20230228 Raadsbrief Concept Ruimtelijk Beleid Duurzame Energie Bijlage 1

tijd tussen maaimomenten, laat Daarbij is het van belang dat maaibeheer in ruimte en tijd maaien, niet altijd alles maaien) gevarieerd wordt. Voor de overwintering van insecten is het

20 66 - BoschSlabbers

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’. Een lijst waarin waardevolle habitats en elementen gespecificeerd worden zou moeten worden opgesteld. Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’ Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’

Inventariseer waardevolle habitats en elementen voor bouw zonnepark, check dat deze bij planning gespaard worden

Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden. Een overzicht over welke habitats voor welke soorten van belang zijn is noodzakelijk.

Laat beheerplan opstellen, check dat keuze voor gewassen/habitats is afgestemd op doelsoort.

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’.

Check dat als er gekozen wordt voor de teelt van een gewas dat dit een extensief gewas met meerwaarde voor akkervogels is (bijv. Luzerne).

Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden.

Laat beheerplan opstellen, check dat beheer extensief is

Check dat gebruik inheemse zaden benoemd wordt Check dat zonnepark in principe ’s nachts niet verlicht wordt

van belang dat een deel van de vegetatie niet gemaaid wordt en in de winter over blijft staan. Voor insecten moeten er in de zomer altijd bloeien de planten beschikbaar blijven.

Richtlijnen moeten opgesteld worden.

Vermijd intensieve begrazing/gebruik door vee (schapen), varkens, kippen.

Begrazing kan meerwaarde hebben (ook vanuit oogpunt van kostenefficiënt beheer) maar intensieve begrazing heeft negatief effect op biodiversiteit (Raab 2015).

Laat geen begrazing toe, mits extensief.

Geen gebruik (kunst)mest en bestrijdingsmiddelen

Randvoorwaarde voor ontwikkeling en in stand houden extensieve biodiverse vegetaties. Toepassing van ruige mest kan juist meerwaarde hebben, ook voor kwaliteit bodem.

Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden. Er zouden richtlijnen voor maximale dichtheden aan dieren opgesteld moeten worden. Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’ Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden

Stimuleer als er meerwaarde voor doelsoort bestaat. In overleg met ecoloog (en zoals vastgelegd in biodiversiteitsplan) Stimuleer als er meerwaarde voor doelsoort bestaat. In overleg met ecoloog (en zoals vastgelegd in biodiversiteitsplan). Stimuleer als er meerwaarde voor doelsoort bestaat. In overleg met ecoloog (en zoals vastgelegd in biodiversiteitsplan). Stimuleer als er meerwaarde voor doelsoort bestaat. In overleg met ecoloog (en zoals

Gebiedsspecifieke bijzondere habitats Creëer deelgebieden met open Variatie heeft meerwaarde voor biodiversiteit. Moet wel grond aansluiten bij doelsoorten.

Creëer deelgebieden met braakvegetatie

Variatie heeft meerwaarde voor biodiversiteit; aansluiten bij veldstruweel of andere opgaande vegetatie. Moet wel aansluiten bij doelsoorten.

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’

Creëer zand- en steenhopen

Variatie heeft meerwaarde voor biodiversiteit. Moet wel aansluiten bij doelsoorten.

Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden

Creëer houtstapels en takkenrillen

Variatie heeft meerwaarde voor biodiversiteit. Moet wel aansluiten bij doelsoorten.

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’

Check of geen gebruik pesticiden en mest is opgenomen in beheerplan

21 Ruimtelijk beleid Duurzame Energievoorziening Schouwen-Duiveland - 67

Creëer poelen en sloten

Technische structuren Plaats nestkasten voor vogels

Variatie heeft meerwaarde voor biodiversiteit. Moet wel aansluiten bij doelsoorten. Natuurvriendelijke oevers.

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’

Kan soorten helpen zich te vestigen, wel goed nadenken over doelsoorten.

Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’

Stimuleer plaatsing nestkasten voor bepaalde doelsoorten Stimuleer ecologische inrichting daken

Stimueer een zekere afstand boven de grond (minimale afstand van 0.8 m boven grond aanbevolen door ARGE Monitoring PV-Anlagen 2007) zodat vegetatie zich onder panelen kan ontwikkelen.

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’. Een urgente kennislacune betreft hoe hoogte, expositie, helling en ruimte tussen panelen en zonnetafels de vegetatieontwikkeling beinvloeden. Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden. Een belangrijke kennislacune is hoe ruimte tussen panelen/zonnetafels het gebruik van zonneparken door vogels beinvloed. Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’.

Check of panelen op zekere hoogte (aanbeveling 0.8 m) van de grond staan

Richt daken transformatorhuisjes ecologisch in

Configuratie zonnepanelen Plaats panelen niet direct op de grond

Houd voldoende ruimte tussen rijen panelen

Opteer voor een configuratie met een steilere hoek van panelen – of verticale panelen

NABU (2010) adviseert om slechts 50% oppervlakte te benutten. Provincie Groningen hanteert minimum van 10% aan doelgerichte beheermaatregelen. Meer licht en regenval op bodem bij meer ruimte tussen panelen wat bodemkwaliteit en vegetatieontwikkeling bevorderd (leidt ook tot minder erosie). Minder erosie door regenval

22 68 - BoschSlabbers

vastgelegd in biodiversiteitsplan). Stimuleer als er meerwaarde voor doelsoort bestaat. In overleg met ecoloog (en zoals vastgelegd in biodiversiteitsplan).

Verplicht bepaald minimum % aan maatregelen (nog nader te bepalen).

Laat plan voor behoud verbetering bodemstructuur en bodemkwaliteit opstellen.

Gebruik doorzichtige panelen

Deel van het zonlicht bereikt de bodem

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’.

Maatregelen en aandachtspunten rand zonnepark Hekwerk/beveiliging Heggen/sloten i.p.v. hekwerk gebruiken

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’ Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’. Behoefte aan kennis over barrierevorming hekwerk.

Hekwerk doordringbaar maken voor kleine zoogdieren, amfibieën en reptielen

Bijvoorbeeld door onderaan ongeveer 10 cm ruimte te laten of door op diverse plekken gaten in hekwerk aan te brengen

Hekwerk ondoordringbaar maken voor grote predatoren

Binnen zonnepark ‘safe haven’ voor grondbroedende akkervogels. Bijvoorbeeld door hekwerk tot op/in grond te laten lopen

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’. Behoeft aan kennis over mate van predatie binnen zonneparken.

Geen bewaking met honden

Verstoring door honden sterk negatief effect op akkervogels

Onderzocht, ten minste tendens voor effect gevonden

Struiken en stuweel bieden veilige broedplaatsen en voedsel voor bepaald type akkervogels (bijv. Geelgors, Grasmus, Paapje). Versterkt het effect van struweel.

Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’ Niet onderzocht maar in overeenstemming met ‘algemene kennis’. Belangrijke kennislacune is wat de precieze meerwaarde van bufferranden op biodiversiteit is.

Habitatstructuren Aanplanten heg en veldstruweel langs gehele buitenrand Brede extensief beheerde rand rondom zonnepark

23

Check dat hierin aandacht voor erosie bestaat. Optie exploreren

Optie exploreren

Optie exploreren in het geval dat belang van opheffen barrierewerking hekwerk belangrijker is dan het creëeren van een safe haven voor broedvogels binnen het park (zie volgende punt) Optie exploreren in het geval dat het creëeren van een safe haven voor broedvogels belangrijker is dan het opheffen van barrierewerking van het hekwerk voor andere soorten (zie vorige punt) Bewaking door honden niet toestaan. Verplichten van ecologische en landschappelijke inbedding

Ruimtelijk beleid Duurzame Energievoorziening Schouwen-Duiveland - 69

BIJLAGE 5. Definities Definitie

Omschrijving

Achtererf

Het achtererfgebied is het erf achter de lijn die het hoofdgebouw doorkruist op 1 meter achter de voorkant en van daaruit evenwijdig loopt met het aangrenzend openbaar toegankelijk gebied, zonder het hoofdgebouw opnieuw te doorkruisen of in het erf achter het hoofdgebouw te komen.

Beschermd dorps- en stadsgezicht

Een beschermd stads- of dorpsgezicht is een gebied in een stad of dorp met een bijzonder cultuurhistorisch karakter. De bescherming is bedoeld om de cultuurhistorische identiteit van een gebied te behouden en in te zetten bij ontwikkelingen.

Biodiversiteit

Biodiversiteit wordt meestal beschreven als de “verscheidenheid aan leven, in allerlei vormen, op aarde”. Het omvat het aantal soorten, hun genetische variatie en de interactie van deze levensvormen binnen complexe ecosystemen.

Biovergister

Apparaat dat biogas wint uit een mengsel van mest en andere organische stoffen

Bouwkavel

Een bouwkavel is een stuk grond (kavel) waarop volgens het bestemmingsplan, woningen of bedrijfspanden op gebouwd mogen worden.

Bouwvlak

Een bouwvlak is een duidelijk omlijnt stuk grond (vlak) binnen de betreffende bestemming waar volgens de bouwregels van het bestemmingsplan in gebouwd mag worden.

Congestie management

Met congestiemanagement verdelen we de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet. Dit doen we op momenten dat de vraag naar transport van elektriciteit hoger is dan wat het elektriciteitsnet aankan. Is deze vraag op een bepaald tijdstip te groot? Dan verbruiken of leveren klanten tijdelijk minder elektriciteit.

Cultuurhistorisch waardevolle objecten

Bij cultuurhistorische waarden gaat het over sporen, objecten en structuren die onderdeel uitmaken van onze leefomgeving en een beeld geven van een historische situatie of ontwikkeling.

Dijk

Een dijk is een door mensen aangelegde waterkering die het achterliggende land beschermt tegen schade als gevolg van hoogwater en overstromingen.

Ecologische waarden

De ecologische waarde is in de natuur zichtbaar door vergroting van de biodiversiteit. Groen levert daarnaast een bewezen meerwaarde aan onroerend goed en draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven.

Elektriciteitsnet

Het elektriciteitsnet is het stelsel van elektrische leidingen dat wordt gebruikt om elektriciteit te transporteren van de elektriciteitscentrales naar de kleingebruikers – de consumenten en het Midden- en kleinbedrijf – en tussen elektriciteitscentrales

70 - BoschSlabbers

Energielandschap

In het algemeen betekent dit dat in een gebouw of gebied het energiegebruik door fossiele brandstoffen wordt gecompen- seerd door daar geproduceerde duurzame energie.

Energieneutraal

In het algemeen betekent dit dat in een gebouw of gebied het energiegebruik door fossiele brandstoffen wordt gecompenseerd door daar geproduceerde duurzame energie

Energieopslag

Duurzame energiebronnen, zoals windmolenparken of zonnepanelen, leveren niet continu energie. Om optimaal gebruik te kunnen maken van deze bronnen, is opslag van energie belangrijk.

Energietransitie

De energietransitie is de overgang van het gebruik van fossiele energie naar energie uit hernieuwbare bronnen.

Financiële deelneming

Omwonenden nemen risicodragend deel aan een project, bijvoorbeeld door aandelen, certificaten of obligaties.

Financiële participatie

Financiële participatie is het investeren in en/of voordeel ervaren van de opbrengsten van een initiatief of project.

Flexilbel energievermogen (Flex challenge)

Een van die oplossingen voor netcongestie is de inzet van flexibel energievermogen.

Gebiedsprofiel

Een gebiedsprofiel beschrijft en visualiseert kenmerkende ruimtelijke elementen die van bovenregionaal belang zijn.

Gedragscode

Een gedragscode is een beschrijving van het gewenste gedrag binnen je bedrijf.

Grootverbruik aansluiting

Bij een grootverbruik aansluiting is de elektriciteitsaansluiting groter dan 3 x 80 ampère.

Grondwal

Een kunstmatig aangelegde hoop grond in langgerekte vorm.

Innovatie

Innovatie is producten, diensten en/of bedrijfsprocessen vernieuwen.

Inpassingsmaatregelen

Voor een zorgvuldige inpassing in de omgeving kunnen maatregelen nodig zijn. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een aarden wal of beplanting rondom de beoogde ontwikkeling.

Koppelkansen

Koppelkansen onderzoekt hoe verschillende functies in onderlinge samenhang kunnen worden gerealiseerd

Kilovolt (kV)

Kilovolt, een spanning die gelijk is aan 1000 volt.

Kleine windturbine

Een kleine windturbine heeft een maximale tiphoogte van 21 meter en heeft een relatief klein vermogen (max 20kW).

Ruimtelijk beleid Duurzame Energievoorziening Schouwen-Duiveland - 71

Kleinverbruik aansluiting

Bij een kleinverbruiksaansluiting voor stroom is de elektriciteitsaansluiting maximaal 3x80 ampère (tot maximaal 100.000 kWh). Voor gas is bij kleinverbruik de aansluiting maximaal G25 (met een doorlaatwaarde van 40 m3 per uur)

Kwaliteitsteam buitengebied

Een onafhankelijke adviserende commissie die objectief beoordeeld of het uiterlijk of de plaatsing van bouwwerk passend is in het landschap

Landschapselementen

Landschapselementen zijn veelal elementen die van oudsher in het landschap aanwezig zijn en een habitat vormen voor lokale biodiversiteit en gebieds-gebonden soorten waaronder veel vogels. Denk hierbij aan knotwilgen, houtwallen, tuunwallen, poelen en natuurlijke oevervegetatie.

Mede-eigenaarschap

Omwonenden profiteren mee als eigenaar van een wind- of zonneproject, via een vereniging of coöperatie.

MegaWatt (MW)

Een megawatt vermogen kan ongeveer 1.000 huishoudens tegelijkertijd van elektriciteit voorzien. Een megawatt is een miljoen Watt.

Megawattuur (MWh)

Een megawattuur (MWh) is de hoeveelheid stroom die in een uur gemaakt kan worden door een generator met een capaciteit van een megawatt (MW). Dat kan bijvoorbeeld een windmolen zijn die een uur lang gedraaid heeft.

Natura 2000 gebied

Een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden op het grondgebied van de lidstaten van de Europese Unie. Dit netwerk vormt de hoeksteen van het beleid van de EU voor behoud en herstel van biodiversiteit.

Omgevingsdialoog Omgevingsfonds

Een deel van de opbrengsten komt ten goede aan maatschappelijke doelen in de buurt.

Omwonenden regeling

Direct omwonenden ontvangen voordeel, bijvoorbeeld in de vorm van de verduurzaming van hun eigen woning of korting op groene stroom.

Participatie in de beleidsfase

De wijze waarop belanghebbenden betrokken worden in het beleidsproces.

Participatieplan

In het participatieplan wordt concreet beschreven hoe deze procesparticipatie vorm krijgt.

Pilot

Proefproject waarbij monitoring en evaluatie een grote rol speelt.

Proces participatie

Procesparticipatie is de inhoudelijke betrokkenheid van belanghebbenden bij het ontwikkelen van beleid, strategie, visie of een project, gericht op besluitvorming, randvoorwaarden etc.

72 - BoschSlabbers

Projectparticipatie

Projectparticipatie is alle vormen van participatie in de ontwikkeling, bouw en exploitatie van een project, zowel procesparticipatie als financiële participatie.

Regionale Energie Strategie RES) Zeeland Samenwerking tussen overheden (provincie, gemeenten, netbeheerder en waterschap) op het gebied van energietransitie. Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is een onderdeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Stakeholders

Belanghebbenden

Stakeholderanalyse

Een stakeholderanalyse is een techniek om belanghebbenden en hun behoeften te identificeren in een bedrijf, systeem, project of ander proces.

Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)

De SCE biedt subsidie voor de inzet van technieken voor de opwekking van hernieuwbare (duurzame) energie binnen een postcoderoosgebied.

Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++)

Met deze regeling stimuleert de rijksoverheid zowel de grootschalige productie van hernieuwbare energie als CO2verlaging.

Terra Joule (TJ)

Een eenheid voor energie, gelijk aan 1012 joule of 1.000.000.000 kilojoule.

Warmtepomp

Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht, de bodem of het grondwater. Hiervoor gebruikt hij stroom, maar veel minder dan bij elektrisch verwarmen zonder warmtepomp.

Warmtetransitie

De overgang van het gebruik van aardgas naar duurzame alternatieven voor koken, het verwarmen van woningen en kraanwater.

Waterbassin

Met een waterbassin bedoelen we een kunstmatig aangelegd waterreservoir dat losstaat van het oppervlaktewatersysteem.

Waterberging

Waterberging is het tijdelijk opvangen van (regen)water in de bodem, sloten, beekjes rivieren, meren, plassen en overige waterbergingsgebieden.

Waterkwaliteit

De overheid zorgt met wetgeving en regelgeving voor een goede kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater.

Welstandscommissie

De welstandcommissie is een onafhankelijke commissie die beoordeelt of het uiterlijk of de plaatsing van een bouwwerk in strijd is met (redelijke) eisen van welstand.

Ruimtelijk beleid Duurzame Energievoorziening Schouwen-Duiveland - 73

Windenergie

Windenergie is energie die gewonnen wordt door de bewegingsenergie van lucht (wind) om te zetten in een bruikbare vorm.

Windschoepen of -wokkel

Een windwokkel is een kleine compacte windturbine in de vorm van een wokkel.

Zonne-energie

Zonne-energie is energie afkomstig van de zon, in de vorm van warmte en licht.

Zonneladder

Voorkeursvolgorde voor zonne-energie.

74 - BoschSlabbers

Ruimtelijk beleid Duurzame Energievoorziening Schouwen-Duiveland - 75

Laan van St. Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postadres: Postbus 5555 4300 JA Zierikzee T (0111) 452 000 gemeente@schouwen-duiveland.nl www.schouwen-duiveland.nl