negatieve houding daar afbreuk aan doet.
Uit de analyse blijkt dat van deze achtergrondkenmerken alléén wel of niet werkzaam in de toeristische sector een belangrijke invloed heeft op steun voor toerisme. Een inwoner die in de toeristische sector werkt, is over het algemeen meer geneigd om het toerisme te steunen dan een inwoner die niet in de sector werkt. Daarnaast heeft het wel of niet werkzaam zijn in de toeristisch sector óók invloed op de manier waarop inwoners tegen drukte aankijken en op de
ERVAREN VOOR- EN NADELEN ZIJN DIRECT VAN INVLOED OP STEUN Zoals verwacht, is ook de mate waarin inwoners voor- en nadelen van het toerisme ervaren van invloed op de mate van steun. De economische voordelen hebben hierop volgens de statistische analyse de grootste invloed, op de voet gevolgd door de sociaal-maatschappelijke voordelen én de sociaalmaatschappelijke nadelen. Daarna volgen op enige afstand de voordelen
4.2 ACHTERGRONDKENMERKEN
51 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
gerelateerd aan de leefomgeving en tot slot de nadelen gerelateerd aan de leefomgeving. De mate waarin inwoners de bevraagde economische nadelen van het toerisme ervaren hebben géén significante invloed op de mate van steun. Naast de mate waarin inwoners de verschillende typen voor- en nadelen van het toerisme ervaren, is óók de manier waarop inwoners die voor- en nadelen ten opzichte van elkaar wegen, van belang voor de mate waarin zij het toerisme steunen. Inwoners die van mening zijn dat het toerisme per saldo meer voordelen dan nadelen brengt – voor hen persoonlijk, of voor Schouwen-Duiveland als geheel – zijn veel meer geneigd het toerisme te steunen, zo bevestigt de analyse. Eerder bleek dat in sommige kernen met name de voordelen van het toerisme voor de gemeente als geheel worden gezien, terwijl in andere kernen een relatief hoge mate van persoonlijk voordeel wordt ervaren. In dat kader is relevant dat niet alleen het persoonlijk gewin van toerisme maar ook het inzien van het belang ervan voor Schouwen-Duiveland als geheel kan leiden tot een hoge mate van steun. DRUKTEBELEVING EN ERVAREN VOOR- EN NADELEN HANGEN ONDERLING MET ELKAAR SAMEN Alhoewel druktebeleving en ervaren voor- en nadelen afzonderlijk van elkaar van invloed zijn op de steun voor toerisme, hangen deze twee onderwerpen ook in belangrijke mate met elkaar samen.
Uit de analyse blijkt met name een relatief sterk verband tussen enerzijds de manier waarop inwoners tegen drukte aankijken en anderzijds de mate waarin zij de sociaal-maatschappelijke en leefomgeving gerelateerde voor- en nadelen ervaren. Inwoners die het gezellig druk vinden, zijn bijvoorbeeld ook vaak van mening van het toerisme de leefbaarheid verbetert en bijdraagt aan een bloeiender sociaal en cultureel leven. Daarnaast geven zij vaak aan leuke contacten te hebben met bezoekers en zich door het toerisme extra trots te voelen inwoner te zijn van SchouwenDuiveland. Daarentegen zijn inwoners die zich zorgen maken over de drukte, bijvoorbeeld juist vaak van mening dat het toerisme hen beperkt in hun dagelijkse bezigheden en mogelijkheden om te recreëren en dat het toerisme schade toebrengt aan natuur en landschap.
52 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Daarbij is van belang dat ervaren voor- en nadelen óók nog weer een onder linge samenhang vertonen: inwoners die aangeven veel nadelen van het toerisme te ervaren, zien tegelijkertijd juist in mindere mate de voordelen. Andersom zien inwoners die veel voordelen van het toerisme ervaren, in mindere mate de nadelen.
4.4 TOTAALBEELD VAN INVLOED ACHTERGRONDKENMERKEN, DRUKTEBELEVING EN ERVAREN VOOR- EN NADELEN Als we kijken naar de invloed die alle onderzochte factoren gezamenlijk hebben op steun voor toerisme, dan zien we het volgende. De manier waarop inwoners aankijken tegen drukte én de mate waarin zij de bevraagde voor- en nadelen van het toerisme ervaren, verklaren gezamenlijk 60% van het verschil in de mate van steun voor toerisme. Positieve druktebeleving en economische voordelen dragen daar in de grootste mate aan bij. Daarbij is van belang dat druktebeleving en ervaren voor- en nadelen ook onderling met elkaar samenhangen, waarbij we er vanuit gaan dat druktebeleving een mediërend effect heeft op de invloed van voor- en nadelen op de mate van steun voor toerisme. Dat wil zeggen dat, alhoewel druktebeleving en voor- en nadelen allebei afzonderlijk van invloed zijn op de mate van steun, druktebeleving óók mede de relatie tussen ervaren voor- en nadelen en steun verklaart. Achtergrondkenmerken leiden onder invloed van druktebeleving en ervaren voor- en nadelen niet tot een noemenswaardig hogere verklaarde variantie. Dat betekent dat druktebeleving en ervaren voor- en nadelen veel krachtigere voorspellers zijn voor de mate van steun, dan achtergrondkenmerken.
Eerder zagen we dat ‘wel of niet werkzaam in de toeristisch-recreatieve sector’ als op zichzelf staande factor van invloed is op zowel de mate van steun voor toerisme, als druktebeleving en ervaren voor- en nadelen. Het effect op steun wordt echter weggedrukt onder invloed van druktebeleving en ervaren voor- en nadelen. Dit betekent dat de invloed van ‘wel of niet werkzaam in de toeristisch-recreatieve sector’, vooral loopt via de manier waarop men aankijkt
tegen drukte en voor- en nadelen. Met andere woorden: inwoners die in de toeristisch-recreatieve sector werken zijn geneigd om positiever tegen drukte aan te kijken, meer voordelen en minder nadelen van het toerisme te ervaren. Dit verklaart vervolgens waarom zij meer geneigd zijn het toerisme te steunen. Daarbij is ook relevant dat we onder invloed van druktebeleving, een relatief klein maar toch significant negatief effect van leeftijd zien op de mate van steun voor toerisme. Dit betekent dat de druktebeleving bij oudere mensen in iets sterkere mate zorgt voor verminderd draagvlak.
53 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
5 VERGELIJKING 2021 – 2024 54 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
In opdracht van de gemeente Schouwen-Duiveland deed HZ Kennis centrum Kusttoerisme in 2021 ook al onderzoek naar de manier waarop inwoners tegen het toerisme aankijken. In dit hoofdstuk geven we waar mogelijk antwoord op de vraag of de manier waarop inwoners tegen het toerisme aankijken, de afgelopen drie jaar is veranderd en zo ja, in hoeverre en op welke vlakken.
5.1 INTERPRETATIE VAN DE VERGELIJKING
5.2 HOE INWONERS ER ZELF NAAR KIJKEN De helft denkt anders over toerisme dan vijf jaar geleden In welke mate zijn inwoners eigenlijk zelf van mening dat ze de afgelopen jaren anders zijn gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland? We vroegen het hen door middel van een meerkeuzevraag (zie figuur 30)9. Figuur 30 Antwoord op de vraag ‘Is uw mening over het toerisme op Schouwen-Duiveland de afgelopen 5 jaar veranderd?’ – Resultaten voor de gemeente als geheel (ongewogen)
ENIGE VOORZICHTIGHEID IS OP ZIJN PLAATS Zoals aangegeven in hoofdstuk 2, hebben we ten opzichte van 2021 belangrijke aanpassingen doorgevoerd in de vragenlijst. Deze aanpassingen maken de resultaten van het onderzoek beter bruikbaar, maar hebben óók belangrijke gevolgen voor de vergelijkbaarheid met de resultaten van 2021. We presenteren alleen een vergelijking voor onderwerpen die in beide jaren op vergelijkbare wijze zijn uitgevraagd. Daarbij is van belang dat:
8%
42% 44%
• we in verband met de betrouwbaarheid alléén resultaten op gemeenteniveau vergelijken; • rekening moet worden gehouden met een effect van kleine verschillen in formulering van de stellingen tussen beide jaren (zie tabel 11 op pagina 57); • een deel van de verschillen tussen 2021 en 2024 (ordegrootte 0 tot 2%) mogelijk te verklaren is doordat de resultaten al dan niet zijn gewogen (zie paragraaf 2.5); • het onderzoek van 2021 middenin de coronapandemie plaatsvond en het lastig te bepalen is of en zo ja hoe de omstandigheden van die periode de mening van inwoners hebben beïnvloed.
5%
Nee, ik sta nog steeds hetzelfde tegenover het toerisme als 5 jaar geleden Ja, ik ben de afgelopen 5 jaar positiever gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland Ja, ik ben de afgelopen 5 jaar negatiever gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland Weet ik niet
9
55 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Daarbij is gekozen voor een periode van vijf jaar en niet voor twee of drie jaar conform de frequentie van het onderzoek. Dat heeft twee redenen. De eerste is dat we ons vijf jaar geleden, in 2019, nog vóór de coronapandemie bevonden. De tweede is dat vijf jaar naar het oordeel van de onderzoekers een termijn is waarbinnen redelijkerwijs veranderingen kunnen worden waargenomen die het gevolg zijn van bijvoorbeeld trends aan de vraag- en de aanbodzijde, of de doorwerking van beleidskeuzes van de gemeente.
Uit figuur 30 blijkt dat ongeveer twee van de vijf inwoners (42%) de indruk hebben dat hun mening over het toerisme de afgelopen vijf jaar niet veranderd is. De helft (49%) geeft aan dat dit wel het geval is, waarbij 5% positiever over het toerisme is gaan denken en 44% juist negatiever. Tot slot zegt 8% dit niet te weten. Figuur 31 Antwoord op de vraag ‘Is uw mening over het toerisme op Schouwen-Duiveland de afgelopen 5 jaar veranderd?’ – Resultaten naar woonkern (ongewogen) Brouwershaven Bruinisse Burgh-Haamstede
Kerkwerve
Renesse Scharendijke Serooskerke
Zierikzee Zonnemaire 0%
40%
6%
27%
13% 12%
55%
4%
3% 8%
49%
7%
61%
32%
7%
58%
41%
7%
9%
39%
20%
52%
45%
34%
42%
14%
11%
49% 43%
Sirjansland
36%
7%
47%
10%
41%
5% 7%
Oosterland Ouwerkerk
8%
4%
31%
6%
45% 60%
80%
Nee, ik sta nog steeds hetzelfde tegenover het toerisme als 5 jaar geleden Ja, ik ben de afgelopen 5 jaar positiever gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland Ja, ik ben de afgelopen 5 jaar negatiever gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland Weet ik niet
56 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
4% 7%
47%
8% 40%
In de volgende paragraaf vergelijken we voor een aantal stellingen de resultaten van 2021 en 2024, om te kijken of de door respondenten zelf aangegeven verslechtering van het sentiment weerspiegeld wordt in de ervaren voor- en nadelen en mate van steun.
10%
48%
46% 35%
5%
44%
7%
10% 9%
4%
41%
Noordwelle
30% 57%
48%
Nieuwerkerk Noordgouwe
7%
4%
35%
11%
44%
53% 31%
Dreischor Ellemeet
4%
41%
Met name in Serooskerke, Renesse, Noordgouwe en Burgh-Haamstede is houding naar eigen zeggen negatiever geworden Figuur 31 laat zien in hoeverre respondenten uit de verschillende woonkernen van mening zijn dat hun houding ten aanzien van het toerisme de afgelopen vijf jaar is veranderd. Daaruit blijkt dat met name inwoners van Serooskerke, Renesse, Noordgouwe en Burgh-Haamstede de afgelopen periode negatiever zijn gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland. In elk van deze vier kernen is namelijk meer dan de helft van de respondenten van die mening.
100%
5.3 RESULTATEN VERGELIJKBARE STELLINGEN 2021-2024 OP EEN RIJ Steun voor toerisme niet aantoonbaar veranderd, iets groter verschil in weging voor- en nadelen In tabel 11 zijn in totaal 20 stellingen opgenomen waarvoor een vergelijking tussen 2021 en 2024 mogelijk is. De twee stellingen die het totaalbeeld schetsen staan bovenaan. Hieruit blijkt dat de groep die het eens is met de stelling ‘ik steun toerisme en ik wil dat het belangrijk blijft op SchouwenDuiveland’ in 2024 3% kleiner is dan drie jaar eerder. Gezien het relatief kleine verschil kan op basis hiervan niet geconcludeerd worden dat de steun voor toerisme tussen 2021 en 2024 wezenlijk is veranderd. Uit tabel 11 blijkt ook dat in 2024 47% van de inwoners van mening is dat het toerisme SchouwenDuiveland meer voordelen dan nadelen brengt, terwijl in 2021 nog 54% van de inwoners vond dat de voordelen zwaarder wogen dan de nadelen. We kijken naar de individuele stellingen over voor- en nadelen om meer inzicht te krijgen in de betekenis daarvan.
Tabel 11
Vergelijking stellingen 2021 & 2024
Stelling 2021 Steun voor toerisme Ik steun toerisme en ik wil dat het belangrijk blijft in mijn gemeente Weging van voor- en nadelen De voordelen van toerisme in mijn gemeente wegen zwaarder dan de nadelen Druktebeleving Door toerisme wordt het te druk in mijn gemeente
Eens Stelling 2024
Eens > / <
55%
Ik steun toerisme en ik wil dat het belangrijk blijft op Schouwen-Duiveland
52%
<
54%
Per saldo brengt het toerisme Schouwen-Duiveland als geheel meer voor- dan nadelen Per saldo brengt het toerisme mij persoonlijk meer voor- dan nadelen
47% 26%
<
53% 54%
Door toerisme vind ik het vaak te druk op Schouwen-Duiveland Ik ben bang dat het door toerisme (steeds) drukker wordt Ik verwacht dat een groei van het aantal bezoekers zal leiden tot wrijving met inwoners
55% 66% 57%
71% 25%
Ik vind dat toerisme goed is voor de lokale economie Het toerisme op Schouwen-Duiveland helpt mij mijn rekeningen te betalen
85% 15%
> <
49%
Door toerisme vind ik het leven in mijn gemeente duurder worden
48%
≈
53% 22%
Door het toerisme voel ik mij trots om inwoner te zijn van Schouwen-Duiveland Het toerisme zorgt ervoor dat ik mij meer verbonden voel met andere inwoners
40% 18%
< < ≈ <
>
Een groei van het aantal bezoekers zal leiden tot wrijving tussen inwoners en bezoekers Economische voordelen Toerisme vergroot het inkomen en de levensstandaard in mijn gemeente Toerisme in mijn gemeente helpt mij mijn rekeningen te betalen Economische nadelen Door toerisme wordt het leven in mijn gemeente duurder Sociaal-maatschappelijke voordelen Toerisme maakt mij trots een inwoner te zijn van Schouwen-Duiveland Toerisme zorgt ervoor dat ik mij meer verbonden voel met de gemeenschap Sociaal-maatschappelijke nadelen Door toerisme vertel ik liever niet tegen anderen dat ik in deze gemeente woon Toerisme zorgt ervoor dat ik mij minder verbonden voel met de gemeenschap Leefomgeving gerelateerde voordelen Dankzij toerisme zijn er meer winkel- en horecagelegenheden
5% 14%
Door het toerisme vertel ik liever niet tegen anderen dat ik op Schouwen-Duiveland woon Het toerisme zorgt ervoor dat ik mij minder verbonden voel met andere inwoners
4% 9%
86%
58%
Dankzij toerisme zijn er meer recreatieve mogelijkheden voor de inwoners Toerisme helpt onze culturele identiteit en historische gebouwen te bewaren
58% 52%
Door toeristisch-recreatieve ontwikkelingen zien de publieke ruimtes in mijn gemeente er beter uit Toerisme stimuleert de bescherming en het behoud van de natuurlijke omgeving in mijn gemeente Toeristisch-recreatieve ontwikkelingen verbeteren de leefbaarheid in mijn gemeente Leefomgeving gerelateerde nadelen Door toerisme zijn er meer verkeersproblemen in mijn gemeente Door toerisme is er meer zwerfafval in mijn gemeente Door toerisme is er meer criminaliteit in mijn gemeente
39%
44%
Door toerisme in mijn gemeente zijn er meer winkel- en horecagelegenheden waar ik ook als inwoner van profiteer Door toerisme in mijn gemeente zijn er meer recreatieve mogelijkheden voor mij als inwoner Door toerisme in mijn gemeente is er naar mijn mening meer aandacht voor het behoud van onze culturele identiteit en historische gebouwen Door toerisme in mijn gemeente ziet (de openbare ruimte op) Schouwen-Duiveland er naar mijn mening beter uit Door toerisme in mijn gemeente is er naar mijn mening meer aandacht voor het behoud van de natuurlijke omgeving Door toerisme in mijn gemeente verbetert de leefbaarheid voor mij als inwoner
24%
<
84% 82% 43%
Door toerisme in mijn gemeente ervaar ik verkeersoverlast Door toerisme zie ik meer zwerfafval in mijn gemeente Door toerisme ervaar ik meer criminaliteit in mijn gemeente
83% 68% 27%
≈ < <
57 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
21%
50% 40% 36% 27%
>
< < < < >
DRUKTEBELEVING: SENTIMENT VERMOEDELIJK VERSLECHTERD Als het gaat om druktebeleving, zien we dat de groep die bij een groei van het aantal bezoekers wrijving met inwoners verwacht, in 2024 3% hoger ligt dan in 2021. Daarnaast was in 2021 53% het eens met de stelling ‘door toerisme wordt het te druk in mijn gemeente’. Hiermee wordt verwezen naar een toekomstige situatie zonder aanduiding van periode of frequentie. Twee stellingen uit het huidige onderzoek zijn relevant ter vergelijking. In 2024 is 55% het eens met de stelling ‘door toerisme vind ik het vaak te druk op Schouwen-Duiveland’. De focus van deze stelling ligt op de huidige situatie (tegenwoordige tijd), persoonlijke ervaring (‘vind ik’) én een zekere frequentie (‘vaak’). Ook is in 2024 66% het eens met de stelling ‘ik ben bang dat het door toerisme (steeds) drukker wordt’. Rekening houdend met de verschillen in formulering, is een verslechtering van het sentiment ten aanzien van drukte tussen 2021 en 2024 aannemelijk. ECONOMISCHE EFFECTEN: MET NAME OPMERKELIJKE DALING IN PERSOONLIJK FINANCIEEL VOORDEEL Als we kijken naar de drie stellingen over de ervaren economische voor- en nadelen dan valt op dat in 2024 een grotere groep meent dat het toerisme goed is voor de lokale economie (85%), dan in 2021 het geval was voor de vergroting van het inkomen en de levensstandaard (71%).
Waarschijnlijk komt deze stijging voort uit de concretere formulering van de stelling in het onderzoek van 2024. Opmerkelijker is de daling van het aantal inwoners dat zegt dat toerisme hen helpt hun rekening te betalen: 15% zegt dat nu ten opzichte van 25% in 2021. Het aantal banen in toerisme is in dezelfde periode overigens niet gedaald. Tot slot is de groep inwoners die van mening is dat het leven op SchouwenDuiveland duurder wordt door toerisme, ongeveer hetzelfde gebleven. Hierbij moet worden opgemerkt dat alle prijzen in Nederland sinds 2021 fors gestegen zijn door inflatie. Het is voor inwoners wellicht moeilijk te onderscheiden welke rol toerisme daarin speelt.
SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN: VOORAL VERMINDERD GEVOEL VAN TROTS DOOR TOERISME VALT OP In tabel 11 zijn vier stellingen opgenomen over de ervaren sociaalmaatschappelijke voor- en nadelen van toerisme. Meest opvallend is de daling van het aantal inwoners dat zich door toerisme trots voelt om inwoner te zijn van Schouwen-Duiveland. In 2024 is slechts 40% die mening toegedaan, waar dit in 2021 nog 53% was. Tegelijkertijd zien we geen wezenlijke toename van de groep inwoners die door toerisme liever niet aan anderen vertelt op SchouwenDuiveland te wonen. Alhoewel in 2024 een kleinere groep inwoners een gevoel van trots ervaart door toerisme, is de groep die zich door toerisme ‘schaamt’ om op Schouwen-Duiveland te wonen, niet gegroeid. De invloed van toerisme op het gevoel van verbondenheid met de gemeenschap, laat zowel bij de positief als bij de negatief geformuleerde stelling een daling zien. Het aantal inwoners dat zich door toerisme meer verbonden voelt met de gemeenschap daalde tussen 2021 en 2024 van 22% naar 18%, terwijl het aantal inwoners dat zich door toerisme juist minder verbonden voelt met de gemeenschap daalde van 14% naar 9%. Mogelijk speelt de eerder genoemde opmerking van sommige deelnemers over ‘gedeelde smart’ hierin een rol.
EFFECTEN OP DE LEEFOMGEVING: INWONERS ZEER KRITISCH OP BIJDRAGE VAN TOERISME AAN DE LEEFBAARHEID Over de invloed van toerisme op aspecten van de leefomgeving zijn negen stellingen relevant voor de vergelijking tussen 2021 en 2024. Een opvallende daling zien we in de groep inwoners die van mening is dat het toerisme een positieve bijdrage levert aan de leefbaarheid van het eiland. Dit was in 2021 44% en in 2024 nog maar 24%. Daarbij moet opgemerkt worden dat de stelling in 2024 persoonlijker is door de toevoeging van ‘voor mij als inwoner’. Uit een nadere analyse blijkt dat vooral meer inwoners neutraal tegen dit onderwerp zijn gaan aankijken: 20% in 2021 versus 34% in 2024. Het percentage oneens steeg van 36% naar 42%. Kijkend naar de andere stellingen over voordelen van het toerisme voor de leefomgeving, is in 2024 met bijna al deze stellingen een kleiner deel van de inwoners het eens dan in 2021 het geval was. Het ligt echter niet voor de hand dat bijvoorbeeld de bijdrage van toerisme aan het aantal winkelen horecagelegenheden in de afgelopen drie jaar daadwerkelijk kleiner is geworden. Uit de analyse van verklarende factoren voor steun in hoofdstuk 4,
58 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
bleek wel dat inwoners die veel nadelen van het toerisme ervaren, óók minder de voordelen zien. Daarnaast lijkt het verschil in formulering van de stellingen van belang voor het verschil in uitkomsten. Zo is de vraagstelling over de bijdrage van het toerisme aan het aantal winkel- en horecagelegenheden in 2024 wezenlijk persoonlijker. Dat een inwoner van mening is dat er door toerisme meer winkel- en horecagelegenheden zijn (stelling 2021), hoeft natuurlijk niet per definitie te betekenen dat hij of zij ook daadwerkelijk meent daarvan te profiteren (stelling 2024). Ook het verschil in resultaten van de stellingen over de bijdrage van toerisme aan het behoud van de culturele identiteit & historische gebouwen en van de natuurlijke omgeving valt op. De toevoeging ‘aandacht voor’ maakt de stellingen uit 2024 op deze onderwerpen specifieker dan die uit 2021. Daarbij is relevant dat de groep die het eens is met de stelling over de bijdrage van toerisme aan het behoud van de natuurlijke omgeving in 2024 groter is dan in 2021 (respectievelijk 27% en 21%) en de groep die het eens is met de stelling over de bijdrage van toerisme aan het behoud van de culturele identiteit & historische gebouwen juist kleiner (respectievelijk 40% en 52%). Tot slot zien we ook bij de stellingen over de nadelen op het gebied van de leefomgeving een aantal verschillen.
De stelling over verkeersproblemen scoort in 2021 en 2024 ongeveer gelijk, terwijl het aantal inwoners dat het eens is met de stellingen over zwerfafval en criminaliteit juist behoorlijk is gedaald. Ook hier is het goed mogelijk dat de persoonlijkere manier van formuleren in 2024 het grootste deel van die daling heeft veroorzaakt. Daarin is immers minder ruimte voor antwoorden gebaseerd op ‘horen zeggen’, omdat inwoners nadrukkelijk worden gevraagd hoe zij het zelf zien of ervaren. Met het oog daarop is het dan wel opmerkelijk dat de groep inwoners die in 2024 aangeeft door toerisme zelf verkeersoverlast te ervaren, nagenoeg van dezelfde omvang is als de groep die in 2021 aangaf van mening te zijn dat er door toerisme meer verkeersproblemen zijn in de gemeente. Als we de redeneerlijn over de relevantie van de formulering doortrekken, zou gesteld kunnen worden dat dit percentage in principe ook gedaald zou moeten zijn en dat dit aanleiding geeft om te denken dat in 2024 een stuk méér inwoners op persoonlijk niveau verkeersoverlast ervaren dan in 2021 het geval was.
59 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
6 CONCLUSIE EN AANBEVELING 60 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Dit onderzoek heeft tot doel inzicht te geven in de manier waarop inwoners van Schouwen-Duiveland aankijken tegen het toerisme op het eiland. Uit de resultaten blijkt dat iets meer dan de helft van de inwoners (52%) het toerisme steunt. De manier waarop zij aankijken tegen drukte en de voor- en nadelen van het toerisme speelt daarin een belangrijke rol. Zowel in de mate van steun voor toerisme als druktebeleving en ervaren voor- en nadelen, zien we belangrijke verschillen tussen de woonkernen. Uit de vergelijking van onderzoeksresultaten uit 2021 en 2024 blijkt dat inwoners de afgelopen jaren over het algemeen minder voordelen en meer nadelen van het toerisme zijn gaan ervaren. Dit heeft echter (nog) niet geleid tot een wezenlijke daling van de steun voor toerisme. Wel is bijna de helft van de inwoners naar eigen zeggen negatiever gaan denken over het toerisme, is twee derde bang dat het door toerisme steeds drukker wordt en de helft dat de nadelen van het toerisme de komende jaren zullen toenemen. De inzichten uit dit onderzoek bieden gemeente Schouwen-Duiveland handvatten om aan de slag te gaan met deze aandachtspunten. Vanwege de grote lokale verschillen, is maatwerk nodig bij het ondernemen van actie gericht op het vergroten van (bewustzijn over) de voordelen van het toerisme en het verkleinen van de nadelen.
Alhoewel dit onderzoek een globaal beeld geeft van het sentiment dat onder inwoners leeft, geeft het slechts beperkt inzicht in de achterliggende redenen daarvan. Meer dan 500 ondervraagde inwoners lieten weten bereid te zijn om hun ervaringen verder toe te lichten. We bevelen de gemeente van harte aan om van dit aanbod gebruik te maken en op lokaal niveau nader in gesprek te gaan. Uit het onderzoek blijkt namelijk ook dat inwoners zelf de nodige ideeën hebben over hoe de voordelen van het toerisme kunnen worden vergroot en de nadelen juist verkleind. Door hierover het gesprek te voeren, ontstaat een goede basis voor actie en kan gezamenlijk worden toegewerkt naar een bestemming in balans.
61 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
‘Goed initiatief.’
‘Ik hoop ergens de uitslag te lezen van de vragenlijst en wat de punten worden die de gemeente gaat aan- of oppakken.’
‘Fijn dat onze mening gevraagd wordt. Hopelijk wordt er ook daadwerkelijk iets mee gedaan.’
‘Ik hoop van harte dat het onderzoek tot goede beleidskeuzes zal leiden.’
‘Ik heb best de nodige ideeën over hoe de leefbaarheid in relatie tot toerisme verbeterd kan worden en zou die graag delen.’
BIJLAGEN BIJLAGE 1. VRAGENLIJST BIJLAGE 2. KENMERKEN RESPONDENTEN BIJLAGE 3. GEMEENTELIJK BELEID – RESULTATEN WOONKERNNIVEAU 62 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
BIJLAGE 1 – VRAGENLIJST 63 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
WAT VINDT U VAN HET TOERISME OP SCHOUWEN-DUIVELAND? Schouwen-Duiveland is sinds jaar en dag een toeristische gemeente bij uitstek. De kust, de natuurgebieden, de historische dorps- en stadskernen, evenementen en culinaire mogelijkheden maken Schouwen-Duiveland niet alleen een populaire vakantiebestemming, maar ook een aantrekkelijke gemeente om in te wonen en te werken. We zijn benieuwd hoe u als inwoner het toerisme ervaart. Daar gaat deze vragenlijst over. Met toeristen bedoelen we zowel bezoekers die op het eiland overnachten als mensen die voor een dagje uit naar Schouwen-Duiveland komen. De vragen gaan over hoe u het toerisme op Schouwen-Duiveland zélf ervaart. Dus niet over wat u in de krant leest of wat u van uw buren, familie of vrienden hoort. Geef bij het beantwoorden van de vragen alstublieft zo goed als mogelijk uw eigen mening. De gemeente gebruikt de resultaten van het onderzoek voor het maken van beleidskeuzes over toerisme en recreatie. Uw antwoorden zijn daarom erg waardevol, óók als het onderwerp u in eerste instantie niet zo aanspreekt. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 15 minuten. U blijft uiteraard anoniem. Als dank voor uw moeite verloot de gemeente een aantal Eiland Verwenbonnen ter waarde van 50 euro onder de deelnemers. Wilt u hiervoor in aanmerking komen, dan kunt u dat aan het eind van de vragenlijst aangeven.
Namens gemeente Schouwen-Duiveland en HZ Kenniscentrum Kusttoerisme alvast heel hartelijk dank voor uw deelname!
64 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
DEEL 1: UW PERSOONLIJKE SITUATIE We stellen eerst een paar vragen over uw persoonlijke situatie. Met uw antwoorden helpt u ons bijvoorbeeld om te begrijpen of jongeren anders tegen het toerisme aankijken dan ouderen. 1 Wat is uw geslacht? ● Man ● Vrouw
● X ● Zeg ik liever niet
2 Hoeveel jaar woont u al op Schouwen-Duiveland? Het gaat hier om het totaal aantal jaar dat u gedurende uw leven in deze gemeente heeft gewoond. Bijvoorbeeld: 10 __________ jaar 3 Wat is uw leeftijd? Bijvoorbeeld: 56 __________ jaar 4 Wat zijn de 4 cijfers van uw postcode? Bijvoorbeeld: 4301 __________ 5 Bent u (deels) werkzaam in de toeristische sector en/of heeft u een bijverdienste uit het toerisme? Werkt u bijvoorbeeld in een hotel of restaurant, maakt u schoon op een vakantiepark, verhuurt u zelf kamers, werkt u voor de overheid/onderwijs op het gebied van recreatie en toerisme, of bent u ondernemer in de sector? ● Ja ● Nee
65 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
DEEL 2: UW MENING OVER DE OMVANG VAN HET TOERISME OP SCHOUWEN-DUIVELAND De volgende vragen en stellingen gaan over hoe u aankijkt tegen het aantal bezoekers dat naar Schouwen-Duiveland komt en hoe dat verdeeld is over het jaar. 6 Wat vindt u van het aantal bezoekers dat doorgaans, in een normaal jaar, naar Schouwen-Duiveland komt? ● Veel te weinig ● Niet te weinig/niet te veel ● Veel te veel ● Te weinig ● Te veel ● Weet ik niet 7 Heeft u de indruk dat het aantal bezoekers dat doorgaans naar Schouwen-Duiveland komt, de afgelopen 5 jaar is veranderd? ● Nee, volgens mij is het aantal bezoekers (ongeveer) gelijk gebleven ● Ja, volgens mij is het aantal bezoekers afgenomen ● Ja, volgens mij is het aantal bezoekers toegenomen ● Weet ik niet 8 De volgende stellingen gaan over hoe u aankijkt tegen de drukte die het toerisme (soms) met zich meebrengt. Kunt u voor elke stelling aangeven in hoeverre u het hiermee eens/oneens bent? Helemaal oneens Door bezoekers vind ik het over het algemeen gezellig druk op Schouwen-Duiveland. Door toerisme vind ik het vaak te druk op Schouwen-Duiveland. Ik ben bang dat het door toerisme (steeds) drukker wordt. Ik vind de drukte die bezoekers met zich mee brengen geen enkel probleem. Ik verwacht dat een groei van het aantal bezoekers zal leiden tot wrijving met inwoners. Ik vind het fijn als er het hele jaar door bezoekers naar Schouwen-Duiveland komen.
Ik stel de afwisseling tussen drukke en minder drukke perioden op prijs.
Oneens
Niet eens / niet oneens
Eens
Helemaal eens
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
Heeft u bij de tweede stelling (‘Door toerisme vind ik het vaak te druk op Schouwen-Duiveland’) eens of helemaal eens ingevuld? Zo ja, ga dan naar vraag 9. Zo nee, ga dan naar vraag 10.
66 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
9 U heeft aangegeven dat u het door toerisme vaak te druk vindt op Schouwen-Duiveland. Kunt u aangeven waar het te druk is, en wanneer dat zo is? Waar is het volgens u te druk? Kies één of meerdere van onderstaande plekken
● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●
Op de stranden In de duinen In het centrum van Burgh-Haamstede In het centrum van Renesse In het centrum van Zierikzee In andere kernen op het eiland In mijn eigen woonwijk In de supermarkten In de horeca Op de Grevelingen Op de Oosterschelde In natuurgebieden Op parkeerplaatsen Op de weg Op fiets- en/of wandelpaden Anders, namelijk ___________________________ Anders, namelijk ___________________________
67 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Wanneer is het daar volgens u te druk? Kies één of meerdere van onderstaande momenten
● ● ● ● ● ● ● ● ●
Bij specifieke gelegenheden zoals een evenement Op feestdagen zoals Pasen, Hemelvaart en/of Kerst In de zomervakantie In (bijna) alle schoolvakanties In de weekenden Als het mooi weer is (Bijna) het hele jaar Anders, namelijk ___________________________ Anders, namelijk ___________________________
DEEL 3: UW MENING OVER DE VOOR- EN NADELEN VAN HET TOERISME OP SCHOUWEN-DUIVELAND De volgende vragen gaan over de voor- en nadelen die u ervaart van het toerisme op Schouwen-Duiveland. U ziet eerst een blok met stellingen over economie, daarna een blok met stellingen over cultuur & maatschappij en tot slot twee blokken met stellingen over voorzieningen en de leefomgeving. 10 De volgende stellingen gaan over hoe u aankijkt tegen de invloed van toerisme op de economie. Kunt u voor elke stelling aangeven in hoeverre u het hiermee eens/oneens bent?
Ik vind dat de toeristische sector inwoners aantrekkelijke banen biedt (bijv. interactie met gasten, flexibele werktijden). Ik vind dat het toerisme goed is voor de lokale economie. Door toerisme vind ik het leven op Schouwen-Duiveland duurder worden. Ik vind dat Schouwen-Duiveland economisch te veel afhankelijk is van het toerisme. Ik vind dat de toeristische sector vooral onaantrekkelijke banen biedt (bijv. te veel seizoensafhankelijk, slecht betaald). Het toerisme op Schouwen-Duiveland helpt mij mijn rekeningen te betalen.
Helemaal oneens
Oneens
Niet eens / niet oneens
Eens
Helemaal eens
●
●
●
●
●
● ● ●
● ● ●
● ● ●
● ● ●
● ● ●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
Helemaal oneens ● ● ● ● ● ● ●
Oneens
Eens
● ● ● ● ● ● ●
Niet eens / niet oneens ● ● ● ● ● ● ●
● ● ● ● ● ● ●
Helemaal eens ● ● ● ● ● ● ●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
11 De volgende stellingen gaan over hoe u aankijkt tegen de invloed van toerisme op cultuur & maatschappij. Kunt u voor elke stelling aangeven in hoeverre u het hiermee eens/oneens bent?
Door het toerisme voel ik mij trots om inwoner te zijn van Schouwen-Duiveland. Het toerisme zorgt ervoor dat ik mij meer verbonden voel met andere inwoners. Door het toerisme voel ik me minder thuis in mijn eigen woonwijk. Het toerisme biedt mij kansen om meer te leren over andere culturen. Door het toerisme vertel ik liever niet tegen anderen dat ik op Schouwen-Duiveland woon. Het toerisme zorgt ervoor dat ik mij minder verbonden voel met andere inwoners. Het toerisme zorgt ervoor dat ik leuke contacten heb met bezoekers. Ik vind dat toerisme het voortbestaan van de lokale cultuur en tradities op Schouwen-Duiveland bedreigt. Door het toerisme voel ik me beperkt in mijn dagelijkse bezigheden (bijv. boodschappen doen, van A naar B gaan) Ik vind dat het toerisme zorgt voor een bloeiender sociaal en cultureel leven (bijv. groter cultureel aanbod, meer lokale evenementen en markten).
68 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
12 De volgende stellingen gaan over hoe u aankijkt tegen de invloed van toerisme op uw leefomgeving (deel 1). Kunt u voor elke stelling aangeven in hoeverre u het hiermee eens/oneens bent? Door het toerisme op Schouwen-Duiveland… …is er naar mijn mening meer aandacht voor het behoud van de natuurlijke omgeving. …ziet (de openbare ruimte op) Schouwen-Duiveland er naar mijn mening beter uit. …ervaar ik verkeersoverlast (bijv. vaker langer onderweg en/of vaker in de file). …heb ik moeite om een parkeerplek te vinden in mijn eigen woonwijk. …voel ik mij minder veilig in het verkeer. …is er naar mijn mening meer aandacht voor het behoud van onze culturele identiteit en historische gebouwen. …zijn er meer recreatieve mogelijkheden voor mij als inwoner (bijv. fiets- en wandelpaden en dagattracties). …ervaar ik een te hoge druk op zorgvoorzieningen waardoor ik er als inwoner minder snel terecht kan. …is er minder passend winkelaanbod voor mij als inwoner. …verbetert de leefbaarheid voor mij als inwoner.
Helemaal oneens ● ● ● ● ●
Oneens
Eens
● ● ● ● ●
Niet eens / niet oneens ● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
Helemaal eens ● ● ● ● ●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
● ●
● ●
● ●
● ●
● ●
Oneens
Niet eens / niet oneens ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●
Eens
Helemaal eens ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●
13 De volgende stellingen gaan over hoe u aankijkt tegen de invloed van toerisme op uw leefomgeving (deel 2). Kunt u voor elke stelling aangeven in hoeverre u het hiermee eens/oneens bent? Door het toerisme op Schouwen-Duiveland… …zijn er meer winkel- en horecagelegenheden waar ik ook als inwoner van profiteer. …zijn er meer (openbare) vervoersmogelijkheden waar ik ook als inwoner gebruik van kan maken. …voel ik mij beperkt in mijn mogelijkheden om te recreëren, zoals bezoek aan strand, stad, etc. …ervaar ik meer criminaliteit. …wordt er naar mijn mening schade toegebracht aan de natuur en/of het landschap. …worden er meer evenementen georganiseerd die ook voor mij als inwoner aantrekkelijk zijn. …zijn er meer zorgvoorzieningen voor mij als inwoner, zoals huisartsen en apotheken. …zie ik meer zwerfafval. …heb ik als inwoner meer moeite met het vinden van een geschikte woning. …is mijn woonomgeving levendiger.
69 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Helemaal oneens ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●
● ● ● ● ● ● ● ● ● ●
● ● ● ● ● ● ● ● ● ●
14 U heeft aangegeven onderstaande voordelen van het toerisme te herkennen. Welke van deze voordelen waardeert u het meest? Kies maximaal 5 voordelen uit de lijst. Klik eerst op het voordeel dat u het meeste waardeert. Dit voordeel krijgt een 1 en komt bovenaan te staan. Klik vervolgens op het voordeel dat u daarna het meeste waardeert. Dit voordeel krijgt een 2 en komt onder het voordeel te staan dat u als eerste heeft geselecteerd. Enzovoort. Heeft u een verkeerd voordeel geselecteerd? Klik dan nogmaals op dat voordeel om de selectie ongedaan te maken. Hecht u geen waarde aan onderstaande voordelen van het toerisme? Sla deze vraag dan over. < Vraag enkel in de digitale vragenlijst. Hier komen de voordelen te staan waarvan men bij vraag 10 t/m 13 eens of helemaal eens heeft aangekruist > 15 U heeft aangegeven onderstaande nadelen van het toerisme te herkennen. Kunt u aangeven of u één of meerdere van deze nadelen als grote ergernis ervaart? Kies maximaal 5 nadelen uit de lijst. Klik éérst op het nadeel dat u als de grootste ergernis ervaart. Dit nadeel krijgt een 1 en komt bovenaan te staan. Klik vervolgens op het nadeel waaraan u zich daarna het meest ergert. Dit nadeel krijgt een 2 en komt onder het nadeel te staan dat u als eerste heeft geselecteerd. Enzovoort. Heeft u een verkeerd nadeel geselecteerd? Klik dan nogmaals op dat nadeel om de selectie ongedaan te maken.
Vormt geen van onderstaande nadelen voor u een grote ergernis? Sla deze vraag dan over. < Vraag enkel in de digitale vragenlijst. Hier komen de nadelen te staan waarvan men bij vraag 10 t/m 13 eens of helemaal eens heeft aangekruist > Zie onderstaand voorbeeld.
70 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
DEEL 4: UW MENING OVER HET TOERISME IN ZIJN GEHEEL Nu u uw mening heeft gegeven over verschillende onderdelen van het toerisme op Schouwen-Duiveland, zijn we benieuwd naar uw conclusie: hoe kijkt u in het geheel tegen het toerisme aan? Daarover gaan de volgende vragen. 16 Stel dat u alle voor- en nadelen op de weegschaal legt. Vindt u dan dat het toerisme u persoonlijk meer voordelen of meer nadelen brengt? En hoe is dat volgens u voor Schouwen-Duiveland als geheel? a. Per saldo brengt het toerisme mij persoonlijk… ● meer voordelen dan nadelen ● even veel voordelen als nadelen ● minder voordelen dan nadelen b. Per saldo brengt het toerisme Schouwen-Duiveland als geheel… ● meer voordelen dan nadelen ● even veel voordelen als nadelen ● minder voordelen dan nadelen 17 De volgende stellingen gaan over hoe u al met al aankijkt tegen de voor- en nadelen van het toerisme. Kunt u voor elke stelling aangeven in hoeverre u het hiermee eens/oneens bent?
De voordelen van het toerisme maken Schouwen-Duiveland voor mij een fijnere plek om te wonen. Ik heb op geen enkele manier voordeel bij het toerisme. De nadelen die ik ondervind van het toerisme, bederven in belangrijke mate mijn woongenot. Ik ben bang dat ik de komende jaren meer nadelen van het toerisme zal ervaren.
Helemaal oneens ● ● ● ●
Oneens ● ● ● ●
18 Hieronder ziet u een aantal uitspraken over overlast. Welke van deze uitspraken past het beste bij uw situatie? ● Ik ervaar helemaal geen overlast van het toerisme op Schouwen-Duiveland. ● Ik vind een beetje overlast niet zo erg, omdat ik weet hoe belangrijk het toerisme is voor Schouwen-Duiveland. ● Ik vind een beetje overlast niet zo erg, omdat ik weet hoe veel het toerisme mij persoonlijk brengt. ● Ik stoor mij aan de overlast die ik van het toerisme ervaar, omdat ik zelf weinig voordeel bij het toerisme heb. ● Ik stoor mij aan de overlast die ik van het toerisme ervaar, ondanks dat ik zelf vooral voordeel heb bij toerisme.
71 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Niet eens / niet oneens ● ● ● ●
Eens ● ● ● ●
Helemaal eens ● ● ● ●
19 De volgende stellingen gaan over hoe u per saldo aankijkt tegen het toerisme op Schouwen-Duiveland. Kunt u voor elke stelling aangeven in hoeverre u het hiermee eens/oneens bent?
Schouwen-Duiveland zou het beste af zijn als er helemaal geen toerisme was. Het maakt mij niet zo veel uit of er wel of geen toerisme is op Schouwen-Duiveland. Ik steun toerisme en ik wil dat het belangrijk blijft op Schouwen-Duiveland.
Helemaal oneens ● ● ●
20 Is uw mening over het toerisme op Schouwen-Duiveland de afgelopen 5 jaar veranderd? ● Nee, ik sta nog steeds hetzelfde tegenover het toerisme als 5 jaar geleden ● Ja, ik ben de afgelopen 5 jaar positiever gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland ● Ja, ik ben de afgelopen 5 jaar negatiever gaan denken over het toerisme op Schouwen-Duiveland ● Weet ik niet
72 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Oneens ● ● ●
Niet eens / niet oneens ● ● ●
Eens ● ● ●
Helemaal eens ● ● ●
DEEL 5: BELEID Nu u uw mening over het toerisme heeft gegeven, volgen nog enkele vragen over het gemeentelijk beleid.
De volgende twee vragen gaan over de regels van de gemeente voor toeristische verblijfsaccommodaties zoals hotels, campings en vakantieparken. We zijn benieuwd hoe waarschijnlijk u het vindt dat de gemeente een ondernemer toestemming geeft voor uitbreiding van een bestaande verblijfsaccommodatie of het beginnen van een helemaal nieuwe verblijfsaccommodatie. 21 Stel een ondernemer wil een bestaand(e) hotel, camping of vakantiepark op Schouwen-Duiveland uitbreiden. Bijvoorbeeld met extra hotelkamers, huisjes of kampeerplaatsen. Wat verwacht u dat de gemeente hierover beslist? ● ● ● ● ●
De ondernemer mag waarschijnlijk uitbreiden, want de regels hiervoor zijn niet zo streng op Schouwen-Duiveland De ondernemer mag alleen uitbreiden als zijn plannen voldoen aan de strenge regels die hiervoor zijn De ondernemer mag zeker niet uitbreiden, want volgens de regels van de gemeente is dit helemaal niet (meer) toegestaan Anders, namelijk _________________________________________________________________________________________ Weet ik niet
22 Stel een ondernemer wil een nieuw(e) hotel, camping of vakantiepark beginnen op Schouwen-Duiveland. Wat verwacht u dat de gemeente hierover beslist? ● ● ● ● ●
De ondernemer krijgt waarschijnlijk toestemming, want de regels voor nieuwe verblijfsaccommodaties zijn niet zo streng op Schouwen-Duiveland De ondernemer krijgt alleen toestemming als zijn plannen voldoen aan de strenge regels voor nieuwe verblijfsaccommodaties De ondernemer krijgt zeker geen toestemming, want volgens de regels van de gemeente zijn nieuwe verblijfsaccommodaties helemaal niet (meer) toegestaan Anders, namelijk _________________________________________________________________________________________ Weet ik niet
De volgende vragen gaan over hoe belangrijk u het vindt dat uw gemeente actie onderneemt op bepaalde onderwerpen én of u vindt dat uw gemeente dat goed of slecht doet.
73 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
Belangrijk
Heel belangrijk
Heel slecht
Slecht
Niet slecht / niet goed
Goed
Heel goed
Weet ik niet
Hoe geeft uw gemeente volgens u invulling aan deze acties?
Niet belangrijk
Ervoor zorgen dat de vrijetijdssector bijdraagt aan de verduurzaming van Schouwen-Duiveland. Ervoor zorgen dat het toeristisch-recreatieve aanbod zo divers mogelijk is. Investeren in duurzame vervoersmogelijk-heden voor zowel bezoeker als inwoner. Toerisme ontwikkelen op een schaal die past bij onze gemeenschap. Toerisme ontwikkelen in balans met de natuurlijke omgeving.
Hoe belangrijk zijn onderstaande acties voor u? Helemaal niet belangrijk
23 Beoordeel voor onderstaande acties zowel uw persoonlijk belang als de prestaties van uw gemeente. 1 Bedenk eerst voor elke actie hoe belangrijk u het vindt dat uw gemeente hierop actie onderneemt en kies uw antwoord in de eerste kolom. 2 Bepaal daarna in hoeverre, volgens u, uw gemeente deze acties goed tot uitvoering brengt en kies uw antwoord in de tweede kolom.
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
● ● ● ● ●
DEEL 6: TOT SLOT U bent bijna aan het einde van de vragenlijst gekomen. We hebben nog enkele afsluitende vragen voor u. 24 De gemeente wil graag met een kleine groep inwoners doorpraten over de onderwerpen in deze vragenlijst. Mag de gemeente u daarvoor benaderen? Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt om contact met u op te nemen als u geselecteerd wordt. ● Ja, de gemeente mag mij hiervoor benaderen. Ik laat hiervoor bij de laatste vraag mijn e-mailadres achter. ● Nee, ik heb daar geen interesse in. 25 Als dank voor de moeite verloot de gemeente een aantal Eiland Verwenbonnen ter waarde van 50 euro onder de deelnemers. Wilt u hiervoor in aanmerking komen? Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt om contact met u op te nemen als u tot de winnaars behoort. ● Ja, ik doe mee aan de verloting. Ik laat hiervoor bij de laatste vraag mijn e-mailadres achter. ● Nee, ik doe niet mee aan de verloting. 26 Wilt u in de toekomst vaker uw mening geven over actuele Zeeuwse onderwerpen via Panel Zeeland? Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt om u eenmalig informatie toe te sturen. ● Ja, stuur mij meer informatie over Panel Zeeland. Ik laat hiervoor bij de laatste vraag mijn e-mailadres achter. ● Nee, ik heb geen interesse in deelname aan Panel Zeeland. 27 Als u op één of meerdere van de drie voorgaande vragen ‘ja’ heeft geantwoord, laat dan in het onderstaande veld uw e-mailadres achter.
Uw e-mailadres: __________________________________________________________ 28 Wilt u tot slot nog iets (anders) kwijt over deze vragenlijst? Dan kunt u dat hier aangeven.
______________________________________________________________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________________________________________________________ Hartelijk dank voor het invullen van de vragenlijst!
74 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
BIJLAGE 2 – KENMERKEN RESPONDENTEN 75 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
De volgende tabellen laten de kenmerken van de 2.092 respondenten zien zoals zij die zelf hebben aangegeven. Geslacht Man
47%
Vrouw
52%
Onbekend
1%
Leeftijd 18-34 jaar
10%
35-49 jaar
13%
50-64 jaar
38%
65 jaar of ouder
39%
Aantal jaren woonachtig op Schouwen-Duiveland 0-5 jaar
12%
6-10 jaar
8%
11-15 jaar
5%
16 jaar of langer
75%
(Deels) werkzaam in de toeristische sector Nee
84%
Ja
16%
76 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
BIJLAGE 3 – GEMEENTELIJK BELEID – RESULTATEN WOONKERNNIVEAU 77 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
BELEID VOOR UITBREIDING VAN BESTAANDE VERBLIJFSACCOMMODATIES
BELEID VOOR NIEUWVESTIGING VERBLIJFSACCOMMODATIES
Stel een ondernemer wil een bestaand(e) hotel, camping of vakantiepark op
Stel een ondernemer wil een nieuw(e) hotel, camping of vakantiepark beginnen op
Schouwen-Duiveland uitbreiden. Wat verwacht u dat de gemeente hierover beslist?
Schouwen-Duiveland. Wat verwacht u dat de gemeente hierover beslist?
Brouwershaven
11%
43%
20%
Bruinisse
11%
43%
17%
Burgh-Haamstede
11%
39%
25%
Dreischor
16%
Ellemeet
16%
Kerkwerve
16%
Nieuwerkerk
16%
Noordgouwe
17%
Noordwelle Oosterland
24% 25%
38%
16%
25%
7%
Dreischor
30%
Ellemeet
22%
Kerkwerve
26%
14%
Nieuwerkerk
17%
Noordgouwe
12%
14%
49%
Burgh-Haamstede
9%
19%
Noordwelle Oosterland
15%
9%
Ouwerkerk
26%
17%
8%
Renesse
25% 27%
21%
Renesse
20%
30%
25%
Scharendijke
15%
35%
24%
22%
5%
Scharendijke
28%
14%
9%
Serooskerke
27%
13%
9%
Sirjansland
22%
14%
10%
Zierikzee
25%
10%
Zonnemaire
28%
Serooskerke
16%
Zierikzee
15%
Zonnemaire 0%
25%
25%
Sirjansland
14%
41%
35%
16%
46% 37%
15% 20%
40%
18%
20%
60%
80%
0%
100%
7%
12% 10%
44%
12%
10%
15%
13%
9%
17%
15% 23%
16%
38% 28%
13%
12% 8%
16%
22%
35%
40%
15%
18% 60%
6%
15%
7% 9%
25%
25%
11%
7% 9%
19%
32%
35%
16%
19% 11%
35% 29%
20%
10%
20%
47%
Ouwerkerk
6%
14%
39%
24% 17%
16%
34% 33%
27%
7%
11% 13%
22%
25%
21%
19%
34%
10%
10%
8%
15%
38%
14%
21%
43%
18%
6%
12%
10%
13%
43%
21% 13%
48%
19%
41%
21% 17%
28% 17%
34%
11%
11%
Brouwershaven Bruinisse
18% 18%
42% 23%
11%
15% 12%
11%
11%
9%
12%
18%
8%
80%
100%
De ondernemer mag zeker niet uitbreiden, want volgens de regels van de gemeente is dit helemaal niet (meer) toegestaan
De ondernemer krijgt zeker geen toestemming, want volgens de regels van de gemeente zijn nieuwe verblijfsaccommodaties helemaal niet (meer) toegestaan
De ondernemer mag alleen uitbreiden als zijn plannen voldoen aan de strenge regels die hiervoor zijn
De ondernemer krijgt alleen toestemming als zijn plannen voldoen aan de strenge regels voor nieuwe verblijfsaccommodaties
De ondernemer mag waarschijnlijk uitbreiden, want de regels hiervoor zijn niet zo streng op Schouwen-Duiveland
De ondernemer krijgt waarschijnlijk toestemming, want de regels voor nieuwe verblijfsaccommodaties zijn niet zo streng op Schouwen-Duiveland
Anders, namelijk
Anders, namelijk
Weet ik niet
Weet ik niet
78 Toerisme op Schouwen-Duiveland: de mening van de inwoner
Beleidsacties in relatie tot toerisme – Mate van belang Percentage van de respondenten dat dit thema (heel) belangrijk vindt
Gemeente S-D
Zonnemaire
Zierikzee
Sirjansland
Serooskerke
Scharendijke
Renesse
Ouwerkerk
Oosterland
Noordwelle
Noordgouwe
Nieuwerkerk
Kerkwerve
Ellemeet
Dreischor
Burgh-Haamstede