2024.247 Bijlage 1 Evaluatierapport Lokale Inclusie Agenda 2024

Evaluatie LIA Schouwen-Duiveland

38

zeelandbruist.nu

11

Bijlagen

1. Werkwijze Evaluatie Lokale Inclusie Agenda 2. Verdieping theoretische bronnen 3. Organisaties verzamelde antwoorden 4. Inwoners verzamelde antwoorden

Evaluatie LIA Schouwen-Duiveland

39

zeelandbruist.nu

Evaluatie LIA Schouwen-Duiveland

40

zeelandbruist.nu

Bijlage 1

Werkwijze Evaluatie Lokale Inclusie Agenda Deze bijlage beschrijft de stappen die door ZeelandBruist in overleg met de gemeente Schouwen-Duiveland zijn gezet om te komen tot de verzameling van de gegevens van organisaties en inwoners.

Organisaties

1 •

•

•

•

•

•

Alle organisaties die hebben meegewerkt aan de opstelling van de Lokale Inclusie Agenda in 2020/2021 zijn door de gemeente uitgenodigd voor (aanvankelijk) 3 bijeenkomsten. Nieuwe organisaties zijn toegevoegd. Totaal 276 organisaties. Er is een herinneringsmail verzonden. Vanwege het beperkte aantal aanmeldingen zijn opties voor bijeenkomsten op latere data toegevoegd. Uiteindelijk zijn er twee bijeenkomsten geweest in het gemeentehuis in Zierikzee. Bij de eerste bijeenkomst op 16 april 2024 is het aantal deelnemers gesplitst in twee groepen van elk 7 deelnemers. De tweede bijeenkomst was op 28 mei 2024. De bijeenkomsten zijn begeleid door een lid van ZeelandBruist met waarnemers van ZeelandBruist en de gemeente. Totaal zijn 21 personen van organisaties betrokken geweest in de bijeenkomsten en is met 2 organisaties telefonisch gesproken. Ze komen uit de volgende werkvelden: welzijn, belangenbehartiger/cliëntorganisatie, zorg, onderwijs, sport, cultuur, bedrijfsleven. Voor de bijeenkomsten is een vragenlijst ontwikkeld waarin aandacht voor: o Persoonlijke ervaringen met uitsluiting en inclusie o Organisatieperspectief: ervaringen van de organisaties met inclusie en uitsluiting en het beleid van de organisatie; o Ondersteuning die de organisatie nodig heeft en heeft ervaren voor versterking van het inclusieve gedrag, onder andere van de gemeente.

In de bijeenkomsten hebben de begeleiders vooral ruimte gegeven aan de interactie tussen de deelnemers. ZeelandBruist ontwierp een ‘placemat’ (onderlegger) als notitiemedium en als ondersteuning voor de rode draad van het gesprek (zie bijlage 3). Er zijn 21 placemats verwerkt in de tellingen. Verslagen van de bijeenkomsten door ZeelandBruist zijn door de waarnemers aangevuld met hun observaties. Twee deelnemers hebben na de bijeenkomst een aanvullende opmerking gemaild, die is meegenomen in het verslag.

Inwoners

2 •

Vijfhonderd door de gemeente willekeurig geselecteerde woonadressen kregen een uitnodigingsbrief voor één van 4 bijeenkomsten over inclusie op diverse

Werkwijze Evaluatie Lokale Inclusie Agenda

41

zeelandbruist.nu

•

•

•

locaties verspreid over Schouwen-Duiveland. Na een herinneringsbrief waren er 3 reacties. De bijeenkomsten zijn afgezegd, twee personen zijn later telefonisch en met huisbezoek geïnterviewd. ZeelandBruist is als alternatief naar de mensen toe gegaan en heeft via straatinterviews totaal 35 mensen gesproken over inclusie: bij de Ruilwinkel, de weekmarkt in Zierikzee, een supermarkt in Burgh-Haamstede, bij iemand thuis en in het openbaar vervoer tussen Goes en Zierikzee. Hierbij is dezelfde enquête gebruikt als op ‘denkmee’. Aanvullende opmerkingen zijn genoteerd. Het online participatieplatform ‘denkmee.schouwen-duiveland.nl’ is ingezet om inwoners de kans te geven te reageren op stellingen en vragen over ervaringen met en standpunten over inclusie. Via diverse communicatiekanalen zijn inwoners opgeroepen om mee te doen. In totaal hebben 37 inwoners de enquête ingevuld. Inwoners zijn bevraagd over: o Persoonlijke opvatting over en ervaringen met uitsluiting en inclusie; o Gedrag bij het waarnemen van uitsluiting; o Opvattingen over waar verantwoordelijkheden voor inclusie liggen; o Bekendheid met gemeentelijk beleid t.a.v. inclusie; o Waardering van gemeentelijk beleid t.a.v. inclusie.

Werkwijze Evaluatie Lokale Inclusie Agenda

42

zeelandbruist.nu

Bijlage 2

Verdieping theoretische bronnen In deze bijlage staan de aanvullende theoretische bronnen om context te geven aan opbrengsten van de evaluatie van de Lokale Inclusie Agenda van Schouwen-Duiveland. 1

Diversiteitsvlechtwerk

“Een intersectionele blik kan helpen bij de bewustwording van de diversiteit binnen groepen en tussen mensen. Het idee van intersectionaliteit of kruispuntdenken verwijst naar de unieke combinaties van identiteitsaspecten die iedereen heeft, zoals gender, leeftijd en uiterlijke kenmerken. Deze identiteitsaspecten bepalen iemands positie in de maatschappij als het gaat om kansengelijkheid en de mate van in- en uitsluiting. Op basis van het kruispuntdenken ontwikkelde Movisie het diversiteitsvlechtwerk met twaalf diversiteitsfactoren waarop mensen kunnen verschillen. Denk bijvoorbeeld aan taal, gender, leeftijd, sociaal-culturele achtergrond en seksuele oriëntatie. De combinatie van deze factoren creëert voor elk individu unieke posities met kansen, barrières en ervaringen van in- en uitsluiting. Daarmee maakt het diversiteitsvlechtwerk duidelijk dat er niet ‘één gemeenschap’ is. En dat er ook binnen gemeenschappen verschillen bestaan die bepaald worden door de verschillende vlechtjes tussen diversiteitsfactoren (Movisie, 2023, p4) 6 . “Het diversiteitsvlechtwerk kan helpen bij de ontwikkeling van beleid dat streeft naar brede inclusie in plaats van uitsluitend doelgroepenbeleid. Het kritisch reflecteren op doelgroepen met het diversiteitsvlechtwerk geeft zicht op de verschillende gronden en lagen van identificatie, in- en uitsluiting, bevoordeling en achterstelling.

Het is dus belangrijk om steeds na te denken over de ervaren diversiteit binnen doelgroepen en om combinaties te zien, erkennen en mee te nemen voor daadwerkelijk inclusief beleid.” (Movisie, 2023, p5).

6

Movisie, 2023: Handreiking inclusief beleid voor gemeenten, www.movisie.nl, laatste raadpleging 10-7-2024

Verdieping theoretische bronnen

43

zeelandbruist.nu

Afbeelding 2 Diversiteitsvlechtwerk (Movisie)

Hieronder staan de kenmerken van het diversiteitsvlechtwerk van Movisie kort toegelicht: 1

2

3

4

Taal & geletterdheid Taal is een communicatiemiddel. Geletterdheid gaat over het kunnen omgaan met en begrijpen van informatie en dit doelgericht te kunnen gebruiken. Lezen en schrijven valt hier bijvoorbeeld onder. Seksuele oriëntatie Seksuele oriëntatie gaat over tot wie je je romantisch/seksueel aangetrokken voelt. Denk hierbij aan lesbische vrouwen, homoseksuele mannen of biseksuele mensen, mensen die zich identificeren als panseksueel of heteroseksueel. Gender & sekse Sekse gaat over de biologische verschillen op het gebied van geslacht. Gender gaat over de culturele en maatschappelijke betekenis van biologische verschillen. Uiterlijke kenmerken Uiterlijke kenmerken zijn een bepaald communicatiemiddel waarop mensen kunnen reageren. Met sommige uiterlijke kenmerken worden we geboren, zoals

Verdieping theoretische bronnen

44

zeelandbruist.nu

huidskleur of type haar. Andere uiterlijke kenmerken zijn het gevolg van gebeurtenissen in je leven, zoals een zichtbaar litteken. Het is daarnaast mogelijk om zelf invulling te geven aan uiterlijke kenmerken, bijvoorbeeld door een hoofddoek te dragen of het laten zetten van een tattoo. Zo is een uiterlijk

5

6 7

8

kenmerk soms gekoppeld aan een bepaalde sociaal-culturele of religieuze achtergrond, het hebben van een beperking of een bepaalde levenswijze. Uiterlijke kenmerken kunnen elementen zijn waaraan de samenleving betekenissen verbindt. Sociaal-culturele achtergrond Dit gaat over normen, waarden, gewoonten en gebruiken die iemand vanuit huis meekrijgt. Dit kan ook duiden op een specifieke groep waar iemand zich mee identificeert. Gezondheid De mate waarin iemand lichamelijk, psychisch en sociaal welgesteld is. Religie & levensbeschouwing Onder religie wordt doorgaans geloofsleer of een godsdienst verstaan. Een levensbeschouwing gaat over het hebben van een bepaalde visie of filosofie op het leven. Financiële situatie

De mate waarin iemand financieel in staat is om voor zichzelf (en eventueel voor anderen) te zorgen. 9 Educatie Dit gaat over toegang tot onderwijs. Ook gaat het over hoe goed je je kunt bewegen binnen het onderwijs en de mate waarin je het hebt genoten of geniet. Denk hierbij ook aan verschillende types onderwijs. 10 (Arbeids)participatie Dit gaat over toegang tot de arbeidsmarkt. Ook gaat het over hoe goed je je kunt bewegen op de arbeidsmarkt. Participatie gaat over het betekenisvol kunnen acteren in de samenleving. Arbeid is daar een belangrijk element in, maar dit gaat over zorg voor anderen, vrijwilligerswerk, studeren en andere maatschappelijke taken of activiteiten. 11 Sociale status De sociale status betreft het aanzien, de eer, het prestige dat iemand krijgt en met zich meedraagt in diens sociale groep of samenleving. Sociale status kan verkregen worden door toewijzing, waarbij persoonlijke invloed geen rol speelt, of verwerving waar dit wel het geval is. Als iemand uit een bepaalde groep een goede sociale positie verwerft, kan dat voor een groep empowerend werken: andere mensen kunnen dan zien dat er toegang is tot die veronderstelde hogere status. Sociale status bestaat op individueel niveau en op collectief niveau (Nock & Rossi, 1978).

Verdieping theoretische bronnen

45

zeelandbruist.nu

Positieve Gezondheid

2

“Arts en onderzoeker Machteld Huber vroeg aan ruim 2.000 mensen wat zij verstaan onder gezondheid. Wat blijkt? Het gaat mensen niet alleen om hun lichamelijke gezondheid. Ze vinden vooral een betekenisvol leven belangrijk. Positieve gezondheid is een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Mensen worden aangesproken op hun vermogen tot actie en niet benaderd als passieve zieke of als patiënt. Positieve gezondheid betekent dat iemand zingeving ervaart en vaardigheden ontwikkeld heeft om de uitdagingen van het leven aan te kunnen. Er zijn zes dimensies (of indicatoren) waarmee positieve gezondheid in kaart wordt gebracht: • • • • • •

lichaamsfuncties (bijvoorbeeld: ik voel me gezond en fit) mentaal welbevinden (bijvoorbeeld: ik voel me vrolijk) zingeving (bijvoorbeeld: ik ken mijn plek, ik heb vertrouwen in mijn toekomst) kwaliteit van leven (bijvoorbeeld: ik geniet van mijn leven) meedoen (bijvoorbeeld: ik heb goed contact met andere mensen) dagelijks functioneren (bijvoorbeeld: ik kan goed voor mezelf zorgen)” (GGD Zeeland) 7 .

Alle dimensies sluiten aan bij het thema inclusiviteit. Het Instituut Positieve Gezondheid geeft op haar website uitvoerige informatie over wat het is, hoe het is ontwikkeld en onderbouwd, hoe het in de praktijk werkt en is onderzocht.8 Hierna zijn afbeeldingen opgenomen van het spinnenweb en van de vragen die worden ingevuld bij de dimensie ‘meedoen’.

7 8

https://www.ggdzeeland.nl/, laatste raadpleging 10-7-2024 https://www.iph.nl/positieve-gezondheid/wat-is-het/, laatste raadpleging 19-8-2024

Verdieping theoretische bronnen

46

zeelandbruist.nu

Afbeelding 3 Spinnenweb Positieve Gezondheid (IPH)

Afbeelding 4 Meedoen-vragen (IPH)

Verdieping theoretische bronnen

47

zeelandbruist.nu

De benadering Positieve Gezondheid is overgenomen in de Zeeuwse zorg via het samenwerkingsverband Zeeuwse Zorgcoalitie9, dat trainingen organiseert voor professionals. Daarnaast richt de Zeeuwse Zorgcoalitie zich op individuele personen. Een voorbeeld hiervan is de uitnodiging om samen tijd te nemen voor Positieve Gezondheid. Door een bekend of onbekend persoon (met diversiteitskenmerken) uit te nodigen met de kaart ‘Tijd voor gezondheid’ wordt een inclusieve samenleving dichterbij gebracht.

Afbeelding 5 Tijd voor gezondheid (Zeeuwse Zorg Coalitie)

In organisaties voor welzijn en maatschappelijk werk wordt Positieve Gezondheid ingezet, o.a. door SMWO, dat op Schouwen-Duiveland actief is. SMWO formuleert de volgende ambitie: “Werken aan positieve gezondheid; het bijdragen aan het vermogen van mensen om – vanuit het principe van regie - met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Kwetsbare mensen hebben hierbij specifiek onze aandacht.” 10 Door het spinnenweb in meer organisaties (waaronder vrijwilligersorganisaties en bedrijven) te gebruiken, ontstaat een gemeenschappelijke taal. Het wordt ‘gewoner’ om

9

https://www.zeeuwsezorgcoalitie.nl/projecten/thema-positieve-gezondheid/, laatste raadpleging 10-7-2024 10 https://www.smwo.nl/over-ons/organisatie, laatste raadpleging 10-7-2024

Verdieping theoretische bronnen

48

zeelandbruist.nu

over ‘meedoen’ te praten. Mensen kunnen hun spinnenweb meenemen naar gesprekken met artsen, hulpverleners, leidinggevenden, coördinatoren van (vrijwilligers)organisaties, enzovoorts. In het gesprek is dan de vraag: “Wat heeft deze persoon nodig om meer mee te kunnen doen?” Voor organisaties kan dit leiden tot nieuwe acties om hun voorziening (activiteit) aan te passen aan personen met bepaalde combinaties van diversiteitskenmerken en een bepaald gezondheidsprofiel. 3

Inclusieladders

Voor inclusiever onderwijs wordt gewerkt met inclusieladders; voor organisatorische-, sociale- en didactische inclusie11.

Afbeelding 6 Inclusieladder onderwijs (Sardes) Een ander voorbeeld van een inclusieladder is die welke is ontwikkeld voor het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt: de Diversiteits & Inclusieladder van Inclusiefwerken.net (Afbeelding 7) 12. De beschrijving van de treden geeft een beeld van de stappen die een organisatie kan zettten.

11

https://sardes.nl/publicatie/inclusieladders-een-gezamenlijke-taal-voor-inclusief-onderwijs/, laatste raadpleging 10-7-2024 12 https://www.inclusiefwerken.net/diversiteit-inclusie-ladder/, laatste raadpleging 10-7-2024

Verdieping theoretische bronnen

49

zeelandbruist.nu

Afbeelding 7 Diversiteits & Inclusieladder (Inclusiefwerken.net)

De treden van de Diversiteits & Inclusiviteitsladder van Inclusiefwerken.net zijn: 1.

Onwetend. Buitensluitend tot reactief.

In sommige gevallen worden er bewust mensen uitgesloten. In veel gevallen ontbreekt het aan standpunten. Mogelijk is er wel een aanzet tot beleid maar dit beleid heeft geen verankering. Gevolg is dat er vooral gereageerd wordt op incidenten en vragen. Reacties van de organisatie zijn vaker ontwijkend dan handelend. 2.

Vastbesloten. Onderzoek en beleid.

Er zijn duidelijke doelstellingen voor D&I. Er is stelling genomen over de visie en richting van het D&I beleid. Dit is goed gecommuniceerd aan de organisatie en alle medewerkers. Daarbij zijn doelen geformuleerd, kengetallen benoemd en mogelijk al meetinstrumenten in kaart gebracht. 3.

Op weg: Programma en organisatie.

Het management is uitgesproken voor D&I. Op basis van beleid is er strategie geformuleerd, gericht op diversiteit. De D&I strategie is programmatisch uitgewerkt met streefgetallen en maatregelen. Na een scan van de D&I kengetallen en de HRM instrumenten zijn er werkprocessen verbeterd. Er is een aanzet voor normen. 4.

Bewust: Divers en transparant.

Maatregelen voor diversiteit en inclusie zijn structureel en op meerdere niveaus terug te zien. Er zijn duidelijke normen voor de D&I kengetallen. HR-instrumenten zijn bijgewerkt en diversiteit is zichtbaar in alle geledingen. Er wordt gewerkt aan leiderschap, betekenisgeving en waarden en normen.

Verdieping theoretische bronnen

50

zeelandbruist.nu

5.

Inclusief: Open en waarderend.

Er is een inclusieve organisatie die op een open en onderzoekende manier omgaat met zichzelf en met de buitenwereld. Inclusie is een vaste waarde en wordt met regelmaat tegen het licht gehouden.13 Het werken met een inclusieladder helpt bij de bewustwording van de inclusie-situatie vanuit het organisatieperspectief. Daarna kan de inclusieladder worden ingezet bij het ontwerpen en uitvoeren van acties en bij de monitoring van inclusie in de praktijk. 4

Besluitvormingsculturen

Het ontwerpen van inclusie-acties doen organisaties meestal intern, gebruikmakend van de resultaten van bijvoorbeeld zelfevaluaties, marketingonderzoek en klanttevredenheidsonderzoeken. Het is nog niet algemeen gebruikelijk om mensen met minder voorkomende diversiteitskenmerken invloed en zeggenschap te geven. Voor het versterken van inclusie in de samenleving wordt aanbevolen deze representatie te vergroten. De grotere diversiteit in besturen en commissies kan invloed hebben op de besluitvormingscultuur. Voor besluitvorming in groepen met een grotere diversiteit, waarbij minderheidsstandpunten worden meegenomen, is o.a. de methode DeepDemocracy ontwikkeld (Afbeelding 8) 14.

Afbeelding 8 Inclusieprincipes (DeepDemocracy.nl)

13

https://www.inclusiefwerken.net/diversiteit-inclusie-ladder/, laatste raadpleging 10-7-2024 (klik de namen van de treden open om de beschrijving te zien) 14 https://humandimensions.nl/dorpsplein/gratis-voor-jou/?cp=3, laatste raadpleging 10-7-2024

Verdieping theoretische bronnen

51

zeelandbruist.nu

De uitvoering van het beleid gebeurt in de dagelijkse praktijk door alle mensen in organisaties (waaronder bedrijven) en de samenleving. Daar moet blijken dat de situatie verbetert. Dagelijkse aandacht voor meedoen in de praktijk zorgt voor continuïteit. Door regelmatige monitoring houdt de organisatie de vinger aan de pols.

Vier strategieën

5

Uit bovenstaande verkenningen heeft ZeelandBruist een aantal strategieën afgeleid, die bijdragen aan inclusie. We noemen dit strategieën en niet categorieën, rubrieken of aspecten, omdat we de aandacht willen richten op de werking ervan in de praktijk, de actiegerichtheid van de strategieën. Als ze op de beoogde manier worden begrepen, ingevuld en toegepast, vergroten ze de effecten van het werken aan een inclusieve samenleving. Het maken van plannen is belangrijk, zeker als ze tezamen met minderheden worden ontwikkeld; de nadruk moet echter liggen op het daadwerkelijk inclusiever bezig zijn. Het maken van plannen (beleid) en de effecten in de praktijk (meedoen en toegankelijkheid) krijgen vaak wel voldoende aandacht. Wat wij hieraan toevoegen zijn de strategieën ‘bewustwording’ en ‘representatie’, omdat deze de neiging hebben om impliciet te blijven. Vooral van het meenemen van minderheden in ontwikkeling en besluitvorming van acties (representatie) wordt effect verwacht. 5. 6. 7.

Meedoen in de praktijk en toegankelijkheid Bewustwording Inclusief beleid en inclusieve acties

8.

Representatie

Hieronder lichten we elke strategie verder toe. 5.1

Meedoen in de praktijk en toegankelijkheid

‘Meedoen in de praktijk’ en ‘toegankelijkheid’ vormen het resultaat van inclusieve acties in de samenleving. Ze zijn onlosmakelijk verbonden met de voorwaarden voor het vergroten van de inclusiviteit van de samenleving. Centraal staat het individu dat ofwel meedoet, ofwel buitengesloten wordt, ofwel zich buitengesloten voelt. Het doel van de maatregelen is dat iedereen zoveel mogelijk en naar vermogen meedoet. Waarbij elk individu tevreden is over de mate waarin die mee kan doen. Toegankelijkheid bevorderen omvat fysieke maatregelen, digitale maatregelen en maatregelen gericht op de toegankelijkheid voor mensen met minder voorkomende combinaties van diversiteitskenmerken.

Verdieping theoretische bronnen

52

zeelandbruist.nu

Verdieping: Toegankelijkheid bevorderen is een strategie die nadruk heeft gekregen door de ondertekening van VN-verdrag Handicap (2016). In de preambule is dit als volgt verwoord: ‘De noodzaak erkennend van een toegankelijke fysieke, sociale, economische en culturele omgeving, de toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en tot informatie en communicatie, teneinde personen met een handicap in staat te stellen alle mensenrechten en fundamentele vrijheden ten volle te genieten.’ 15 De gedachten gaan in eerste instantie wellicht uit naar de fysieke toegankelijkheid van gebouwen, maar in een inclusieve samenleving is de werking breder. •

•

•

5.2

Fysieke maatregelen kunnen meer locaties toegankelijk maken, bijvoorbeeld door het letterlijk weghalen van drempels en alternatieven aan te brengen voor trappen. Ook de toepassing van domotica en andere technische innovaties zijn hierbij helpend. Digitale maatregelen zoals online informatie, vertaalopties, toegankelijkheid van websites voor slechtzienden en slimme apps/tools kunnen enorm helpen bij toegankelijkheid. Eenvoudig taalgebruik bereikt meer mensen. Essentiële informatie voor mensen die digitaal niet vaardig zijn moet beschikbaar blijven. Bij brede inclusiviteit valt onder het bevorderen van toegankelijkheid dus ook de toegang tot voorzieningen (activiteiten) voor mensen met diversiteitskenmerken, die je geen handicap kunt noemen, zoals een laag inkomen of een andere taal.

Bewustwording

Voordat een gedragsverandering plaats kan vinden moet er bewustwording zijn. Deze bewustwording kan plaatsvinden op het niveau van een individu, organisatie, specifieke groepen in de samenleving of de samenleving als geheel. Bewustwording op al deze niveaus kan ingezet worden als strategie voor meer inclusiviteit. Daarmee komt de gewenste gedragsverandering binnen bereik. Eerdergenoemde instrumenten, zoals het spinnenweb en de inclusiviteitsladder kunnen worden aangegrepen voor de bewustwording. 5.3

Inclusief beleid en inclusieve acties

In beleidsvorming kunnen instrumenten worden gekozen, die helpen om inclusiever te denken en te handelen en om prioriteiten te stellen. Soms is er verandering van beleid nodig om te bepalen welke nieuwe afspraken nodig zijn. Gemeentelijk beleid stuurt op de visie van Schouwen-Duiveland als inclusieve samenleving. Hiervoor kunnen ingezet worden: tools, budget, acties, afwegingskaders, wet- en regelgeving, verantwoording, 15

https://wetten.overheid.nl/BWBV0004045/2016-07-14

Verdieping theoretische bronnen

53

zeelandbruist.nu

handhaving en bevorderen van een continu proces om de nagestreefde visie te realiseren. Door de hiervoor genoemde aandacht voor ‘meedoen in de praktijk’, ‘toegankelijkheid’ en ‘bewustwording’ ontstaat een analyse van kwetsbaarheden in de eigen organisatie of samenleving. Uit analyses komt naar voren welke kenmerken van mensen, bewust of onbewust, aanleiding vormen om hen buiten te sluiten. Soms is er verandering van beleid nodig om te bepalen welke nieuwe afspraken nodig zijn. In beleidsvorming kunnen instrumenten worden gekozen, die helpen om inclusiever te denken en te handelen en om prioriteiten te stellen. Verandering vindt echter vooral plaats in het dagelijks handelen van mensen. Daar worden de inclusieve acties uitgevoerd die laten zien in welke richting de organisatie zich ontwikkelt. Mensen hebben ruimte en bevoegdheden nodig om hierin voortduren bij te stellen als de ervaring laat zien dat dat nodig is. Stap voor stap wordt de organisatie dan meer inclusief. Scholing en training zijn onderdeel van de inclusieve acties die organisaties ondernemen, evenals het inschakelen van expertise van andere organisaties. 5.4

Representatie

De inclusieve samenleving gaat niet alleen over meedoen maar ook over meebeslissen. In deze strategie valt ook toetsing of personen die representatief zijn voor (minderheids)groepen vertegenwoordigd zijn op sleutelposities. Op verschillende niveaus worden in organisaties beslissingen genomen. Hiervoor is al aangeduid dan mensen op elk niveau eigen speelruimte nodig hebben. Op hogere niveaus is de vertegenwoordiging of representatie vaak nog niet inclusief met betrekking tot alle mensen die door de activiteiten van de organisatie worden geraakt (of worden buitengesloten). Door een krachtenveld- of stakeholderanalyse kunnen alle groepen in beeld worden gebracht. In een inclusieve organisatie wordt gestreefd naar representatie van alle groepen in de besluitvorming. Welke mensen beslissen mee over het beleid? Hoe verbreed je dat? Welke mensen gedragen zich sturend bij de uitvoering van activiteiten? Hoe worden mensen met diversiteitskenmerken en ervaringsdeskundigen betrokken? Is het minderheidsstandpunt meegenomen?

Verdieping theoretische bronnen

54

zeelandbruist.nu

Bijlage 3

Organisaties Verzamelde antwoorden Deze bijlage beschrijft de vragen die in de bijeenkomsten met organisaties zijn gesteld en de antwoorden die zijn gegeven en zijn genoteerd door de deelnemers, de begeleider en de waarnemers. In de bijeenkomsten is gebruik gemaakt van een onderlegger met daarop de hoofdlijnen en randvoorwaarden van de dialoog. Deelnemers noteerden antwoorden op deze onderlegger.

Organisaties Verzamelde antwoorden

55

zeelandbruist.nu

1.a. Heb je zelf ooit te maken gehad met uitsluiting; of ken je een ervaring in je directe omgeving? Vertel ook je naam, organisatie en thema. •

• • • •

•

•

• • • • • •

•

•

• • • • •

Er is weinig eigen ervaring met uitsluiting. Wel hebben deelnemers ervaren dat anderen worden uitgesloten. En ook is er de ervaring van iemand van kleur die nooit heeft ervaren te worden uitgesloten. Filmtheater wordt voor fysiek gehandicapte mensen moeilijk bereikbaar omdat je daar niet meer dichtbij kunt parkeren. Over oplossingen wordt gedacht. Er wordt ervaren dat openbaar vervoer minder bruikbaar is voor doelgroepen. Niet alle maneges zijn aangesloten bij het Sportfonds dat bijdragen verstrekt voor deelnemers met een laag inkomen. Verschil tussen ‘je uitgesloten voelen’ en bewust uitgesloten worden. Soms ligt het aan de persoon hoe die het ervaart en of die de vaardigheden en kennis heeft om connectie te maken. Naar wie luisteren we? Minder draagkrachtigen, mensen met beperking, minder (boeken)kennis/opleiding > vooroordelen, moeten meer moeite doen om gehoord te worden. Het vraagt ook iets van de ontvanger: luisteren, tijd geven. Mindset. Ben je bereid om werkelijk af te stemmen en echt naar iedereen te luisteren. Voorbeeld: dove man wordt in verpleeghuis op een plek gezet waar hij onmogelijk kan communiceren. De verzorgenden denken niet vanuit de client maar doen ‘azg’ (altijd zo gedaan). Met gekleurde vrienden naar de disco waar zij niet binnen mogen.

Masculien netwerkclubje van mensen die geen moeite nemen (of niet nadenken) over toegankelijke locatie voor lid in rolstoel. Tijdens corona werd je buitengesloten als je geen QR-code van een vaccinatie had. Indische afkomst vroeger gepest op school. Buitenlander werd wel opgeroepen voor sollicitatie maar komt sowieso niet in aanmerking voor baan. Dit betrof een Nederlandse persoon in het buitenland. Er is ervaring met leden van sportverenigingen die de contributie niet konden opbrengen. Via iemand bij SMWO is meerdere malen geregeld dat de gemeente de contributie betaalde. De oogvereniging organiseert in Nieuwerkerk en 5 andere locaties in Zeeland oogcafé’s van 2 uur met een spreker. Voor vervoer zijn slechtzienden altijd afhankelijk van anderen, wat hun deelname tegenhoudt. Ruilwinkelklanten worden wel buitengesloten van sporten, vakantievieren, musea, enz, omdat ze het niet kunnen betalen, er niet van weten en vaak niet goed Nederlands spreken en niet weten hoe ze hun situatie kunnen verbeteren. Ouderen zijn soms niet vaardig met de pc en worden daardoor buitengesloten. Ook vervoer is echt een probleem, waardoor mensen thuisblijven. Je bent afhankelijk van vrijwilligers of van een kostbare taxi. Ouders met taalproblemen worden niet voldoende gehoord. Dove kinderen worden niet goed opgenomen in de samenleving.

Kinderen met kwetsbaarheden moeten 1,5 uur in busje naar school en raken zo overprikkeld dat dit negatief uitwerkt op hun leerprestaties en gedrag.

Organisaties Verzamelde antwoorden

56

zeelandbruist.nu

1.b. Heb je zelf ooit bewuste acties voor inclusie meegemaakt? Door een persoon of organisatie in je omgeving? •

• •

• • • • • •

• • • • • •

•

Een plaatselijke ondernemersvereniging haalt geld op voor de Stichting Leergeld, die leermiddelen en fietsen verstrekt aan scholieren die dat niet kunnen betalen. Door onbekendheid wordt er door de doelgroep te weinig een beroep op gedaan. Aard en tempo van activiteiten van een sportorganisatie worden bepaald door de mogelijkheden van de gehandicapte deelnemers. Een wijkraad organiseerde, in het kader van de maandelijks wijkmaaltijd, op initiatief van een islamitische inwoner een Iftar-maaltijd voor alle wijkbewoners, waar veel mensen op afkwamen. Een wandelgroep is in korte tijd gegroeid van 1 keer per week naar 3 keer per week met een diversiteit aan deelnemers. Stichting 4hetleven organiseert vervoer voor ouderen naar het filmhuis. Het meewerken aan perspublicaties over een instelling, waar het management niet meewerkt aan inclusief gedrag. Het bij de moeder laten terugplaatsen van een sociaal-emotioneel moeilijk te hanteren kind. Syrische mensen zijn opgeleid tot energiecoach, waardoor zij nu huishoudens in het Arabisch kunnen adviseren over de warmtetransitie. Het lid worden van een kerk, redactie dorpskrant of dorpsvereniging als nieuwe inwoner, omdat je anders echt niet wordt gezien (en dan nog is het lastig om ‘binnen’ te komen). Activiteiten opgezet voor Burendag of een Lief-en-leed-potje voor de straat.

Gebruik van een aangepast muziekinstrument voor iemand die heel graag een blaasinstrument wilde spelen, maar één arm niet kon gebruiken. Iemand die niet meer kan meedoen, blijft toch welkom voor het contact. Voor mensen met bijvoorbeeld autisme of epilepsie doen we extra moeite om binnen de vereniging een passende activiteit te vinden. Een tafeltennisvereniging schafte een ‘showdown-tafel’ aan, waardoor (geblinddoekte) zienden en blinden met elkaar kunnen spelen. Ammekare van Hersteltalent biedt (o.a in het Cultuurhuis) een ontmoetingsplek voor mensen met ervaring in de hulpverlening en anderen die zelf de regie weer in eigen hand nemen. Ervaring dat in de Randstad alle kinderen in regulier onderwijs konden worden opgevangen met hulp van externe expertise. Leraar leerde gebarentaal.

2.a. Hoe leeft inclusie in jullie organisatie? Wat hebben jullie als organisatie gedaan om inclusie te bevorderen? Welke goede voorbeelden, successen waren er? • Bij de meeste deelnemende organisaties leeft inclusie wel. • Twee verenigingen verwachten dat inclusie meer gaan leven doordat we er nu over praten en de deelnemer over het gesprek terugkoppelt in de organisatie. Organisaties Verzamelde antwoorden

57

zeelandbruist.nu

•

•

•

• • •

• • • • • • • • •

• • •

In dorpsraad herinneren wij elkaar eraan dat we groepen niet mogen vergeten. Bijvoorbeeld jongeren. We beantwoorden alle vragen, ongeacht van wie ze komen. We komen met nieuwe ideeën op het gebied van inclusie, bijvoorbeeld ivm inkomensongelijkheid (nog verder onderzoeken). We betrekken het hele dorp. Groot succes is werken in een ‘normaal’ bedrijf voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In dit voorbeeld een jongen van kleur met syndroom van Down, die nu succesvol in dienst is bij een bedrijf. Het heeft ook met verantwoordelijkheidsgevoel te maken> weten wat er leeft en naast de mensen staan. Naar de mensen toe gaan (is ook toegankelijkheid, drempels letterlijk en figuurlijk verlagen). Maatwerk. Wat kan iemand, niet wat kan ie niet. Het is de kern van mijn werk (SMWO). Initiatieven: Postcafé Zierikzee, showdown, buurtcamping/thuiskamperen, hulplijn Coronatijd nog steeds in gebruik, eetgroepen )maar komt niet altijd goed van de grond en moet niet eenmalig maar structureel). Informeren: nieuwsbrieven, websites. Speciale aandacht vergen: eenzaamheid, zorgmijders, armoede, schuldhulpverlening. We zijn niet zo met ‘inclusie’ bezig, maar zoeken wel oplossingen voor mensen met een beperking, zodat ze mee kunnen doen. Buurtsportcoach legt huisbezoeken af om uit te zoeken wat iemand nodig heeft om mee te kunnen doen.

Met Welzijn-op-recept krijgen mensen, via de huisarts, bij hun klachten passende hulp van organisatie uit het sociaal domein. Door acties van de gemeente is er binnen een dorp naschoolse opvang gekomen. Als het nodig is wordt een tolk ingehuurd. Vertaalapps op de telefoon worden gebruikt. Een ambtenaar (buddy) ondersteunt Platform Toegankelijk Schouwen-Duiveland, signaleert binnen de gemeente wanneer plannen worden gemaakt voor bijvoorbeeld bestrating en legt contact tussen platform en aannemer. Platform Toegankelijk Schouwen-Duiveland organiseert ritten door dorpen om de situatie voor rolstoelen in kaart te brengen en rapporteert aan de gemeente. Inclusie gedrag gebeurt in de haarvaten van de samenleving. Bijvoorbeeld in de kringloopwinkels van Brouwershaven, Nieuwerkerk en Zierikzee. De ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg zijn een succes (Hersteltalent - Ammekare).

2.b. Heeft jouw organisatie te maken gehad met uitsluitingsgedrag naar deelnemers/ klanten/ eigen medewerkers? Hoe zijn jullie daarmee omgegaan? • • •

Heel soms is dit wel eens voorgekomen en dan intern besproken. Het gebeurt best vaak. Soms kun je er niks mee. Soms kun je in gesprek gaan. Het kan een eenzame strijd zijn. Soms sluiten we uit door onze visie, door ons mensbeeld. Hou voor ogen: hoe wil je zelf behandeld worden?

Organisaties Verzamelde antwoorden

58

zeelandbruist.nu

•

• • • • • • •

Vrijwilligers bij ons hebben niet altijd de deskundigheid om goed om te gaan met mensen met een beperking, zoals autisme of epilepsie. Dan valt iemand wel eens buiten de boot. Vrijwilligers vinden het soms lastig omgaan met mensen die het Nederlands niet goed spreken. Bij activiteiten van ouderenbonden zijn niet-leden welkom. Maar die worden vaak niet bereikt; ze sluiten eigenlijk zichzelf buiten. Bij een verzorgingshuis werd een vriendin van een bewoner geweigerd bij de koffie, omdat ze er niet woonde. Vervoer is lastig. Met regiotaxi kun je niet naar Middelburg en met Valys van Renesse naar Middelburg via Sint Philipsland was onprettig. E-mail en telefonische keuzemenu’s zijn lastig te bedienen voor sommige slechtzienden en ouderen. Laat staan het gebruik van allerlei apps. Door onderlinge hulp tussen scholen (onderzoeken wat wél kan) kon worden voorkomen dat iemand een school zou verlaten. Gebrek aan expertise leidt nog wel tot uitsluiting (overplaatsing). Door meer training en scholing willen we dat verbeteren.

2.e. Wat zou jouw organisatie moeten doen om een hoger cijfer te krijgen? (vervolgvraag op de vraag om een cijfer te geven; zie hoofdrapport) • Inclusief gedrag ‘Gewoon DOEN’: als grondhouding, mensbeeld. Dat blijkt aantrekkelijk te werken. Oplossingsgericht denken. • Het vasthouden en scholen van deskundige vrijwilligers (kader), zoals jongeren die gaan studeren en in het weekend nog thuiskomen. • Taken van vrijwilligers opsplitsen in kleinere taken, waardoor er minder tijd voor nodig is. Bij sportverenigingen kan Schouwen-Duiveland Vitaal hierbij helpen. • Vrijwilligers ‘met een rugzakje’ (ervaringsdeskundigen) kunnen veel voor je organisatie en voor inclusie betekenen; laat dat als voorbeeld zien aan andere organisaties. • Meer leden, hogere contributies, meer donaties en subsidies maken het mogelijk om meer activiteiten uit te voeren, waaronder activiteiten die gericht zijn op inclusie. • Meer vrijwilligers werven en binden. • Sommigen verwachten dat een (hogere) vrijwilligersvergoeding behulpzaam kan zijn, anderen twijfelen hieraan. • Elkaar ZIEN, meer in gesprek gaan; zowel met (potentiële) deelnemers, klanten, als intern; meer reflectie. • Meer verbinden en samenwerken met andere organisaties (sport, cultuur, zorg, hulpverlening, scholen) en de gemeente; minder interne focus; eigen expertise meer delen én expertise van de buren inhuren.

• Meer diversiteit in het eigen team (zowel bij professionals als vrijwilligers). • Het beschikbaar krijgen van een Wijkhuis in Poortambacht. • Verruiming van doelgroepen. • Afzonderlijke ledengroepen van een patiëntenorganisatie (per ziektebeeld) samenvoegen tot één vereniging. • Als bestuur van een sportvereniging actiever worden op het gebied van inclusie. Organisaties Verzamelde antwoorden

59

zeelandbruist.nu

•

Expertise die binnen organisaties aanwezig is, meer en gemakkelijker delen met andere organisaties (niet zelf oplossen).

3.a. Wat en/of wie heb je nodig om inclusie in of door jouw organisatie te bevorderen? • Organisaties melden hierbij dat kleine initiatieven in de organisatie soms uitgroeien tot iets dat succes heeft en soms weer stopt, wat niet erg wordt gevonden. Van grootse plannen wordt minder verwacht. • Inclusie (‘het meedoen door iedereen’) zou een onderwerp moeten zijn op straat en in dorps- en wijkraden. Inclusie zou een plaats moeten krijgen in een gezamenlijk ontwikkeld dorpsvisiedocument dat aansluit op de wensen van de inwoners. • Toegankelijke ‘ambassadeurs’ en ‘mogelijk-makers’ bij de gemeente. En transparantie over wie voor wat aanspreekbaar is. • ‘Inclusie-ambassadeurs’: mensen die in de organisatie uitsluiting signaleren en bespreekbaar maken, die inclusief gedrag bevorderen door goede voorbeelden in het zonnetje te zetten. • Postbodes zouden ‘voelsprieten’ in de samenleving kunnen zijn. • Beter openbaar vervoer. • Lief-en-leedstraatjes zouden wat geld van de gemeente moeten krijgen. • De regels van de gemeente zouden duidelijker moeten zijn. • Per thema zouden organisaties handvatten moeten krijgen voor het bevorderen van inclusie. Er zou (per thema) een ‘ontmoetingspunt’ moeten komen waar je over inclusie met elkaar praat. Alle organisaties zouden daaraan moeten meedoen; er is meer commitment nodig. • In bestaande netwerken en overleggen meer uitwisselen over inclusie.

• Scholing en deskundigheidsbevordering zijn nodig over specifieke problemen, ook sociaal-emotioneel en met taal. • We zouden meer bekende moeten maken wat we doen en voor wie het toegankelijk is. • De gemeente zou meer voorlichting moeten geven, meer media inzetten, reclame maken, zorgen dat de boodschap overkomt. • De buitenruimte zou verbeterd moeten worden, zodat er voor gebruikers van rolstoelen, rollators e.d. minder belemmeringen zijn. • Meer draagvlak in beleid en bij de gemeenteraad en meer geld voor inclusie. • Voorzieningen behouden (voor ING moet je naar Middelburg); er is in Zierikzee maar één pinautomaat. 3.b. Wat heb je ervaren van de gemeente? (Denk aan hulp of belemmering, maar vraag naar specificatie). • Het LIA-proces is bij veel deelnemers niet bekend. Bij doorvragen herinneren sommigen zich wel een vragenlijst of een online-bijeenkomst in coronatijd. • De term ‘Agenda’ zet me op het verkeerde been. • Er zijn gemeentelijke regelingen voor het verkrijgen van financiering voor activiteiten. Ze zijn te vinden op de website. • Het aanvragen van subsidies is lastig. Daardoor zien we ervan af. Organisaties Verzamelde antwoorden

60

zeelandbruist.nu

• • • •

• • •

• • • • • • •

Er is hulp bij het aanvragen van subsidies. Het tegemoetkomen in sportcontributies is goed geregeld en gemakkelijk. Enkele organisaties hebben goede ervaringen in het contact met de gemeente, het meedenken en het vergunningen verstrekken en financieel faciliteren. Het aanvragen voor het mogelijk maken van uitbreiding van specifieke activiteiten voor doelgroepen heeft veel overleg en doorlooptijd nodig; dat vindt men begrijpelijk. Enkele organisaties hebben ervaren dat verzoeken aan de gemeente soms niet of pas na lange tijd worden beantwoord; het contact werd als ‘stroperig’ ervaren. Over afwijzingen toont men teleurstelling. Soms heeft men ervaren dat er toezeggingen zouden zijn gedaan, die later niet werden gerealiseerd. In participatieprocessen ervaart men dat ‘de pap al is gestort’. In dit verband werd gesproken over padel en skaten als groeiende sporten - met goede mogelijkheden voor inclusie - maar met geluidsoverlast voor omwonenden; door enkele aanwezigen is het proces van afwijzing en/of locatiekeuze niet als samenwerkend ervaren. Baklava traktatie bij suikerfeest (gemeentehuis). Ambassadeur bij mogelijk maken integratie medewerker met afstand tot arbeidsmarkt. Wmo-loket functioneert goed, ze weten goed de weg. Gemeente is coöperatief maar niet integraal en budgetten zijn niet ontschot. Dit kost organisaties veel tijd en ergernis. Jeugdhulp is lastig te bereiken.

Staan veraf van de dagelijkse gang van zaken. Als ze bezig zijn, dan is er wel veel kennis. Overleggen zijn te vaak beleidsmatig. Moet praktischer, concreter. De gemeente stelt het Platform Toegankelijk Schouwen-Duiveland een buddy beschikbaar, die actief meedenkt en meewerkt.

3.d. Wat zou de gemeente moeten doen om een hoger cijfer te krijgen? (vervolgvraag op de vraag om een cijfer te geven; zie hoofdrapport) • Ontschotten (subsidiebudgetten samenvoegen). • Integraliteit waarmaken. • ‘Potjeswegwijzer’ en/of ‘Formulierenhulp’ inzetten (1 aanvraag – 1 aanspreekpunt die intern weet wat er is aan info/budget). Meer informatie en beter helpen bij subsidieaanvragen. • Luisteren en eerlijk zijn. ‘Nee’ is ook een antwoord (liever een afwijzing dan langdurige onzekerheid). Goed motiveren van afwijzing. • Meer gebruik maken van bestaande netwerken en pro-actiever handelen. • Sneller en meer terugkoppeling geven nadat organisaties informeel of formeel iets voorleggen aan de gemeente. • Sporten en bewegen voor iedereen gratis maken. • Voorzieningen in alle kernen handhaven, versterken. • Betere participatieprocessen en beter managen van de verwachtingen bij participatieprocessen. • Ambassadeurs/coaches/aanspreekpunten, bijvoorbeeld een ‘inclusiecoach’. • Per organisatie een vaste contactpersoon binnen de gemeente. Organisaties Verzamelde antwoorden

61

zeelandbruist.nu

• • • • • •

• •

•

• •

• • •

Overzicht: wie gaat waarover binnen de gemeente? Communicatie verbeteren. Ook in andere talen en via andere kanalen. Daadkrachtig en snel handelen. Korte lijntjes behouden en opzetten. Meer persoonlijk contact. Bij de start van een initiatief of problematiek: alle ambtenaren van verschillende afdelingen aan tafel zetten. Organisaties die zich afzonderlijk tot de gemeente wenden over een bepaalde zaak, of over zaken die eventueel verbonden kunnen worden, met elkaar in contact brengen en samen brainstormen over oplossingen. Inclusievisie vanuit de samenleving serieus nemen. Voor de Wijkraad Hart van Poortambacht is het verkrijgen van wijkgebouw voor activiteiten een grote wens. Men ervaart de samenwerking met Gors en anderen die onderdak bieden als positief, maar vindt het jammer dat de wijkactiviteiten soms hinderlijk zijn voor de bewoners. Het Cultuurhuis maakt zich zorgen over de toekomst van het gebouw, waarvan door veel organisaties voor doelgroepen gebruik wordt gemaakt. Meer hulp van de gemeente zou welkom zijn. Een ondernemersvereniging geeft aan dat uitbreiding van het aantal en de specialismen van bedrijvencontactfunctionarissen bij de gemeente wenselijk is. Dorpsraad Oosterland geeft aan dat men zou willen werken aan een dorpsvisie als dat helpt om meer voorzieningen en meer samenhang tussen vernieuwingen van voorzieningen te realiseren.

Daarbij wil men graag hulp van de gemeente in de vorm van input van medewerkers uit verschillende afdelingen in diverse fasen van het proces. Inclusie aan de orde stellen in het Directeurenoverleg basisscholen en in het Samenwerkingsverband Kind op 1 voor Oosterschelderegio en Walcheren. Jeugdconsulenten beter bereikbaar maken voor scholen en soepeler overleggen over verwijzingen naar Jeugdhulp. Beter openbaar vervoer.

Tenslotte: Aanvullende opmerkingen vanuit organisaties op onderleggers • • •

• •

•

Behoud voorzieningen in de kernen, die elk unieke eigenschappen hebben. Werk daarbij samen met de ondernemers en inwoners met hun specifieke kwaliteiten. De aanrijtijden van hulpdiensten (huisarts, ambulance, politie, brandweer) worden te lang. De afstanden naar ziekenhuizen én de beschikbaarheid van geschikt vervoer worden ‘beangstigend’ genoemd. Voor sommigen zijn de vervoerskosten en de wijze van vervoer een belemmering om benodigde zorg te verkrijgen of mensen in de ziekenhuizen te bezoeken. Vervoer wordt vaak genoemd als probleem. Toen sportzalen in de kernen sloten is voor schoolkinderen gratis busvervoer bij gymlessen georganiseerd. Er wordt gesuggereerd om (bus)vervoer naar ziekenhuizen nu gratis te organiseren. Thema ‘inclusie’ moet gaan over beleid voor de hele gemeenschap.

Organisaties Verzamelde antwoorden

62

zeelandbruist.nu

• • • • •

Zelf naar plekken toegaan zoals openbare dorpsraadvergadering, op de Pontes, in grote bedrijven, in organisaties, sport etc… Digitalisering wordt voor ouderen een groot probleem … Er gebeurt al heel veel. Hoe krijgen we daar beter overzicht van? Neem goede voorbeelden van andere gemeenten (Goeree-Overflakkee) over. Cijfer voor deze avond 9 Verbondenheid.

Observatie: De gespreksleiders zien dat door het bij aanvang vragen naar persoonlijke ervaringen er meer verdiepende vragen aan elkaar worden gesteld, wat het onderlinge contact ten goede komt. Professionals zijn intrinsiek gemotiveerd en inspireren elkaar. Er ontstaat energie. De deelnemers wisselen onderling informatie, ideeën en e-mailadressen uit.

Organisaties Verzamelde antwoorden

63

zeelandbruist.nu

Bijlage 4

Inwoners Verzamelde antwoorden Deze bijlage beschrijft de vragen die in de enquête aan de inwoners zijn gesteld en de antwoorden die zijn gegeven. Waar mogelijk en zinvol wordt onderscheid gemaakt tussen de antwoorden die via het gemeentelijke participatieplatform denkmee.schouwen-duiveland.nl zijn opgehaald en de antwoorden die via interviews op straat en in de bus zijn opgehaald.

1. Ik vind dat iedereen op Schouwen-Duiveland moet kunnen meedoen in onze samenleving. Ongeacht culturele achtergronden, seksuele voorkeuren, inkomens, talenten of beperkingen. Helemaal mee eens: 30 van 37 inwoners via denkmee, 32 van 35 inwoners via straatinterviews.

2. Ik vind dat iedereen écht kan meedoen aan de samenleving op Schouwen-Duiveland? Ik geef het cijfer: Via denkmee: 5,7 Via straatinterviews: 6,7

3. Om het cijfer één of meer punten hoger uit te laten vallen, mag van mij het volgende gebeuren: Opmerkingen via denkmee: • • • • • • • • •

auto's toestaan in centra, betere parkeerplekken, betere bestrating, meer openbare toiletten, verplichte hellingbanen ondernemers, meer ruimte in horeca, e.e.a geschikt voor rolstoelers" Betere toegankelijkheid voor minder validen Meer acties als deze Meer faciliteiten, activiteiten voor jongeren tussen de 12 en 20 Minder Nederlandstalige voorlichting, bewuster de buurt met elkaar verbinden, actiever mensen uitnodigen. De kosten om echt iedereen mee te laten doen staan niet in verhouding tot de investeringen die hiervoor vereist zijn. Bijdrage overheid om onrendabele investering voor particulieren/ bedrijven om inclusiever te worden te compenseren naar breakeven. Een mogelijkheid vinden om kinderen of jongeren met een beperking meer samen te laten doen. Sporten, uitgaan, chillen enz. Deze groep staat al wat van de maatschappij af. Ik zou het voor mijn dochter super leuk vinden als ze ook

Inwoners Verzamelde antwoorden

64

zeelandbruist.nu

•

• • • • • • • •

• • • • • • • • •

• •

buiten school een keer een leuke avond of middag zou kunnen hebben met ‘gelijkgestemden’ Ook zzp'ers die in financiële nood zitten helpen. Mensen die in financiële nood zitten kloppen niet uit hebzucht bij de gemeente aan. Het zijn geen profiteurs. Kijk beter naar hun situatie. Wees niet passief als gemeente, maar biedt hen actief hulp aan." Geen AZC in Zierikzee Minder toeristen en minder 2de huizen zodat onze kinderen ook kans op woningen hebben. Niets: het wordt onbetaalbaar om echt iedereen aan alles mee te laten doen... Meer betrekken Beter openbaar vervoer Meer aandacht voor lhbti bv door de regenboogvlag op bepaalde dagen hangen Denk dat schouwen al erg veel doet al gaat toerisme vaak voor Meer bankjes langs de wandel routes Zoals aan de Grevelingen kant bij Bruinisse Ook overal zoals parklandschap Bruinisse een trim parkje met toestellen Ook ben ik vrijwillig medewerker bij Stichting Herstel Talent, ook gefinancierd door gemeente SD, maar voor bepaalde tijd. De gemeente zou meer ondersteuning moeten geven bij het promoten hiervan. Het is een top organisatie Dus houden zo zou ik zeggen Niets, volledige inclusie is een utopie. De daarmee gepaard gaande investeringen (zowel in tijd, geld en aandacht) worden buitenproportioneel.

Goedkoper of meer bijdrage Zorgen dat iedereen mee kan doen De gemeente moet zich socialer opstellen Goede toegankelijkheid voor rolstoelbeperkten Niet iedereen kan meedoen. Meer begrip voor elkaar, meer aanpassingen zodat ook mensen met beperking mee kunnen doen, beter openbaar vervoer zodat ook iedereen er kan komen." Geen idee Het is erg duidelijk om te zien dat gemeente Schouwen-Duiveland zich laat beïnvloeden door bedrijven met een achtergrond van geloof. Ik heb menig malen meegemaakt dat mensen uit bepaalde dorpen worden weggepest wegens een andere geaardheid bijvoorbeeld. In de gemeente zie je dit ook terug. Zie bijvoorbeeld dat we er zolang over hebben gedaan om die regenboogvlag op te hangen. Het is niet zo dat als er iemand in een bepaalde partij zit die toevallig homo is dat hij recht van spreken heeft over hoe of wat. Ik geloof dat ze zelfs in Tholen die vlag ophingen? Ik heb drie vrienden die van Bruinisse naar een ander dorp zijn verhuist, omdat ze werden gepest door buurtbewoners. Ook hoor ik regelmatig dat dat er racisme plaats vindt. Toevallig heeft deze dame gewoon een donker uiterlijk en is Nederlands, maar ervaart nu racisme in Bruinisse. Ze denken dat ze Turks is. Hier mag de gemeente best wel wat aan doen in plaats van wegkijken, omdat de grote bedrijven op schouwen duiveland geld in het laatje brengen.

Goede voorlichting over inclusie binnen het onderwijs. Meer werken met ervaringsdeskundigen

Inwoners Verzamelde antwoorden

65

zeelandbruist.nu

• • • • •

• •

Uitnodigend beleid en meer / betere voorzieningen voor jongvolwassenen en gezinnen. Kan niet hoger Heeft tijd nodig, oudere generatie moet hier aan wennen Rekening houden met senioren Totale inclusie is onmogelijk! Meedoen is niet zwart/wit. Er is een grijs gebied waarin we moeten accepteren dat het niet haalbaar is dat iedereen ten koste van alles aan alles mee moet kunnen doen. Meer evenementen, brainstorm avonden Meer scholen voor kinderen met een beperking

Opgehaald via straatinterviews: • • • • • • • • • •

• • • •

• • • • • • •

Ik merk er zelf niet veel van. Ik weet niet wat, maar er kan altijd iets beter. In de bus kun je maar moeilijk met een rolstoel of krukken, deuren winkels te smal Mensen moet zich zelf actiever opstellen om mee te doen Inwoners meer betrekken, duidelijker maken welke voorzieningen er zijn Ontmoetingsplekken en activiteiten voor jongeren. Ook activiteiten voor 20+ers. Café om te poolen ofzo [Meedoen, maar waaraan/waarmee?] Korte lijnen tussen alle inwoners en specifiek niet-nederlandstaligen, het Azc en de gemeente. Meer activiteiten zodat ze zich thuis voelen Meer economische kansen voor mensen in armoede, of voor mensen die niet zo goed mee kunnen doen (sociaal economische status verbeteren) Meedoen, waaraan? Er is niet veel te doen voor jongeren Bredere paden voor rolstoelers Eigen initiatieven van inwoners en organisaties meer/beter ondersteunen, inwoners aansporen. Smwo doet veel. Maar juist ook andere organisaties/initiatieven helpen zodat die ook het gevoel krijgen bij te dragen en gewaardeerd worden Meer ontmoeting organiseren voor jongeren en niet alleen in Zierikzee Informeren over activiteiten. Openbaar vervoer zodat je ergens heen kunt Informeren, ontmoeting aantrekkelijker maken, aanbellen bij mensen die nooit meedoen Erg gesloten gemeenschappen op S-D. Als je van buiten komt word je raar aangekeken vooral in de dorpen.

Dat is nog erger als je uit het buitenland komt. Ben zelf actief in samenleving maar buiten het dorp, voelde mij niet welkom. Kliekjes. [Observatie van respondent] Inloop spreekuren inzetten voor inwoners in dorpskernen bijv. Meer initiatieven vanuit organisaties om meer verbinding te maken Verbeteren van OV. Makkelijk aanvragen, niet alleen via internet. Inloopspreekuren realiseren. Gemeente moet beter luisteren naar burger: e-mails worden niet beantwoord Interesseert me niet Betere handhaving: politie en boa's moeten optreden ipv langsrijden Meer dingen zoals Ruilwinkel

Inwoners Verzamelde antwoorden

66

zeelandbruist.nu

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Meer organiseren voor bejaarden, eenzame mensen Een meer open volksmentaliteit Voor gehandicapten moet duidelijker zijn waar je wel en niet mag parkeren in het buitengebied Sommige straten liggen ongelijk. Verder moet je vooral niet mopperen Minder strenge controle in opvanglocatie asielzoekers Bus weer terug, OV Meer burenhulp, 'naboarschap' á la Twente of Zeeuws Vlaanderen Toegankelijkheid bedrijven en gebouwen. Diversiteitsbeleid bij streng christelijke bedrijven en bevolkingsgroepen Bij activiteiten in Zzee vervoer regelen vanaf P-terrein of vanaf thuis voor iedereen die niet zelf kan rijden Er wordt veel gedaan voor toeristen. Maar voor inwoners verdwijnt er veel, zoals het ziekenhuis en OV Moet iedereen willen om mee te doen; iedereen moet gemotiveerd zijn om mee te willen doen Als je geen geld hebt, dan kan niet alles gratis zijn Ik bezoek iedere dag een man met verzameldwang. Hij wordt gemeden door iedereen. Het is mijn plicht om hem te bezoeken Ik ben ooit geweigerd omdat ik een meisje ben. Dat is mij bijgebleven. Er heerst hier een biblebelt sfeer. Ik durf niet te praten. Dus ik beëindig het gesprek Met rolstoel ben je beperkt in meedoen. Last van hobbels en scheef trottoir De HAP-deur zwaait naar buiten open en valt dicht voordat je binnen bent Door de prijsverhoging van koffie in Borrendamme van €1 naar €2,95 komen veel ouderen daar niet meer en worden uitgesloten.

Bejaarden kunnen niet meedoen Er komt niemand langs de deur om te vragen hoe het met je gaat of een reisje of zo aan te bieden. De dokter zou moeten doorgeven als je gevallen bent, zodat er een bezoekdienst langs komt als je geen goede buren hebt zoals ik Voor nieuwkomers die van elders uit NL komen is het moeilijk om mee te doen door de gesloten volksmentaliteit Door vrijwilligerswerk te doen, kun je er toch wel bijkomen; maar op veel plekken ben je niet welkom Regenboogvlag mag niet Senioren kunnen niet makkelijk meedoen door ontbreken bus; altijd heb je taxi of kennissen nodig Mensen met beperking, inwoners met een scootmobiel of zonder computer worden uitgesloten. Buren helpen elkaar wel Wanneer kun je eten in Borrendamme en hoe kun je je opgeven? Dat staat niet in Wereldregio en ik durf het niet te vragen

Inwoners Verzamelde antwoorden

67

zeelandbruist.nu

4. Ik heb zelf meegemaakt dat ik niet kon/kan meedoen vanwege mijn culturele achtergrond, seksuele voorkeur, talent, inkomen of door een beperking.

Denkmee

Straat

N=37

N=32

Ja, regelmatig

7

3

Ja, af en toe

9

6

Zelf nooit gehad, maar wel gezien in mijn directe omgeving

10

4

Ja, maar dat was vroeger en nu niet meer

3

2

Nee, nooit gehad

8

17

5. Wie is/zijn verantwoordelijk voor inclusie (dat iedereen dus mee kan doen)? Meerdere opties aankruisen mogelijk

Denkmee

Straat

Totaal

N=37

N=32

N=69

Alle opties

15

3

18

Gemeente/overheden

11

9

20

Organisaties uit wonen, zorg en welzijn

11

2

13

Inwoners zijn zelf/elke persoon zelf is

10

11

21

8

6

14

Iedereen is verantwoordelijk om anderen zo goed mogelijk mee te kunnen laten doen

*

22

22

Scholen

5

1

6

Bedrijven

2

1

3

verantwoordelijk om zo goed mogelijk mee te kunnen doen (Besturen van) vrijwilligersorganisaties zoals dorpsraden, wijkraden, ouderenbond, sportclubs, filmhuizen, culturele instellingen, winkels

Inwoners Verzamelde antwoorden

68

zeelandbruist.nu

*optie is niet meegenomen in de enquête op denkmee

6. Als ik uitsluiting in mijn omgeving signaleer:

Denkmee

Straat

Totaal

%

N=37

N=29

N=66

zeg ik daar beslist iets van

11

16

27

41%

zeg ik daar misschien iets van

15

3

18

27%

meld ik het ergens

6

3

9

14%

zeg ik daar niets van

5

7

12

18%

7. Mijn overwegingen om niets te zeggen of te doen aan situaties waarbij ik uitsluiting signaleer hebben te maken met:

Denkmee

Straat

Totaal

N=37

N=12

N=49

Mijn eigen veiligheid

10

3

13

Ik zou niet weten wat ik dan moet doen

7

5

12

Het is niet mijn zaak

9

3

12

Anders

11

1

12

7a. Heeft u bij de vorige vraag voor 'Anders' gekozen? Wilt u dat hieronder beschrijven? • • • •

Het ligt eraan. Soms is het semi-vriendschappelijk bedoeld. Mijn reactie: kom dan maar bij ons. Ik zeg er beslist iets van ALS IK ZE KEN. Eigen veiligheid speelt anders een rol en ik zou niet weten wat ik dan moet doen Het interesseert me niks zolang het mezelf niet aangaat Ik zeg er op dat moment/in dat moment niets van. Daarna wel, reflectie organiseren met betrokkenen

Inwoners Verzamelde antwoorden

69

zeelandbruist.nu

• • • • • •

• • • •

• • •

Zodra 1 iemand er iets van zegt krijg je bijval Afhankelijk van 'zwaarte' & Ik weet niet wat ik dan moet doen Ligt wel aan de situatie. Eigen veiligheid en ik zou niet weten wat te doen Ligt wel een beetje aan de situatie, mijn eigen veiligheid Melden? geen idee waar behalve bij de persoon zelf Ik heb wel eens contact gehad met een organisatie die minderjarige asielzoekers ondersteunen maar ik sprak niet met de juiste persoon op dat moment en daarna viel het eigenlijk stil Soms een soort van moegestreden ben. Ik heb het nog nooit bewust meegemaakt dat iemand buitengesloten werd. Zinloos Een combinatie van bovenstaande factoren. Als de uitsluiting onredelijk is zou ik daar zeker wat van zeggen. Als er redelijke reden voor uitsluiting zijn, of de uitsluiting via een omweg te omzeilen is, ben ik niet geneigd om mij daarmee ongevraagd mee te bemoeien. Ik zou niet weten waar ik moet melden en ik wil een grote mond voorkomen Iedereen moet het zelf en voor zichzelf weten wat ie doet Zelfs in de kerk en in het dorpshuis worden nieuwe mensen niet aangesproken; daar zeggen we nu iets van

8. Ik heb behoefte aan meer informatie, handvatten of een training om in mijn eigen omgeving te bevorderen dat iedereen mee kan doen en/of om uitsluiting te voorkomen? Denkmee

Straat

N=37

N=29

Ja

8

3

Misschien

12

4

Geen behoefte

17

22

9. Ik vind dat de gemeente voldoende doet om te bevorderen dat iedereen kan meedoen. Denkmee

Straat

N=37

N=27

Eens

9

11

Weet ik niet

6

5

Oneens

22

11

Inwoners Verzamelde antwoorden

70

zeelandbruist.nu

10. Wat zou de gemeente nog meer moeten doen om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen? Deze actie(s): • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

De wet naleven, ondernemers dwingen bij vergunning verstrekking, toegankelijkheid centra verhogen Informatievoorziening, toegankelijkheid verbeteren, acceptatie vergroten, goede voorbeeld geven Acties als deze Aantrekkelijke activiteiten voor jongeren faciliteren Geen idee Meer informatie verstrekken over inclusie De gemeente doet meer dan genoeg. Doet voldoende: niets dus. Inventariseren waar deze doelgroep woont en dan kijken waar behoefte aan is. Actief hulp bieden aan mensen in financiële nood Sneller en met minder voorwaarden bijstand aan mensen verstrekken Uitbreiding bijzondere bijstand (bijv. een budget voor opknappen sociale huurwoningen) Gratis vervoersoplossing bieden voor mensen die zonder vervoer en zonder geld zitten Geen voorwaarden voor hulp van de voedselbank Gratis wijziging van geslacht/gender Personeel van de gemeente een cursus geven over genderidentiteiten Inwoners neutraal aanspreken (bijv. beste inwoner, i.p.v. beste meneer/mevrouw) Geen AZC in Zierikzee. Hierdoor komt de veiligheid van de bewoners van Zierikzee in het geding. Direct mensen informeren De grenzen van inclusie definiëren.

Tot welke inspanning en tegen welke kosten vinden we dat inclusie reikt: Moet een patriottische Russische blinde, slechthorende down-syndromer zonder benen straaljagerpiloot kunnen worden? Moet elk (semi-)overheidsgebouw in S-D toegankelijk zijn voor mindervaliden? Moet elke winkel verplicht worden om toegankelijk te zijn voor mindervaliden Moet elk privaat bedrijf verplicht worden om toegankelijk te zijn voor

• • •

• • • •

mindervaliden. En wat is de rol van de gemeente hierin tov andere overheden/ zorg/ onderwijs/ bedrijven/ personen?" Meer geld toezeggen Meedenken, maatwerkoplossingen Ondersteunen van initiatieven vanuit de samenleving niet alleen financieel maar ook door openbaar positie te nemen, zoals orange the world campagne en gemeentehuis oranje verlichten tijdens campagne tegen geweld tegen vrouwen en zoals vlag regenboog of lhbti brug of zebrapad zoals in andere gemeenten Deze vragenlijst wordt irritant Flyers van organisaties zoals HerstelTalent en Ammekare huis aan huis verspreiden Niets, ze doet voldoende Subsidie of een bijdrage

Inwoners Verzamelde antwoorden

71

zeelandbruist.nu

• •

• • • • • • • • • • • • •