2024.276 Bijlage Concept-Gebiedsvisie Zierikzee Noordwest

gebiedsvisie Zierikzee Noordwest concept-visiedocument september 2024

Inhoud inleiding

3

colofon

analyse

5

DOCUMENTGEGEVENS

Historie RO-scan Functies Hoogte Verkeer Landschap en natuur Beeldbepalende panden Ruimtelijke structuur

6 7 9 10 11 16 18 20

ambitie

25

maatregelen

27

Verplaatsen bestaande functies Toevoegen van nieuwe functies en thema’s

28 29

gebiedsvisie

32

Visiekaart Groene kamers De Tuinen Sportzone Centrumschil Natuur in de stad Verplaatsingszone bedrijven Verkeer Thema’s duurzaamheid en milieu

32 34 36 38 40 42 44 46 48

uitvoering

50

Deelprojecten Groenbeleid Participatie

52 53 55

Titel Gebiedsvisie Zierikzee Noordwest Rapportnummer 001245.S01.D04 Datum september 2024 Status definitief OPDRACHTGEVER Naam Gemeente Schouwen-Duiveland Contactpersoon Ronald van Vooren Adresgegevens Laan van St, Hillaire 2, 4301 SH Zierikzee OPDRACHTNEMER Naam Juust BV Adresgegevens Goessestraatweg 17A 4421 AD Kapelle 0113 - 405051 info@juust.nl Auteur(s) Miranda van der Neut Contactgegevens miranda@juust.nl

01 INLEIDING

inleiding Er komen als gevolg van groei en ruimtelijke conflicten van functies aan de noordwestzijde van Zierikzee veel vragen op de gemeente af. Eerste reacties zijn mogelijke verplaatsingsopgaven van o.a. (garage)bedrijven, tennisvelden en de roep om ruimte voor nieuwe woonfuncties. Kortom veel nieuwe initiatieven en ruimtelijke vraagstukken die op de stad Zierikzee af komen. Functies, die mogelijk aan de noordzijde van de stad een nieuwe plek moeten krijgen. Het landschap, de doorzichten naar de stad, de verkeersstromen, de (gemengde) functies en de bestaande bebouwingsstructuren zijn de ingrediënten die het DNA vormen van het gebied.

Om te komen tot een goede onderbouwing van de keuzes geeft de visie antwoord op de volgende deelvragen: • Hoe spelen we met de nieuwe ontwikkelingen in op de landschappelijke en ruimtelijke kwaliteiten van het gebied; • Op welke manier kunnen we nieuwe functies ruimte bieden aan deze zijde van de stad zodat ze toekomstbestendig kunnen worden ingepast en elkaar waar mogelijk versterken, met inachtneming van de andere lopende opgaven, zoals de studie naar de doorstroming en de verkeersveiligheid op de N59 (project gebiedsgerichte aanpak Zierikzee - specifiek het onderdeel de N59 binnen Zierikzee).

• Nieuwe ontwikkelingen mogen geen afbreuk doen aan de kwaliteiten van het gebied. De keuzes in de visie worden vanuit een analyse zorgvuldig onderbouwd. We zoeken direct ook naar mogelijkheden om knelpunten in het plangebied te verbeteren en actuele thema’s op te pakken. Hiervoor is het soms noodzakelijk om verder vooruit te kijken en met elkaar te durven dromen over ruimtelijke scenario’s die nog wat verder voor ons uit liggen. • De visie is daarom geen uitgewerkt plan, maar geeft enkel een denkrichting aan. Een stip op de horizon in de ontwikkeling van Zierikzee.

De visie wil vragen beantwoorden als ‘Wat is er aan de hand’, ‘Wat zijn onze ambities voor dit deel van de stad’ en vervolgens ‘Welke bouwstenen kunnen een bijdrage leveren aan dit gebied?’. Als antwoord op deze vragen geven we een eerste visie op de nieuwe functies die daar een plek in kunnen krijgen. De gebiedsvisie Zierikzee Noordwest geeft richtinggevende antwoorden en geeft een doorkijk naar een toekomstige ontwikkeling van de noordzijde van Zierikzee. Op de kaart hiernaast is het plangebied globaal aangeduid.

LIGGING VAN HET PLANGEBIED VAN DE GEBIEDSVISIE 4

02 analyse

analyse HISTORIE

1900

6

1920

1950

1970

1980

1990

Het landschap aan de noordzijde van Zierikzee heeft beperkte veranderingen doorgemaakt. De historische kaarten laten de onveranderde contour van de historische stad zien met de singels en bolwerken. Van oudsher lag er aan de buitenzijde van de grachten een ontsluitingsweg (nu Laan van St. Hillaire, N59 en de Grachtweg) die de stadspoorten verbond met de omliggende polderwegen. Alle polderwegen en waterlopen waren op de stad georiënteerd waardoor de zichtlijnen vanaf de wegen allemaal naar de Dikke Toren leidden. De toren was en is zodoende een belangrijk baken was voor bewoners van het eiland. Na de watersnoodramp van 1953 is de schaalvergroting in de agrarische sector duidelijk te zien in de grotere schaal en maat van de kavels. De lintbebouwing aan de Lange Blokweg heeft, net als veel andere gebouwen, schade opgelopen maar is als structuur gespaard gebleven en binnen de stadswallen wordt het plan Buijsse zichtbaar. Er komen nieuwe functies bij aan de noordzijde van de stad zoals het waterpompstation op de hoek van de Zandweg en de boomgaarden ten zuiden van de boerderij Stad en Landzicht. Na 1970 wordt het oostelijke deel van de N59 verder aangelegd. Vanaf dan is het mogelijk om aan de noordkant Zierikzee te passeren en de route via de Grachtweg en de Trambaan over te slaan.

Met de opkomst van het massatoerisme blijkt de route onder toeristen direct al erg populair te zijn om naar de kust te rijden. Na 1990 verschijnt er meer bebouwing in het plangebied door de realisatie van het nieuwe sportcomplex. Eerst de voetbalvelden en later sportcentrum Laco Zierikzee. De naastgelegen wijk Noorderpolder is vanaf 2009 ook in ontwikkeling genomen.

2020

analyse

RO-SCAN 7

analyse RO-SCAN In het kader van de gebiedsvisie Zierikzee Noordwest is een RO-scan uitgevoerd, waarin de belangrijkste omgevingsaspecten worden beschouwd en een korte beleidsanalyse wordt uitgevoerd. Zodoende kan in de verdere uitwerking van de gebiedsvisie rekening gehouden worden met eventuele belemmeringen of kansen vanuit de verschillende omgevingsaspecten en vanuit beleid. De kaart hiernaast geeft een samenvatting van de belangrijkste omgevingsaspecten uit deze analyse, die hieronder in een korte toelichting verder worden besproken. Bedrijven- en milieuzonering In de gebiedsvisie worden mogelijk gevoelige functies toegevoegd, waaronder ruimte voor aanpasbaar wonen op permanente locaties. Om inzichtelijk te maken waar deze gevoelige functies kunnen komen zijn de relevante bedrijfsbestemmingen in beeld gebracht met bijbehorende richtafstand. Er vallen een aantal zaken op. Binnen het plangebied ligt een dierenasiel met een richtafstand van 100 meter tot gevoelige bestemmingen. Aan de Oudeweg 23 is een glasbewerkingsbedrijf gevestigd met een richtafstand van 100 meter tot gevoelige functies. Voor de nieuw te vestigen brandweerkazerne geldt een richtafstand van 50 meter tot woningen en voor eventueel te verplaatsen tennisbanen geldt een afstand van 50 meter tot woningen. Voor padelbanen is de afstand zelfs 200 meter (advies VNG) omdat deze aanzienlijk meer geluid produceren.

Omdat dit nieuwe functies in het gebied zijn staan deze niet op de kaart aangegeven. Boomgaarden De huidige en vroegere aanwezigheid van boomgaarden in het plangebied vergroot de kans op verontreiniging van de bodem. Een verkennend bodemonderzoek is daarom noodzakelijk. Voor gevoelige functies zoals wonen moet minimaal een afstand van 50 meter van de boomgaard worden aangehouden (spuitzone). Zichtlijnen Om het zicht op het karakteristieke silhouet van Zierikzee te behouden is een zichtlijnenonderzoek (december 1981) opgesteld. Dit onderzoek wordt gehanteerd als beleid. De bouwhoogte van bouwwerken mag ten hoogste de maximale bouwhoogte vanwege zichtlijnen bedragen. Over het gebied 8

tussen de Lange Blokweg en de Zandweg liggen geen formele zichtlijnen. Molenbiothoop Een deel van het plangebied is gelegen binnen de molenbiotoop van molen De Hoop. Bij het oprichten van gebouwen binnen de molenbiotoop worden beperkingen gesteld aan de maximale bouwhoogte. Mocht hier niet aan voldaan kunnen worden, dan moet gemotiveerd worden dat het effecten heeft op de vrije windvang van de molen of zicht op de molen. De molenbiotoop vormt enkel een beperking als er gebouwen zijn voorzien binnen deze zone. Externe veiligheid De N59 maakt onderdeel uit van de route voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Langs de rijksweg ligt daarom een plasbrandaandachtsgebied van 60 meter en een zone van 200 meter als invloedsgebied voor het groepsrisico. Het tankstation aan de Nieuwe Koolweg (N59) heeft een LPG-vulpunt waardoor er verschillende contouren omheen liggen tot een maximum van 160 meter voor explosieaandachtsgebied. Deze maat ligt ook over de propaantank op het adres Oudeweg 29/31. Geluid De N59 heeft een geluidzone van 250 meter uit de as van de weg. Indien binnen deze zone geluidgevoelige objecten worden gerealiseerd is een akoestisch onderzoek naar wegverkeerslawaai noodzakelijk. Binnen of in de nabijheid van het plangebied zijn ook nog verschillende 50 km/uur, 60 km/uur en 80 km/uur wegen aanwezig.

Bij de realisatie van geluidgevoelige functies (woningen) binnen de geluidzone van deze wegen, moet een akoestisch onderzoek uitgevoerd worden. Kabels en leidingen Ten oosten van het bedrijventerrein (ter plaatse van de Grevelingenstraat) is een rioolleiding aanwezig. Binnen de belemmeringszone (4,0 meter aan weerszijden van de hartlijn van de leiding) mogen enkel bouwwerken, geen gebouwen zijnde, worden opgericht met een bouwhoogte van ten hoogste 3 meter. Een aanlegvergunning kan verleend worden door college van B&W in het geval er geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de belangen van de rioolleiding en vooraf advies is ingewonnen bij de leidingbeheerder. Verder zijn er geen planologisch relevante kabels en/of leiding aanwezig in of in de buurt van het plangebied.

Natuur en milieu Een gebiedsvisie is meestal niet MER-plichtig, omdat het geen concreet plan of project betreft maar de visie en doelstellingen voor een bepaald gebied op lange termijn beschrijft. Een gebiedsvisie kan echter wel leiden tot concrete plannen of projecten die MER-plichtig zijn. Afzonderlijk moet beoordeeld worden of deze plannen of projecten mer-plichtig zijn (besluit). Gelet op de ontwikkelingen die nu bekend zijn binnen het gebouw geen negatieve plangebied, is het niet de verwachting dat de drempelwaarden in kolom 2 in de D-lijst overschreden zullen worden. Daarom is, naar verwachting, enkel een vormvrije MER-beoordeling nodig. In het geval deze visie als structuurvisie wordt vastgesteld geldt, op basis van het Besluit Milieueffectrapportage, wel een mer-plicht. De afstand tot Natura 2000-gebied Oosterschelde bedraagt ca. 150 meter. Ontwikkelingen binnen de gebiedsvisie leiden niet tot areaalverlies. Wanneer bepaalde functies of aanpassingen aan de infrastructuur worden gerealiseerd, is een stikstofberekening voor de realisatiefase en gebruiksfase noodzakelijk. Ontwikkelingen binnen het plangebied kunnen, gelet op resultaten van projecten in de omgeving, mogelijk leiden tot een bijdrage op overbelaste habitattypen aan de zuidwestzijde van Zierikzee. In dat geval moet onderzocht worden of intern of extern salderen mogelijk is.

Hierbij moet rekening gehouden worden met het aanvragen van een vergunning Wet natuurbescherming. Afhankelijk van de locatie waar nieuwe ontwikkelingen of aanpassingen zijn voorzien, is een quickscan Wet natuurbescherming nodig om te beoordelen of er beschermde soorten flora of fauna geschaad kunnen worden. Dit is onder meer afhankelijk van de vraag of sloop van bebouwing en kap van bomen/heesters is voorzien. Bij een extra verhard oppervlak is het noodzakelijk water te compenseren. Afhankelijk van de exacte grootte van nieuwe bebouwing, en de wijze van uitvoering van terreinverharding dient de watercompensatie te worden berekend. Daarbij wordt een norm van 0,075 m/m2 gehanteerd. Indien in de gebiedsvisie functies worden toegevoegd die leiden tot een vergroting van het verhard oppervlak, dient ook rekening gehouden te worden met watercompensatie.

analyse

FUNCTIES 9

analyse HOOGTE KANSEN Daarnaast is het van belang om aandacht te besteden aan het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van het gebied. De gemeenteraad heeft ingestemd met de Klimaatadaptatiestrategie voor Zeeland (KasZ) waarin maatregelen worden beschreven voor vier klimaateffecten: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Verder heeft de Rijksoverheid de ‘Landelijke Maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving’ uitgebracht (afbeelding 10). De maatlat definieert voor nieuwbouw voor de thema’s wateroverlast, droogte, hitte, biodiversiteit, bodemdaling en gevolgbeperking overstromingen wat onder klimaatadaptief bouwen en inrichten verstaan wordt.

De polders tussen de Zandweg en Lange Blokweg liggen hoger en zijn daardoor waarschijnlijk ook zandiger dan de kleigronden in de omliggende polders. Dit verklaart de geschiktheid van deze gronden voor de fruitteelt (boomgaarden). Verder naar de westzijde liggen de lage, zilte natuurgebieden. De lagere delen lopen nog door tot voorbij de Klerksweg. Ook aan de noordzijde liggen de polders duidelijk lager dan de polders die aan de stad grenzen. Het hoogteverschil wordt in het plangebied begrenst door de waterloop tussen de Oudeweg en de Zandweg.

• hogere plekken benutten voor initiatieven die vragen om ‘droge voeten’ of voor passend grondgebruik; • lagere delen mogelijk inzetten voor de buffering van (zoet) water; • hoofdwaterlopen zoveel mogelijk respecteren als belangrijke structuur • de natte en lager gelegen, zilte natuurgebieden zijn beschermd en worden gerespecteerd.

De hoogtekaart van de omgeving van het plangebied laat goed zien hoe de ontstaansgeschiedenis van de stad en het landschap is. De binnenstad ligt op het hoogste deel, een uitloper van de zandige kreekrug van de vroegere Ee. Ook de hogere ligging van de voormalige Gouwegeul is een duidelijk herkenbare landschapstructuur aan de oostkant van de stad. De uitbreidingswijken Poortambacht en Noorderpolder liggen op iets hogere gronden, dit zal voor een deel kunstmatig zijn opgehoogd om ‘droge voeten’ te houden in de doorgaans natte polders van Schouwen. Het gebied van de centrumschil ligt op veel plaatsen aanzienlijk lager, waardoor de hogere ligging van de binnenstad duidelijk voelbaar en zichtbaar is (bijvoorbeeld door het verloop van de wegen naar de stad).

HOOGTEKAART 10

analyse VERKEER Autoverkeer De wegenstructuur in en rond het plangebied kent een aantal belangrijke regionale wegen. De rijksweg N59 is de belangrijkste ontsluitingsweg van het eiland Schouwen-Duiveland. De hoge intensiteiten op de weg zorgen met name in de zomermaanden voor flinke vertragingen aan de noordzijde van Zierikzee. De slechte doorstroming op de grote rotonde ter hoogte van het kruispunt met de Lange Blokweg, de oversteekmomenten van het langzaamverkeer en de (onveilige) afslagen naar onder andere de Oudeweg en het tankstation zorgen regelmatig voor files aan de noordkant van de stad. Rijkswaterstaat onderzoekt hoe de doorstroming kan worden bevordert. De resultaten van dit onderzoek worden voor zover mogelijk, in deze gebiedsvisie verwerkt. De verkeersafwikkeling van en naar de noordzijde richting Brouwershaven en Schuddebeurs verloopt via de Lange Blokweg (N654) en de Heuvelsweg (N655). De lintbebouwing aan de lange Blokweg is bereikbaar via een parallelweg. Aan de westzijde is de Grevelingenstraat doorgetrokken naar de N59 (nu nog een calamiteitenontsluiting) om zodoende een extra permanente aansluiting naar het bedrijventerrein Boerenweg en de wijk Poortambacht te realiseren. Door deze aansluiting wordt het kruispunt N59 - Laan van St. Hillaire minder belast wat de bereikbaarheid van de stad ten goede komt.

De Zandweg heeft op dit moment nog een eigen aansluiting op de N59 en wordt gebruikt als kortsluiting naar het dorp Kerkwerve. De weg heeft echter ook een belangrijke functie voor het (recreatieve)fietsverkeer aan de noordzijde van Zierikzee.

11

analyse Fietsverkeer Voor het netwerk van fietspaden is er een onderscheid te maken tussen het utilitaire netwerk en het recreatieve netwerk. Het utilitaire netwerk wordt voornamelijk gebruikt voor het woon-werk verkeer en door scholieren. De vrijliggende fietspaden langs de N-wegen vallen onder dit netwerk. Ook binnen de bebouwde kom van Zierikzee liggen belangrijke fietsverbindingen die de woongebieden van Zierikzee koppelen aan de voorzieningen en de binnenstad. Ze bestaan uit vrijliggende fietspaden en fietsstroken. Het recreatieve fietsnetwerk rond Zierikzee volgt voornamelijk de dijken en randen van de natuurgebieden. De Zandweg is onderdeel van het fietsknooppuntennetwerk. Deze route is een aantrekkelijk alternatief door de polders van Schouwen voor de functionele fietspaden langs de N-wegen. Het waterschap is eigenaar van deze weg, en heeft plannen om de Zandweg beter geschikt te maken voor dat gebruik. Dit betekent dat ook de aansluitingen op de overige fietspaden en de oversteek bij de N59 richting de stad verbetert moeten worden. De aanpak van het kruispunt Laan van St. Hillaire - N59 is onderdeel van het project ‘gebiedsgerichte aanpak N59’ waar ook de oplossingen voor de verbetering van de doorstroming op de N59 onderdeel van zijn.

12

analyse Ruiterpaden Schouwen-Duiveland beschikt over een groot aantal formele ruiterpaden als onderdeel van het toeristische aanbod op het eiland. De paden vormen niet op alle plaatsen een aaneengesloten, vrijliggend netwerk. Soms maken de ruiters gebruik van de (bermen van) bestaande polderwegen. In het plangebied is echter ook een aantal bewegwijzerde ruiterroutes aanwezig. Deze routes koppelen aan de natuurgebieden aan de noordzijde en geven een kortsluiting tussen de Zandweg en de Heuvelsweg. De laatstgenoemde kortsluiting loopt via de zuidzijde van de aanwezige sloot over een platberm.

13

analyse Openbaar Vervoer Het openbaar vervoer op het eiland bestaat voornamelijk uit buslijnen en regionaal vervoer met school/buurtbussen en haltetaxi’s . Inmiddels wordt het systeem uitgebreid met diverse mobiliteitshubs om de mobiliteit van de inwoners van Schouwen-Duiveland ook in de toekomst te kunnen blijven waarborgen. De haltetaxi brengt bewoners van en naar de hubs. Daar zijn ook deelfietsen en in de toekomst deelauto’s beschikbaar. Op die manier wordt het openbaar vervoer steeds meer maatwerk en kunnen een aantal haltes van de vaste buslijnen in de dorpen komen vervallen. Deze ontwikkeling zal ook in en rond de stad Zierikzee gaan plaatsvinden. Voor de gebiedsvisie is het vooral van belang om de relatie naar de locaties van de toekomstige hubs te leggen. Voorlopig zal er binnen het plangebied sprake zijn van één mobiliteitshub nabij het gemeentehuis (Laan van St. Hillaire).

14

analyse Landbouwverkeer Het eiland Schouwen-Duiveland heeft een groot landbouw areaal. De agrarisch sector is sterk verbonden met de ontstaansgeschiedenis van het eiland en nog steeds één van de belangrijkste economische sectoren op het eiland. Met name tijdens de belangrijke plant- en oogstseizoenen geeft dit extra verkeersbewegingen van relatief grote landbouwvoertuigen op de polderwegen. Door en rond de stad Zierikzee mengt het landbouwverkeer met het lokale verkeer, wat tot problemen leidt op het gebied van veiligheid (landbouwverkeer door de woonwijken Malta en Noorderpolder) en doorstroming (landbouwverkeer op de N59). Binnen de scope van het project GGA Zierikzee wordt ook een oplossing gezocht voor de routing van het landbouwverkeer. In deze gebiedsvisie nemen wij de conclusies uit deze studie over. Uitgangspunt is in iedere geval dat er een duurzame oplossing voor het landbouwverkeer komt waarbij de woongebieden zoveel mogelijk worden ontzien.

KANSEN • De gebiedsvisiehaakt aan op het project GGA Zierikzee en specifiek het project N59. De aanbevelingen die daaruit voortvloeien nemen we mee voor het plangebied maar maken formeel geen onderdeel van deze visie. Uitgangspunt is verbeteren van de doorstroming van het verkeer aan de noordzijde van Zierikzee en verbeteren van de verkeersveiligheid; • We zetten in op het verbeteren van de oversteekbaarheid van de N59 door middel van fiets- en voetgangerstunnels (onderdeel project GGA Zierikzee - N59); • Realisatie van de rotonde bij de Grevelingenstraat geeft het plangebied en het bedrijventerrein Boerenweg een extra ontsluitingsmogelijkheid op de N59; • De Zandweg biedt kansen als belangrijke recreatieve fietsroute door het gebied en als ontsluitingsweg voor lokale functies binnen het plangebied. • Ruiterpaden formaliseren en opnemen binnen het plangebied voor zover van toepassing. • Het openbaar vervoer op Schouwen-Duiveland wordt de komende jaren anders ingericht. De nieuwe mobiliteitshubs worden knooppunten waar de verschillende vervoersvormen samenkomen en worden aangeboden. Voor Zierikzee en de gebiedsvisie gaan we uit van een (tijdelijk) mobiliteitshub bij het gemeentehuis en een extra hub aan de rand van de stad (buiten het plangebied). • Er moet een duurzame oplossing gevonden worden voor het landbouwverkeer door en rond Zierikzee.

Ook voor dit onderdeel nemen we de conclusies van het project GGA Zierikzee - N59 over. 15

analyse LANDSCHAP & NATUUR Zierikzee ligt op een knooppunt van een aantal bijzondere landschappen. De stad ligt aan de zuidkant aan het Nationaal Park Oosterschelde, een beschermd Natura 2000 gebied. Nationaal Park Oosterschelde staat via de stormvloedkering in open verbinding met de Noordzee. De slikken en zandplaten die bij vloed onder water staan, vallen bij eb weer droog. De Oosterschelde is vanwege deze getijdenatuur een uniek gebied: een dynamisch ecosysteem. Aan de westzijde van Zierikzee ligt het Plan Tureluur. Deze natuur is vanaf 1991 aangelegd als compensatie voor de aanleg van de stormvloedkering. In het voormalige polderland ligt nu een uniek zilt natuurlandschap. Je vindt er onder andere de tureluur, grutto, kluut, grote stern, visdiefje, lepelaar, zilverreigers en duizenden ganzen.

Door de weidsheid van het gebied, het vele water en het grillige krekenpatroon is het ook een aantrekkelijk natuurgebied om te zien, vooral als in augustus de begroeiing fel rood kleurt. Vanwege het zilte milieu groeien hier bijzondere planten: zeekraal, schorrenkruid en zeeaster. Het is beperkt mogelijk om het natuurgebied te betreden. Vanuit de stad lopen er verschillende wandel- en fietspaden naar dit natuurgebied. De weidsheid van het natuurgebied loopt via de aangrenzende polders door tot diep in de stedelijke structuur. Deze kwaliteit wordt ook geroemd in de bosvisie van de Provincie en de Structuurvisie Zierikzee 2030.

KANSEN • De stad Zierikzee ligt op een knooppunt van diverse unieke landschappen en natuurgebieden; • Het landschap reikt op diverse plaatsen tot tegenaan de oude binnenstad, een bijzondere kwaliteit waardoor de relatie van Zierikzee met de omliggende natuur en polders zeer sterk is; • Diverse routes vanuit de stad geven toegang tot de natuurgebieden; • We respecteren de beschermde natuurgebieden en benutten kansen om de natuurwaarden in het plangebied te vergroten;

BOSVISIE ZEELAND

NATUURBEHEERSPLAN ZEELAND 16

ZICHT OP DE STAD VANUIT HET OOSTEN

analyse

KAART UIT DE STRUCTUURVISIE ZIERIKZEE 2030 17

analyse

3 2

1

4

BEELDBEPALENDE PANDEN BINNEN EN BUITEN HET PLANGEBIED 18

analyse

1

2

4

BEELDBEPALENDE PANDEN Wie Zierikzee zegt, zegt de Dikke Toren (officieel de Sint Lievensmonstertoren) die met kop en schouders boven het kenmerkende silhouet van de stad uitsteekt. De toren is een belangrijk baken in de open polders van het eiland en een bekende trekpleister voor toeristen. Een duidelijk beeldmerk van de middeleeuwse binnenstad. Daarnaast zijn er in het plangebied een paar beeldbepalende gebouwen zoals de Nobelpoort, het gemeentehuis en het voormalige waterpompstation (nu kantoorgebouw). Vanuit een historisch besef maar ook voor de identiteit van het plangebied is het belangrijk dat deze gebouwen behouden blijven en toekomstwaarde behouden. De lintbebouwing aan de Lange Blokweg is een herkenbare ruimtelijke structuur die de route naar de stad vanuit het noorden begeleidt. Deze herkenbare structuur vertelt nog steeds het verhaal van de ontstaansgeschiedenis van het gebied. De individuele waarde van de panden is op sommige plekken ook hoog. De rijke detaillering van sommige woningen de individualiteit, geeft verfijning aan het bebouwingslint als geheel. KANSEN

3

• We koesteren de belangrijke beeldbepalende gebouwen en zetten in op behoud en toekomstwaarde van deze panden • De dikke toren fungeert als een baken op SchouwenDuiveland maar zeker ook binnen het plangebied van de visie • De Lange Blokweg is een herkenbare ruimtelijke structuur, met een hoge individuele waarde van sommige panden.

19

BESTAANDE RUIMTELIJKE STRUCTUUR

20

analyse RUIMTELIJKE STRUCTUUR De eerder omschreven weidse vergezichten van en naar de westzijde van Zierikzee zijn een bijzondere kwaliteit en zorgen voor een goede aanhechting van de stad met het omliggende landschap. Ook aan de andere zijden van de stad vindt een dergelijke aanhechting plaats, bijvoorbeeld door het vergezicht over het Havenkanaal (zuidzijde) en door het zicht over het Kaaskenswater (oostzijde). Ten oosten van de Zandweg vertroebelt dit zicht door de aanwezigheid van agrarische erven, lintbebouwing en de groene omranding van het sportcomplex met aansluitend de boomgaarden aan de Oudeweg. Voor een ruim zicht op de stad is een plek verder in de polder vereist, bijvoorbeeld vanaf de Brasweg. De Nobelpoort is een belangrijk beeldmerk aan de noordkant van Zierikzee. De statige uitstraling van de poort markeert de entree naar het centrum voor voetgangers en fietsers. Over het algemeen presenteert Zierikzee zich aan het open landschap met dichte, groene randen. De wijk Poortambacht gaat schuil achter een dijktalud met beplanting (westen) en een brede beplantingsstrook aan de Boerenweg (noorden). Ter hoogte van het bedrijventerrein Boerenweg is de groene inpassing weg en is er zicht op de verschillende bedrijfspanden en soms ook achterkanten van woningen of bedrijven. Daardoor oogt deze rand rommelig en geeft in de huidige situatie geen fraaie aanblik op de stad.

Aan de noordzijde vallen de dichte windsingels van de aanwezige boomgaard op. Die vormt daardoor gevoelsmatig een ruimtelijke eenheid met de groensingels van het naastgelegen sportcomplex en de sportvelden. Dit geeft het gebied een bijzondere beslotenheid als contrast met de weidsheid van de polders en de natuurgebieden. Het volkstuinencomplex aan de noordkant van de sportvelden is met lager groen omzoomd, waardoor deze rand meer laat zien van de rommelige aanblik van deze volkstuinen.

De oorspronkelijke routes naar de stad (zie het hoofdstuk ‘historie’) zijn nog te herkennen aan de kleinschalige lintbebouwing. Aan de Oudeweg, Lange Blokweg en Laan van St. Hillaire is deze kleinschalige bebouwing te herkennen. Ook aan de Boerenweg staan nog enkele oudere woningen waarvan sommigen nog met de oorspronkelijke boerenschuur. De lintbebouwing zorgt voor kleinschaligheid in het landschap en ondersteunt het gevoel van nabijheid van de stad. Vanaf de wegen van deze bebouwingslinten is zicht op de belangrijkste torens en poorten van de stad mogelijk. De rand van de monumentale binnenstad is door de singels en de groene vesting een duidelijk herkenbare ruimtelijke eenheid. Rond de binnenstad ligt de zogenaamde groene centrumschil van Zierikzee. Doordat de woongebieden op grotere afstand van de historische binnenstad gerealiseerd zijn, ligt er een zone aan de buitenzijde van de vestingwerken waarin allerlei openbare, maatschappelijke functies een plek hebben gekregen. De gebouwen staan in een groene openbare ruimte. In deze openbare ruimte liggen ook de grote parkeerterreinen waar door bezoekers aan de stad gratis geparkeerd kan worden. De meest dominante structuur aan de noordzijde van Zierikzee is echter de rijksweg N59. De weg doorsnijdt diverse landschapstypen en ligt ter plaatse van de kruising met de Oudeweg zeer dicht tegen de historische vestingwerken aan.

De ruimteclaim van de grote rotonde is fors en de aansluitende bebouwing is divers van massa, korrel en oriëntatie. Met name rond het busstation aan de Grachtweg en bij de Oudeweg ondersteunt de bebouwing niet de inrichting van de weg of de ruimtelijke structuur van de plek. De onduidelijkheid zit dan vooral in de volgende aspecten: • grote schaalverschillen in de aanwezige gebouwen en structuren; • verschil in oriëntatie van de gebouwen, voor- en achterkanten naar elkaar toe; • verschil in vormen en kleurgebruik; • sterke menging van functies. • rommelige openbare ruimte door o.a. (fiets)parkeren en uitstalling.

Bij aanpassingen aan de N59 en/of de inrichting van de rotonde en de andere kruispunten, moet in ieder geval extra aandacht geschonken worden aan de landschappelijk inpassing van deze weg in relatie met de historische kwaliteiten en het landschap in dit gebied.

KANSEN • De ruime zichtlijnen op de stad zijn uniek en bepalend voor de aanhechting van de stad met het landschap; • De Nobelpoort is een belangrijk beeldmerk aan de noordzijde van Zierikzee; • Er is sprake van een onduidelijk en rommelig beeld aan de noordkant van Zierikzee, bij de grote rotonde en de Oudeweg. Hier liggen kansen voor verbetering; • De bebouwingsrand aan de noordzijde van het bedrijventerrein sluit niet goed aan bij het landschappelijke beeld en zorgt voor verrommeling. Er zijn kansen om deze rand te verbeteren door ingrepen in de groenstructuur; • De boomgaarden en windsingels aan de Oudeweg geven het gebied een bijzondere beslotenheid als contrast met de weidsheid van de polders en de natuurgebieden; • De aanpassingen aan de N59 en de grote rotonde geven kansen voor een betere landschappelijke inpassing van deze belangrijke ontsluitingsweg.

21

03 ambitie

DE NIEUWE RUIMTELIJKE STRUCTUUR

Ambitie De stad Zierikzee heeft ruimte nodig om te ontwikkelen zonder dat dat ten koste gaat van haar DNA en de waardevolle omgevingskenmerken. Groei met het vermogen om te herstellen wat minder goed is, zonder het goede schade toe te brengen. Dit vraagt om uitgebalanceerde keuzes op basis van vooraf gestelde doelen. De doelen komen in veel gevallen voort uit bestaand beleid maar vragen soms om nieuwe keuzes door het gemeentebestuur. Onderstaande doelen zijn input voor deze gebiedsvisie:

DOEL 1 | ZIERIKZEE FACILITEERT DE JUISTE FUNCTIES OP DE JUISTE PLEK

DOEL 2 | ZIERIKZEE IS VERBONDEN MET HET OMLIGGENDE LANDSCHAP.

Vanuit het ontstaan van de stad, de beschikbaarheid van gronden en soms herbestemming van panden hebben niet alle functies aan de noordkant van de stad naar de toekomst toe een logische plek. Soms verstoort de ene functie de goede werking van een andere functie. Het is wenselijk om functies die elkaar kunnen versterken ook bij elkaar te plaatsen. Denk bijvoorbeeld aan garagebedrijven of sportvoorzieningen. Zij kunnen soms gedeeltelijk gebruik maken van elkaars voorzieningen. Door de ruimtelijke indeling meer te segmenteren naar functie en gebruik, ontstaat er bovendien vaak een betere ruimtelijke oriëntatie en afleesbaarheid in een gebied. Functies moeten logisch in de stedelijke structuur liggen, op plekken waar je ze verwacht en waar ze goed bereikbaar zijn.

Het DNA van de stad hangt sterk samen met de omgeving waarin ze ligt. Bij Zierikzee is de relatie met de omgeving erg sterk, mede doordat deze omgeving van een uitzonderlijke kwaliteit is. De unieke, beschermde natuurgebieden aan de zuidwestzijde van de stad geven Zierikzee een bijna idyllische ligging in het weidse landschap. Er is vanuit alle windstreken ruim zicht op het stadssilhouet, waarbij de Dikke Toren als een baken fungeert voor een groot deel van het eiland. De sterke relatie met het water wordt duidelijk door de aanwezigheid van de (grote) haven, de aanwezigheid van de visserij en de zeezichten vanaf de zeedijk over Nationaal Park de Oosterschelde. Ook is de stad verbonden met het agrarische polderlandschap. Van oudsher is het eiland een agrarische gemeenschap, de aanwezigheid van de vele boeren erven (tot diep in de stedelijke structuur) zijn daar nog het bewijs van. Ook deze verbondenheid zit in het DNA van Zierikzee en mag naar de toekomst toe zelfs verder versterkt worden.

Ook is het van belang dat er rekening gehouden wordt met potentiële groei. Op dit moment zijn er functies in het gebied aanwezig die op hun huidige plek niet verder kunnen doorgroeien door bijvoorbeeld de aanwezigheid van woningen of ruimtelijke belemmeringen. De juiste functie op de juiste plek moet dus ook naar de verre toekomst gegarandeerd kunnen worden. De volgende ambities horen bij de doelstelling “Zierikzee faciliteert de juiste functies op de juiste plek”: • We verbeteren de afleesbaarheid en vindbaarheid in het gebied • Verbeteren van de onderlinge samenhang en samenwerking tussen de verschillende functies; • We zetten in op functionele versterking van het gebied door heldere ruimtelijk segmentering; • We creëren groeikansen voor de toekomst.

24

De volgende ambities horen bij de doelstelling “Zierikzee is verbonden met het omliggende landschap”: • We koesteren de weidse zichtlijnen op het stadssilhouet • De oorspronkelijke landschappelijke structuur wordt gerespecteerd en waar mogelijk versterkt; • Dit geldt ook voor de waterstructuur en waterhuishouding in het plangebied; • De verbondenheid van de stad met het water is evident maar de verbondenheid met het agrarische achterland vraagt om verdere versterking.

Ambitie DOEL 3 | ZIERIKZEE IS GOED EN VEILIG BEREIKBAAR VOOR ALLE WEGGEBRUIKERS

DOEL 4 | ZIERIKZEE BLIJFT EEN BELANGRIJKE TOERISTISCHE TREKPLEISTER OP HET EILAND

DOEL 5 | ZIERIKZEE MOET FLEXIBEL IN KUNNEN SPELEN OP ONTWIKKELINGEN OP DE WONINGMARKT.

De bereikbaarheid van de stad is onderwerp van de Gebiedsgerichte Aanpak Zierikzee (GGA doorstroming N59). Het komt zeker in het toeristische hoogseizoen vaak voor dat de stad niet goed bereikbaar is omdat het verkeer stropt op de N59. Hier lijdt het toerisme en dus de economie van de stad sterk onder en worden er groeikansen gemist. De stad geeft bovendien niet echt haar toeristische visitekaartje af aan de noordelijke rand van de historische binnenstad, door de rommelige ruimtelijke structuur en de magere landschappelijk inpassing van de route.

De economie van Zierikzee is voor een groot deel afhankelijk van het toerisme. De oorspronkelijk rijkdom van de stad is nog af te lezen aan de vele poorten en monumenten (in totaal 569 monumenten) en dit trekt jaarlijks tienduizenden bezoekers naar de binnenstad. Daar zijn de laatste jaren ook de natuurliefhebbers (vogelspotters, duikers, fietsers) bijgekomen, die genieten van het omliggende landschap van de stad. In Zierikzee komen al deze bijzondere kwaliteiten en bezoekers samen, wat zorgt voor een uitdaging. Hoe kunnen we alle bezoekers gastvrij ontvangen? Hoe zorgen we voor de veiligheid van zowel bezoekers als inwoners en hoe kunnen we Zierikzee op de kaart blijven zetten. Een goed leesbare ruimtelijke structuur kan hierin houvast bieden. De stad moet voorzien in voldoende parkeercapaciteit in de centrumschil rond de stad waarna de bezoekers via heldere loopverbindingen de weg naar de bezienswaardigheden kunnen vinden. Alle routes zijn veilig en voldoende geëquipeerd voor de toekomst. De stad laat zich langs de hoofdroutes op een hoogwaardige manier zien en geeft haar visitekaartje af.

De volgende ambities horen bij de doelstelling “Zierikzee blijft een belangrijke toeristische trekpleister op het eiland” • De binnenstad van Zierikzee is een duidelijk herkenbare ruimtelijke eenheid en is op een hoogwaardige manier zichtbaar aan de noordzijde van de stad • We zijn trots op onze monumenten en beeldbepalende panden en koesteren die; • We streven naar een heldere ruimtelijke structuur die voor de bezoekers en bewoners ‘voor zich spreekt’ leidt tot een goede bereikbaarheid en vindbaarheid; • We houden rekening met een extra parkeercapaciteit rond de binnenstad in de toekomst.

De grilligheid van de woningmarkt is een ontwikkeling die om nieuwe ruimtelijke concepten vraagt. De permanente woningbouw vindt in Zierikzee plaats in de wijk Noorderpolder en op aangewezen locaties voor herstructurering (bijvoorbeeld ’t Sas en het Jannewekken). Daarnaast moet de stad zich voorbereiden op woonvormen van tijdelijke aard, zodat we beter in kunnen spelen op veranderingen zonder dat dit ten koste gaat van bijvoorbeeld het landschap, de stedenbouwkundige structuur en het zicht op de stad. Flexibel inspelen op de toekomst op aangewezen locaties en binnen duidelijke ruimtelijke kaders. Die ruimtelijke kaders en landschappelijke inpassing zijn uiteindelijk bepalend voor de duurzame kwaliteit. Terwijl de woningconcepten kunnen veranderen, is de ontsluiting en de inpassing van de locatie blijvend. Daar moeten dus de pijlen (en investeringen) op worden gericht. Het zijn dus woonlocaties die volwaardig onderdeel van de stedelijke structuur zijn. Op die manier is Zierikzee straks klaar voor de toekomst.

Daarnaast speelt ook de veiligheid op de wegen een grote rol in de gebiedsgericht aanpak. Doordat er steeds meer functies naar de buitenste randen van de stad verplaatst zijn (denk bijvoorbeeld aan de sportvoorzieningen en de uitbreidingswijken) is de verkeerskundige relatie naar het noorden toe ook steeds sterker geworden. Met andere woorden, de interne verkeersbewegingen van noord naar zuid (en andersom) conflicteren steeds meer de doorgaande verkeersbewegingen richting de Westhoek van het eiland (oost-west). De roep om hierop in te grijpen is daarom actueler dan ooit. Het openbaar vervoer in en rond Zierikzee ondergaat ook een transformatie, waarbij er steeds meer wordt ingezet op een breder aanbod van deelvervoer. Door deelmobiliteit beter te faciliteren in de stad zal het gebruik ervan in de toekomst hopelijk toenemen. De volgende ambities horen bij de doelstelling “Zierikzee is goed en veilig bereikbaar voor alle weggebruikers” • We haken met de gebiedsvisie aan op de doelstellingen van de Gebiedsgerichte Aanpak Zierikzee – doorstroming N59; • De routes van en naar de stad moeten met respect voor het landschap worden ingepast; • Openbaar vervoer wordt gestimuleerd door gebruik te maken van zogenaamde mobiliteitshubs in en rond de stad.

De volgende ambities horen bij de doelstelling “Zierikzee “moet flexibel in kunnen spelen op ontwikkelingen op de woningmarkt” • Zierikzee biedt duurzaam ruimte aan flexibele woonconcepten, dus vaste locaties voor flexibele woonoplossingen; • Daarbij gaan we uit van mogelijke ruimte voor groei van dit soort concepten; • De nieuwe woonlocaties zijn een volwaardig onderdeel van de stedelijke structuur.

25

Ambitie DOEL 6 | ZIERIKZEE ZET IN OP EEN DUURZAME ONTWIKKELING VAN DE STAD

DOEL 7 | DE INWONERS VAN ZIERIKZEE ZIJN GELUKKIG EN GEZOND

De problematiek van de klimaatverandering gaat ook niet voorbij aan Zierikzee. De gebiedsvisie zal daarom enkele thema’s moeten aansnijden die een blik op verandering geven in het denken over de stad, mobiliteit, klimaatadaptatie en gezondheid. Een visie zonder aandacht voor deze thema’s is niet compleet. Voor Zierikzee betekent dit een focus op het opvangen en bufferen van hemelwater (vanwege de toenemende verzilting van de bodem) in lager gelegen gebieden, blijvend ruimte bieden voor natuurontwikkeling en beleving van de natuur vanuit de stad. Meer groen binnen de stad leidt bovendien tot vermindering van de (toenemende) hittestress en kan de biodiversiteit in de stad vergroten. Dit zijn belangrijke winstpunten voor Zierikzee, haar bezoekers en vooral ook haar inwoners. De volgende ambities horen bij de doelstelling “Zierikzee zet in op een duurzame ontwikkeling van de stad”

‘In de toekomst zou het doel van elke overheid moeten zijn om bij te dragen aan een groter geluk voor een groter aantal mensen’. (bron: Martijn Burger en Ruut Veenhoven, Erasmus Happiness Economics Research Organisation. Wanneer we de redenen van geluk van mensen buiten de randstad willen duiden, staat de woonomgeving op één. De ruimte, de rust, het landschap, de vogels en de natuur zijn elementen die vaak worden genoemd als het gaat om geluk beleving van bewoners van het ‘platteland’. Het gaat de bewoners hoofdzakelijk om de relatie met natuur en de aantrekkelijkheid van het landschap, en niet zozeer om specifieke landschapstypen of agrarische landschapswaarden. Ook de sociale cohesie scoort hoog in het rijtje van geluk. Mensen hebben steeds meer behoefte om te ‘aarden’ met de omgeving waar ze wonen, dat wil zeggen dat ze zich herkennen in de plek en de gewoontes.

• We gaan uit van een energieneutraal Schouwen-Duiveland in 2040; • We stimuleren duurzame mobiliteit en zorgen voor een tijdige en dekkende laadstructuur voor elektrisch vervoer; • We willen in 2050 klimaatbestendig en water robuust zijn. We vangen daarom waar mogelijk het hemelwater op binnen het plangebied van de gebiedsvisie; • We zetten in op een robuust ecosysteem en versterken en verbinden van grotere groenstructuren. We voegen nieuwe groen- en landschapselementen toe aan de stedelijke groenstructuur om hittestress te voorkomen en tegelijk de biodiversiteit te vergroten; • We respecteren de bestaande natuurgebieden (Natura 2000 en NNN gebieden) en zorgen voor een goede koppeling van paden naar deze gebieden toe om de beleving vanuit de stad te vergroten; • We sluiten de grotere stedelijke groenstructuren aan op deze natuurgebieden, waardoor de natuurwaarden en biodiversiteit in de stad verder ontwikkelen; • Het bestaande landschap (structuur, patronen, beplanting) is de inspiratie voor ontwerpkeuzes in de gebiedsvisie; • We zetten in het hergebruik van reststoffen en zorgvuldig gebruik van grondstoffen bij de realisatie van (deel)projecten binnen de gebiedsvisie.

26

Geluk betekent voor veel mensen ook gezondheid. Een gezonde verzorgde, schone woonomgeving is daarin belangrijk, maar ook een omgeving die uitnodigt om te bewegen en gezond te leven. Daarin is voor de gemeente zeker ook een belangrijke rol weggelegd. De gebiedsvisie doet uitspraken over dit thema en gaat uit van de volgende ambities voor Zierikzee met betrekking tot het doel “De inwoners van Zierikzee zijn gelukkig en gezond” • Zierikzee is een gezonde omgeving om in te wonen; • De stad nodigt bewoners en bezoekers uit om gezond te leven • Bewegen is onderdeel van de stedelijke structuur; • We stimuleren sporten en zorgen voor bereikbaarheid en beschikbaarheid van goede sportfaciliteiten op de juiste plekken.

04 maatregelen

maatregelen VERPLAATSEN BESTAANDE FUNCTIES Om de gestelde doelen te bereiken blijkt dat er, los van ruime voor nieuwe ontwikkelingen die aan de noordzijde van Zierikzee een plek moeten krijgen, functies zijn die eigenlijk een betere, nieuwe locatie zouden moeten krijgen. Het gaat dan om functies die: 1. hinder veroorzaken waardoor gewenste ontwikkelingen binnen het plangebied niet mogelijk zijn; 2. door hun locatie geen groeimogelijkheden meer hebben; 3. vanuit economische of ruimtelijke motieven beter geclusterd kunnen worden met gelijksoortige functies; 4. vanuit het vigerende beleid verplaatst zouden moeten worden; 5. door verwachte expansie van andere functies, niet op de huidige locatie kunnen blijven. Concreet gaat het binnen het plangebied dan om de volgende functies: • woningen (cat. 5) • garagebedrijven (cat. 1,2, 3 en deels 5) • tennisbanen (cat. 2 en 3) • kegelbanen (optioneel) (cat. 3 en 5) • volkstuinen (cat. 3 en 5) • dierenasiel (cat. 1)

Dit vraagt nader onderzoek. De visie gaat uit van een verplaatsing naar het Kaaskenwater, aansluitend aan het veld voor de hondensport. Het verplaatsen van woningen is vaak een meer gevoelige afweging. Vanwege de verwachte aanpassingen aan het wegtracé van de N59 is het niet uitgesloten dat er wellicht woningen verplaatst moeten worden vanwege: 1. het feit dat de woning en de gronden nodig zijn voor realisatie van het nieuwe profiel van de N59; 2. het niet kunnen voldoen aan de gestelde grenswaarde voor wat betreft de geluidsbelasting op de gevel van de woning. Wanneer dit aan de orde is, moet er binnen het plangebied een goed en minimaal gelijkwaardig alternatief geboden kunnen worden. De alternatieve locatie voor permanente woningen is dus ook onderdeel van deze gebiedsvisie.

De tennisbanen liggen nu in de noordoostelijke hoek van de wijk Poortambacht. De wens van de gemeente is om de tennisbanen te verplaatsen, omdat er geen ruimte meer is voor uitbreiding of omzetten van de tennisbanen naar padelbanen, vanwege de nabijheid van woningen op die huidige plek. De wens is om de sportvoorzieningen bij elkaar te concentreren, waardoor er medegebruik van bijvoorbeeld parkeervoorzieningen mogelijk is en er uitwisseling tussen de diverse sporten en verenigingen kan plaatsvinden (bijvoorbeeld bij activiteiten en evenementen). Voor de tennisbanen betekent dit een nieuwe locatie aansluitend aan het sportpark aan de Lange Blokweg, waar ook de voetbalvelden, hockeyvelden en het sportcentrum liggen. De kegelclub van Zierikzee heeft een eigen clubhuis met banen aan de Haringvlietstraat. Het clubhuis ligt op een locatie waar de tweede fase van het winkelcentrum Haringvlietplein gepland is. De kegelbanen kunnen in de meest optimale situatie qua functie ook passen bij het sportcomplex aan de Lange Blokweg.

De visie is erop gericht om deze functies binnen het plangebied (of in de directe nabijheid daarvan) te behouden en doet suggesties voor andere, passende locaties. Daarbij zijn de functies uit categorie 1 de meest urgente om op te pakken. Het verplaatsen van de aanwezige garagebedrijven wordt al genoemd in de Structuurvisie Zierikzee. In de structuurvisie staat dat deze bedrijven onderdeel zijn van een zogenaamde bedrijvencaroussel, wat moet leiden tot passende locaties voor deze vorm van bedrijvigheid. De verplaatsing van het dierenasiel is nog niet eerder aan de orde geweest, maar is wel noodzakelijk vanwege de geluidhinder. Zonder deze verplaatsing is de ontwikkeling van (flexibele) woningen aan de Zandweg niet goed mogelijk (zie de resultaten van de RO scan in de analyse van deze visie) . Een andere mogelijkheid is om te bezien of geluidwerende maatregelen bij het dierenasiel getroffen kunnen worden waardoor de combinatie met wonen ook mogelijk is. VERPLAATSEN VAN FUNCTIES BINNEN HET PLANGEBIED 28

maatregelen TOEVOEGEN VAN NIEUWE FUNCTIES EN THEMA’S Naast het verplaatsen van bestaande functies binnen het plangebied komen er verschillende nieuwe ontwikkelingen op Zierikzee af. Een aantal daarvan is doorvertaald naar een globaal programma, waar de gebiedsvisie een toekomst perspectief voor zal schetsen. Deze nieuwe functies worden hieronder kort omschreven: Brandweerkazerne De brandweerkazerne uit de binnenstad van Zierikzee verplaatst naar het bedrijventerrein Boerenweg. Er is een locatie aangewezen aan de Grevelingenstraat met een calamiteitenontsluiting op de N59. Deze locatie wordt in de gebiedsvisie opgenomen. Nieuwe woonconcepten De ontwikkelingen op de woningmarkt gaan snel. Er is steeds meer behoefte aan nieuwe woonvormen met ruimte voor tijdelijke invulling voor verschillende doelgroepen, zodat er snel ingespeeld kan worden op de veranderende vraag. Zierikzee heeft als grootste stad van het eiland een belangrijke centrumfunctie voor Schouwen-Duiveland, ook op het gebied van het nieuwe wonen en woonconcepten. Op dit moment zijn er diverse doelgroepen die gebruik kunnen maken van nieuwe (flexibele) woonvormen, sommigen wel met uitzicht op permanent: 1. Jongeren die willen starten op de woningmarkt 2. vluchtelingen uit Europese oorlogsgebied met een verblijfsvergunning 3. (overige) statushouders 4. asielzoekers 5. wonen met inkoop van zorg

29

De laatste categorie is vooral op zoek naar nieuwe woonvormen waar zorg ingekocht of georganiseerd kan worden. Voorbeelden daarvan zijn seniorenhofjes waar ouderen bij elkaar wonen (vaak met een extra gezamenlijke ‘huiskamer’) of wooncomplexen waar eenvoudig ‘doorgeschoven’ kan worden naar gelang de zwaarte van de zorgvraag. Voor deze gebiedsvisie zijn vooral de woonvormen zoals genoemd onder 1 , 3 en 5 aan de orde. Deze woonvormen vragen een meer permanente vorm van huisvesten en bouwen, maar er moet wel aanpasbaar en flexibel op de veranderende vraag kunnen worden ingespeeld (plattegronden makkelijk te wijzigen). Voor 2 en 4 zijn andere locaties in Zierikzee in beeld.

Mobiliteit en bereikbaarheid Zoals eerder uit de analyse en doelen is gebleken (en zoals ook in ander beleid van de gemeente Schouwen-Duiveland is aangegeven) is de bereikbaarheid van Zierikzee een probleem. Zonder maatregelen zal het verkeer van en naar de stad steeds vaker vastlopen, wat tot grote economische schade leidt (toerisme, bedrijvigheid, hinder voor inwoners). De doorstroming op de N59 moet verbeteren door de volgende maatregelen: 1. Omzetten van de grote rotonde naar een turborotonde; 2. Omzetten van de VRI bij het kruispunt Laan van St. Hillaire naar een turborotonde; 3. Definitief aansluiten van de Grevelingenstraat op de N59 met een rotonde; 4. Ongelijkvloers laten kruisen van het fietsverkeer bij alle kruispunten; 5. Parallelwegen voor fietsverkeer en voetgangers en aansluitingen naar o.a. de Oudeweg, de Zandweg en privé percelen. Buiten de bebouwde kom zijn deze parallelwegen ook bestemd voor het landbouwverkeer, wat tot betere doorstroming op de toeleidende wegen naar de stad moet leiden. 6. Creëren van mobiliteitshubs wat het overstappen op diverse vormen van deelvervoer zal vergemakkelijken en stimuleren. Daarnaast heeft Zierikzee behoefte aan meer ruimte voor parkeren om de toenemende stroom aan toeristen en dagjesmensen te faciliteren.

De bestaande parkeerterreinen liggen in de groene centrumschil maar zijn door de drukte op de wegen soms lastig te bereiken. In de gebiedsvisie is het wenselijk om naar een mogelijke uitbreiding van de parkeercapaciteit te zoeken aan de noordzijde van de stad, eventueel uitgevoerd als overloopterrein of voor het stallen van de salonwagens van de kermis waardoor het terrein aan de Laan van St, Hillaire vrij komt als permanent parkeerterrein.

maatregelen Zoet water Al het zoete water op Schouwen-Duiveland, zit in de grond of is met neerslag uit de lucht komen vallen. Schouwen-Duiveland heeft geen andere natuurlijke wijze van de aanvoer van zoet water. Dat betekent dat de landbouw erg afhankelijk is van de neerslag die er valt. In grote gedeelten van Schouwen-Duiveland zit er namelijk ook geen zoet water in de ondergrond en is enkel de bovenste laag van de bodem zoet. Het zoete water wat er is, moet zo goed mogelijk gebruikt worden door zoveel mogelijk hemelwater vast te houden, ook bij hevige buien. En niet zoals vroeger zo snel mogelijk afvoeren om bijvoorbeeld akkers weer van het overbodige water te verlossen. Voor het vasthouden van hemelwater is niet elke locatie geschikt. In ieder geval begint het met een laag gelegen locatie. Ook rond Zierikzee zijn er mogelijkheden om zoet water vast te houden. In de gebiedsvisie worden de geschikte locaties daarvoor aangeduid.

Klimaatadaptatie Uit alle onderzoeken, inventarisaties en discussies komt naar voren dat zorgen voor meer en beter (stedelijk) groen een belangrijk instrument is in het klimaatbestendig maken van het bebouwd gebied. Op het gebied van hitte zorgt het voor schaduw en zorgt de verdamping voor een extra verkoelend effect. Meer groen betekent minder verharding. Hierdoor stroomt minder water af naar de riolering en deze gebieden kunnen vaak goed ingezet worden voor tijdelijke berging van hemelwater. Niet in de laatste plaats zorgt het ook dat het water in de bodem kan infiltreren en daarmee het grondwater aanvult. Meer groen heeft ook een positief effect op zaken die buiten de scope van Klimaatadaptatie vallen. Het draagt bij aan biodiversiteit, de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van mensen (bron: Zeeuwse Klimaatadaptatiestrategie). We conformeren ons met de uitwerking van deze gebiedsvisie aan de doelstellingen uit de Zeeuwse Klimaatadaptatiestrategie.

Gezondheid De inrichting van onze omgeving heeft invloed op wat we eten en drinken. We worden we ieder moment van de dag verleid met ongezond voedsel. Bijna overal is gemakkelijk, goedkoop, maar calorierijk eten en drinken beschikbaar. De aanwezigheid van drank in de leefomgeving en de zichtbaarheid van alcohol in de winkel, horeca en reclame draagt bij aan de populariteit van alcohol onder jongeren en volwassenen. Ongezonde voeding is de landelijke ziekmaker nummer 2. Het is daarom van belang dat in een gezonde stad gezorgd wordt voor een gezonde voedselomgeving. Om het consumeren van ongezonde voeding en alcohol te verminderen moet gezonde voeding makkelijker en zichtbaarder zijn. Voorbeelden zijn het weren van fastfood in de omgeving van scholen, en het aanleggen van moestuinen wat gezond eten stimuleert maar ook een educatieve meerwaarde kan hebben. De moestuinen nemen in de toekomst een belangrijke plek in binnen de structuur van de stad Zierikzee. Deze functie kan mogelijk uitbreiden met bijzondere horeca die gekoppeld is aan de kas en gebruik maakt van eigen teelt en/of lokale producten. Op die manier kan de locatie en de horeca worden verankerd aan het agrarische achterland van Zierikzee. Ook liggen hier kansen voor een speciaal educatief programma waarbij op een speelse manier de herkomst van voedsel kan worden uitgelegd.

30

05 gebiedsvisie

VISIEKAART

gebiedsvisie Het is zomer van het jaar 2035…Zierikzee is veranderd. Ze is mooier geworden aan de noordkant en staat trots te schitteren en haar bezoekers welkom te heten. Er staat geen verkeer meer vast om de stad binnen te gaan, een verademing voor iedereen. Bezoekers vinden snel hun weg via de nieuwe rotondes naar de parkeerterreinen. Ook het nieuwe parkeerterrein aan de Oudeweg is in trek, omdat je daar zo mooi via de Nobelpoort naar de stad kunt lopen. De bewoners van Poortambacht kiezen liever de aansluiting bij de Grevelingenlaan, dan kun je de toeristen een beetje mijden. Het aanzicht van het bedrijventerrein Boerenweg is behoorlijk veranderd. Er staan nieuwe bedrijven aan de rand van het gebied en met het doortrekken van de (dubbele) bomenrij aan de noordrand oogt het sjieker daar. Vanaf de N59 kun je de bedrijven goed zien, en de nieuwe natuur in de stad met de grassen en kleurrijke kruiden, maakt het geheel aangenaam om naar te kijken. Als het hard regent blijft hier het water ook even staan waardoor er bijzondere planten groeien. Er komen mensen op de fiets vanaf de Zandweg, waar het trouwens sinds de knip voor autoverkeer een stuk rustiger geworden is. Ze gaan boodschappen halen bij het Haringvlietplein. Die mensen wonen nog niet zo lang in Zierikzee. Ze wachten op een eigen woning maar die zijn nog steeds lastig te krijgen.

Daarom wonen ze tijdelijk in één van de groene kamers aan de Zandweg, een heerlijke plek. Lekker groen en toch dicht bij de stad. Ze hebben trouwens goed contact met de overburen, die sinds een paar jaar een eigen huis hebben laten bouwen aan de westkant van de Zandweg. Zoiets zouden ze ook wel willen, want daar kijk je prachtig uit op de natuurgebieden met de vele vogels. Sinds kort zijn ze ook lid geworden van de volkstuinenvereniging. Daar verbouwen ze samen met anderen hun eigen groenten. Er zijn steeds meer mensen die dat ook doen, dus het is ook nog eens gezellig. Ondertussen kennen ze al heel wat mensen daar. Als je heel veel van dezelfde groente hebt, kun je die soms kwijt bij de nieuwe horecazaak die ook bij de tuinen is gekomen. Die koken alles met ingrediënten uit de streek of uit de tuinen. Kinderen mogen daar zelf de groente aanwijzen die ze daarna willen eten. Verser kun je het niet krijgen en het is ook nog eens heel leerzaam. Soms gaan ze daar ook met basisschoolklassen naartoe om de kinderen te leren waar het voedsel vandaan komt. Die komen dan door het tunneltje bij de Nobelpoort. 33

De sport zit nu bijna allemaal bij elkaar in de sportzone en dat is best handig. Je ziet ouders hun kinderen daar afzetten waarna de kinderen naar hun eigen sportvereniging gaan en de ouders even een baantje gaan trekken in het zwembad. Even lekker samen bewegen. Je kunt er nu ook tennissen op de nieuwe tennisbanen en er zijn ook een paar padelbanen bijgekomen. Die sport is razend populair gebleven in al die jaren. De stad staat er prachtig bij en de inwoners zijn blij dat alle werkzaamheden aan de N59 nu klaar zijn. Vooral de fietstunneltjes zijn een grote aanwinst. Daardoor kun je nu ook makkelijk naar de nieuwe voorzieningen komen in de nieuwe centrumschil. Daar vindt je nu een stadspark met veel water en groen (zoals dat bij de middelbare school er ook uit ziet). Dat ziet er goed uit, echt een visitekaartje voor Zierikzee. Gelukkig is het niet helemaal volgebouwd waardoor je de oude binnenstad nog steeds vanuit alle hoeken kunt zien. De Dikke Toren is nog steeds de belangrijkste toren in de stad, die kun en wil je echt niet missen. En dat is maar goed ook, want Zierikzee is blij om nog steeds zoveel bezoekers te mogen ontvangen. Dit jaar waren het er weer wat meer dan de jaren ervoor…. Welkom in Zierikzee!

GROENE KAMERS

34

gebiedsvisie GROENE KAMERS De groene kamers van de stad geven ruimte aan flexibele woonconcepten en kunnen naar behoefte worden ingezet voor de stad. Hierbij is het wel belangrijk om een landschapsplan op te stellen waarin de groene kwaliteiten van het gebied worden uitgewerkt en vastgelegd. Een stevig groen casco van de kamers is nodig voor de inpassing van de woonconcepten en om de diversiteit en wisselingen in het achterliggende ruimtelijke beeld op te vangen. Er moeten voor het ruimtelijk beeld minimaal drie aparte ‘kamers’ gemaakt worden, maar vanwege de schaal en maat van het omliggende landschap geeft een indeling met vier kamers een betere verhouding.

Het is niet noodzakelijk om direct alle kamers te realiseren, dit is afhankelijk van de vraag. In geval niet alle kamers in eerste instantie gerealiseerd worden, is het wenselijk om vanuit de stad de kamers richting het noorden te ontwikkelen.

Tussen de kamers bevindt zich steeds een landschappelijke, open tussenruimte. Hier wordt water opgevangen, worden openbare fietspaden gekoppeld en zijn doorzichten door het gebied mogelijk. Deze open tussenruimte moet minimaal 50 meter breed zijn om dit gewenste ruimtelijke effect te hebben. Ook aan de voor- en achterzijde wordt een brede groenstrook vrijgehouden om de kamers op afstand van de (nieuwe) Zandweg en de hoofdwatergang en boomgaarden te leggen en het fraaie zicht op de stad Zierikzee hier niet te verliezen. Bebouwing in de kamers is niet hoger dan drie bouwlagen waardoor het nooit boven het groen van de randen uitkomt. Er wordt gewerkt met een natuurlijk materiaal en kleurgebruik voor de bebouwing en er wordt uitgegaan van duurzaam ruimtegebruik binnen de groene kamers.

De lintbebouwing aan de Zandweg eindigt aan de zuidkant met het beeldbepalende voormalige waterpompstation. Dit gebouw en de bijbehorende reinwaterbassins krijgen door de bijzondere positie en uitstraling naar de toekomst toe ruimere functionele gebruiksmogelijkheden als dit in het belang van het behoud van de monumentale waarde is.

Tegenover de groene kamers ligt de nieuwe lintbebouwing aan de westzijde van de Zandweg. Ook hier is het wenselijk om regelmatig doorzichten te blijven maken naar het achterliggende landschap en op minimaal twee plekken ook een doorsteek voor het fiets/voetverkeer te maken die in de toekomst gekoppeld kan worden naar de sportzone.

LIGGING VAN DE GROENE KAMERS

35

DE TUINEN

36

gebiedsvisie DE TUINEN Het kweken van eigen groenten en fruit wordt steeds populairder. Consumenten zijn kritisch op waar hun voedsel vandaan komt en hoe dit bewerkt wordt. Het is populair om zelf groenten en fruit te verbouwen, dit is te zien aan de landelijke toename van de vraag naar volkstuinen. Door de volkstuinen te bundelen en op de juiste plek te leggen, kunnen ze een mooie aanvulling worden op de al bestaande functies die te maken hebben met voedselproductie aan de noordzijde van Zierikzee.

Voor de totale beleving van het gebied is het belangrijk dat de fruitgaarden gedeeltelijk behouden blijven (zonder gebruik van de schadelijke gewasbeschermingsmiddelen) en de groene randbeplanting-windsingels gebruikt worden om de ruimtelijke eenheid van het gebied en de uitstraling van de tuinen in takt te houden. Bij de uitwerking van dit gebied zijn bijvoorbeeld uitspraken nodig over de maximale oppervlakte van de horeca, het aanvullende programma (terras, spelen, educatie, parkeren) en de bereikbaarheid.

Ook de horeca speelt steeds beter in op deze trend: het verwerken van producten uit de eigen streek vergroot het onderscheidend vermogen en is ook voor toeristen en bewoners interessant. Het besef dat lokale ondernemers elkaar in hun kracht moeten zetten en dat men trots mag zijn op de producten uit eigen streek wordt steeds sterker. In het gebied De Tuinen worden de krachten gebundeld. Hier wordt het voedsel voor de stad verbouwd en verwerkt in heerlijke gerechten. Er is aan de zuidkant plaats voor één bijzondere horecaonderneming waar de streekproducten verwerkt en aangeboden worden. Dat is de plek waar ook voorlichting gegeven wordt over de streekgewassen en scholen kunnen aansluiten met hun educatieve programma’s. In de aangrenzende kassen worden de producten verkocht (nu ook al het geval – De Vitamineschuur aan de Oudeweg). Het parkeren voor deze voorziening kan gedeeltelijk plaatsvinden op het terrein aan de Oudeweg, omdat hier ook het overloop-parkeerterrein voor de stad in de visie geprojecteerd is.