20230214 Raadsbrief Zeeuwse Woondeal Bijlage 1 Zeeuwse Woondeal versie 2-4
Tekst van het document
52
Plannaam Middelburg Mortiere Middelburg Essenvelt Middelburg Sint Laurens fase 2 en verder Middelburg Veersepoort fase 5 Middelburg Rittenburg fase 3 Middelburg Churchilllaan Braakmanstraat Middelburg Het Zwin Middelburg Sint Laurens fase 1 Arnemuiden Hazenburg Middelburg Zuidsingel Arnemuiden De Mortiere Middelburg Sportlaan Middelburg Achter de Houttuinen Middelburg Kousteensedijk Middelburg Veerseweg Middelburg Morgenster Middelburg Koudekerkseweg 135 Middelburg Koudekerkseweg 14 Nw- en St joosland Quarleshavenstraat Middelburg Walcherseweg havengebied kats Wissenkerke Sportvelden Akkerrand uitbreiding 2 Kortgene Beurtschipperstraat Kamperland, Nieuwstraat beveland wonen Kortgene, Botterlaan Wissenkerke Akkerrand Kamperland, havenweg, jachthaven Kamperland Campervelden Kamperland Havenkanaal Colijnsplaat, Havelaarstraat Kortgene Stadspolder Colijnsplaat (<5 woningen, Beatrix/Rozen/Oost-Kerk) Kortgene (<5 woningen, Julianastraat & Torendijk) Kamperland CZAV terrein Kats Kreekpad colijnsplaat kruisstraat Kamperland, Molenpad (bedrijfswoningen) Kamperland Kogelhoflaan Havenkanaal, Uithaven, kamperland Kortgene Westdijk Krabbendijke Rozeboom fase 4 Krabbendijke Kelders Rilland Beveland Wonen Steenvliet, Dulftstraat en Swaanhilstraat Yerseke, Dreef Yerseke Steehof III Bathsewegkerk Rilland Beveland Wonen Swaanhilstraat Kruiningen Kruse Veer Kruiningen, Hoofdstraat 40 en 42
Krabbendijke Locatie Minnaard Yerseke Steehof-Stoofstraat Kruiningen, Zandweg 2B Hansweert Tramper II Yerseke, Breedsendijk 1 Kruiningen, Zandweg 1E Waarde, Kerkweg 5
gemeente Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Middelburg Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Noord-Beveland Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal Reimerswaal
regio Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden De Bevelanden
Resterende nieuwbouwcapaciteit 434 400 204 109 91 80 50 50 48 46 46 38 32 28 25 23 20 18 5 2 2 80 25 24 22 18 18 9 8 8 8 7 5 4 4 4 4 4 4 3 0 0 28 25 24 14 9 9 8 6 2 2 2 1 1 1 1 1
53
Plannaam Zierikzee Noorderpolder De Velden fase 3b / zacht Zierikzee Noorderpolder, De Velden / bouwtitel Zierikzee Noorderpolder, De Lanen Wonen aan de kust, individuele particuliere kavels Zierikzee MFC Bruinisse Kop Nieuwstraat Dorpswonen, individuele particuliere kavels Noordgouwe Brouwerijstraat Bruinisse Nieuwstraat Renesse Laone Nieuwerkerk Woon-werk kavels Azaleaweg - bouwtitel Zierikzee Poortambacht 11 Burgh-Haamstede Noordhoek Oosterland Oostkenshil Bruinisse Dorpsweg - Molenweg Bramenlaan 4 - bouwtitel Rooiedal 34 - bouwtitel Torenweg 14 - bouwtitel Torenweg 35 - bouwtitel J.J. Boeijesweg 15 - bouwtitel Scharendijke Grevelingenlaan 4 Wethouder van Klinkenstraat 2 / Kerkring 53 Rust en Werk 2 - bouwtitel Nieuwerkerk d'heule 2e fase Korte Groendal 6 Nieuwstad 3 Sint Domusstraat 5d Minderbroederstraat 50-52 Sint Joostmeet 13 Kerkwerve Vuufgemeten Havengebied Gebiedsontwikkeling Oostburg Plan West (Woongoed ZVL) Erasmusweg (ong.) Groenevelt Fase 2 Papaverstr/Seringenstr/Van Zuijenstr. St. Annastraat 10 (vm RABO) Residentie Kaaischans Grote Kade 15 Oude Kerkstraat 20 (RK Kerk) Draaibrug 56 Eedeweg 15 Groote Jonkvrouw (1, 2, 3) Mercuriusstraat 11-13 Walplein (1) Tienhonderdpolder Landgoed Maison Kloosterstraat (Fase 1) Mariastraat (Van Iwaarden) Mgr. De Backerestraat (Fase 1) Kloosterstraat (Fase 2) Groote Jonkvrouw (4) Cadzandseweg (Buize) Jhr.
De Brauwstraat Nieuwstraat 18 t/m 30 (even) Peurssensstraat Eenhoornplantsoen 1 Grote Beer (Fase 2) Kon. Julianastraat Zuidstraat Stuerboutstraat 104-107 Kamerikstraat 2-8 Mgr. De Backerestraat (Fase 2) Boelaertstraat Tienhonderdsemiddenweg Groenevelt Walenstraat 34
gemeente regio Resterende nieuwbouwcapaciteit Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 203 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 71 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 55 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 33 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 17 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 13 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 11 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 11 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 7 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 6 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 6 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 5 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 5 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 4 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 3 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 2 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Schouwen-Duiveland Schouwen-Duivenland 1 Sluis Zeeuws Vlaanderen 100 Sluis Zeeuws Vlaanderen 100 Sluis Zeeuws
Vlaanderen 65 Sluis Zeeuws Vlaanderen 55 Sluis Zeeuws Vlaanderen 36 Sluis Zeeuws Vlaanderen 28 Sluis Zeeuws Vlaanderen 26 Sluis Zeeuws Vlaanderen 24 Sluis Zeeuws Vlaanderen 20 Sluis Zeeuws Vlaanderen 17 Sluis Zeeuws Vlaanderen 15 Sluis Zeeuws Vlaanderen 15 Sluis Zeeuws Vlaanderen 12 Sluis Zeeuws Vlaanderen 10 Sluis Zeeuws Vlaanderen 10 Sluis Zeeuws Vlaanderen 9 Sluis Zeeuws Vlaanderen 8 Sluis Zeeuws Vlaanderen 8 Sluis Zeeuws Vlaanderen 8 Sluis Zeeuws Vlaanderen 8 Sluis Zeeuws Vlaanderen 8 Sluis Zeeuws Vlaanderen 6 Sluis Zeeuws Vlaanderen 6 Sluis Zeeuws Vlaanderen 6 Sluis Zeeuws Vlaanderen 6 Sluis Zeeuws Vlaanderen 5 Sluis Zeeuws Vlaanderen 5 Sluis Zeeuws Vlaanderen 4 Sluis Zeeuws Vlaanderen 4 Sluis Zeeuws Vlaanderen 4 Sluis Zeeuws Vlaanderen 4 Sluis Zeeuws Vlaanderen 4 Sluis Zeeuws Vlaanderen 3 Sluis Zeeuws Vlaanderen 3 Sluis Zeeuws Vlaanderen 2 Sluis Zeeuws Vlaanderen 2
54
Plannaam Zuiderbruggeweg 11-17 Nieuwstraat 46 Cadzandseweg 55/55A Zwaanstraat 13 Markt 8 Grote Beer (vm BB Bunker) Dorpsstraat 37 Nieuwstraat (achter 48) Marktplein 10-11 Scheidingstraat 5 Spindlerpad Langeweg 10 (De Uitkomst) Liniedijk 4 Walenstraat 26 Zuidzandseweg Sint Sebastiaanstraat 14 Markt 10 (vm Schrijver) Pastoor Muijsenbergstraat 93 Molenberg 3 Terneuzen Othene Oost Terneuzen Pattistpark Terneuzen Beurtvaartkade Koewacht Emmabaan Terneuzen Anna Bijnsstraat Terneuzen Schoolweg 8 en Vlooswijkstraat 50 Axel Passage Terneuzen Othene Zuid Terneuzen Muller, Scheldekade 1e fase Axel Componistenbuurt Terneuzen Bellamyhof Alvarezlaan/Bellamystraat (kerkenlocatie) Terneuzen Kop vd Noordstraat Noord Vlooswijkstraat Axel Buitenweg 2e fase Sas van Gent Wilhelminalaan/Zuidstraat AH locatie Terneuzen Kop van de Noordstraat Zuid De Kampanje Terneuzen Oostelijk Bolwerk 11 Zaamslag Plein locatie garage De Putter Sluiskil Baljuwlaan / Nieuwe Kerkstraat Sas van Gent Witte Wijk Sas van Gent Paul Krugersdreef Axel Oranjebuurt Marijkestraat 2 t/m 26 Philippine Kanaalpark II Sas van Gent Tramstraat/Schulpenpad Lidl locatie Terneuzen Nieuwstraat-Zuid Philippine Ankerhof Axel Tuinstraat Axel Oranjebuurt Margrietstraat 1-17 Zuiddorpe Lindenhof Axel Oranjebuurt Pironstraat 36 t/m 48 Sas van Gent Leepstr / Hamerlinckstr Axel Oranjebuurt Beatrixstraat 2 t/m 16, 1 t/m 15 Sluiskil
Pierssenspolderstraat Westdorpe Vissersverkorting Terneuzen locatie Kwekerij Hoek Windlust I Sluiskil Bonteweg 5
gemeente Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Sluis Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen Terneuzen
regio Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen Zeeuws Vlaanderen
Resterende nieuwbouwcapaciteit 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 545 192 104 68 66 46 42 40 37 36 34 30 30 30 26 25 23 15 14 13 12 11 10 10 10 9 8 8 6 5 5 3 3 2 1 1
55
Plannaam Sint Philipsland Aan de Kreek Tholen Julianastraat Tholen Molenvliet Zuid Sint-Maartensdijk West Sint Annaland Havenplein Poortvliet Elenbaas Sint Annaland Havenplateau Tholen Stadszicht II Sint Annaland Havenplateau landmark Poortvliet Deestraat Sint Annaland Suzannapolder Poortvliet Paasdijkweg Sint Annaland Vroonstede I Simon Lindhoutstraat 1B-1G (conpipe) Oud-Vossemeer Coentjesweg Tholen Kotterstraat Stavenisse Poststraat Sint-Philipsland Luysterrijk Tholen Waterfront II Zwevende Ruimte-voor-Ruimte Bouwtitels Tholen Scherpenisse Oost Oud-Vossemeer Hofstraat Tholen Vestetuin Serooskerke, Serooskerke Oost, Zorgwoningen Grijpskerke Nimmerdor II & III Serooskerke Oost Serooskerke Boomgaard Veere Oranjeplein Oostkapelle Duinweg 36a (Zionskerk) Domburg, Singel Kesterloostraat Grijpskerke Nimmerdor I Veere Zanddijk Westkapelle, Westkapelle Molenwal Domburg, Singel Zuidstraat Westkapelle Calandplein Westkapelle Badmotel Domburg Land van Vliedduinen Koudekerke, Landgoed Ter Boede Meliskerke Zeester Meliskerke Valkenburgstraat Biggekerke MFA basisschoollocatie Koudekerke Kaapduinseweg Dishoek Dishoek/Koudekerke, bouwkavels De Honte Vrouwenpolder Fort den Haakweg Meliskerke Torenstraat Zoutelande Tienden 2 Biggekerke, Bouwkavels Derrienk Veere, Warwijcksestraat hoekperceel Dishoek/Koudekerke, Bouwkavel Schoneveldlaan Westkapelle Koudorpstraat 1a Serooskerke Wilgenhoekweg
24-26 Serooskerke Oostkapelseweg Vrouwenpolder Augustinushof
gemeente Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere Veere
regio Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Tholen Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren
Resterende nieuwbouwcapaciteit 99 84 50 48 47 40 34 33 30 21 17 14 11 8 8 6 4 3 3 3 1 0 0 96 30 26 25 23 20 19 14 13 12 10 10 9 8 7 6 4 4 3 3 3 3 2 2 2 1 1 1 1 1
56
Plannaam Scheldewijk zuid blok I J K (SK) Machinefabriek e.o. 6c, 7, 8, 10, 11 (SK) Kop van het Dok (SK) Vlissingen Souburg Noord Fase 2 Scheldestad Van Dishoeckhuis (SK) Middengebied fase 5 Timmerplein blok B C D Claverveld De Koperslagerij Blok H (SK) Vlissingen Souburg Noord Fase 3 De Dempo Blok B achter KSG/Van Dishoeckstraat (SK) Ravesteijnplein Prins Glas - Aan de Singel Blok G keersluisbrug (SK) Blok 2 naast Damen (SK) Zeelandtoren (SK) Blok A naast KSG (SK) Blok F naast Prins (SK) Blok E Singel Noord (SK) Broederband (SK) Bestevaer Blok C vm Postkantoor (SK) Vlissingsestraat OLV kerk Vlissingen Oranjeplein Hof Vlugtenburg Van Doesburgcentrum Ritthem Vlissingen Lammerenburg III Vlissingen Beatrixlaan
gemeente Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen Vlissingen
regio Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren Walcheren
Resterende nieuwbouwcapaciteit 221 203 175 95 91 90 85 83 82 81 80 79 69 58 52 50 44 36 35 33 28 25 20 16 15 13 13 7 1
57
Subregionale Woondeal
Woningmarktregio Bevelanden Gemeente Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal
58
Deel 2. Woningmarktregio De Bevelanden De colleges van burgemeester en wethouders (hierna: colleges van B&W), het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland (hierna: college van GS) en de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (hierna: minister voor VRO) bevestigen dat ze gezamenlijk alle inspanningen zullen verrichten ter uitvoering van de afspraken in de Zeeuwse Woondeal.
1. Woningbouwopgave De Bevelanden: van provinciale naar lokale opgave Constatering De regio De Bevelanden groeit. Het aantal inwoners is de afgelopen vijf jaar relatief zelfs harder gestegen dan de landelijke bevolking. Dit is onder meer het gevolg van de hoge bouwproductie in de regio. De laatste jaren voegden de vijf Bevelandse gemeenten gezamenlijk jaarlijks meer dan 500 nieuwe woningen toe aan de woningvoorraad, dat is meer dan 1 nieuwbouwwoning per 100 bestaande woningen. Landelijk ligt dat aantal onder de 1. Op basis van de nieuwe bevolkings- en huishoudensprognose van de Provincie Zeeland (2022) is de verwachting dat de regio de komende jaren blijft groeien met gemiddeld 500 huishoudens per jaar. De regio beschikt over een nieuwbouwprogramma met voldoende plancapaciteit om een netto woningbouwproductie van 500 woningen per jaar te realiseren. 1.1
In deze regionale woondeal wordt een doorvertaling naar gemeenten gemaakt van deze afspraken tussen Rijk en provincie. De gemeenten zetten zich, in samenwerking met corporaties en marktpartijen, in voor de realisatie van de opgave in tabel 1. Het gaat in de regio De Bevelanden om de realisatie van in totaal 5.500 huizen in de periode tot en met 2030 als bijdrage aan de opgave. De geïnventariseerde plancapaciteit bedraagt 6.745 woningen en is daarmee voldoende om de ambitie waar te maken. In tabel 2 zijn de uitsplitsingen van de ambitie per jaar en per gemeente te vinden.
Tabel 1: Subregionale aandeel per gemeente aan de provinciale opgave.
59
Betaalbaarheid Te realisere n woninge n bruto
Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Totaal
510 2735 700 520 1035 5500
Woningen Beschikbare bruto plancapacitei t (aantal woningen)
1015 3170 905 515 1140 6745 100%
Netto plancapacitei t
930 2525 875 495 935 5760
Sociale huur[1]
280 1015 335 50 430 2110 31%
Middenhuur[2]
Betaalbar e koop[3]
Betaalbaar deel overige toevoeginge n
15 405 40 0 35 495 7%
245 320 300 120 160 1145 17%
20 215 15 40 115 405 6%
Betaalbaar -heid totaal
560 1955 690 210 740 4155 62%
door wooncorp . 285 1040 345 55 440 2165 32%
60
Tabellen 2. Uitsplitsing subregionale aandeel van de ambitie per jaar, afgezet tegen de geïnventariseerde plancapaciteit. Gemeente Borsele Aantallen gemeente Borsele Plancapaciteit Aantal woningen door woningcorporaties
Betaalbaarheid (w oningen) Beschikbare Ambitie (te realiseren bruto w oningen) plancapaciteit (aantal woningen)
Jaartal
2022
45
2023
50
2024
55
2025
55
2026
55
2027
60
2028
60
2029
65
2030
Beschikbare Aantal netto w oningen in plancapaciharde Sociale huurteit (bruto plancapacite w oningen min it: Aantal onttrekking)
1.015
930
1.015
930
225
Huur-w oningen vanaf de Koopsociale w oningen huurgrens tot (onder €1000 per €355.000) maand Aantal Aantal
280
15
245
Betaalbaar deel netto toevoeging Sociale Midden door huurhuursplitsing w oningen woningen en functieveran dering
20
280
5
20
280
5
65
To taal
510
225
280
15
245
Gemeente Goes Aantallen gemeente Goes Plancapaciteit Aantal w oningen door w oningcorporaties
Betaalbaarheid (w oningen) Beschikbare Ambitie (te realiseren bruto woningen) plancapaciteit (aantal w oningen)
Jaartal
2022
245
2023
275
2024
290
2025
300
2026
305
2027
315
2028
320
2029
335
2030 To taal
Beschikbare Aantal netto w oningen in plancapaciharde teit (bruto plancapacite Sociale huurmin w oningen it: onttrekking) Aantal
3.170
2.525
3.170
2.525
915
Huur-woningen vanaf de Koopsociale w oningen huurgrens tot (onder €1000 per €355.000) maand Aantal Aantal
1.015
405
320
Betaalbaar deel netto toevoeging Sociale Midden door huurhuursplitsing w oningen w oningen en functieveran dering
215
1.015
25
215
1.015
25
350 2.735
915
1.015
405
320
Gemeente Kapelle Aantallen gemeente Kapelle Plancapaciteit
Beschikbare Beschikbare Aantal Ambitie netto woningen in (te realiseren bruto plancapaciplancapaciteit harde woningen) teit (bruto (aantal plancapacite Sociale huurmin woningen woningen) it: onttrekking) Aantal
Jaartal
2022
60
2023
70
2024
75
2025
75
2026
80
2027
80
2028
80
2029
85
2030 To taal
830
800
830
800
160
260
Betaalbaarheid (woningen)
Aantal woningen door woningcorporaties
Huur-woningen vanaf de Koopsociale woningen huurgrens tot (onder €1000 per €355.000) maand Aantal Aantal
Betaalbaar deel netto toevoeging Sociale Midden door huurhuursplitsing woningen woningen en functieveran dering
40
300
15
260
10
15
260
10
90 700
160
260
40
300
61
Gemeente Noord-Beveland Aantallen gemeente Noord-Beveland Plancapaciteit Aantal w oningen door w oningcorporaties
Betaalbaarheid (w oningen) Beschikbare Ambitie (te realiseren bruto woningen) plancapaciteit (aantal w oningen)
Jaartal
2022
45
2023
50
2024
55
2025
55
2026
60
2027
60
2028
60
2029
65
2030 To taal
Beschikbare Aantal netto w oningen in plancapaciharde teit (bruto plancapacite Sociale huurmin w oningen it: onttrekking) Aantal
655
635
655
635
305
Huur-woningen vanaf de Koopsociale w oningen huurgrens tot (onder €1000 per €355.000) maand Aantal Aantal
50
5
120
Betaalbaar deel netto toevoeging Sociale Midden door huurhuursplitsing w oningen w oningen en functieveran dering
40
50
5
40
50
5
65 520
305
50
5
120
Gemeente Reimerswaal
2. Bouwlocaties (sleutelprojecten) 2.1
Onderstaande bouwlocaties zijn aangewezen als lokale sleutelprojecten en noodzakelijk voor realisatie van de regionale opgave. Eventuele knelpunten voor de realisatie van deze locaties zijn in onderstaande tabel opgenomen.
Tabel 3: locaties, kenmerken en kritische succesfactoren Projectkenmerken Locatie Gemeente Flexwonen, 1e fase
Woningen
Kritische succesfactoren Mobiliteit Kennis en capaciteit √
Stikstof
Programmering
√
√
√
√
√
200
Platepolder in Heinkenszand
Bevelandse gemeenten gezamenlijk Bevelandse gemeenten gezamenlijk Gemeente Borsele
194
√
√
√
√
Oostgaarde in
Gemeente
100
√
√
√
√
Flexwonen, fase 2
250
Regio specifiek
62
‘sGravenpolder
Borsele
Colenshoek in ’s-Heer Abtskerke
Gemeente Borsele
35
√
√
√
√
Centrum Zuid
Gemeente Goes
√
√
√
√
√
Goese Schans Programma Binnenstad Nieuwe uitbreidingsw ijk Zuidhoek 4
Gemeente Goes Gemeente Goes
840 (390 eerste vijf jaar). 285 285
√ √
√ √
√ √
√ √
√ √
Gemeente Goes
400-500
√
√
√
√
√
Gemeente Kapelle Gemeente Noord-Beveland Gemeente Noord-Beveland
285
√
√
√
80
√
√
√
√
96
√
√
√
Gemeente Reimerswaal
95
√
√
√
Gemeente Reimerswaal
60
√
√
√
√
Gemeente Reimerswaal
85
√
√
√
√
Project Haven Kats Veegplan (Stadspolder bernhardstr akkerrand mfa en weststr) Project Masterplan Krabbendijke Project Grintweg Yerseke Project Molenpolder Yerseke en transformatie centrum
2.2
√ √
Om de opgave te kunnen realiseren zullen wij met het Rijk de volgende onderwerpen bespreken: Inhuur (externe) capaciteit voor planologische procedures en projectleiding in regioverband (regioteam); Subsidie voor woningbouw; Subsidie flexwonen en garantstelling locaties flexwonen.
3. Transformatie bestaande panden 3.1
De regio vindt het van belang om samenhang te brengen tussen de opgaven in de bestaande woningvoorraad en de ambities op het gebied van nieuwbouw. De regio zet daarom in op het toevoegen van kwaliteit aan bestaand bebouwd gebied en faciliteert transformatie van kantoren, (wonen boven) winkels, kerken, boerderijen en scholen. De regio zet zich in om een bijdrage van 200 woningen te leveren door transformatie te realiseren.
4. Versnellingsafspraken 4.1
De colleges van B&W van de gemeenten in de regio De Bevelanden zetten zich ervoor in dat de regionale plancapaciteit voldoende (circa 130%) is voor de realisatie van de afgesproken kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave.
63
4.2
De colleges van B&W zetten zich in voor het tijdig in behandeling nemen van aanvragen omgevingsvergunning voor de realisatie van de afgesproken kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave.
5. Betaalbaarheid Betaalbare huur- en koopwoningen in de nieuwbouw 5.1 5.2
5.3
5.4
De regio zet zich in voor de realisatie van 3.563 betaalbare huur- en koopwoningen in de nieuwbouw. De regio zet zich in voor de realisatie van 610 middenhuur woningen en 1.333 betaalbare koopwoningen. Het aandeel betaalbare huur- en koopwoningen in de regio telt op tot 64,8%. Hiermee is het regioaandeel 25% van de Zeeuwse opgave gerealiseerd in het betaalbare segment. Dit is 1,2% van de totale nationale opgave (te weten 350.000 woningen). In tabel 4 is weergegeven wat de ambitie is van de Bevelandse gemeenten, zowel qua aantallen als de betaalbaarheid van de bruto toevoegingen aan de woningvoorraad. De regio zet zich in om 2/3 betaalbaarheid te bereiken vanaf 2025.
Tabel 4: Ambitie van de regio De Bevelanden van 2022 tot en met 2030, uitgesplitst naar betaalbaarheidstype van de woningen.
Ambitie (te realiseren woningen)
Gemeente/regio Periode Borsele 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit Goes 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit Kapelle 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit Noord-Beveland 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit Reimerswaal 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit De Bevelanden 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit
150 360 510 1.015 810 1.925 2.735 3.170 205 490 695 830 150 365 515 655 305 735 1.040 975 1620 3875 5500 6645
Huurwoningen vanaf de Sociale huursociale w oningen huurgrens Aantal tot €1000 per maand Aantal
41 99 141 280 259 616 876 1.015 64 153 218 260 11 28 39 50 102 245 347 325 478 1142 1620 1930
4 4 7 25 131 329 460 515 12 28 40 50 6 4 9 25 26 67 93 85 178 432 610 700
Koop-w oningen Koop-w oningen (onder (> €355.000) €355.000) Aantal Aantal
38 137 175 255 109 338 447 430 76 182 257 310 32 176 208 140 68 178 246 220 323 1010 1333 1355
67 120 187 455 310 642 952 1.210 53 127 180 210 101 158 258 440 109 245 354 345 641 1291 1937 2660
Percentage betaalbaar
55,2% 66,7% 63,3% 55,2% 61,7% 66,7% 65,2% 61,8% 74,1% 74,1% 74,1% 74,7% 32,8% 56,8% 49,8% 32,8% 64,1% 66,7% 65,9% 64,6% 60,4% 66,7% 64,8% 60,0%
64
Corporatiewoningen in de regio 5.5
5.6
Binnen de regio zetten de corporaties zich in voor de realisatie van 1.100 corporatiewoningen. De ambitie is om dit aantal op te hogen naar 1.995 corporatiewoningen. Hiervan is 97,5% sociale huur en 2,5% middenhuur. De regio streeft naar 30% sociale huur in de complete woningvoorraad. Hiertoe wordt een hoger percentage sociale huurwoningen van de totale bruto nieuwbouwplannen gepland dan in de huidige situatie (zie ook bijlage 4). Binnen de gemeente Noord-Beveland wordt dit percentage op dit moment nog niet gehaald. Er wordt echter wel gestreefd naar uitbreiding van de sociale huurwoningvoorraad om deze ten opzichte van de totale woningvoorraad te verhogen. Hierover zal de gemeente in overleg treden met de corporatie(s) en ontwikkelaars. Op dit moment zoekt de gemeente naar geschikte locaties waar sociale huurwoningen gerealiseerd zouden kunnen worden
6. Aandachtsgroepen 6.1
Afspraak Statushouders De taakstelling bepaalt de omvang van de te huisvesten statushouders. Statushouders worden opgevangen in de reguliere woningen en aangevuld met flexwoningen. Elke gemeente in de regio De Bevelanden huisvest op grond van de Zeeuwse afspraken asielketen alleenstaande minderjarige.
6.2
Afspraak Arbeidsmigranten De vijf Bevelandse gemeenten hebben regionale afspraken over de huisvesting van arbeidsmigranten vastgelegd (mei 2020). In dit beleidskader is tot en met 2030 de volgende kwantitatieve uitbreidingsopgave opgenomen:
6.3
Afspraken Starters Om de woningmarkt toegankelijk te maken voor starters en jongeren worden in de regio De Bevelanden flexwoningen in het huursegment gerealiseerd. Uitgangspunt is dat circa 50% van de te plaatsen flexwoningen beschikbaar wordt gesteld aan woningzoekenden tot 35 jaar die voor het eerst zelfstandig een woning een betrekken. Daarnaast bieden de Bevelandse gemeenten statersleningen aan. De gemeenten in de regio de Bevelanden verwachtten een ondersteuning van het Rijk in de vorm van een cofinanciering in het budget van de startersleningen.
7. Flexwonen 7.1
De Bevelandse gemeenten willen de woningvoorraad voorzien van een flexibele schil en realiseren daarvoor in de periode 2023-2028 450 flexwoningen in de regio, 65
met name bedoeld voor starters, jongeren, statushouders, vluchtelingen en andere ‘spoedzoekers’. 7.2
De regio de Bevelanden zet zich in om uiterlijk in 2024 de eerste 200 flexwoningen te realiseren in de regio.
8. Bouwen voor ouderen en verpleegzorgplekken 8.1
De gemeenten in de regio De Bevelanden starten in 2023 met het opstellen van een woon-zorgvisie.
8.2
Het aandeel te realiseren nultredenwoningen en geclusterde woningen in de regio De Bevelanden bedraagt 2.120 nultredenwoningen, waarvan een deel geclusterde woningen.
9. Herstructurering 9.1
In de regio worden binnen de herstructureringsprojecten 1.000 woningen gebouwd en 900 woningen gesloopt.
10. Kritische succesfactoren en ondersteuning In tabel 3 wordt locatie-specifiek bij de sleutelprojecten aangegeven op welke wijze Rijk en provincie ondersteunen in de realisatie van de regionale woningbouwopgave. Voor alle (afspraken over) kritische succesfactoren geldt dat deze periodiek besproken zullen worden in de regionale overleggen, om de voortgang te monitoren.
11. Te maken aanvullende afspraken De colleges van B&W hebben de wens om aanvullend afspraken te maken over: De landelijke financiering systematiek, zoals Woningbouwimpuls en het Volkshuisvestingsfonds; de Bevelandse gemeenten constateren dat de huidige systematiek niet voldoet voor de schaalgrootte van de Bevelanden. De regio wil graag met het Rijk afspraken maken over de mogelijkheden de regelingen kansrijk te laten zijn en financiële ondersteuning mogelijk te maken voor de Bevelandse projecten. Capaciteit: om tot een goede (pre)productie te komen met weloverwogen keuzes is genoeg capaciteit van menskracht / kennis in regionaal verband van belang. Wij onderzoeken graag met provincie en het Rijk de mogelijkheid voor het opzetten van een regioteam. De Bevelandse gemeenten verwachten een ondersteuning van het Rijk in de vorm van een cofinanciering in het budget van de startersleningen die iedere gemeente aanbiedt. Invulling wonen en zorg: De opgave voor wonen en zorg vraagt integrale afstemming binnen gemeenten en netwerkvorming met verschillende betrokken (zorg)organisaties. Dit heeft grote financiële consequenties en gevolgen voor de wijze van organiseren. De Bevelandse gemeenten willen dit onderwerp met de provincie en het Rijk bespreken om hier nader invulling aan te geven.
66
67
Subregionale Woondeal
Woningmarktregio Schouwen-Duiveland
68
Deel 2. Woningmarktregio Schouwen-Duiveland De colleges van burgemeester en wethouders (hierna: colleges van B&W), het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland (hierna: college van GS) en de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (hierna: minister voor VRO) bevestigen dat ze gezamenlijk alle inspanningen zullen verrichten ter uitvoering van de afspraken in de Zeeuwse Woondeal.
1. Woningbouwopgave Schouwen-Duiveland: van provinciale naar lokale opgave Constatering De komende jaren komen er veranderingen op de Schouwen-Duivelandse woningmarkt af. Enerzijds een verdere vergrijzing en het mogelijk afvlakken van bevolkings- en huishoudensgroei in de toekomst. Anderzijds kennen we in de huidige tijd ook een hoge druk op de woningmarkt en daardoor het gevolg van ‘verdringing’ van bepaalde doelgroepen op de woningmarkt. Nieuwbouw is zeker nodig om te voldoen aan de vraag, maar ook om in te spelen op de huidige en toekomstige behoefte. De huidige woningvoorraad in Schouwen-Duiveland bestaat voor het grootste deel uit vrijstaande koopwoningen. Circa 90% van de woningen in de gemeente is grondgebonden en slechts 10% een appartement. Twee derde van de bestaande voorraad bestaat uit koopwoningen en een derde uit huurwoningen. Binnen de gemeente is er een ‘theoretisch’ overschot in het grondgebonden segment zowel in de sociale huur als koopsector. Door vergrijzing in combinatie met het beperkt aantal nultredenwoningen in de bestaande voorraad, wordt een sterke verschuiving gesignaleerd in de behoefte van reguliere grondgebonden woningen naar nultredenwoningen. Het huidige woonbeleid van gemeente Schouwen-Duiveland richt zich met name op het toevoegen van levensloopbestendige woningen, omdat deze leiden tot een toekomstbestendige woningvoorraad.
Daarnaast kan het doorstroming op de woningmarkt genereren door het op gang brengen van verhuisbewegingen. Als gemeente werken we samen met de provincie, corporaties, ontwikkelaars en particulieren aan plannen die bijdragen aan een goede balans op de woningmarkt. Het gaat dan om het toevoegen van de juiste woningtypen voor de juiste doelgroepen op de juiste plek. Het is belangrijk om mee te bewegen met de steeds veranderende behoefte, enerzijds te bouwen en te transformeren, anderzijds waar nodig ook incourante woningen te onttrekken. Zo ontstaat een ‘rollende’ voorraad woningen die maximaal inspeelt op de behoefte van nu en in te toekomst.
69
1.1
In deze regionale woondeal wordt een doorvertaling naar gemeenten gemaakt van deze afspraken tussen Rijk en provincie. De gemeenten zetten zich, in samenwerking met corporaties en marktpartijen, in voor de realisatie van de ambitie in de eerste kolom van tabel 1. Het gaat in Schouwen-Duiveland om de realisatie van in totaal 1.120 huizen in de periode tot en met 2030 als bijdrage aan de opgave. Uit de inventarisatie van de plancapaciteit blijkt dat deze (1280) de ambitie (1.120) overstijgt en dat hiervan 780 als betaalbaar wordt ingeschat.
Tabel 1: Subregionale aandeel van de ambitie en geïnventariseerde plancapaciteit van de gemeente Schouwen-Duiveland. Aantallen gemeente Schouw en-Duiveland Plancapaciteit Aantal w oningen door woningcorporaties
Betaalbaarheid (w oningen) Beschikbare Ambitie (te realiseren bruto w oningen) plancapaciteit (aantal w oningen)
Jaartal
2022
100
2023
110
2024
120
2025
125
2026
125
2027
130
2028
130
2029
140
2030 To taal
Beschikbare Aantal netto w oningen in plancapaciharde teit (bruto plancapacite Sociale huurmin woningen it: onttrekking) Aantal
Huur-woningen vanaf de Koopsociale w oningen huurgrens tot (onder €1000 per €355.000) maand Aantal Aantal
Betaalbaar deel netto toevoeging Sociale Midden door huurhuursplitsing woningen woningen en functieveran dering
1.280
1.095
230
390
30
165
195
390
10
1.280
1.095
230
390
30
165
195
390
10
145 1.120
2. Bouwlocaties (sleutelprojecten) 2.1
Onderstaande bouwlocaties zijn aangewezen als lokale sleutelprojecten en noodzakelijk voor realisatie van de regionale opgave. Eventuele knelpunten voor de realisatie van deze locaties zijn in onderstaande tabel opgenomen.
Tabel 3: locaties, kenmerken en kritische succesfactoren Projectkenmerken Locatie Gemeente Cornelia Zierikzee Voetbalvelden Bruinisse Voetbalvelden Renesse Bijkerk BurghHaamstede
2.2
Gemeente SchouwenDuiveland Gemeente SchouwenDuiveland Gemeente SchouwenDuiveland Gemeente SchouwenDuiveland
40-50
Kritische succesfactoren Kennis en Stikstof capaciteit √
40-50
√
24
√
√
√
20-30
√
√
√
Woningen
Programmering
Regio specifiek
√
√
√
√
Algemene kritische succesfactoren:
Draagvlak voorzieningen Bij (grote) nieuwbouw projecten worden nieuwe huishoudens aangetrokken tot de kern waar de nieuwbouw plaats vindt. Het aantal (zorg)voorzieningen neemt echter niet direct toe bij gebrek aan personeel. Deze voorzieningen moeten dus extra huishoudens dragen. 70
Vanuit huisartsen zijn hierover signalen gekomen. Het voorzieningenniveau moet dus in balans zijn met het aantal huishoudens. Middenhuur en flexwonen Binnen de gemeente komen concepten als middenhuur en flexwoningen moeilijker van de grond waardoor er beperkt aanbod van deze concepten is. Er zijn weinig ontwikkelaars die interesse hebben om deze concepten te realiseren en voor de woningcorporatie zijn deze producten ook moeilijk te realiseren. Welke aanbieders/marktpartijen stappen in deze concepten die moeilijker van de grond komen? Versnellen vergunningverlening We hebben te maken met vaste procedurele termijnen voor het verlenen van omgevingsvergunningen en het doorlopen van bestemmingsplanwijzigingen. De termijnen zelf kunnen we niet veranderen of versnellen, maar we kunnen het toetsen van eenduidige concepten wel versnellen. De woningcorporatie past veel dezelfde concepten toe op verschillende locaties, waardoor het ontwerp, de maat en schaal op voorhand al bekend is. Capaciteit Op dit moment heeft de regio Schouwen-Duiveland onvoldoende capaciteit om woningbouwprojecten op te pakken, waardoor deze minder snel van de grond komen. Niet alleen is er gebrek aan plantoetsers die de ruimtelijke procedures doorlopen, maar ook aan projectleiders die woningbouwprojecten kunnen trekken. Dit werkt vertragend voor de realisatie van nieuwe woningen.
3. Transformatie 3.1
De regio zet zich in om een bijdrage van 195 woningen te leveren door transformatie te realiseren.
4. Versnellingsafspraken 4.1
Het college van B&W van gemeente Schouwen-Duiveland zetten zich ervoor in dat de optelsom van de gemeentelijke plancapaciteit voldoende (circa 130%) is voor de realisatie van de afgesproken kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave. De gemeente zorgt er ook tijdig voor dat ‘zachte’ woningbouwplannen worden omgezet in ‘harde’ plannen met daarbij specifieke aandacht voor het ‘hard’ maken van de plannen tot en met 2024.
4.2
Het college van B&W draagt zorg voor het afgeven van voldoende vergunningen voor de realisatie van de met de provincie afgesproken woningbouwopgave in de regio.
4.3
We onderzoeken de mogelijkheden tot het maken van versnellingsafspraken tussen gemeente en de woningcorporatie Zeeuwland. We bekijken de mogelijkheden voor het opzetten van een stuurgroep om de doorlooptijd van projecten van de woningcorporatie Zeeuwland te optimaliseren en de beschikbare personele capaciteit optimaal in te zetten.
5. Betaalbaarheid 71
Betaalbare huur- en koopwoningen in de nieuwbouw 5.1
De regio zet zich in voor de realisatie van 780 betaalbare huur- en koopwoningen in de nieuwbouw.
5.2
De regio zet zich in voor de realisatie van 30 middenhuur woningen en 165 goedkope woningen. Het aandeel betaalbare huur- en koopwoningen in de regio telt op tot 61%.
5.3
Hiermee is het regioaandeel 4,7% van de Zeeuwse opgaven gerealiseerd in het betaalbare segment. Dit is 0,2% van de totale nationale opgaven (te weten 350.000 woningen).
5.4
In tabel 4 is weergegeven wat de ambitie is van Schouwen-Duiveland, zowel qua aantallen als de betaalbaarheid van de bruto toevoegingen aan de woningvoorraad. De regio zet zich in om 2/3 betaalbaarheid te bereiken vanaf 2025.
Tabel 4: Ambitie van de gemeente Schouwen-Duiveland van 2022 tot en met 2030, uitgesplitst naar betaalbaarheidstype van de woningen. Ambitie (te realiseren w oningen)
Gemeente/regio Periode Schouwen-Duiveland 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit
Huurw oningen vanaf de Sociale huursociale w oningen huurgrens Aantal tot €1000 per maand Aantal
330 795 1.125 1.280
101 242 343 390
33 88 121 130
Koop-w oningen Koop-w oningen (onder (> €355.000) €355.000) Aantal Aantal
68 200 267 265
129 265 394 495
Percentage betaalbaar
60,9% 66,7% 65,0% 61,3%
Corporatiewoningen in de regio 5.5
Binnen de regio zetten de corporaties zich in voor de realisatie van 400 corporatiewoningen. Hiervan is 97,5% sociale huur en 2,5% middenhuur.
5.6
Het streven is om de sociale huurvoorraad te laten toenemen. Voor de gemeente Schouwen-Duiveland is dit percentage 22%.
5.7
Indien de gemeente onder het percentage zit van 30 % is de vraag op welke wijze zij tot een betere balans komen. Per kern bepalen we de behoefte aan woningen in een kernprofiel (analyse van bestaande woningvoorraad en behoefte), hierin wordt ook de behoefte en mogelijkheden tot het toevoegen van sociale huurwoningen meegenomen om de sociale huurvoorraad te laten toenemen.
6. Aandachtsgroepen 6.1
We gaan samen met externe partijen (woningcorporaties, ontwikkelaars) op zoek naar geschikte concepten om aandachtsgroepen (starters, statushouders, arbeidsmigranten, scheidingsgevallen, etc.) te huisvesten.
6.2
Samen met Zeeuwland werken we samen aan ‘experimenten’ voor het huisvesten van onder andere jongeren en tijdelijke werknemers in tijdelijk verhuurbare huisvesting. We streven naar een flexibele inzet voor verschillende doelgroepen van deze woningen. 72
7. Flexwonen 7.1
De regio zet zich in om hieraan bij te dragen door 56 flexwoningen te realiseren voor de komende 10 jaar.
8. Bouwen voor ouderen en verpleegzorgplekken 8.1
Binnen de gemeente Schouwen-Duiveland is op dit moment de Woonvisie 20182027 en de Beleidsvisie Zorglandschap van kracht. Dit zijn twee aparte visies. Begin 2023 willen we de Woningmarkt Analyse actualiseren waarop de Woonvisie 2018-2027 op is gebaseerd. Aan de hand van deze analyse willen we in 2023 toewerken naar een integrale woonzorgvisie.
8.2
Het aandeel te realiseren nultredenwoningen en geclusterde woningen per gemeenten bedraagt voor de gemeente Schouwen-Duiveland 490 nultredenwoningen en 50 geclusterde woningen.
9. Herstructurering 9.1
In het kernprofiel onderzoeken we geschikte locaties voor woningbouw. Eerst onderzoeken we structuurversterkende plekken (herstructureringsopgave) om ruimtelijke knelpunten door middel van woningbouw op te lossen. Daarna kijken we naar andere mogelijke locaties. Op de locatie Bijkerk in Burgh-Haamstede is het voornemen om een bouwbedrijf te verplaatsen en daarvoor in de plaats 20-30 woningen te realiseren. Dit is een voorbeeld van een structuurversterkende plek dat een ruimtelijk knelpunt oplost.
10. Vakantieparken 10.1 De transformatie van vakantieparken is binnen de gemeente Schouwen-Duiveland niet wenselijk. Er zijn ook geen parken die daarvoor in aanmerking komen.
11. Kritische succesfactoren en ondersteuning In tabel 3 wordt locatie-specifiek bij de sleutelprojecten aangegeven op welke wijze Rijk en provincie ondersteunen in de realisatie van de regionale woningbouwopgave. Voor alle (afspraken over) kritische succesfactoren geldt dat deze periodiek besproken zullen worden in de regionale overleggen, om de voortgang te monitoren.
12. Te maken aanvullende afspraken N.v.t.
73
Subregionale Woondeal
Woningmarktregio Tholen Gemeente Tholen
74
Deel 2. Woningmarktregio Tholen 1. Woningbouwopgave Tholen: van provinciale naar lokale opgave Constatering Tholen is tegelijk gemeente en woonregio. Tholen is weliswaar een woonregio in de provincie Zeeland, maar sluit qua woningmarkt veel meer aan bij de woonregio WestBrabant West in de provincie Noord-Brabant. Voor de bepaling van de kwantitatieve en kwalitatieve nieuwbouwopgave kijken wij dus niet alleen naar de huidige en toekomstige woningbehoefte in de provincie Zeeland en (aangrenzende) Zeeuwse woonregio’s, maar nadrukkelijk ook naar die in de woonregio West-Brabant West. Stadlander is de enige woningcorporatie werkzaam in de gemeente/woonregio Tholen. Daarnaast is Stadlander werkzaam in de Noord-Brabantse gemeenten Bergen op Zoom, Roosendaal, Steenbergen en Woensdrecht. De gemeente Tholen heeft met Stadlander (lokale) prestatieafspraken gemaakt over (onder meer) de kwantitatieve en kwalitatieve nieuwbouwopgave. Dat betreft hoofdzakelijk sociale huurwoningen, maar ook een beperkt aantal middenhuurwoningen. In 2023 onderzoeken we samen met Stadlander of onze prestatieafspraken over de nieuwbouwprogrammering bijstelling behoeven, niet alleen vanwege deze Zeeuwse woondeal, maar ook vanwege de Nationale Prestatieafspraken van Aedes, de Nederlandse Woonbond, de VNG en de minister van VRO. 1.1
De gemeente Tholen zet zich, in samenwerking met Stadlander en marktpartijen, in voor de realisatie van de woningbouwopgave in tabel 1. Het gaat in Tholen om de realisatie van ten minste (bruto) 1.640 nieuwbouwwoningen in de periode tot en met 2030 als Thoolse bijdrage aan de Zeeuwse opgave. Tabel 1 geeft ook inzicht in de plancapaciteit, uitgesplitst naar planologische hardheid, bruto/netto en betaalbaarheid.
75
Tabel 1: regionale aandeel gemeente/woonregio Tholen in de provinciale bouwopgave 2022 tot en met 2030 Aantallen gemeente Tholen Plancapaciteit Betaalbaarheid (woningen) Beschikbare Ambitie (te realiseren bruto woningen) plancapaciteit (aantal woningen)
Jaartal
2022
145
2023
165
2024
175
2025
180
2026
185
2027
190
2028
190
2029
205
2030 To taal
Beschikbare Aantal netto woningen in plancapaciharde teit (bruto plancapacite Sociale huurmin w oningen it: onttrekking) Aantal
928
Huur-w oningen vanaf de Koopsociale woningen huurgrens tot (onder €1000 per €355.000) maand Aantal Aantal
57%
Aantal woningen door w oningcorporaties
Betaalbaar deel netto toevoeging Sociale Midden door huurhuursplitsing woningen woningen en functieveran dering
1.617
1.765
342
495
30
378
25
495
30
1.617
1.514
342
495
30
378
25
495
30
210 1.640
1.2
De plancapaciteit zoals opgenomen in de rechterkolommen van tabel 1 voor 2022 t/m 2024 bestaat voor het grootste deel uit harde plannen en plannen die in beginsel betrekkelijk snel hard kunnen worden gemaakt. De programmering van 2025 t/m 2030 is indicatief en grotendeels gebaseerd op zachte plannen. Het betreft nadrukkelijk een streven.
1.3
In oktober 2021 is de woonvisie 2021-2026 van de gemeente Tholen door de gemeenteraad vastgesteld. In vervolg daarop hebben de gemeente Tholen, Stadlander en de HBV van Stadlander prestatieafspraken gemaakt voor de periode 2022 t/m 2026. Zowel de Thoolse Woonvisie als de prestatieafspraken met Stadlander kwamen tot stand vóór de Nationale Woon- en Bouwagenda (NWBA) en de Nationale Prestatieafspraken. Daarom zal de gemeente Tholen samen met Stadlander en de HBV in 2023 onderzoeken of actualisatie van de woonvisie en de prestatieafspraken nodig is. Zo nodig wordt in dat kader ook de woningprogrammering t/m 2030 in samenspraak met Stadlander aangepast.
2. Versnelling woningbouw: Sleutelprojecten 2.1
In onderstaande tabel staan 6 bouwlocaties op Tholen die zijn aangewezen als sleutelprojecten waarvan de ontwikkeling noodzakelijk is om de Thoolse bouwopgave van 1.640 woningen te realiseren. De kritische succesfactoren (potentiële knelpunten en belemmeringen) voor deze sleutelprojecten worden in hoofdstuk 11 nader uitgewerkt.
76
Tabel 3: Sleutelprojecten Projectkenmerken Kern Woningen
Locatie Molenvliet Kon. Julianastraat Elenbaas Poststraat Zuid Vroonstede II Aan de Kreek
Programmering
Capaciteit
Kritische succesfactoren Stikstof Wet- en regelgeving ✔ ✔ ✔
Bouwkosten
Mobiliteit
Tholen Tholen
428 87
✔
✔
Poortvliet Stavenisse
45 28
✔ ✔
✔ ✔
✔
✔ ✔
✔ ✔
SintAnnaland Sint Philipsland
111
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
99
✔ ✔
Sleutelproject Molenvliet, Tholen Het project Molenvliet in de kern Tholen is met 428 woningen het grootste project in de gemeente Tholen en voorziet in 26% van de totale woningbehoefte van de gemeente Tholen voor de komende 10 jaar. Daarnaast zal de ambitieuze planning om deze woningen in een periode van 10 jaar te realiseren bijdragen aan de versnelling van de woningbouw. Dit maakt Molenvliet niet alleen van lokaal, maar ook van provinciaal belang. Verder zal dit project bijdragen aan de betaalbaarheid van de woningvoorraad, doordat Stadlander hier tussen de 14% en 21% aan sociale huurwoningen zal realiseren. Sleutelproject Koningin Julianastraat, Tholen Het project Koningin Julianastraat is een locatie waar een groot aantal woningen gerealiseerd kan worden in de kern Tholen. In dit project is 60% openbaar gebied. Dit openbaar gebied wordt natuurinclusief en klimaatadaptief ingevuld door middel van nestkasten, wilde oevers, groene daken, half verharding, natuurlijk spelen, schaduwrijke ontmoetingsplekken etc.. Met de hiervoor genoemde maatregelen kan er wel gesteld worden dat dit een duurzame en groene wijk wordt, waarmee het de kwaliteit en leefbaarheid van de buurt verhoogt en bijdraagt aan de klimaatdoelstellingen. Sleutelproject Elenbaas, Poortvliet Het project Elenbaas in Poortvliet is een herstructureringslocatie van een bedrijventerrein.
Uit onderzoek is gebleken dat er behoefte is aan kleinere woningen van ca. 30-35 m². Deze woningen kunnen aansluiten bij onze focusdoelgroepen: starters, spoedzoekers etc.. Een kleinere woning zorgt ook voor een lagere prijs, waardoor dit een belangrijk project is in het kader van betaalbaarheid, in het bijzonder voor de kern Poortvliet. Sleutelproject Poststraat Zuid, Stavenisse Het project Poststraat Zuid in Stavenisse is van belang voor deze kern om de leefbaarheid te verbeteren en kansen voor doorstroming te creëren. De doorstroming in deze kern staat onder druk, waardoor inwoners woningen bezet houden voor doelgroepen die niet aan een woning kunnen komen. Sleutelproject Vroonstede II, Sint-Annaland Het project Vroonstede II draagt met een streven van 75% betaalbare woningen niet alleen op lokale schaal (in de kern Sint-Annaland) bij aan de betaalbaarheid, maar ook op subregionale schaal (in de gemeente Tholen). Daarnaast wordt dit een zeer groene wijk. Het totale plan bestaat voor circa 35% uit groen of water. Maatregelen als groene parken, grote waterpartijen, natuurlijke oevers, half verharding, et cetera zorgen voor klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit. Hiermee draagt dit project bij aan de klimaatdoelstellingen.
77
Sleutelproject Aan de Kreek, Sint Philipsland Het project Aan de Kreek in Sint Philipsland is het grootste project op het eiland Sint Philipsland. Omdat in dit project specifieke aandacht is voor woningen voor ouderen, draagt het bij aan de doorstroming, waarmee woningen vrijkomen voor de doelgroepen die op dit moment lastig aan een woning komen. 2.2
De gemeente Tholen, Stadlander, provincie en Rijk vinden de 6 genoemde sleutelprojecten noodzakelijk voor de realisatie van de regionale Thoolse woningbouwopgave en geven prioriteit aan deze projecten. Zij spannen zich maximaal in om de woningaantallen binnen deze sleutelprojecten versneld tot realisatie te laten komen.
2.3
De gemeente Tholen geeft de benoemde sleutelprojecten extra prioriteit en zet zich in samenspraak met Stadlander en andere betrokken ontwikkelaars en bouwers in om de realisatie ervan te versnellen.
3 Transformatie 3.1
De Gemeente Tholen zet zich samen met Stadlander en andere ontwikkelaars in om in de periode t/m 2030 ten minste 25 betaalbare woningen te realiseren door transformatie van bestaand vastgoed naar woningen.
4 Versnellingsafspraken 4.1
4.2
4.3
De gemeente Tholen zet zich ervoor in dat de optelsom van de gemeentelijke plancapaciteit voldoende is (circa 130%) voor de realisatie van de afgesproken kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave. De gemeente Tholen zorgt ervoor dat ‘zachte’ woningbouwplannen tijdig worden omgezet in ‘harde’ plannen. Daarbij krijgt het hard maken van de plannen tot en met 2024 specifieke aandacht en prioriteit. De gemeente draagt ook zorg voor het tijdig afgeven van voldoende (omgevings)vergunningen voor de realisatie van de nieuwbouwproductie t/m 2030.
5 Betaalbaarheid 5.1
In tabel 4 is weergegeven wat de ambitie is van de gemeente Tholen, zowel qua aantallen als de betaalbaarheid van de bruto toevoegingen aan de woningvoorraad. De gemeente Tholen zet zich in de periode tot en met 2030 in voor de realisatie van 1.640 woningen. De gemeente zet zich in om na 2025 2/3 betaalbaarheid te bereiken van de toevoegingen aan de woningvoorraad.
Middenhuur- en betaalbare koopwoningen 5.2
De gemeente Tholen zet zich in voor de realisatie van 54 middenhuurwoningen (huurprijs tot maximaal € 1.000 per maand) en 494 betaalbare koopwoningen (verkoopprijs tot maximaal € 355.000 V.O.N.). Deze in totaal 548 woningen maken 33,0% uit van de totale Thoolse bouwopgave. 78
Sociale huurwoningen 5.3
Stadlander zet zich in voor de realisatie van bruto (495) sociale huurwoningen. neerkomt op 30,2% van het totaal aantal te realiseren woningen op Tholen. Het aantal bestaande sociale huurwoningen in Tholen bedraagt 2.471, 22% van de totale woningvoorraad (2021). De (bruto) productie van 495 sociale huurwoningen leidt tot een groter aandeel sociale huur in de totale Thoolse woningvoorraad in 2031.
Tabel 4: Ambitie van de gemeente Tholen van 2022 tot en met 2030, uitgesplitst naar betaalbaarheidstype van de woningen. Ambitie (te realiseren w oningen)
Gemeente/regio Tholen
Periode 2022-2024 2025-2030 Totaal 2022-2030 Bruto Plancapaciteit
485 1.160 1.640 1.617
Huurw oningen vanaf de Sociale huursociale w oningen huurgrens Aantal tot €1000 per maand Aantal
148 355 504 495
13 42 54 30
Koop-w oningen Koop-w oningen (onder (> €355.000) €355.000) Aantal Aantal
117 377 494 378
Percentage betaalbaar
207 387 593 714
57,4% 66,7% 64,1% 55,8%
6 Aandachtsgroepen 6.1
Statushouders: de gemeentelijke taakstelling bepaalt het aantal te huisvesten statushouders op Tholen. Statushouders worden op Tholen doorgaans / hoofdzakelijk gehuisvest in de reguliere sociale huurwoningen van Stadlander. De gemeente en Stadlander gaan onderzoeken of de recentelijk verhoogde taakstelling aanleiding is voor uitbreiding van de huisvestingsmogelijkheden van statushouders.
6.2
Gemeente Tholen gaat samen met Stadlander en/of andere ontwikkelaars op zoek naar geschikte woonconcepten om bijzondere aandachtsgroepen zoals buitenlandse werknemers, spoedzoekers zonder begeleidings-/ondersteuningsvraag en jongvolwassenen uit de jeugdzorg te huisvesten.
7 Flexwoningen Flexibele of tijdelijke woningen zijn woningen die snel kunnen worden gerealiseerd door gebruik te maken van een versnelde procedure (tijdelijke vrijstelling). Veelal worden de woningen geplaatst op locaties die slechts tijdelijk beschikbaar zijn om te wonen en zijn verplaatsbaar en/of demontabel. Daarmee helpt dit type woningen om de acute woningnood te verkleinen. Daarom wordt landelijk gestreefd te versnellen naar realisatie van 15.000 flexwoningen per jaar. Hierbij wordt ingezet op kwalitatief hoogwaardige woningen. 7.1
De gemeente Tholen gaat in de eerste helft van 2023, in samenwerking met Stadlander en/of andere ontwikkelaars, de behoefte aan tijdelijke woningbouw en mogelijke locaties daarvoor in kaart brengen. Op basis hiervan worden plannen ontwikkeld. Ook bij nieuwbouwlocaties wordt gekeken naar de mogelijkheden voor tijdelijke woningbouw. Deze woningen zijn bedoeld voor de huisvesting van 79
Oekraïense vluchtelingen, internationale werknemers, spoedzoekers en voor tijdelijke huisvesting bij herstructurering, sloop/nieuwbouw en ingrijpende renovaties. Daarbij zal Tholen gebruikmaken van de ondersteunings- en financieringsfaciliteiten die ingesteld zijn of worden door de minister van VRO, zoals de Taskforce Versnelling Tijdelijke Woningbouw en de diensten van het Expertisecentrum Flexwonen.
8 Bouwen voor ouderen en verpleegzorgplekken 8.1
Geclusterde woonvormen, vaak met ontmoetings- en serviceruimtes, beslaan onder andere hofjeswoningen, serviceflats en seniorenflats. Geclusterde woonvormen zijn primair ingericht op de woonwensen van ouderen. Het betreft woningen die ten minste nultreden zijn en voorzien daarmee in betere toegankelijkheid en hoger wooncomfort. Daarnaast zijn deze woonvormen ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan. Hierbij is nabijheid van voorzieningen belangrijk. Het aantal te realiseren nultredenwoningen op Tholen, al dan niet in geclusterde woonvormen, bedraagt 270 woningen. De gemeente Tholen gaat afspraken maken met Stadlander en/of andere ontwikkelaars over het realiseren van woningen die aansluiten op de woon- en zorgbehoefte van ouderen, waarbij het accent ligt op geclusterde woonvormen.
8.2
Bij de in 2023 op te stellen de Woonzorgvisie besteedt de gemeente Tholen expliciet aandacht aan zowel de woon-, als de zorg-, als de ondersteuningsbehoefte van de Thoolse ouderen. Stadlander en de op Tholen werkzame zorginstellingen worden bij de totstandkoming van de Woonzorgvisie betrokken. In samenspraak met hen wordt bezien of de nieuwbouwprogrammering zowel kwantitatief als kwalitatief aanpassing behoeft. De woon- en zorgbehoefte van ouderen behoeft niet altijd vertaald te worden in nieuwbouw. Deze huisvestingsopgave is deels ook te realiseren door aanpassing van bestaande woningen.
8.3
De gemeente Tholen overweegt aan te haken bij het initiatief van de woningmarktregio West-Brabant West om te komen tot een regionale Woonzorgvisie met lokale (gemeentelijke) inkleuring.
9 Herstructurering 9.1
De gemeente Tholen voert in 2023 een inventarisatie uit van wijken en buurten in de kernen waar de komende 10 jaar herstructurering nodig dan wel wenselijk is. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de omgevingskwaliteit, bouwkundige en technische staat van de woningen, klimaatadaptatie en sociaalmaatschappelijke aspecten. De gemeenteraad wordt in de loop van 2023 geïnformeerd over deze inventarisatie. Daarnaast zal de gemeente het gesprek aangaan met de provincie over concrete herstructureringslocaties.
10
Vakantieparken
80
10.1
De transformatie van vakantieparken is binnen de gemeente Tholen niet wenselijk. Er zijn ook geen parken die daarvoor in aanmerking komen.
11 Kritische succesfactoren en ondersteuning De realisatie van de Thoolse woningbouwopgave en de beoogde versnelling ervan in met name de aangewezen sleutelprojecten kan alleen met een gezamenlijke inzet voor het oplossen van allerlei knelpunten en belemmeringen die zich daarbij voordoen. Hierna worden de kritische succesfactoren voor realisatie geschetst. 11.1
Voor alle (afspraken over) kritische succesfactoren geldt dat deze periodiek besproken zullen worden in de regionale overleggen, om de voortgang te monitoren en knelpunten en belemmeringen die zich voordoen weg te nemen.
De ladder voor duurzame verstedelijking (programmering) De woningbouwopgave waar we voor staan en zoals uitgewerkt in deze Woondeal betekent dat alleen inbreiding op Tholen onvoldoende ruimte biedt om de afgesproken woningen te realiseren. De ladder voor duurzame verstedelijking vergt een onderbouwing als buitenstedelijke uitbreiding wordt voorzien. Tot nu moet voor uitbreidingslocaties vanaf 12 woningen altijd een onderbouwing worden gegeven waarom uitbreiding noodzakelijk is, zoals bij sleutelproject Molenvliet te Tholen is gegeven. De in deze Woondeal afgesproken Thoolse woningbouwopgave biedt een projectonafhankelijke verklaring en kan dienen als bouwsteen bij de onderbouwing van nieuwe woningbouwplannen voor de ladder voor duurzame verstedelijking. 11.2
De woondeal en de hierin beschreven woningbouwopgave zal worden ingezet voor de ladderonderbouwing (ladder voor duurzame verstedelijking) voor uitbreidingslocaties die aansluitend op de betreffende kern worden gerealiseerd.
Capaciteit Om plannen voor woningbouwlocaties uit te werken met partijen en door de procedures te leiden is voldoende ambtelijke capaciteit bij gemeenten nodig. Met de regeling ‘Flexpool Versnelling Woningbouw’ ondersteunt het Rijk de gemeenten via de provincie. 11.3 De inzet van de regeling ‘Flexpool Versnelling Woningbouw’ wordt voortgezet voor de duur van deze regeling. Deze inzet zal wanneer nodig verruimd worden. 11.4 De generieke ondersteuning voor Zeeland bestaat uit: Het Rijk ondersteunt in het opstellen en uitvoeren van de regionale woondeal middels procesgeld. Dit geld kan onder meer gebruikt worden voor de inhuur van capaciteit om gemeenten en provincies te ondersteunen bij het opstellen en uitvoeren van de regionale Woondeals. Dit procesgeld wordt uitgekeerd via de provincies.
Stikstof Een goede aanpak van de stikstofproblematiek is noodzakelijk voor de realisatie van woningen. Rechtstreeks ten behoeve van de bouw van woningen, maar ook ‘indirect’ als bijvoorbeeld al afgesproken mobiliteitsmaatregelen niet gerealiseerd kunnen worden waardoor de bereikbaarheid van nieuwe woningen slechter wordt. Op dit moment kunnen de verplichte AERIUS-berekeningen nog niet worden gemaakt / afgegeven, waardoor niet inzichtelijk is of dit voor problemen en/of vertraging gaat 81
zorgen voor de diverse projecten in Tholen. Als bij bijvoorbeeld het project Molenvliet blijkt dat de stikstof voor knelpunten zorgt, moet mogelijk de programmering / planning weer opnieuw worden bekeken. Dit zorgt voor vertraging en is mogelijk kostenverhogend. 11.5 De gemeente vraagt Provincie en Rijk om te zorgen dat er tijdig voldoende stikstofruimte is/komt die nodig is voor de realisatie van de afgesproken bouwopgave.
Wet- en regelgeving Wet Natuurbescherming Bij verschillende woningbouwprojecten leidt de Wet Natuurbescherming 2017 tot vertraging. De onderzoeken die gedaan moeten worden per project vergen tijd. Daarnaast is in dit kader nooit sprake van absolute zekerheden, op basis van vermoedens wordt werk stil gelegd, zoals bij Molenvliet. Daar zit mogelijk een rugstreeppad, waardoor de aanleg van een ontsluitingsweg is stilgelegd. Dit zorgt niet alleen voor veel vertraging, het is ook kostenverhogend. Kritisch kijken naar de noodzaak van onderzoeken die gedaan moeten worden kan bijdragen aan versnelling, althans het voorkomen van vertraging van de projecten. Dit geldt niet alleen voor de Wet Natuurbescherming, maar ook voor andere (milieu)regelgeving. 11.6 De provincie kijkt kritisch naar de noodzaak van uit te voeren onderzoeken in het kader van (milieu)regelgeving.
Omgevingswet Naar verwachting treedt de Omgevingswet in juli 2023 in werking. Dit betekent dat procedures en werkwijzen veranderen, hetgeen mogelijk tot vertragingen leidt. De praktijk zal moeten uitwijzen wat de invloed zal zijn op de processen. 11.7 Wanneer wet- en regelgeving tot vertraging leidt zullen alle partijen zich inzetten om oplossingen te zoeken om de vertraging te voorkomen of verminderen.
Bouwkosten Op dit moment heeft de woningmarkt te maken met een tekort aan bouwpersoneel, grondstoffen en bouwmaterialen. Daardoor nemen de bouwkosten snel toe. Voor de betaalbaarheid van nieuwbouwwoningen is de oplopende hypotheekrente, waardoor mensen nu minder kunnen lenen, een punt van zorg. Daarbij komt de onzekerheid van onder andere de inflatie en stijgende energiekosten, wat ook van invloed is op de betaalbaarheid van nieuwbouwwoningen. Omdat de bouwkosten hoog zijn en de opbrengsten dalen staat de business case van woningbouwprojecten onder druk. Dit is het geval bij sleutelproject Elenbaas te Poortvliet. Door de hoge bouwkosten is daar nog geen sprake van een haalbare business case voor deze ontwikkeling. Om deze reden is de gemeente Tholen gevraagd om mee te denken over en mee te werken aan vermindering van de druk op deze business case. Dit kan zorgen voor vertraging. Uiteindelijk zal weer een nieuw evenwicht op de markt moeten kunnen ontstaan. Maar deze marktomstandigheden brengen het risico mee dat de gemaakte versnellingsafspraken niet gerealiseerd kunnen worden.