20230309 VZG Ledenbrief 2023-001 Bijlage 1 Eindconcept ZTF - januari 2023

39

Zeeuws Toekomstbeeld Fiets 03: Stimuleren van fietsgebruik Om fietsgebruik te stimuleren moeten we voldoen worden aan de volgende voorwaarden: • De beschikbaarheid van een fiets. • Het kunnen fietsen. Indien aan deze voorwaarden wordt voldaan dan kan iedere deelnemer bewust kiezen voor de fiets, of bewust níet voor de fiets. Om ervoor te zorgen dat de keuze wel op de fiets valt moeten we deze vervoerswijze promoten. Dat kan door de positieve eigenschappen van fietsen te benadrukken. Het is gezond, je voelt je fitter als je fietst, het kan geld besparen, etc.. Belangrijkste is dat we mensen het gewoon zelf laten ervaren. Niet alleen in theorie promoten, maar ook in de praktijk. Om dit vorm te geven zetten we in op een aantal acties. In Nederland is fietsen bijna net zo logisch als lopen. In onze cultuur beschikt iedereen vroeg of laat over een of meerdere fietsen en leert men hier gebruik van te maken. Voor nieuwe Nederlanders is dit minder relevant. Om fietsgebruik te stimuleren moeten we zorgen dat ook deze doelgroep over een fiets beschikt en leert hoe deze gebruikt kan worden. Statushouders, maar bijvoorbeeld ook buitenlandse medewerkers of studenten die naar Nederland komen moeten naast huisvesting ook beschikken over een fiets. Indien nodig hoort daar ook een gebruikstraining bij. Ook is het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk blijven fietsen.

Met de opmars van de (e-)fiets zien we dat ouderen tot op latere leeftijd blijven fietsen. Een positieve ontwikkeling waarbij wel de verkeersveiligheid in het oog moeten houden.

40

Zeeuws Toekomstbeeld Fiets Veiligheid Ten aanzien van de beschikbaarheid van fietsen hebben we ook te maken met bezoekers die slechts tijdelijk in onze provincie verblijven. Toeristen en recreanten die met de auto naar Zeeland komen en geen eigen fiets meenemen moeten de mogelijkheid hebben fietsen te huren of gebruik te maken van deelfietsen. In toeristische gebieden wordt dit vaak al aangeboden op of in de directe omgeving van recreatieve verblijfseenheden. In het kader van de RMS streven we naar aanbod van deelfietsen op diverse mobiliteitshubs. Ook in enkele steden en dorpen bestaat de wens om deelfietsen aan te bieden. Ondanks de vele toeristen heeft Zeeland hiervoor niet de massa zoals in grote steden aanwezig is. Om het rendabel te maken is het dan ook benodigd dat initiatieven op elkaar zijn afgestemd en elkaar versterken. Zo kunnen bijvoorbeeld deelfietsen verhuurd worden aan toeristen maar ook beschikbaar zijn via een MAASapp als onderdeel van een ov-verplaatsing. De fiets kan ook goed benut worden voor de woon-werk relatie of voor een zakelijke reis. Al dan niet als onderdeel van een combinatie-reis met bijvoorbeeld bus of fiets. Om dit te stimuleren ligt een belangrijke rol bij de werkgever. Een financiële prikkel kan uiteraard stimulerend werken. Maar ook gewoon de voordelen van de inzet van de fiets ervaren kan al voldoende zijn.

Het effect van de fiets op gezondheid en fitheid kan ook iemand er toe aanzetten om de fiets meer te gebruiken. Je komt fitter aan op je werk of juist terug thuis. En een groot deel van de partners binnen het ZTF zijn overheden. In het kader van hun werkgeversrol kunnen zij het goede voorbeeld geven. Wanneer dan ook het netwerk op orde is en je gebruik kunt maken van een optimale fietsroute in een inspirerende omgeving is er geen enkele reden meer denkbaar om niet op de fiets te stappen.

In de drie thema’s hiervoor hebben we op hoofdlijnen beschreven waar we ons met het Zeeuws Toekomstbeeld Fiets op willen focussen. Fietsstimulering en maximalisatie van het fietsgebruik mag niet ten koste gaan van verkeersveiligheid. Verkeersveiligheid is een onderwerp dat al breed is verankerd in het beleid van de diverse wegbeheerders. In Zeeland werken de partners uit het ZTF ook samen in het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Zeeland waar diverse acties lopen om de verkeersveiligheid voor fietsers te verbeteren. Zo worden projecten in het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 opgepakt. Vanuit het Zeeuws Toekomstbeeld Fiets dus geen reden om hier extra of separaat op in te zetten. Wel hoort verkeersveiligheid een onderdeel te zijn van de monitoring. Indien blijkt dat groei van het fietsgebruik ten koste gaat van de veiligheid zal extra inzet wel benodigd zijn. De link tussen fietsstimulering en verkeersveiligheid moet breed uitgedragen worden. Bij campagnes of acties om de fiets te stimuleren dient hier dan ook altijd aandacht voor te zijn. Naast verkeersveiligheid maakt ook veilig stallen onderdeel uit van veiligheid. Het aantal fietsdiefstallen is onderdeel van de data en monitoring. Net als voor verkeersveiligheid geldt dat we het aantal diefstallen bij voorkeur tot nul willen reduceren.

De ambitie is in ieder geval dat dit, ondanks een toename van fietsgebruik, minimaal gelijk blijft.

41

06 Plan van aanpak

Plan van aanpak Inleiding In de voorgaande hoofdstukken is uiteengezet waarom het belangrijk is om te investeren in de fiets en beschreven hoe dit kan worden vormgeven in Zeeland. Dit rapport kan gezien worden als een verbindende schakel tussen diverse visies, beleidsrapportages en ontwikkelingen. De fiets speelt een belangrijke rol in de realisatie van de Zeeuwse Omgevingsvisie en de RMS en draagt bij aan doelen van andere programma’s zoals Bewuste bestemming 2030, het Sportakkoord en de Regionale Energie Strategie en is onderdeel van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets. Bij de wegbeheerders is er een positieve ambitie ten aanzien van de fiets. De belangrijkste opgave is hoe deze positieve energie omgezet kan worden in de juiste investeringen voor de fiets. De fiets maakt al een belangrijk onderdeel uit van diverse processen. Binnen de Regionale Mobiliteitsstrategie heeft de fiets een prominente rol gekregen en ook in het recreatieve/toeristische aspect speelt voldoende op het gebied van de fiets. Deze processen mogen zeker niet vertragen of negatief beïnvloed worden. Het fietsen is hierin niet een doel op zich. De fiets is een middel, een onderdeel om een groter doel te bereiken. Binnen de Zeeuwse gemeenten, North Sea Port, Rijkswaterstaat en het waterschap Scheldestromen is er, zeker ook op bestuurlijk niveau, steeds meer aandacht voor de fiets.

Het is wenselijk dat zij op hun eigen manier, passend binnen hun eigen aanpak, vorm kunnen geven aan deze ambitie. Vanuit het Zeeuws Toekomstbeeld Fiets is er dan ook vooral een rol als aanjager en bewaker van het proces. Om te borgen dat de aanwezige positieve energie omgezet wordt in de juiste investeringen blijft de huidige organisatie/overleggen (kernteam, klankbordgroep, kopgroep) behouden en wordt deze waar nodig uitgebreid. Dit is misschien wel de belangrijkste opgave voor het ZTF. Hoe dit de komende jaren wordt vormgegeven staat in het hoofdstuk “Organisatie” omschreven.

We willen veel, maar daarvoor hebben we niet altijd voldoende mensen. Op dit moment zijn er zowat in iedere branche meer vacatures dan werkzoekenden. Ook in Zeeland merken we dit. Nog meer reden dus om samen te werken waar het kan en elkaar te versterken. Inzetten op samenwerking alleen is niet voldoende. Om een schaalsprong te bereiken is het ook gewenst om enkele acties/projecten Zeeland breed op te pakken. Daar kan iedere organisatie vervolgens van profiteren. Op eigen wijze en afgestemd op de eigen organisatie. Per pijler

hebben we een aantal projecten benoemd welke we de komende jaren uitgevoerd gaan worden. Het betreft een omschrijving op hoofdlijnen. Het vormt de aanzet tot een concrete uitvoering. In 2023 gaan de partners (wegbeheerders, organisaties) die samenwerken in dit ZTF bepalen op welke wijze en wie er aan de slag gaan met de concretisering en uitvoering van deze projecten. Alvorens we die toelichten starten we met het onderdeel monitoring. We willen zorgen dat 2023 het referentiejaar wordt, oftewel ons nuljaar: 43

Plan van aanpak 00: monitoring In 2023 zorgen we ervoor dat er voldoende gegevens worden verzameld voor wat betreft aantal fietskilometers, intensiteiten en snelheden op de belangrijkste routes, ongevallen en modal split (fietsgebruik totaal, op afstanden <15 km en op afstanden <7,5 km). De gegevens worden verzameld op provinciaal schaalniveau en kunnen indien nodig uitgesplitst worden op regionaal en op gemeentelijk niveau. Monitoring wordt gekoppeld aan het datateam.

We wachten niet, we zijn al gestart! In 2023 zoveel mogelijk data verzamelen, zo verkrijgen we een goed referentiejaar. Betekent dit dat we pas in 2024 echt van start gaan? Nee, zeker niet. Sterker nog, we zijn al lang bezig. In het hoofdstuk De fiets in Zeeland (2022) zien we onder ambitie bijvoorbeeld dat zowat alle gemeenten volop inzetten op de fiets. Ook de ANWB is druk bezig met acties ten behoeve van de fiets en de toeristische sector zet ook steeds meer in op het promoten van het fietsen in Zeeland. Dat blijven we volop doen, en met dit toekomstbeeld nog beter. Alle partijen blijven actief met de eigen projecten en initiatieven. Door de samenwerking die we met dit toekomstbeeld aangaan versterken we deze individuele aanpak. We enthousiasmeren elkaar en leren van elkaar. Gelijktijdig vullen we hiaten in, kansen die we nu laten liggen. Aan de hand van de drie pijlers leggen we nu volgend uit welke hiaten we gezamenlijk gaan invullen. Dat geeft de mogelijkheid aan alle partijen om een extra stapje te zetten voor de fiets, bovenop waar we allemaal al mee bezig zijn.

44

Netwerk Als onderdeel van het ZTF is een Zeeuws netwerk vastgesteld. De opgave is om dit netwerk op de gewenste wijze in te richten. Iedere wegbeheerder draagt verantwoordelijkheid voor zijn eigen deel. Natuurlijk moet er voor worden zorggedragen dat die delen conform Zeeuwse richtlijnen zijn of worden ingericht en dat we in Zeeland over complete routes beschikken. Routes die vaak over grenzen van verschillende wegbeheerders gaan. Om te zorgen dat deze aanpak op de juiste wijze wordt uitgevoerd zijn er 4 projecten geselecteerd,

01: Regeling realisatie routes met meerdere wegbeheerders In Zeeland beheert waterschap Scheldestromen veel wegen en fietspaden buiten de bebouwde kom. Waar we in andere delen van Nederland vaak zien dat gemeenten deze rol hebben is dat hier anders. Veel schoolroutes of woon-werk routes starten en eindigen binnen de bebouwde kom waardoor meerdere wegbeheerders actief zijn. Bedenk dan ook dat North Sea Port een havenschap is dat als wegbeheerder op kan treden en de diversiteit moge duidelijk zijn. Bij het opstellen van dit toekomstbeeld is gebleken dat er voor diverse routes best wel plannen zijn, maar dat het niet lukt om alle wegbeheerders op één lijn te krijgen. Iedereen wil het fietsklimaat verbeteren, maar ondanks de gezamenlijke wil komen we er vaak niet uit, De discussie spitst zich meestal toe op aanlegkosten en/of kosten voor beheer en onderhoud al dan niet op de lange termijn. Deze patstelling zorgt ervoor dat op diverse plaatsen routes niet worden gerealiseerd of niet voldoen aan de gewenste inrichting. We streven naar een Zeeuws breed akkoord tussen wegbeheerders waarin standaard afspraken worden vastgelegd hoe we in dit soort gevallen met elkaar omgaan. Voor bijvoorbeeld wegenoverdracht is ooit ook een standaard afgesproken, dat moet voor fietsroutes met meerdere wegbeheerders ook kunnen.

Insteek is dat er een standaard opgave/afspraak wordt vastgelegd waarin we het eens zijn over de te hanteren richtlijnen en financiële basisafspraken maken tussen de verschillende wegbeheerders. Zowel voor bestaande als nieuw aan te leggen routes.

Plan van aanpak 02: Uitwerken Zeeuwse basis kenmerken In tabel hebben we de belangrijkste richtlijnen opgenomen voor de inrichting van de fietsroutes in het kader van dit ZTF. De tabel is theoretisch, de praktijk vaak weerbarstig. Hoe pas je deze richtlijnen nu het beste toe? Niet iedere ontwerper of wegbeheerder moet het wiel opnieuw willen uit vinden. Laten we van elkaar leren. Om die reden stellen we voor een doorvertaling van de richtlijnen te maken met goede en minder goede voorbeelden. Zo kunnen we laten zien hoe we het graag willen hebben of hoe het beter zou kunnen. Daarmee gaan de richtlijnen ook leven en wordt voor een ieder duidelijk hoe ze toe te passen zijn. Aanvullend nemen we hierin ook tips op voor fietsvriendelijke inrichtingen in algemene zin. Dit betreft bijvoorbeeld straten die geen onderdeel zijn van het hoofdnetwerk maar waar wel veel gefietst wordt. Hoe passen we dan fietsstroken toe, of een fietsstraat? Uiteindelijk moet dit resulteren in een product dat alle wegbeheerders helpt bij het optimaal inrichten van het fietsnetwerk.

03: projectmatige aanpak top 13 te realiseren routes In het netwerk selecteren de wegbeheerders de 13 (iedere gemeente één) belangrijkste routes om aan te pakken. Dit kunnen ontbrekende schakels zijn, maar ook drukke routes die een betere inrichting verdienen. We stellen een projectteam samen met (fiets)experts op verschillende niveaus (proces, beleid, voorbereiding uitvoering). Voor iedere route werken we een gewenste inrichting uit met kostenraming en budgetonderbouwing.

45

Plan van aanpak 04: Autoluwe binnengebieden Zeeland heeft veel potentie als fietsprovincie. Dat zien we nu al en dat kan nog beter. In dit ZTF hebben we een netwerk vastgelegd, maar ook buiten dit netwerk wordt veel gefietst. Vaak op wegen die nog teveel op het autoverkeer zijn gericht. We zien kansen voor bepaalde rustige gebieden om fietsvriendelijker te worden. Juist door deze autoluw te maken. In de Mobiliteitsvisie Walcheren en GGA Borsele West zijn hier al voorbeelden van opgenomen. Autoluwe gebieden aanduiden (Walcheren) of zelfs landschapsbewust routes inrichten (GGA Borsele West). In beide gevallen is dit positief voor de fiets. Reden te meer om ook in de rest van Zeeland na te gaan of en zo ja hoe we extra autoluwe gebieden aan kunnen wijzen.

Stallen Ook voor het onderdeel stallen hebben we enkele projecten benoemd waar prioriteit aan gegeven dient te worden. Door deze projecten voorrang te verlenen zorgen we ervoor dat we inzetten op de belangrijkste acties waar het om stallen van fietsen gaat.

46

Plan van aanpak 05: Toekomstbeeld fiets Regionale Mobiliteitsstrategie De fiets speelt een belangrijke rol in de Regionale Mobiliteitsstrategie. Het ziet er echter naar uit dat deze strategie langzaamaan moet groeien. De kans bestaat dat er bij aanvang, januari 2025, slechts enkele Mobiliteitshubs zijn. Vanuit de RMS wordt ingezet op minimaal 12 hubs en 20-30 deelmobiliteitshubs. Een goede basis, maar bij start van de RMS dus nog geen optimale situatie. Dat maakt het combinatiegebruik ov en fiets extra lastig. Op de Zeeuwse NS stations Vlissingen, Middelburg en Goes kunnen reizigers anno 2022 gebruik maken van de ovfiets. De andere stations kennen deze voorziening niet. Zoiets kan eigenlijk niet meer vanaf januari 2025 gelet op de ambities van de RMS. We willen vanuit de ZTF de aandacht voor de fiets in de RMS verder vorm geven. We zien immers veel potentie in Zeeland voor de fiets, ook in combinatie met openbaar vervoer. Insteek is dat we vanuit het fietsnetwerk nagaan op welke locaties behoefte is aan mobiliteitshubs en welke fietsfaciliteiten daar nodig zijn: stallen of ook deelfietsen? In de regio Bevelanden wordt momenteel een uitwerking gemaakt van hoe en waar hubs moeten komen. Naar onze mening moeten we dit Zeeland breed in iedere regio doen. Daarbij geven we aan wat de minimale opzet is die benodigd is bij aanvang van het nieuwe ov-systeem.

We kunnen immers maar één keer een start maken, en die moet goed zijn.

06: Fiets in parkeerbeleid 13 gemeenten Bij nieuwe ontwikkelingen zal altijd getoetst worden op autoparkeerplaatsen en autobereikbaarheid. Voor de fiets is dit helaas nog niet zo vanzelfsprekend. In diverse Zeeuwse gemeenten ontbreekt de fiets nog in het parkeerbeleid. We toetsen er dan ook niet op. Door de fiets toe te voegen aan het gemeentelijk parkeerbeleid zorgen we ervoor dat in een vroegtijdig stadium nagedacht wordt over nut en noodzaak, hoeveelheid, locatie en vorm van fietsparkeren. We werken aan de hand van de landelijke CROW richtlijnen een Zeeuwse standaard uit. Gemeenten die nog geen fietsparkeernormen of richtlijnen hanteren kunnen deze standaard 1 op 1 in het parkeerbeleid implementeren of gebruiken als basis voor hun eigen insteek.

47

Plan van aanpak 07: Zeeuwse basiskenmerken Ook voor stallen geldt dat goed voorbeeld doet volgen. Waar kun je het beste je fiets parkeren in een appartementencomplex? Waar en hoe stal je de fiets bij het strand? We maken een overzicht van locaties/voorzieningen en geven aan welke stallingsoplossing(en) we daar het beste vinden passen. Dit wordt een richtinggevend en inspirerend document.

Stimuleren We werken aan een goed netwerk en goede stallingsvoorzieningen. Dat heeft alleen maar nut als er uiteindelijk ook gebruik van wordt gemaakt. We fietsen al veel, maar dat kan en moet eigenlijk altijd meer. Vandaar enkele projecten om het fietsen te stimuleren.

48

Plan van aanpak 08: Pilot fietsen werknemers

10: Fietsen naar scholen

13: Planologisch kader

In de Zeeuws Vlaamse Kanaalzone is door de provincie Zeeland samen met VNO NCW gestart met een pilotproject. Hier willen we graag een vervolg aan geven. Een concreet vervolg waarbij we de opzet in de praktijk gaan brengen. Insteek is om bij minimaal 10 bedrijven, bij voorkeur in diverse sectoren, een pilot te doen om fietsstimulering in de praktijk te brengen.

Vanuit de provincie Zeeland wordt al onderzoek gedaan naar het fietsen van en naar het voortgezet onderwijs. Dit willen we doorzetten en uitbreiden naar het MBO en HBO. Op basisscholen vinden ook al acties plaats zoals het ANWB Verkeersplein (ook via ROVZ), JONGleren op kleuterscholen en de VVN campagne wij gaan weer naar school. Ook voor de basisscholen willen we een standaard opzetten, bij voorkeur in samenwerking met organisaties als ANWB en Fietsersbond. Insteek is om ook hier maximalisatie van het fietsgebruik te verkrijgen.

Het denken over de inrichting van onze omgeving begint al op visie niveau. In de Omgevingsvisie Zeeland zien we terug dat er op dat abstractieniveau al nagedacht wordt over zaken als fietsgebruik. Die visies nemen ons mee naar een planhorizon 20 á 30 jaar verder. De woningen en inrichtingsplannen die we nu voorbereiden en realiseren zijn er ook nog over 20 á 30 jaar. Hoe zorgen we ervoor dat we ook in deze recentere ontwikkelingen al voldoende aandacht aan de fiets besteden? Vaak is een gemeentelijke of provinciale visie hier al op ingericht, maar toetsend beleid zoals parkeerkencijfers/richtlijnen nog niet. We gaan Zeeland breed na hoe we kunnen borgen dat de fiets in deze visies de juiste plaats krijgt én ook nu al in de planvorming die positie kan verwerven.

09: Pilot fietsen werknemers overheid Ook binnen de overheidsorganisaties is winst te behalen voor wat betreft fietsstimulering. We gaan bij alle participerende overheden na welk beleid zij momenteel hebben (of niet) ten aanzien van fietsstimulering. We leveren iedere overheidsinstantie tips aan om dit, indien nodig, te verbeteren. Met drie instanties voeren we een pilot uit om het stimuleren daadwerkelijk vorm te geven.

11: Recreatief fietsen Het recreatief fietsen willen we verder promoten. In Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030 staat opgenomen dat het belangrijk is dat we onze ervaringen delen. Laten zien dat we in Zeeland zijn geweest en er zo leuk gefietst hebben. Hier is vast een passende campagne (#FietZ Zeeland) voor te maken. Helemaal goed wanneer hier ook veilig fietsen mee onder de aandacht wordt gebracht.

12: Nieuwe Zeeuwen Er komen ieder jaar nieuwe Zeeuwen bij. Bepaalde doelgroepen kunnen we relatief eenvoudig aan het fietsen krijgen. Denk bijvoorbeeld aan arbeidskrachten die naar Zeeland worden gehaald en hier gehuisvest worden. Naast een (tijdelijke) woning bieden we ze bij voorkeur ook direct een fiets aan. Ditzelfde kan ok voor statushouders. Het loont de moeite uit te zoeken waar kansen liggen en hoe we dit Zeeland breed vorm kunnen geven.

14: Deelfietsen Een belangrijke voorwaarde om te kunnen stimuleren is de beschikking hebben over een fiets. In Nederland heeft min of meer iedereen een fiets, dus dat lijkt geen probleem te zijn. Kijken we naar de RMS dan zetten we meer in op de fiets voor de first en last mile. Je kan bijvoorbeeld met een eigen fiets naar een hub rijden en daar overstappen op de bus of trein. Bij het verlaten van de bus/trein heb je dan soms weer een fiets nodig om het laatste stuk af te leggen, Dan biedt een deelfiets uitkomst., Ook toeristen die Zeeland bezoeken nemen niet allemaal een eigen fiets mee. Zij kunnen een fiets huren bij de detailhandel, maar ook voor deze doelgroep biedt deelfietsen kansen. Omgekeerd kunnen ook de verhuurfietsen misschien ingezet worden als deelfiets. Er zijn koppelkansen die wellicht wel noodzakelijk zijn. Het feit dat er op bepaalde NS stations geen ov fiets beschikbaar is en dat we nauwelijks deelfietsen aanbieden in Zeeland bewijst dat het een moeilijke markt is. Goed om in beeld te brengen welke mogelijkheden en koppelkansen er zijn om ook dit product volledig in Zeeland aan te kunnen bieden.

49

07 Organisatie

Organisatie FietZ

Kernteam Fietz

Alle bij dit Zeeuws Toekomstbeeld Fiets betrokken partijen werken al op verschillende manieren aan fietsbeleid en fietsstimulering. Ieder op eigen wijze en eigen tempo. Er gebeurt dus al het een en ander. Juist samenwerking is cruciaal. We zoeken dan ook niet naar een specifiek op de fiets afgestemde uitvoeringsorganisatie. We gaan ervan uit dat bestaande structuren hier reeds in voorzien. Denk hierbij aan de al aanwezige samenwerkingsverbanden in Gebiedsgerichte Aanpakken (GGA’s), het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO), maar ook de samenwerking in het kader van de uitvoering van de RMS. Een aparte entiteit of organisatie voor de fiets optuigen zou dit proces kunnen frustreren. Wel is er duidelijk behoefte aan afstemming en sturing om kennis en ervaringen te delen, maar ook om waar nodig net een eerste aanzet te geven of een duwtje in de rug. Geen nieuwe centrale organisatie voor de fiets in Zeeland, maar wel een aantal mensen die zorg gaan dragen voor de juiste verbindingen. Belangrijk daarbij is ook dat meer uitgedragen wordt wat er allemaal gedaan wordt voor de fiets in Zeeland. Stimuleren doen we immers ook door de fiets te promoten. Vanuit de opgave om te verbinden en de fiets nog meer te promoten wordt een netwerk opgetuigd waarin alle partners op eigen wijze meedraaien: FietZ, oftewel Fietsen in Zeeland.

De bestaande samenwerkingsvormen blijven behouden met toevoeging van enkele verbindingsofficieren, fietsambassadeurs. Zij krijgen de taak om alle aanwezige positieve energie optimaal te benutten voor de schaalsprong fiets die we in Zeeland willen bereiken. Naast de verbindende functie krijgen zij ook de taak enkele Zeeland brede projecten op te starten. In dit hoofdstuk leggen we uit welke structuur we behouden/versterken en welke rol deze fietsambassadeurs krijgen toebedeeld.

De Zeeuwse Fietsvisie en dit ZTF is opgesteld onder begeleiding van een kernteam. Daaraan nemen vertegenwoordigers deel van de provincie Zeeland, waterschap Scheldestromen en de Zeeuwse gemeenten. Dit kernteam blijft behouden voor de opzet en aansturing van het gehele proces. Wel stellen we voor het uit te breiden zodat de lijntjes naar alle deelnemende partijen korter zijn. De samenstelling van het Kernteam Fietz is als volgt: • Voorzitter • Secretaris • 3 á 4 regiovertegenwoordigers Zeeuwse gemeenten • Vertegenwoordiger provincie Zeeland • Vertegenwoordiger waterschap Scheldestromen • Vertegenwoordiger North Sea Port • Optioneel: vertegenwoordigers belangenverengingen zoals ANWB, Fietsersbond, etc. • Agendaleden: fietsambassadeurs

Het kernteam krijgt de opdracht om de monitoring te bewaken. De data-inzameling wordt verzorgd door het data-team van de provincie Zeeland. Het kernteam zorgt er jaarlijks voor dat op basis van deze data een monitoring plaatsvindt. Zo houden we vinger aan de pols of de Zeeuwse aanpak leidt tot het gewenste effect; een maximalisatie van het fietsgebruik met behoud of verbetering van de fietsveiligheid. Tevens vormt het kernteam de spil naar de uitvoeringsorganisaties. Die hebben elk hun eigen verantwoordelijkheid om het fietsgebruik te stimuleren. Blijft dit achter binnen een organisatie dan zijn de kernteamleden op ambtelijk niveau de aangewezen personen om als ambassadeur op te treden. Vanuit deze ambassadeursrol hebben de leden twee functies: • Het stimuleren van fietsgebruik en enthousiasmeren van het onderwerp onder wegbeheerders en stakeholders. • Het bewaken van de monitoring en ambitie. Het kernteam zet ook de fietsambassadeurs aan het werk. Voorstel is het kernteam de komende 4 jaar door te zetten, min of meer parallel aan de komende provinciale en waterschaps-bestuursperiode. In die 4 jaar moeten we de fiets echt in beweging krijgen. Als het lukt om een sprong/versnelling te maken zijn we tevreden. Aan het eind van deze periode bepalen we of het noodzakelijk is de organisatie zoals voorgesteld te behouden.

51

Organisatie Kopgroep Fietz

Ambassadeurs Fietz

01: ambassadeur Fiets Zeeland

Naast samenwerking op ambtelijk niveau willen we ook deze kopgroep op bestuurlijk niveau behouden. Bestuurders werken al op vele manieren samen, denk o.a. aan het OZO (Overleg Zeeuwse Overheden), ROVZ, RMS, etc.. Om de fiets echt de juiste aandacht te geven is het toch gewenst een apart overleg te houden met alleen de fiets op de agenda. De fiets is namelijk onderdeel van heel veel projecten en processen. Dit is positief, maar kan ook betekenen dat deze versnipperde aandacht uiteindelijk tot te weinig gaat leiden. Met af en toe een kopgroep bijeenkomst op bestuurlijk niveau houden we vinger aan de pols en kunnen we zien of en zo ja waar actie benodigd is. De kopgroep functioneert tevens als aansturing/verlengstuk van het kernteam. Zeg maar de bestuurlijke opdrachtgever van dit team.

De voorgaande onderdelen bestaan reeds en behouden we en/of breiden we uit. Om echt een schaalsprong mogelijk te maken én om optimaal met beschikbare middelen en tijd om te gaan is iets extra’s nodig. Geen nieuwe structuur of uitvoeringsorganisatie, maar een ondersteuning aan de bestaande structuren. Zowel die van het ZTF als die van bijvoorbeeld RMS of Bestemming Zeeland 2030.

Dit is de wegkapitein. Verantwoordelijk voor het totale proces. Goed denkbaar dat deze functie gecombineerd wordt met het voorzitterschap van het kernteam. Hier ligt de verantwoordelijkheid voor het geheel en specifiek ook voor de onderdelen monitoring en de link met verkeersveiligheid. Ook de afstemming met onze buren (Vlaamse provincie, Noord Brabant en Zuid Holland) is een taak van deze ambassadeur.

Om de juiste verbindingen in het samenwerkingsverband, het netwerk, te leggen stellen we fietsambassadeurs aan. Vier “taken”, die we ook over de genoemde 4 jaar willen uitrollen. De fietsambassadeurs hebben een aanjaagfunctie, zijn verantwoordelijk voor de deelonderzoeken en onderhouden het netwerk. Zo weten we elkaar nog beter te vinden en ontstaat er (sociale) controle of we overal op de juiste wijze bezig zijn. De vier ambassadeurs samen vormen 1 fte, oftewel 36 uur beschikbaarheid per week. In theorie kan dus 1 persoon alle 4 de rollen vervullen. De voorkeur gaat echter uit naar meerdere personen. Bij voorkeur is deze persoon/zijn deze personen al actief bezig met fietsen én in Zeeland.

02: ambassadeur Netwerk Deze persoon gaat aan de slag met de acties die vallen onder de pijler netwerk.

03: ambassadeur Stallen Deze persoon gaat aan de slag met de acties die vallen onder de pijler stallen.

04: ambassadeur Stimuleren Deze persoon gaat aan de slag met de acties die vallen onder de pijler stimuleren. Alle ambassadeurs starten met de taken en projecten zoals opgenomen in dit Zeeuws Toekomstbeeld Fiets. De functie blijft in ieder geval 4 jaar behouden. De eerste 2 jaar bedoeld om projecten uit te rollen. De volgende 2 jaar aansluitend om het netwerk aan te sporen, te enthousiasmeren en te stimuleren om de acties ook uit te voeren. Op dat moment bepalen we of de missie geslaagd is en dat de samenwerking staat, of dat er extra actie benodigd blijft en een bepaalde mate van FietZ of ambassadeurschap behouden dient te blijven.

52

Organisatie Op de FietZ! Met de in dit ZTF genoemde projecten en het voorstel voor de samenwerking de komende vier jaar zetten we de kaders neer waarbinnen we in Zeeland een schaalsprong fiets gaan maken. We zijn al erg goed bezig om de fiets een nog betere positie te geven met acties voortkomend uit het Zeeuwse Sportakkoord, de Regionale Mobiliteitsstrategie of de Omgevingsvisie. Ook gemeenten en partijen als ANWB en Fietsersbond doen hier volop aan mee. Met dit ZTF proberen we al deze initiatieven te bundelen zodat we nog meer samen aan dezelfde kar trekken en beter van elkaar weten wat we doen en wanneer dit gebeurt. Er kan iemand demarreren of een sprint winnen, maar door samen te werken leggen we uiteindelijk de beste route af. We springen dus niet op de fiets, we zitten allemaal al stevig in het zadel. De ambassadeurs zorgen ervoor dat we allemaal dezelfde kant op blijven fietsen en onze energie samenbrengen.

53

Juust(e) gegevens: Goessestraatweg 17a 4421 AD Kapelle info@juust.nl +31 (0)113 40 50 51 54